ΝουΔο-γαλαζαίικο ΤΟΥΡΚΟΦΟΒΙΚΟ ΚΟΥΛΟ-ΧΑΝΕΙΟ: Θαλάσσια πάρκα

 

Του ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Οι ιδιορρυθμίες του κράτους, για να το θέσω επιεικώς. Αυτός νόμιζα ότι ήταν ο λόγος, για τον οποίο είχαμε καθυστερήσει τη θέσπιση των θαλάσσιων πάρκων στα ελληνικά χωρικά ύδατα και χρειάστηκε η απειλή των ευρωπαϊκών κυρώσεων για να τα βάλουμε μπροστά.

Βλέπετε, οι πόροι είναι εκ των πραγμάτων πεπερασμένοι, ενώ οι προτεραιότητες όπως πάντα είναι άπειρες και ολοένα προστίθενται καινούργιες. (Και μόνο το ότι χρησιμοποιούμε πληθυντικό αριθμό σε μια λέξη που θα έπρεπε να έχει μόνο ενικό, αφού η προτεραιότητα δεν μπορεί παρά να είναι μόνο μία, είναι ενδεικτικό της σύγχυσης μέσα στην οποία λειτουργεί το κράτος). Αλλωστε, για να μην κρυβόμαστε από τον εαυτό μας, αφορούσαν ένα θέμα που γενικώς δεν μας ενδιαφέρει ιδιαιτέρως.

Τα θαλάσσια πάρκα επινοήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ενωση για τον σκοπό της προστασίας του περιβάλλοντος, η οποία στην Ελλάδα δεν είναι προτεραιότητα, παρότι συγκαταλέγεται στις «προτεραιότητες». Βέβαια, γίνεται πολύς λόγος γι’ αυτήν από τους πολιτικούς και τους ψηφοφόρους, θεσπίζονται μάλιστα νόμοι και κανονισμοί πολύ αυστηροί για την προστασία του περιβάλλοντος. Την αληθινή προτεραιότητα, όμως, θα τη δείτε στον ρυθμό με τον οποίο χτίζονται οι Κυκλάδες.

Αυτό πίστευα ότι εξηγούσε την ολιγωρία της χώρας μας στο συγκεκριμένο ζήτημα. Αυτό, έλεγα, ήταν πίσω από την καθυστέρηση. 

Η εκτίμησή μου όμως, μολονότι λογική, ήταν εσφαλμένη. Το κατάλαβα, βλέποντας τις αντιδράσεις του πολιτικού κόσμου από την αντίστοιχη κίνηση της Τουρκίας. Καταλαβαίνω, λοιπόν, ότι ο λόγος που καθυστερούσαμε ήταν επειδή οι γείτονες θα απαντούσαν και με το παραπάνω. Και αυτό έκαναν, έναν χρόνο ακριβώς μετά τα δικά μας θαλάσσια πάρκα, ανακοίνωσαν τα δικά τους, που φυσικά εκτείνονται μέσα στα δικά μας, αφού ο σκοπός τους είναι προσχηματικός. 

Από εδώ και πέρα λοιπόν ξεκινούν τα δύσκολα, καθώς περιμένουμε να δούμε κατά πόσον το εννοούν αυτό που ανακοίνωσαν, αλλά και πώς σκοπεύουν να το εφαρμόσουν, ενώ πριν από τα θαλάσσια πάρκα είχαμε την ησυχία μας και τα ήρεμα νερά.  

Τι θα κάνουμε, λ.χ., αν η Τουρκία αποφασίσει να προστατεύσει το «θαλάσσιο περιβάλλον» με κανονιοφόρους και μάλιστα εντός ελληνικών χωρικών υδάτων;

Πόλεμος αποκλείεται – αν σας πέρασε από το μυαλό ξεχάστε το. Διότι από κάπου θα ακούσατε ότι η Τουρκία, μαζί με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, υπέγραψαν συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής υποστήριξης, στην οποία λέγεται ότι θα προσχωρήσει εν ευθέτω χρόνω και η Αίγυπτος. Δεν πρόκειται για ένα ΝΑΤΟ των Σουνιτών, όπως το αποκαλούν αρκετοί, όμως δεν αποκλείεται να εξελιχθεί σε κάτι παρεμφερές, αφού το μόνο που έχει γίνει γνωστό για το περιεχόμενο της συμφωνίας μέχρι τώρα είναι ότι περιλαμβάνει τη δική τους εκδοχή του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, που ορίζει ότι επίθεση εις βάρος ενός μέλους της συμμαχίας θεωρείται ως επίθεση εναντίον όλων. Ας τιθασεύσουμε λοιπόν την παλικαριά μας, γιατί δεν μας παίρνει. Εκτός βέβαια αν θέλουμε να επεκτείνουμε την κρίση του Μεσανατολικού και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, έτσι για ποικιλία.

Επομένως, τι μένει; 

Το ασφαλές παραμύθι της Ευρώπης – ασφαλές, επειδή δεν υπάρχει περίπτωση να πραγματοποιηθεί. Το παραμύθι, δηλαδή, ότι εμείς κάτι θα κάνουμε και η ΕΕ θα πάρει πάνω της το ζήτημα και θα το τακτοποιήσει υπέρ των προαιώνιων και απαράγραπτων ελληνικών δικαίων.  

Δυστυχώς, ποτέ δεν προσδιορίζεται τι είναι αυτό που...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΨΩΝΑΡΟ-ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ελικοδρόμια

  

 

 

Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλη χώρα στον πλανήτη με τόσο γελοίους αντικοινωνικούς κατοίκους. pic.twitter.com/DWj8vQus2d

— MALACOPHOBIC aka @amantomatimou.bsky.social (@amantomatimou) August 18, 2026

 

Toυ ΜΙΧΑΛΗ ΤΣΙΝΤΣΙΝΗ

Λένε ότι μπορεί να ήταν νόμιμη η προσγείωση στο Σαρακήνικο. Ο νόμος επιτρέπει χρήση πεδίου προσγείωσης εκτός αδειοδοτημένου ελικοδρομίου σε περιοχές που δεν υπάγονται σε καθεστώς ειδικής προστασίας. 

Η επιλογή να πας για μπάνιο με ελικόπτερο δεν είναι, όμως, ζήτημα ορθής αεροπλοΐας.  

Από αυτήν δεν κινδυνεύουν μόνο οι λουόμενοι που έτυχε να βουτούν εκείνη τη στιγμή από τον ίδιο, στιλπνό βράχο που κλήθηκε να σηκώσει το κόκκινο ελικόπτερο.  

Σε διακινδύνευση τίθεται το ίδιο το τοπίο από την αποικιοκρατική λαιμαργία ενός πλούτου που ιδιοποιείται τον τόπο για να τον μετατρέψει σε σκηνικό μιας χρήσης. 

Το ελικόπτερο εικονογραφεί εναργέστερα αυτές τις ορμές. 

Αλλά μήπως δεν βλέπει κανείς στους βράχους των Κυκλάδων να προσγειώνονται φαραωνικές οικοδομές σαν ουρονοκατέβατα UFO; 

Μήπως δεν βλέπει αδιάβροχους καναπέδες (πρώην ξαπλώστρες) να καταλαμβάνουν αμμουδιές, μετατρέποντάς τες από «αγκαλιές» σε χλιδοδρόμια; 

Αυτού του είδους ο «τουρισμός» ...

 

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Ελλάδα θα λες και θα κλαις

 

Γράφει ο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΚΕΦΑΛΑΣ

Διδάκτωρ Φυσικής του πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, UK, τ. διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών

Οπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος η παρέα ταξίδεψε σε ένα πανέμορφο, όχι ιδιαίτερα γνωστό, ελληνικό νησί. Ενα από εκείνα τα μέρη που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν να έχουν ξεχαστεί από τον χρόνο. Mε τις ασβεστωμένες αυλές, τις μυρωδιές από γιασεμί και θυμάρι, τα παλιά καΐκια στο λιμάνι και τις μικρές ταβέρνες όπου το φαγητό είχε ακόμη γεύση Ελλάδας.

Ηταν από εκείνα τα μέρη όπου νόμιζες πως άκουγες ακόμη τις φωνές των παππούδων, τα καλοκαίρια μιας άλλης εποχής, τότε που η Ελλάδα δεν είχε ακόμη παραδοθεί ολοκληρωτικά στην ασχήμια της «ανάπτυξης» του μητσοτακισμού.

Μόνο που μέσα σε έναν χρόνο όλα έμοιαζαν διαφορετικά. Το κόστος της εστίασης και των τροφίμων σχεδόν διπλασιάστηκε, ενώ ταυτόχρονα η ποιότητα του φαγητού υποβαθμίστηκε αισθητά. Το χειρότερο όμως δεν ήταν οι τιμές. Ηταν η αίσθηση πως κάτι βαθύτερο χανόταν.

Η πανέμορφη νεοκλασική βίλα του 1930, δίπλα στο παλιό παραθαλάσσιο ταβερνάκι, κατεδαφίστηκε.

Στη θέση του κήπου των 5 στρεμμάτων ξεφύτρωσε μέσα σε λίγους μήνες η γνώριμη ελληνική «τσιμεντούπολη»: ένα άψυχο συγκρότημα από μπετόν και γυαλί, χωρίς μνήμη, χωρίς χαρακτήρα, χωρίς καμία σχέση με την ιστορία και την αισθητική του τόπου. Και όλα αυτά μέσα σε διατηρητέο οικισμό.

Εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη τραγωδία της σημερινής Ελλάδας. Δεν χάνεται μόνο το εισόδημα. Χάνονται η ίδια η ψυχή του τόπου και η αρμονία της ζωής. Αυτό που κάποτε αποτελούσε το αυθεντικό πλεονέκτημα του ελληνικού χώρου, η αισθητική, η ισορροπία του τοπίου, η ελληνικότητα, η απλότητα, τα τοπικά προϊόντα, οι ανθρώπινες τιμές και οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, αντικαθίσταται πλέον από τη λογική της γρήγορης κατανάλωσης, της μαζικότητας και των πολυεθνικών. Η Ελλάδα μετατρέπεται βίαια σε ένα απρόσωπο τουριστικό «προϊόν» τύπου Benidorm. Ενα μοντέλο μονοκαλλιέργειας, όπου ο μαζικός τουρισμός επεκράτησε εις βάρος κάθε άλλης παραγωγικής δραστηριότητας.

Τα τρόφιμα είναι πλέον σε μεγάλο βαθμό εισαγόμενα. Η Ελλάδα, μια χώρα με τεράστια αγροτική παράδοση, εισάγει προϊόντα που κάποτε παρήγε η ίδια. Ετσι, μεγάλο μέρος των χρημάτων που εισέρχονται από τον τουρισμό επιστρέφει τελικά στο εξωτερικό μέσω εισαγωγών, πολυεθνικών ξενοδοχειακών ομίλων, ξένων αεροπορικών εταιριών και tour operators. Παράλληλα, η εμμονή στην ποσότητα αντί της ποιότητας οδηγεί σε υποβάθμιση του ίδιου του τουριστικού προϊόντος. Οι αφίξεις αυξάνονται, αλλά τα έσοδα ανά επισκέπτη παραμένουν χαμηλά σε σχέση με άλλες μεσογειακές χώρες.

Οι τουρίστες μένουν λιγότερο, ξοδεύουν λιγότερα και ολοένα περισσότερο στρέφονται σε all-inclusive μοντέλα και κρουαζιέρες που αφήνουν ελάχιστο πραγματικό όφελος στις τοπικές κοινωνίες. Ταυτόχρονα, η αισθητική και πολιτιστική αλλοίωση των περιοχών προσελκύει έναν τουρισμό χαμηλής δαπάνης, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο υποβάθμισης.

Το τίμημα όμως το πληρώνουν οι ίδιοι οι Ελληνες.

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτίναξαν τα ενοίκια. Νέοι άνθρωποι, δάσκαλοι, νοσηλευτές και εργαζόμενοι, αδυνατούν να βρουν προσιτή κατοικία στα νησιά και στις τουριστικές περιοχές.

Παραδοσιακοί οικισμοί μετατρέπονται σε «θεματικά πάρκα.

Το κόστος ζωής αυξάνεται διαρκώς, από τα τρόφιμα μέχρι την ενέργεια και τις βασικές υπηρεσίες.

Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή αλλοίωση, γεννιέται η νοσταλγία. Νοσταλγία για μια Ελλάδα που είχε μέτρο, ομορφιά και χαρακτήρα.

Για τα μικρά νησιωτικά καφενεία με τις ψάθινες καρέκλες, για τα παραδοσιακά σπίτια που έμοιαζαν να συνομιλούν με το τοπίο, για τις μυρωδιές από φρέσκο ψωμί και ντομάτα από τον κήπο, για μια αίσθηση αυθεντικότητας που σήμερα χάνεται κάτω από στρώματα μπετόν, «επενδύσεων» και αλλαγής ιδιοκτησίας της χώρας.

Η Ελλάδα δεν φτώχυνε μόνο οικονομικά. Εχασε αυτό που την έκανε μοναδική.

Και …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Τι ακριβώς είναι ο Όλυμπος;

 

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗ

Τι ακριβώς είναι ο Όλυμπος που βράβευσε η Ουνέσκο, ως μνημείο πολιτιστικής  κληρονομιάς, και όχι ως όρος καθεαυτό, ως συσσώρευση χώματος, που κάποτε δημιούργησε ένα βουνό, ως βοσκότοπο, ή ως προορισμό μαζοχιστών ορειβατών – ουκ ολίγοι εκ των οποίων έχουνε για πάντα θυσιαστεί στις απόκρημνες χαράδρες του;

Τι μπορεί να βραβεύσεις από ένα ψηλό βουνό, το υψηλότερο της Ελλάδας, αλλά χαμηλό σχετικά με άλλες κορυφές διεθνώς μπροστά στις οποίες ο Ολυμπος φαντάζει συνήθης λοφίσκος;

Πώς, ενώ είναι δίπλα μας δεν είχαμε καταλάβει ότι εκεί, πιο πάνω από την αποκρουστική (ρυμοτομικά) Λεπτοκαρυά και το ωραίο πλην στρεβλό Λιτόχωρο, ανυψωνόταν ένα τέτοιο μνημείο – θα πεις και στη Χαλκιδική μένουν πάρα πολλοί Ελληνες, οι πλείστοι εκ των οποίων σίγουρα δεν έχουν επισκεφθεί την Ολυνθο, τη Μένδη, αγνοούν ποια είναι η αρχαία Σερμύλη (η οποία έκοβε νόμισμα από τον πέμπτο αιώνα π.Χ.) και η Ακανθος.

Ναι, αλλά τον Ολυμπο;

Και τις Πιερίδες Νύμφες πού τις βρήκαν και τις ανέσυραν – πρέπει τώρα να τις θυμηθούμε κι αυτές κι όλα όσα σέρνει πίσω του αυτό το βουνό, που το τίμησαν οι ξένοι, παρά το ότι είναι υπεράνω κάθε τιμής παγκοσμίως για πάντα, και δεν περιμέναμε το βραβείο, που όμως κάτι είναι κι αυτό.

Ή, εν πάση περιπτώσει, είναι μεγάλη τιμή κι ευκαιρία να θυμηθούμε πού ζούμε, σε ποια ιερά χώματα πατάμε και τι είναι όλα αυτά που υπάρχουν δίπλα μας και τα βλέπουμε καθημερινά, όπως τον Ολυμπο, που τον χαζεύουμε κάθε πρωί να προεδρεύει, διαπρεπής, απέναντι απ’ τον Θερμαϊκό, ιδίως όταν υπάρχει διαφάνεια.

Κολυμπάς στα υπέροχα νερά της Πλάκας Λιτοχώρου και βλέπεις μπροστά σου σχεδόν, μετά την ακτή, να επικρέμαται σχεδόν, ο Ολυμπος και δεν μπορείς να πιστέψεις αυτή τη δραματική εναλλαγή του τοπίου και τη διαρκή αλλαγή του καιρού στις κορυφές του βουνού, που, μέσα σε δευτερόλεπτα σχεδόν, μεταβάλλει διαρκώς και τον φωτισμό, από την κίνηση των σύννεφων.

Ή, από τα κέφια του νεφεληγερέτη που οι διαθέσεις του αντανακλούν στο επιτόπιο κλίμα, και ποιος ξέρει τι θα τραβήξουμε, αν του κάνει σήμερα κόνξες ο Γανυμήδης;

 

Ως γνωστόν, ο Δίας ερωτεύτηκε τον πανέμορφο Γανυμήδη από την Τροία, τον έφερε στον Ολυμπο, ως οινοχόο, κεραστή των θεών, και του χάρισε αιώνια ζωή και νεότητα.

(Σκέψου πότε, πριν πόσους αιώνες, οι Ελληνες δεν είχαν θέμα με τους ΛΟΑΤΚΙ και τώρα στα 2026 οι μουσουλμάνοι δολοφονούν κόσμο στα Prides.) Εξίσου όμορφος με τον Γανυμήδη ήταν και ο αδερφός του, Τιθωνός, τον οποίο η Ηώς ζήτησε από τον Δία να τον κάνει κι αυτόν αθάνατο.

Ο Ζευς τής έκανε τη χάρη, του έδωσε αιώνια ζωή, αλλά όχι και παντοτινή νεότητα. Αποτέλεσμα: ο Τιθωνός γερνούσε συνέχεια χωρίς να πεθαίνει, συρρικνωνόταν διαρκώς, μάζευε, μάζευε, και κατέληξε να γίνει ένα τζιτζίκι.

Με ετούτα και με πολλά άλλα, πέρα από τη μυθολογία καθεαυτή, ήδη από τον Ομηρο, ο Ολυμπος μπλέκεται με τους ημίθεους (και του Ζαμπέτα) και τους θνητούς (κόσμος και κοσμάκης και κουραδόπλαση, έγραψε ο Τσιφόρος), ως ενδιαίτημα πέντε αστέρων των θεών, που ανακατεύονται στις υποθέσεις των βροτών (δεν μας έφταναν οι κλώστρες Μοίρες) και με τις ιδιοτροπίες και τα βίτσια που έχουν τους τιμωρούν ή τους σώζουν, πάντως τους μπερδεύουν χειρότερα.

Ο Ολυμπος και οι δώδεκα θεοί και όλη η μυθολογία και η ποίηση και η πεζογραφία και η φιλοσοφία που γράφτηκαν στα ελληνικά, και αργότερα στα ελληνορωμαϊκά, είναι το επίκεντρο ενός λαού, των Ελλήνων, στην πρώιμη διαχρονία τους.

Ο Ολυμπος είναι η μήτρα του Ελληνισμού ως αυτο-αναφοράς επί αιώνες, είναι το ενδιαίτημα των Μεγάλων Θεών – μόνοι οι ευφυείς χριστιανοί καλόγεροι, πάντα πιο επιδέξιοι, βρήκαν αργότερα, καλύτερο και ωραιότερο μέρος από τον Ολυμπο, που είναι βέβαια το Αγιον Ορος και κατέφυγαν εκεί.

Αρα λοιπόν κι εν τέλει, τι σημαίνει «Ολυμπος» και τον βραβεύει η Ουνέσκο;

Αυτό είναι και το ωραιότερο: τιμά έναν μικρό, ιστορικό λαό, κι όχι μόνο το βουνό καθεαυτό, έναν λαό που έχτισε τη μυθολογία και το υπερεγώ του πέριξ των κορυφών αυτού του όρους της μαγικής Πιερίας.

Δημιούργησε μιαν ανεπανάληπτη, ολόκληρη φιλοσοφία, λογοτεχνία, θέατρο, έφτιαξε συμμαχίες πάνω σε όρκους αυτών των θεών, έκανε πολέμους και ειρήνη, έστησε τρείς αυτοκρατορίες, νίκησε και παρήκμασε, γέννησε και διέδωσε έναν απαράμιλλο πολιτισμό σε όλες τις απίθανες εκδοχές του, φιλοτέχνησε σύμβολα.

Και το ισχυρότερο σύμβολο είναι αυτό το όρος. Ακόμα και σήμερα (δεν είναι μόνο η «Οδύσσεια» του Νόλαν) ο Ολυμπος συνεχίζει να σημαίνει το ακραίο όριο, την κορυφή τις ισχύος – θυμηθείτε και την ταινία «Olympus has fallen» που αναφέρεται στην πτώση του Λευκού Οίκου των ΗΠΑ.

 

Καλό είναι επομένως που οι ξένοι (συνήθως) μάς θυμίζουν πότε πότε σε ποια χώματα πατάμε και τι οφείλουμε να υπερασπίζουμε διαρκώς – ή, κατά το κοινώς λεγόμενο:

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ: H "κλιματιστικοφοβική" Ευρώπη χρειάζεται κλιματισμό!!!

Μετά τον «πόλεμο» στα σούπερ μάρκετ, βγάζουν τα κλιματιστικά στη... μαύρη αγορά στη Γαλλία: Τα αγόρασαν 179 ευρώ και τα μεταπωλούν στα 700! https://t.co/s6FL8B3p0R

— Miltiadis Benakis (@BenakisM) July 4, 2026

 

Της Rym Momtaz / Carnegie Europe

Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου

 

Η Δυτική Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα τρίτο κύμα καύσωνα εξαιρετικής έντασης από τις 27 Μαΐου.

Οι περισσότεροι κλιματολόγοι αναμένουν ότι αυτό θα εξελιχθεί σε μια πολύ πιο συνηθισμένη κατάσταση τα επόμενα χρόνια.

Κι όμως, οι περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης παραμένουν τραγικά απροετοίμαστες. Αρκεί να παρακολουθήσει κανείς τις έντονες αντιπαραθέσεις γύρω από τα κλιματιστικά που κυριάρχησαν την τελευταία εβδομάδα στο Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παρότι το πρώτο κύμα καύσωνα αυτού του είδους έπληξε την ήπειρο πριν από 23 χρόνια, οι χώρες αυτές, όπως και άλλες, εξακολουθούν να δυσκολεύονται να προσαρμοστούν ακόμη και στα πιο βασικά δεδομένα.

Η συζήτηση μπορεί να μοιάζει με μια ασήμαντη παρέκβαση, σχεδόν διασκεδαστική, με τον τρόπο που η Ευρώπη συχνά παραμένει πεισματικά προσκολλημένη στις παλιές της συνήθειες. Όμως, αποτυπώνει ένα κεντρικό χαρακτηριστικό που παραλύει την προσπάθειά της να εδραιώσει την ισχύ της στη νέα παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα: μια συστημική αντίσταση στη γρήγορη, αποτελεσματική και συνολική μεταμόρφωση, ακόμη και απέναντι σε ζωτικής σημασίας απειλές.

Πουθενά αυτό δεν έχει γίνει πιο εμφανές από ό,τι στην προσαρμογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κλιματική αλλαγή και στο τέλος της τάξης ασφαλείας που εγγυούνταν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως αποδεικνύεται, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι σκληρές μέθοδοί του υπήρξαν πιο αποτελεσματικοί στο να κάνουν ηλεκτροσοκ τους Ευρωπαίους ώστε να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά τους, απ’ ό,τι οι θάνατοι από καύσωνες στο να τους ωθήσουν στη ριζική προσαρμογή που απαιτεί η κλιματική κρίση. Και τα δύο είναι εξίσου επείγοντα.

 

Μια ένωση της οποίας οι πλουσιότερες και ισχυρότερες χώρες παραλύουν εξαιτίας μιας πραγματικότητας που διαμορφώνεται εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες δεν είναι έτοιμη να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Αυτή η έλλειψη προετοιμασίας δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα δημόσιας πολιτικής ή δημόσιας υγείας· συνιστά και μια σημαντική γεωπολιτική ευαλωτότητα.

Γιατί να μην επιτεθεί ένας αντίπαλος όπως ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν σε μια χώρα του ΝΑΤΟ, τη στιγμή που η Δυτική Ευρώπη καταρρέει εξαιτίας ενός κύματος καύσωνα;

Όταν οι επίσημες οδηγίες του γερμανικού υπουργείου Περιβάλλοντος υποστηρίζουν ότι τα κλιματιστικά "δεν ψύχουν αποτελεσματικά" και όταν οι επίσημες οδηγίες του γαλλικού υπουργείου Υγείας περιορίζονται στο να συμβουλεύουν τους πολίτες "να μην βγαίνουν έξω τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας (11 π.μ.–9 μ.μ.)", γεννώνται σοβαρές αμφιβολίες για την ικανότητα αυτών των κυβερνήσεων να αποτρέψουν και να αποκρούσουν αποτελεσματικά έναν πόλεμο. Καμία από τις δύο δεν εμπνέει εμπιστοσύνη.

Γιατί να τους εμπιστευθεί κανείς για τη διαχείριση της άμυνας, όταν δεν μπορούν να διαχειριστούν σωστά ούτε έναν καύσωνα;

Κατά τη διάρκεια αυτού του επταήμερου κύματος καύσωνα, κρίσιμες υποδομές διπλής χρήσης δέχθηκαν τεράστια πίεση.

Οι σιδηροδρομικές γραμμές παραμορφώνονταν από τη ζέστη, τα τρένα που κυκλοφορούσαν είχαν καθυστερήσεις και πολλά αντιμετώπιζαν προβλήματα με τον κλιματισμό ή τον εξαερισμό, αναγκάζοντας τους επιβάτες να στοιβάζονται σε ασφυκτικά γεμάτα βαγόνια. Τα περισσότερα δωμάτια νοσοκομείων, όπως και τα περισσότερα σχολεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί, έγιναν επικίνδυνα λόγω της έλλειψης κατάλληλων συστημάτων ψύξης, καθώς οι εσωτερικές θερμοκρασίες ξεπερνούσαν τους 30 βαθμούς Κελσίου. Οι αγρότες υπέστησαν τεράστιες απώλειες, με τα ζώα τους να υποφέρουν ή ακόμη και να πεθαίνουν, ενώ οι καλλιέργειες καίγονταν. Ακόμη και η αστική οικονομία, όπου τα συστήματα ψύξης είναι πιο διαδεδομένα, διαταράχθηκε, καθώς εργαζόμενοι με παιδιά και ηλικιωμένους συγγενείς αναγκάστηκαν να αυτοσχεδιάσουν για τη φροντίδα τους.

Πρόκειται για μια παραλυτική αλληλουχία γεγονότων, την οποία μια ένωση που αντιμετωπίζει τη στρατιωτική απειλή της Ρωσίας, την οικονομική επίθεση της Κίνας και την επιθετική αναδίπλωση των Ηνωμένων Πολιτειών δεν έχει την πολυτέλεια να υποστεί.

 

Τίποτε από όλα αυτά δεν ήταν αναπόφευκτο.

Αντιθέτως, όλα ήταν προβλέψιμα — και πράγματι είχαν προβλεφθεί — από χρόνια επιστημονικής έρευνας και κλιματικών μοντέλων. Όμως, στην ήπειρο του Διαφωτισμού, η επιστημονική έρευνα και η λογική χρειάστηκε να συγκρουστούν με την εσωστρέφεια, τον δογματισμό και τη νοοτροπία του μηδενικού αθροίσματος.

Οι δημόσιες συζητήσεις στη Γαλλία ή τη Γερμανία σχετικά με τον καύσωνα και τους καλύτερους τρόπους προσαρμογής σε αυτόν έχουν σχεδόν πλήρως παραλείψει την παγκόσμια διάσταση του κλίματος. Δημιούργησαν την εντύπωση ότι η αυστηρή ευρωπαϊκή ρύθμιση για την πράσινη μετάβαση, σε συνδυασμό με λίγη υπομονή απέναντι στη ζέστη, αρκεί για να προστατεύσει την ήπειρο από μελλοντικές κλιματικές κρίσεις. Τίποτε δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την επιστήμη. Απαιτείται μια ανανεωμένη παγκόσμια στρατηγική για τον περιορισμό των καταστροφικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Όσα συμβαίνουν στο Νέο Δελχί, το Πεκίνο, το Άμπου Ντάμπι ή την Ουάσινγκτον επηρεάζουν επίσης την αλυσιδωτή επίδραση των καιρικών συστημάτων.

Τα νέα νοσοκομεία, σχολεία, βρεφονηπιακοί σταθμοί και σιδηροδρομικοί σταθμοί που κατασκευάστηκαν μετά τον φονικό καύσωνα του 2003 σχεδιάστηκαν σκόπιμα χωρίς κλιματισμό. Το δόγμα ήταν ότι η εγκατάστασή του θα ενθάρρυνε τους πολίτες να εγκαταλείψουν τα μέτρα της πράσινης μετάβασης, στην οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωτοστάτησε παγκοσμίως.

Ωστόσο, απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση. Με δεδομένες τις υψηλές θερμοκρασίες, τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν ότι τα επεισόδια ακραίας ζέστης θα γίνονται ολοένα και συχνότερα τις επόμενες δεκαετίες. Η αναβλάστηση, τα καλύτερα μονωμένα κτίρια και τα παντζούρια δεν θα επαρκούν. Ύστερα από μία εβδομάδα συνεχόμενων υψηλών θερμοκρασιών, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυτές οι μέθοδοι δεν μπορούν να μειώσουν επαρκώς τη θερμοκρασία στους εσωτερικούς χώρους ώστε να παραμένουν κατοικήσιμοι, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους, τους ασθενείς και τα παιδιά. Ο κλιματισμός καθίσταται αναγκαίος και σώζει ζωές στις περιόδους ακραίας ζέστης. Επιπλέον, δεν είναι πιο ρυπογόνος από τα ψυγεία ούτε παράγει περισσότερη αστική θερμότητα από τα αυτοκίνητα. Όλες αυτές οι μέθοδοι πρέπει να συνδυαστούν, μαζί με ευρύτερες κοινωνικές και γεωγραφικές προσαρμογές.

Σε μια χώρα όπως η Γαλλία, η οποία διαθέτει ένα από τα ενεργειακά μείγματα με τις χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα χάρη στην πυρηνική της ενέργεια, η ανάλυση κόστους-οφέλους για τον κλιματισμό θα έπρεπε να είναι αυτονόητη, εφόσον ληφθεί υπόψη το ανθρώπινο κόστος των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη, καθώς και το γεωπολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται.

 

Οι Ευρωπαίοι δεν είναι εντελώς ανίκανοι να προχωρήσουν σε μετασχηματισμούς. Ορισμένες χώρες έχουν επιδείξει μεγάλη ευελιξία και ευρηματικότητα έπειτα από σοβαρές κρίσεις. Η επανάσταση του δημοσιονομικού και κοινωνικού μοντέλου της Σουηδίας τη δεκαετία του 1990, ο συνολικός ψηφιακός μετασχηματισμός της Εσθονίας μετά το 2007 και η πρόσφατη αναμόρφωση του μακροχρόνιου μοντέλου ασφάλειας της Φινλανδίας αποδεικνύουν ότι οι αλλαγές ιστορικής κλίμακας είναι εφικτές.

Ακόμη και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης υπήρξαν ορισμένες ελπιδοφόρες ενδείξεις. Το Ταμείο Ανάκαμψης μετά την πανδημία της Covid-19 και η δημιουργική αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία αποτέλεσαν ιστορικές καμπές.

Το επαναλαμβανόμενο πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι κανένα από αυτά τα ενθαρρυντικά πρώτα βήματα δεν προωθήθηκε αρκετά μακριά ή αρκετά γρήγορα ώστε να είναι ουσιαστικό ή αποτελεσματικό απέναντι στις κρίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η διπλή κρίση του κλίματος και της ασφάλειας είναι ήδη εδώ.

Και οι δύο απαιτούν τοπική και παγκόσμια δράση από την Ένωση και τα κράτη-μέλη, καθώς και από πρόθυμες ομοϊδεάτισσες χώρες-εταίρους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και άλλες.

Σε τοπικό επίπεδο, ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η κρίση, διατηρώντας παράλληλα τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής και τις αξίες της Ευρώπης, είναι…

 

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ: Η κόλαση είναι οι (Γ)άλλοι

Χάος από «εισβολή» πολιτών σε κατάστημα για να αγοράσουν κλιματιστικά και ανεμιστήρες στη Γαλλία#ingr #γαλλια #καυσωνας pic.twitter.com/9r6luCBJP6

— in.gr/news (@in_gr) June 27, 2026

 

Toυ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Ο καύσωνας που πλήττει την κεντρική και βόρεια Ευρώπη μάς προσφέρει μια από εκείνες τις σπάνιες ευκαιρίες, που μπορούμε να κοιτάξουμε αφ’ υψηλού τους πιο προηγμένους από μας στην κλίμακα της ευρωπαϊκής προόδου.

Δείτε τη Γαλλία, την οποία πάντα είχαμε στη συνείδησή μας ως κάτι ανώτερο, ως ένα πρότυπο ανάπτυξης, οργάνωσης και προόδου, προς το οποίο προσπαθούμε να τείνουμε. Αναλογιστείτε μόνο πόσες γενιές ελλήνων διανοουμένων και επιστημόνων σπούδασαν στη Γαλλία και πόσο συνέβαλαν όλοι αυτοί στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού κράτους – ο ποιητής Προκόπιος Παυλόπουλος, ο βάρδος της Ακαδημίας Αθηνών, είναι ένα λαμπρό παράδειγμα, αλλά ας μην ξεφεύγω από το θέμα μου.

Είναι τρελό, την ώρα που ο κόσμος πεθαίνει από τη ζέστη, οι Γάλλοι να τσακώνονται για τα κλιματιστικά και την κουλτούρα που μεταφέρουν μαζί τους. Εχουν πολιτικοποιήσει το θέμα, κατά τρόπο ώστε η Αριστερά με τις οικολογικές παραφυάδες της να είναι κατά, ενώ η Δεξιά σε γενικές γραμμές είναι υπέρ του κλιματισμού, ιδίως σε δημόσια κτίρια που στεγάζουν ευπαθή άτομα, όπως νοσοκομεία ή σχολεία. Ο καύσωνας, δηλαδή, γίνεται αφορμή σύγκρουσης της μοραλιστικής προσέγγισης στη διακυβέρνηση με την πραγματιστική. Και τούτο, ενώ μόλις προχθες η Δημόσια Υπηρεσία Υγείας της Γαλλίας, η κατ’ εξοχήν αρμόδια, ανακοίνωσε ότι 1.000 θάνατοι επιπλέον των αναμενομένων σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια του καύσωνα, με το 85% αυτών να είναι άτομα άνω των 65 ετών.

Στον καύσωνα του 1987, εμείς στην ωραιότερη χώρα του κόσμου, χάσαμε περί τους 3.000 ανθρώπους.

Και τι κάναμε;

Τρέξαμε να βάλουμε κλιματιστικά κι από τότε δεν κοιτάξαμε ποτέ ξανά πίσω. Μόνο μπροστά, δηλαδή στην εκάστοτε νεότερη τεχνολογία του κλιματισμού: πιο οικονομικό, πιο οικολογικό, πιο αθόρυβο κ.λπ.

Ο καύσωνας στη Γαλλία υποχωρεί και, αν δεν τους επισκεφθεί ξανά φέτος με την ίδια αγριότητα, θα υποχωρήσει και η διαμάχη για τα κλιματιστικά. Μέχρι του χρόνου, που θα ξεκινήσει και πάλι. Αλλωστε, στη Γαλλία δεν έχουν περάσει ακόμη το όριο των νεκρών που θα δικαιολογούσε ανησυχίες. Για εμάς, 1.300 στα 10 εκατομμύρια πληθυσμού ήταν μέγεθος υπολογίσιμο. Για τους Γάλλους, 1.000 νεκροί στα 68 εκατομμύρια των ζωντανών φαίνεται ότι δεν αρκούν για να χτυπήσει ο συναγερμός. Εχουν ακόμη χρόνο για να εξαντλήσουν το θέμα.

Στο μεταξύ, αν εγώ ήμουν «εμπορευάμενος»...

 

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΛΑΓΟΚΕΦΑΛΟ-ΛΑΜΟΓΙΑΡΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Οι λαγοκέφαλοι ως… μοχλός ανάπτυξης για κάποιους!

Ανακοινώθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα της επιδότησης λαγοκέφαλου 2026

Κρήτη 2.372 kg
Καρπενήσι 1.836 kg
Όλυμπος 1.648 kg
Λάρισα 1.531 kg
Κοζάνη 1.369 kg

Λόγω μεγάλης ζήτησης, από το 2027 επιδοτούνται και οι καρχαρίες Πίνδου. pic.twitter.com/mR42YN4gVR

— Cav🅰️lariS🎸☮️ (@Cavalaris21) June 29, 2026

 

Του Strange Attractor

Επί επτά ολόκληρα χρόνια η κυβέρνηση των «αρίστων» δουλεύει νυχθημερόν μεθοδικά και συστηματικά. Για την προκοπή του τόπου. Να τα λέμε όλα…

Άλλοι λαοί χτίζουν νοσοκομεία, άλλοι φτιάχνουν δρόμους, άλλοι επενδύουν στην παιδεία.

Εμείς επιλέξαμε έναν πιο δημιουργικό δρόμο: φόροι, σκάνδαλα, μίζες, απευθείας αναθέσεις, επιδόματα, επιδοτήσεις, και ένα ατελείωτο πανηγύρι γαλάζιων ημετέρων.

Και ενώ όλοι αναρωτιούνταν τι άλλο μπορεί να πάει στραβά στη μπανανία μας, εμφανίστηκε η νέα μεγάλη απειλή για τη χώρα, οι δολοφόνοι λαγοκέφαλοι!

Με τους παρουσιαστές και πανελίστες των καναλιών, που όλα τα σφάζουν και όλα τα μαχαιρώνουν, να γίνονται τώρα ειδικοί «ιχθυολόγοι»!

Λαγοκέφαλοι λοιπόν…

Όχι, δεν πρόκειται για νέο κόμμα, που ιδρύει ο Καιρίδης (όπως διαδίδουν κάποιοι κακοπροαίρετοι) ούτε για κάποιο νέο έντεχνο συγκρότημα που ετοιμάζει συναυλία με συμμετοχή του Νταλάρα, όπως λένε οι πιο υποψιασμένοι…

Πρόκειται όμως για τα γνωστά τοξικά ψάρια που έχουν κατακλύσει τις ελληνικές θάλασσες, και απειλούν την αλιεία, το οικοσύστημα και, όπως πληροφορούμαστε τελευταία, ακόμη και τον τουρισμό! Τη βασική πηγή εισοδήματος της χώρας, που κατά τα άλλα δεν παράγει ούτε… φελλούς, αλλά πρέπει να διατηρεί και να συντηρεί δεκάδες υπουργεία, με εκατοντάδες υπουργούς, υφυπουργούς, γενικούς γραμματείς, μετακλητούς, και λοιπούς παρατρεχάμενους… 

Γιατί, λένε τα κανάλια (που ξεχάσανε την Πισπιρίγκου, τη Μουρτζούκου, τον Μίχο, κ.ά), ποιος ξένος θα έρθει να κολυμπήσει, και να πληρώσει 40 ευρώ για μια χωριάτικη (χωρίς λάδι) όταν υπάρχει ο φόβος να συναντήσει έναν λαγοκέφαλο, και να χάσει κανένα δάκτυλο;

Βέβαια, αν άντεξε ο τουρίστας τις (ρεζερβέ) ξαπλώστρες των εκατό ευρώ, τα διόδια, τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, και την τιμή της χωριάτικης που λέγαμε, χώρια την αστακομακαρονάδα των 500 ευρώ, δύσκολα θα τρομάξει από ένα ψάρι. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας…

 

Το θέμα είναι ότι στην Ελλάδα κάθε πρόβλημα αποτελεί ταυτόχρονα και μια επιχειρηματική ευκαιρία. Είμαστε καπάτσος λαός, τι να λέμε;

Έτσι, μόλις ανακοινώθηκε ότι θα δοθούν επιδοτήσεις για κάθε λαγοκέφαλο που αλιεύεται, άρχισαν τα θαύματα.

Ξαφνικά, άνθρωποι που μέχρι χθες δήλωναν αγρότες, κτηνοτρόφοι, ή επαγγελματίες ταβλαδόροι, και αφισοκολλητές, ανακάλυψαν μια βαθιά σχέση με τη… θάλασσα, που είχαν παιδιόθεν.

Π.χ. ο φίλος μου ο  Μήτσος από τα ορεινά Γρεβενά, που δεν ξεχώριζε τον γαύρο από το σκουμπρί, και μια δυο φορές τον χρόνο κάνει μπάνιο σε πισίνα, με μπρατσάκια, δήλωσε αλιέας τρίτης γενιάς!

Ο ξάδελφός του, που έχει δει βάρκα μόνο σε καρτ ποστάλ, απέκτησε αλιευτική συνείδηση μέσα σε μία νύχτα, και ψάχνει για δίχτυα και αγκίστρια στο… Μέτσοβο!

Άλλος, που μέχρι χθες κυνηγούσε επιδοτήσεις για ελιές (και μπανάνες) που δεν υπήρχαν, τώρα ορκίζεται ότι από παιδί είχε όνειρο να γίνει ψαράς, και μάλιστα ανοικτής θαλάσσης. «Θέλω να ψαρεύω τόνους ανοιχτά της Λιβύης», λέει στους έκθαμβους συγχωριανούς του σε καφενείο της ορεινής Γορτυνίας!

Οι γνωστές γαλάζιες ακρίδες λοιπόν, δεν αφήνουν τίποτα να πέσει κάτω. Αν χρειαστεί, θα δηλώσουν μούτσοι αλιευτικού, δύτες, ωκεανογράφοι, θαλάσσιοι βιολόγοι, ακόμη και εκπαιδευτές δελφινιών, αρκεί να υπάρχει πρόγραμμα, επιδότηση, κονδύλι, και… η κατάλληλη σφραγίδα.

Οι λαγοκέφαλοι, άλλωστε, έχουν ένα σοβαρό μειονέκτημα: δεν ψηφίζουν.

Οι επιδοτούμενοι, αντιθέτως, ψηφίζουν κανονικά, και οι Φερράρι τους πληρώνουν και τέλη κυκλοφορίας συμβάλλοντας στην οικονομία.

Και κάπως έτσι, το ψάρι μετατρέπεται σε… αναπτυξιακό εργαλείο, και η «απειλή» σε… μασαμπούκα!

Ήδη, σε κάποιες περιοχές κυκλοφορεί η φήμη ότι σύντομα θα υπάρχουν περισσότεροι (δηλωμένοι και επιδοτούμενοι) ψαράδες από λαγοκέφαλους. Θα βλέπεις στη μαρίνα εκατοντάδες ανθρώπους με ναυτικές τραγιάσκες, γαλότσες, νιτσεράδες, και καλάμια, έτοιμους να σώσουν το έθνος από την εισβολή του τοξικού ψαριού, φυσικά με το αζημίωτο.

Η χώρα έχει μια μοναδική ικανότητα να μετατρέπει κάθε κρίση σε μηχανισμό επιδοτήσεων, και σε ευκαιρία για επιτήδειους.

 

Ας μην ξεχνάμε πως οι πιο παλιοί  πλούσιοι της Ελλάδος πλούτισαν επί… κατοχής! Τυχαίο;

Είχαμε επιδοτήσεις για χωράφια, για μπανάνες, για κάνναβη, για γίδια, για αναδασώσεις, για ανεμογεννήτριες, για ενεργειακές αναβαθμίσεις, για ψηφιακούς μετασχηματισμούς, για άγονες γραμμές, για τους Γερμανούς ιδιοκτήτες των αεροδρομίων που «επλήγησαν» από τον κόβιντ, για αδέσποτα, για ΜΚΟ, και για ότι άλλο μπορεί να φανταστεί ανθρώπινος νους…

Γιατί λοιπόν να λείψουν οι λαγοκέφαλοι;

Αν συνεχιστεί έτσι η κατάσταση, δεν αποκλείεται να δούμε και νέες ειδικότητες.

Πιστοποιημένος κυνηγός λαγοκέφαλων, σύμβουλος διαχείρισης λαγοκέφαλων, ειδικός στρατηγικής αντιμετώπισης λαγοκέφαλων, ψυχολόγος λαγοκέφαλων, παρατασιούχος συμβασιούχος κυνηγός λαγοκέφαλων, ενεργειακός θεραπευτής θυμάτων λαγοκέφαλου, κ.ο.κ

Και, φυσικά, θα συσταθεί και κάποια «τριμελής» επιτροπή (από καμιά εικοσαριά κομματικούς «ειδήμονες») παρακολούθησης του φαινομένου με ημερήσια αποζημίωση, και μπόλικα υπηρεσιακά ταξίδια στα νησιά μας (μόνο καλοκαίρι) με εκτός έδρας αποζημιώσεις…

Το πραγματικά εντυπωσιακό είναι ότι η χώρα επί «αρίστων» μοιάζει να…

 

ΝουΔο-ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΥΡΙΖΑίικο ΕΘΝΟΠΑΤΕΡΟΞΕΦΤΙΛΑΡΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Πυρηνική ενέργεια και ανεμογεννήτριες

 

ΝουΔο-ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΥΡΙΖΑίικο ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Αντιπλημμυρική θωράκιση και άλλες απάτες

Ό,τι τσιμεντώνουν δεν το επιστρέφουν ποτέ στη φύση. Γκρεμισμένα κτίρια, ρημαγμένες εγκαταστάσεις, διαλυμένα βενζινάδικα κ ό,τι άλλο, δεν ξηλώνονται μέχρι να φανεί χώμα αλλά μένουν εκεί πακτωμένα εμποδίζοντας τη φύση κ τη βλάστηση ενώ χτίζονται συνέχεια κ άλλα. Έγκλημα

— Επίκροτος (@Epicrotus) January 22, 2026

 

Του Θάνου Τζήμερου

Δεν υπάρχει "χείμαρρος φονιάς" και "φύση που εκδικείται".

Υπάρχει νερό της βροχής που κάπου πρέπει να πάει.

Δεν έγιναν οι δρόμοι χείμαρροι. Οι χείμαρροι έγιναν δρόμοι, και, όταν βρέχει, η φύση αποκαθιστά τη δική της χωροταξία. Αν το νερό είναι λίγο, κάπως το κουμαντάρουμε. Αν είναι πολύ, μας πήρε και μας σήκωσε. Κι αν είναι πάρα πολύ, ζητείται Νώε.

Τι μπορεί να γίνει;

Για τις βροχές, "τύπου Λονδίνου", πολλά και ασφαλή. Για τις καταρρακτώδεις καταιγίδες διαρκείας, σαν κι αυτές που ζούμε συχνά τον τελευταίο καιρό, τίποτε.

Αντιπλημμυρική θωράκιση;

Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα στον κόσμο. Μπορείς να διευθετήσεις την απορροή ομβρίων υδάτων ως ένα όριο. Αν το κάνεις με ανοιχτή κοίτη, το όριο είναι το χείλος της, αν το κάνεις με υπόγειο αγωγό, όριο είναι η χωρητικότητά του. Αν ρίξει περισσότερο νερό, θα πλημμυρίσει. Δεν υπάρχει κανένα έργο στη γη που να μπορεί να εξαφανίσει μαγικά το νερό που περισσεύει, αν κάποια μέρα πέφτουν καρεκλοπόδαρα επί 6 ώρες.

Θα φτιάξεις έναν Κηφισό κάτω από τη Γλυφάδα;

Ή ένα ποτάμι flyover;

Μα ήταν τα φρεάτια βουλωμένα!

Όσο καθαρά κι αν είναι τα φρεάτια, ένας χείμαρρος φέρνει πέτρες, ξύλα, κλαδιά, σκουπίδια, και τα φράζει σε dt. Αλλά και απεσταγμένο νερό να κατεβάσει, όταν αυτό που έρχεται είναι περισσότερο από εκείνο που φεύγει, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Τέτοιες κατασκευές είναι για συνήθη βροχόπτωση. Όχι για την πρόσφατη, ούτε για τον Ντάνιελ, ούτε για τη Μάνδρα το 2017.

Τον Νοέμβριο του 1993 είχε "ξαναπνιγεί" η Γλυφάδα μαζί με τη Βάρη και τη Βούλα, όταν ξεχείλισε το Λυκόρεμα. Σε 5 ώρες είχαν πέσει 63 χιλιοστά βροχής. Αν κάποιος σχεδίαζε τότε ένα αντιπλημμυρικό έργο και το υπολόγιζε για διπλή ποσότητα, 126 χιλιοστά, δεν θα φαινόταν παράλογο, μια αδικαιολόγητη σπατάλη πόρων; Δεν είναι τζάμπα τα έργα. Κι όταν διπλασιάζεται η φέρουσα ικανότητα, το κόστος τετραπλασιάζεται. Να, όμως, που φέτος έπεσαν 172 χιλιοστά. Αν ξεκινούσαμε τώρα τον σχεδιασμό των "αντιπλημμυρικών έργων" της Γλυφάδας, πόσο όγκο νερού θα έπρεπε να υπολογίσουμε;

Είναι "ταβάνι" τα 172 ή μπορεί σε μια επόμενη καταιγίδα να ρίξει άλλα τόσα;

Στη Μάνδρα, τα δύο ρέματα, Αγίας Αικατερίνης και Σούρες, κατέβαζαν μαζί πάνω από 300 κυβικά μέτρα το δευτερόλεπτο, με ταχύτητα τουλάχιστον 5 μέτρα το δευτερόλεπτο. Σαν να λέμε ότι ένας τοίχος από νερό, ύψους 2 μέτρων, μήκους 30 και πάχους 5, χτυπάει, κάθε δευτερόλεπτο, σπίτια, αυτοκίνητα, δέντρα και ανθρώπους. Τι θα μείνει όρθιο; Και ήταν "μόνο" 300 χιλιοστά βροχής σε λίγες ώρες.

Στη Θεσσαλία, ο Ντάνιελ άδειασε 750 – 1000 χιλιοστά! Ένα μέτρο νερό! Χίλιοι τόνοι ανά στρέμμα! Ξεκόλλησαν σπίτια ολόκληρα από τα θεμέλια και ταξίδευαν σα χάρτινες βαρκούλες. Άντε, "θωράκισέ" τα.

Μα, είναι πιθανόν να πέσει ένας Ντάνιελ στην Αττική;

Γιατί να μην είναι;

Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας υπήρχαν πλημμύρες και στα ποτάμια και στους χειμάρρους. Μόνο που δεν ήταν χτισμένες πολυκατοικίες δεξιά κι αριστερά. Όμως, στην Ελλάδα, είναι.

Τι θα τις κάνουμε;

Να κατεδαφισθούν;

Το κόστος είναι τεράστιο. Και δεν ευθύνονται όσοι αγόρασαν, ανυποψίαστοι, νόμιμα ένα διαμέρισμα σε μια νόμιμα χτισμένη πολυκατοικία, εντός σχεδίου πόλεως που βλέπει σε δρόμο που το 1939 ήταν χείμαρρος. Ούτε όμως και οι υπόλοιποι φορολογούμενοι έχουν την υποχρέωση να πληρώνουν απαλλοτριώσεις σε περιοχές που το τετραγωνικό αξίζει χρυσάφι.

Τα ανοιχτά ρέματα στην Αττική είχαν μήκος 1.280 χιλιόμετρα. Σήμερα, μόλις 434. Θα κατεδαφίσεις πολυκατοικίες κι από τις δυο πλευρές των ρεμάτων, δηλαδή 1.600 χιλιομέτρα μήκος;

Σε μια καταιγίδα του 1852, διαβάζουμε σε εφημερίδες της εποχής, η Αθήνα κόπηκε στα δύο, διότι φούσκωσε το ποτάμι και παρέσυρε τη γέφυρα που ένωνε τις όχθες του. Ποιο ήταν αυτό το ποτάμι;

Η σημερινή οδός Σταδίου! Το 80% των νερών της βροχής το απορροφούσε το έδαφος και μόλις το 20% κατέληγε στη θάλασσα. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο.

 

Όμως, επειδή μας αρέσει το ευχάριστο ψέμα, βαυκαλιζόμαστε με υποσχέσεις για έργα "αντιπλημμυρικής θωράκισης" που δεν τα έκαναν (εδώ και 100 χρόνια) οι προηγούμενοι, γιατί ήταν ανίκανοι και διεφθαρμένοι, αλλά θα τα κάνουν οι νυν γιατί είναι ντούερς και κιμπάρηδες. Το απίστευτο για οποιοδήποτε σοβαρό κράτος, αλλά εντελώς "φυσιολογικό" για τη χώρα του υπαρκτού σουρεαλισμού, είναι ότι οι υποσχέσεις περιλαμβάνουν πράγματα ασύμβατα. Κανένας όμως δεν τα επισημαίνει.

Προστασία και της φυσικής ροής του ρέματος και της παραρεμάτιας ανθρώπινης δραστηριότητας δεν γίνεται. Και παρθένο οικοσύστημα στις όχθες και πεζο-ποδηλατόδρομος δεν γίνεται. Αν αφήσεις το ρέμα ελεύθερο και κατεβάσει πολύ νερό θα "φάει" τα πρανή, ειδικά αν το έδαφος είναι μαλακό, "μπαζωματογενές". Θα φτάσει στα θεμέλια των παρόχθιων κτισμάτων, θα τα υποσκάψει και τα σπίτια θα πέσουν. Ή λοιπόν θα τα γκρεμίσεις από πριν, αποζημιώνοντας τους ιδιοκτήτες, αν τα κατέχουν νόμιμα, ή θα ενισχύσεις τα πρανή, με τσιμέντο ή/και συρματοδέματα, τα λεγόμενα σαραζανέτια.

Προφανώς για να γίνει αυτό πρέπει να κοπούν δέντρα που φυτρώνουν στις όχθες, δεν γίνεται αλλιώς. Κι αν οι ανθρώπινες παρεμβάσεις έχουν στενέψει την κοίτη, θα πρέπει να την εμβαθύνεις, πάλι ενισχύοντας με "σκληρά υλικά" τον πυθμένα. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.

Όλα αυτά, όχι για να "θωρακίσουμε" τις πόλεις από τις πλημμύρες. Αλλά για να μειώσουμε τις πιθανότητες να πνιγούν άνθρωποι και να καταστραφούν περιουσίες.

Το πόσο περιβάλλον θα θυσιασθεί υπέρ πόσης ανθρώπινης δραστηριότητας είναι διαρκές ζητούμενο από την αρχαιότητα και θα είναι μέχρι τη συντέλεια του κόσμου. Δεν απαντιέται με συνθήματα, ούτε με ανάταση χειρών από μη ειδικούς.

Θυμάμαι τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που έπρεπε να ψηφίσουμε στο ΠΣ Αττικής και αφορούσαν διευθετήσεις ροής χειμάρρων. 1000 σελίδες η κάθε μία, τίγκα στους τεχνικούς όρους και στις μαθηματικές εξισώσεις. 100 λοιπόν νοματαίοι, χωρίς τεχνικές γνώσεις, που υποτίθεται είχαμε διαβάσει και κατανοήσει το περιεχόμενο και των 1000 σελίδων, έπρεπε να συζητήσουμε μέσα σε μισή ώρα (περίμεναν κι άλλα 20 θέματα στην ίδια συνεδρίαση) για το αν εγκρίνουμε μια μελέτη που για να συνταχθεί δούλεψαν δυο ντουζίνες ειδικοί επί 2-3 χρόνια. Και μάλιστα χωρίς να έχουμε καμμία εικόνα του πεδίου. Μόνο από τα χαρτιά.

Έλεγε λοιπόν ο καθένας το μακρύ και το κοντό του, ανάλογα με τον ιδεολογικό του προσανατολισμό. Άνευ σημασίας, βέβαια, διότι το ΠΣ δεν έχει αποφασιστικό ρόλο, αλλά γνωμοδοτικό. Είναι, δηλαδή, ένα πολιτικό καφενείο πολυτελείας. Την απόφαση θα την πάρει η Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Αλλά ούτε κι αυτή έχει τον τελικό λόγο, διότι κάποιος θα προσφύγει στο ΣτΕ, το οποίο θα διατάξει "πάγωμα" των έργων, και το πιθανότερο είναι να ακυρώσει τη μελέτη.

Γιατί θα την ακυρώσει;

Διότι όσες μελέτες διαχείρισης των ρεμάτων εκπονήθηκαν, προσπάθησαν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε αντιφατικά ζητούμενα, έχοντας εξ αρχής υπόψη ότι θα κάνουν παραχωρήσεις. Έτσι, κάθε αντιπλημμυρική μελέτη είναι νομικά ευάλωτη, ακόμα κι αν είναι τεχνικά άρτια. Και, τελικά, όλοι είναι δυσαρεστημένοι. Και οι οικολόγοι, γιατί θα κοπούν 10 πεύκα και θα στρεσαριστεί ο βάτραχος που κολυμπάει στη φυσική λιμνούλα του ρέματος, ανάμεσα στις σκαλωμένες στα καλάμια σκουπιδοσακούλες, και οι καταπατητές γιατί θα πρέπει να κατεδαφισθεί η παράγκα που έστησε ο πρόσφυγας παππούς δίπλα στο νερό για να πλένει η γιαγιά τα ρούχα, αλλά τώρα έχει γίνει βιλίτσα με ωραίο κήπο. Βραχυκυκλώνουν και οι αριστεροί. Από τη μια καταγγέλλουν τον καπιταλιστικό "βιασμό της φύσης" (βλέπεις, η Σοβιετική Ένωση είχε τη φύση στα ώπα - ώπα, όρα λίμνη Karachay) αλλά από την άλλη ζητάν να προστατευθεί η κατοικία των "λαϊκών στρωμάτων", κι ας είναι αυθαίρετη.

Σε επόμενο άρθρο θα αναφερθώ στη θεσμική διαστροφή, η οποία, εμπλέκοντας πλήθος συναρμόδιων αλλά ουσιαστικά ανεύθυνων φορέων, καταλήγει να πετάει το μπαλάκι στη Δικαιοσύνη, καθιστώντας την Υπερ-Διοίκηση. Το αποτέλεσμα είναι κάθε έργο να μετατρέπεται σε γιοφύρι της Άρτας, ακόμα κι αν η μελέτη είχε "ωριμάσει" και είχαν ξεκινήσει οι εργασίες.

Οι απαντήσεις στα ερωτήματα "πόσο ρίσκο πλημμύρας είναι αποδεκτό;", "πόση φύση θα καταστραφεί για πόση ασφάλεια;", "ποιος πρέπει να πληρώσει σήμερα για απαλλοτρίωση προγενέστερων καταπατήσεων που το πολιτικό σύστημα έχει νομιμοποιήσει;", "πόσες επόμενες γενιές θα επηρεάσει το έργο;" είναι πολιτικές, όχι νομικές.

Όμως έχουν πολιτικό κόστος. Γι’ αυτό οι πολιτικοί αποφεύγουν να τις δώσουν. Και έρχεται ο δικαστής με τα δικά του, στενά νομικά κριτήρια, να κάνει τα "παγώματα" και τις ακυρώσεις, ακόμα και για τυπικά λάθη ενός εγγράφου.

Οπότε, βολεύονται και οι πολιτικοί, γιατί τα αντιπλημμυρικά δεν είναι τα αγαπημένα τους. Δεν είναι έργα βιτρίνας. Δεν έχουν κορδέλες, εγκαίνια, φωτογραφίες. Δεν τα βλέπεις καν. Όταν γίνονται δημιουργούν εκτεταμένη αναστάτωση. Αν αποδώσουν, δεν φαίνεται η ωφέλεια. Αν πλημμυρίσουν, "φταίει ο δήμαρχος" και το έργο "που ήταν κακοφτιαγμένο". Έπειτα, το έργο περιλαμβάνει απαλλοτριώσεις, κατεδαφίσεις, αλλαγές χρήσεων γης και αναπόφευκτη επέμβαση στο περιβάλλον, πράγματα που προκαλούν κοινωνικές συγκρούσεις, δηλαδή χαμένες ψήφους. Άσ’ το καλύτερα.

Κι επειδή δεν υπάρχουν μάντεις των καιρικών φαινομένων, ειδικά με την κλιματική αλλαγή, κανένας δεν καίγεται να τα τρέξει και όλοι φοβούνται να τα υπογράψουν. Στην Αττική εμπλέκονται Περιφέρεια, Δήμοι, Δασαρχείο, Λιμενικό, Κτηματολόγιο, ΕΥΔΑΠ, Υπουργεία. Όλοι είναι αρμόδιοι, αλλά κανένας project owner. Δηλαδή, όλοι μπορούν να μπλοκάρουν όλους. Κι επειδή η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου… ολιγωρία, μέχρι να ξεμπλέξουμε από τις εγκρίσεις και τα δικαστήρια, το έργο είναι ήδη ξεπερασμένο. Γέρασε πριν να γεννηθεί.

Όμως, ξαναλέω, επειδή είναι αδύνατον, ό,τι και να κάνουμε, να αντιμετωπίσουμε όγκο νερού σαν της πρόσφατης νεροποντής, πρέπει να μάθουμε να ζούμε με αυτό. Θα μπορούσαν πολλά να γίνουν, χωρίς ιδιαίτερο κόστος, για να ξέρουν οι κάτοικοι των επίμαχων περιοχών ότι βρίσκονται σε ζώνη κινδύνου. Να ενημερώσουν οι Δήμοι τους εποικιστές των πρώην ρεμάτων, για το πού μένουν, αν δεν το έχουν συνειδητοποιήσει. Όταν ο δρόμος σου είναι φυσική προέκταση της μισγάγκειας των βουνών που χαζεύεις όταν βγαίνεις στο μπαλκόνι, να ξέρεις ότι θα ξαναγίνει χείμαρρος.

Άρα, τα υπόγεια ή δεν θα κατοικούνται ή θα έχουν πόρτες και παράθυρα με υδατοστεγές κλείσιμο όπως στα πλοία. Τοίχοι και δάπεδα μπορούν να στεγανοποιηθούν με ειδικά υλικά, οι αρμοί να σφραγίσουν. Θα μπορούσε να μπει αυτόματη αντλία στο χαμηλότερο σημείο του υπογείου, ηλεκτρική ασφάλεια, εφεδρική γεννήτρια. Θα μπορούσαν, όσοι ζουν σε τέτοιες περιοχές, να συνδέονται με το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας με ένα ειδικό δίκτυο ειδοποίησης, το οποίο, ανάλογα με τα μετεωρολογικά μοντέλα, να τους στέλνει μήνυμα, όπως το 112, αν επίκειται πλημμύρα, ώστε να προφτάσουν οι κάτοικοι να απομακρύνουν από υπόγεια και ενδεχομένως ισόγεια, ηλεκτρικές συσκευές και ευπαθή αντικείμενα, και φυσικά να απομακρυνθούν και οι ίδιοι.

Αυτή η ιδιότητα του "πλημμυρίσιμου" ακινήτου θα πρέπει να υπάρχει και στην ταυτότητά του, ώστε να το γνωρίζουν οι μελλοντικοί αγοραστές. Οι νέες οικοδομές στα επικίνδυνα σημεία να μην έχουν υπόγεια. Ακόμα και η πιλοτή να είναι υπερυψωμένη από το έδαφος. Θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένας χώρος σε ασφαλές σημείο της περιοχής, ώστε, όταν περιμένουμε τέτοια καταιγίδα, να παρκάρουν οι κάτοικοι προσωρινά τα αυτοκίνητά τους για να μην τα παρασύρουν τα νερά. Ο Δήμος να φροντίζει για την απομάκρυνση κάδων σκουπιδιών και γενικότερα ογκωδών αντικειμένων με βάρος που, παρασυρμένα από το νερό, θα μπορούσαν να προκαλέσουν δευτερογενείς καταστροφές. Να καθαρίζει τα βουνά από μπάζα και οργανική ύλη. Να δενδροφυτευθούν οι πλαγιές. Να δημιουργηθούν έργα ανάσχεσης του νερού στο βουνό, με αναβαθμίδες και κορμοδέματα. Και, φυσικά, όταν…

 

NoυΔο-ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΥΡΙΖΑίικο ΤΡΙΤΟΚΟΣΜΙΚΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Για την ρύπανση στον Καρδαμά

 Του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου 

 

Τελικά όλα στην ζωή μας είναι μια σειρά συμπτώσεων.

Έτσι και εδώ …

Έτυχε να βρέξει λέει λίγο παραπάνω από ότι περίμεναν οι αρμόδιοι της μονάδας της Τριανταφυλλιάς.

Την ίδια στιγμή έτυχε να είχε κοπεί και το ρεύμα.

Ήταν λοιπόν επόμενο να «φύγουν» κάποια στραγγίδια και έτυχε αυτά τα στραγγίδια να φτάσουν μέχρι τον Καρδαμά.

Και δεν σταμάτησαν εδώ οι σατανικές συμπτώσεις.

Έτυχε να τα δει ο Πρόεδρος του χωριού ο οποίος κινητοποίησε τις Υπηρεσίες που στην αρχή δεν ήταν και τόσο πρόθυμες αλλά μετά τι να έκαναν….

Τελικά έγινε ανάλυση του κατάμαυρου υγρού που το είχαν φέρει σε μπουκαλάκια για του λόγου το ασφαλές.

Από την ανάλυση βρέθηκε ότι πρόκειται για βοθρολύματα.

Τόσο απλά.

Μετά από αυτό ο Πρόεδρος του χωριού (προ)κάλεσε αυτήν την μάζωξη.

Και η αλήθεια είναι ότι όπως εξελίχθηκε αυτή η λαϊκή Συνέλευση ήταν πολύ πολύ διαφωτιστική για όλους μας.

Και τι δεν μάθαμε.

----Μάθαμε ότι η κατασκευή του εργοστασίου είχε προδιάγραφες για κάπου είκοσι  χρόνια αλλά πολύ γρήγορα έφτασε στα όρια της.

Ήταν βλέπεις και οι εισαγωγές σκουπιδιών που κάναμε από άλλα μέρη της Ελλάδας γιατί είμαστε καλοί, βολικοί και δεν λέμε όχι…

----Μάθαμε ότι το έργο έχει κάποιες κατασκευαστικές ατέλειες που τώρα λέει μετα από τόσα χρόνια λειτουργίας η εταιρία θα τις διορθώσει…..

----Μάθαμε ότι το πρόβλημα με τα στραγγίδια δεν είναι σημερινό αλλά επανέρχεται χρόνια τώρα αλλά οι κάτοικοι του Καρδαμά το κρατούσαν μυστικό οπότε τι να έκαναν και οι αρμόδιοι ???

Δεν το ήξεραν και αφού δεν ήξεραν δεν έκαναν τίποτα.

Τώρα που το πληροφορήθηκαν κινητοποιήθηκαν και δεν το άφησαν έτσι. 

Ένα κάποιο συμπέρασμα.

Με όσα ακούσαμε ανησυχήσαμε σφόδρα γιατί κατά πως μας είπαν οι αρμόδιοι κάτι δεν πάει καλά με αυτήν την μονάδα αλλά οι διαβεβαιώσεις στο τέλος μας έκαναν να φύγουμε αισιόδοξοι και να κοιμηθούμε ήσυχοι.

Έχουν την γνώση οι φύλακες ….

Βέβαια επιδέξια δεν μπήκε η συζήτηση στην ουσία του προβλήματος που πολύ γρήγορα θα βρούμε μπροστά μας και που δεν είναι άλλο από την μεταφορά των δεμάτων από το Ποτόκι στην Τριανταφυλλιά.

Πόσο αλήθεια θα αντέξει η μονάδα τους 40.000 τόνους και πόσο θα αντέξουμε και μείς …..

Εκεί είναι βλέπεις η Δημοκρατική απόφαση των «ειδικών» του ΦΟΔΣΑ.

Αλήθεια τι παραπάνω ξέρουμε μείς οι φτωχοί και τι να πούμε??

Και μερικά ερωτήματα

----Η εταιρία έχει ειδικό τμήμα ελέγχου για να «βλέπει» τα στραγγίδια πριν αυτά φτάσουν στον Καρδαμά στην θάλασσα και όπου αλλού ??

----Ποιος ελέγχει την...

 

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Για το Ποτόκι Νο2 - Η "επιστήμη" της πολιτικής

 

  

 

Του Δημήτρη Θεοδωρόπουλου 

Διαβάσαμε ότι «σύμφωνα με την Γ.Γ Φυσικού Περιβάλλοντος και τον Γενικό Δ/ντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής διευκρινίζεται ότι ο ΧΥΤΥ μπορεί να δεχθεί τα δεματοποιημένα απορρίμματα συνολικής ποσότητας 40.000 τόνων του δήμου Πύργου τα οποία δεν είναι επικίνδυνα και δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον».

Εμείς το γελάγαμε άλλα φαίνεται ότι η δεκαπενταετής ωρίμανση έκανε δουλειά.

Τώρα τα δέματα δεν είναι πλέον επικίνδυνα και δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον….

Βέβαια κάποιος αφελής θα έκανε την ερώτηση.

Αφού ισχύει αυτό προς τι η φασαρία τόσα χρονιά ότι πρέπει να τα πάρουμε από κει και που ψάχναμε τελικά που να τα πάμε ???

Γιατί δεν τα αφήνουμε εκεί όπου μπορούν αναδειχθούν σε τουριστικό αξιοθέατο???

Και δεν είναι αφελής η ερώτηση.

Αφού «δεν είναι επικίνδυνα και δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον»

Και για να μιλήσουμε σοβαρά

Τελικά δίνουμε τα φώτα μας παγκοσμίως

Έχουν αναδειχθεί πολλές μέθοδες διαχείρισης των απορριμμάτων χωρίς καμμιά να στερείται προβλημάτων.

Οι επιστήμονες συμφωνούν, διαφωνούν και συνεχίζουν να ψάχνουν και να ψάχνονται.

Αλλά κανείς δεν σκέφτηκε να τα κάνει δέματα να τα αφήνει σε διαδικασία ωρίμανσης χρόνων και μετα ως δια μαγείας να μην είναι επικίνδυνα και να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον.

Κανείς…

Τελικά είμαστε πρωτοπόροι

Ελπίζουμε...