Τι ακριβώς είναι ο Όλυμπος που βράβευσε η Ουνέσκο, ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς, και όχι ως όρος καθεαυτό, ως συσσώρευση χώματος, που κάποτε δημιούργησε ένα βουνό, ως βοσκότοπο, ή ως προορισμό μαζοχιστών ορειβατών – ουκ ολίγοι εκ των οποίων έχουνε για πάντα θυσιαστεί στις απόκρημνες χαράδρες του;
Τι μπορεί να βραβεύσεις από ένα ψηλό βουνό, το υψηλότερο της Ελλάδας, αλλά χαμηλό σχετικά με άλλες κορυφές διεθνώς μπροστά στις οποίες ο Ολυμπος φαντάζει συνήθης λοφίσκος;
Πώς, ενώ είναι δίπλα μας δεν είχαμε καταλάβει ότι εκεί, πιο πάνω από την αποκρουστική (ρυμοτομικά) Λεπτοκαρυά και το ωραίο πλην στρεβλό Λιτόχωρο, ανυψωνόταν ένα τέτοιο μνημείο – θα πεις και στη Χαλκιδική μένουν πάρα πολλοί Ελληνες, οι πλείστοι εκ των οποίων σίγουρα δεν έχουν επισκεφθεί την Ολυνθο, τη Μένδη, αγνοούν ποια είναι η αρχαία Σερμύλη (η οποία έκοβε νόμισμα από τον πέμπτο αιώνα π.Χ.) και η Ακανθος.
Ναι, αλλά τον Ολυμπο;
Και τις Πιερίδες Νύμφες πού τις βρήκαν και τις ανέσυραν – πρέπει τώρα να τις θυμηθούμε κι αυτές κι όλα όσα σέρνει πίσω του αυτό το βουνό, που το τίμησαν οι ξένοι, παρά το ότι είναι υπεράνω κάθε τιμής παγκοσμίως για πάντα, και δεν περιμέναμε το βραβείο, που όμως κάτι είναι κι αυτό.
Ή, εν πάση περιπτώσει, είναι μεγάλη τιμή κι ευκαιρία να θυμηθούμε πού ζούμε, σε ποια ιερά χώματα πατάμε και τι είναι όλα αυτά που υπάρχουν δίπλα μας και τα βλέπουμε καθημερινά, όπως τον Ολυμπο, που τον χαζεύουμε κάθε πρωί να προεδρεύει, διαπρεπής, απέναντι απ’ τον Θερμαϊκό, ιδίως όταν υπάρχει διαφάνεια.
Κολυμπάς στα υπέροχα νερά της Πλάκας Λιτοχώρου και βλέπεις μπροστά σου σχεδόν, μετά την ακτή, να επικρέμαται σχεδόν, ο Ολυμπος και δεν μπορείς να πιστέψεις αυτή τη δραματική εναλλαγή του τοπίου και τη διαρκή αλλαγή του καιρού στις κορυφές του βουνού, που, μέσα σε δευτερόλεπτα σχεδόν, μεταβάλλει διαρκώς και τον φωτισμό, από την κίνηση των σύννεφων.
Ή, από τα κέφια του νεφεληγερέτη που οι διαθέσεις του αντανακλούν στο επιτόπιο κλίμα, και ποιος ξέρει τι θα τραβήξουμε, αν του κάνει σήμερα κόνξες ο Γανυμήδης;
Ως γνωστόν, ο Δίας ερωτεύτηκε τον πανέμορφο Γανυμήδη από την Τροία, τον έφερε στον Ολυμπο, ως οινοχόο, κεραστή των θεών, και του χάρισε αιώνια ζωή και νεότητα.
(Σκέψου πότε, πριν πόσους αιώνες, οι Ελληνες δεν είχαν θέμα με τους ΛΟΑΤΚΙ και τώρα στα 2026 οι μουσουλμάνοι δολοφονούν κόσμο στα Prides.) Εξίσου όμορφος με τον Γανυμήδη ήταν και ο αδερφός του, Τιθωνός, τον οποίο η Ηώς ζήτησε από τον Δία να τον κάνει κι αυτόν αθάνατο.
Ο Ζευς τής έκανε τη χάρη, του έδωσε αιώνια ζωή, αλλά όχι και παντοτινή νεότητα. Αποτέλεσμα: ο Τιθωνός γερνούσε συνέχεια χωρίς να πεθαίνει, συρρικνωνόταν διαρκώς, μάζευε, μάζευε, και κατέληξε να γίνει ένα τζιτζίκι.
Με ετούτα και με πολλά άλλα, πέρα από τη μυθολογία καθεαυτή, ήδη από τον Ομηρο, ο Ολυμπος μπλέκεται με τους ημίθεους (και του Ζαμπέτα) και τους θνητούς (κόσμος και κοσμάκης και κουραδόπλαση, έγραψε ο Τσιφόρος), ως ενδιαίτημα πέντε αστέρων των θεών, που ανακατεύονται στις υποθέσεις των βροτών (δεν μας έφταναν οι κλώστρες Μοίρες) και με τις ιδιοτροπίες και τα βίτσια που έχουν τους τιμωρούν ή τους σώζουν, πάντως τους μπερδεύουν χειρότερα.
Ο Ολυμπος και οι δώδεκα θεοί και όλη η μυθολογία και η ποίηση και η πεζογραφία και η φιλοσοφία που γράφτηκαν στα ελληνικά, και αργότερα στα ελληνορωμαϊκά, είναι το επίκεντρο ενός λαού, των Ελλήνων, στην πρώιμη διαχρονία τους.
Ο Ολυμπος είναι η μήτρα του Ελληνισμού ως αυτο-αναφοράς επί αιώνες, είναι το ενδιαίτημα των Μεγάλων Θεών – μόνοι οι ευφυείς χριστιανοί καλόγεροι, πάντα πιο επιδέξιοι, βρήκαν αργότερα, καλύτερο και ωραιότερο μέρος από τον Ολυμπο, που είναι βέβαια το Αγιον Ορος και κατέφυγαν εκεί.
Αρα λοιπόν κι εν τέλει, τι σημαίνει «Ολυμπος» και τον βραβεύει η Ουνέσκο;
Αυτό είναι και το ωραιότερο: τιμά έναν μικρό, ιστορικό λαό, κι όχι μόνο το βουνό καθεαυτό, έναν λαό που έχτισε τη μυθολογία και το υπερεγώ του πέριξ των κορυφών αυτού του όρους της μαγικής Πιερίας.
Δημιούργησε μιαν ανεπανάληπτη, ολόκληρη φιλοσοφία, λογοτεχνία, θέατρο, έφτιαξε συμμαχίες πάνω σε όρκους αυτών των θεών, έκανε πολέμους και ειρήνη, έστησε τρείς αυτοκρατορίες, νίκησε και παρήκμασε, γέννησε και διέδωσε έναν απαράμιλλο πολιτισμό σε όλες τις απίθανες εκδοχές του, φιλοτέχνησε σύμβολα.
Και το ισχυρότερο σύμβολο είναι αυτό το όρος. Ακόμα και σήμερα (δεν είναι μόνο η «Οδύσσεια» του Νόλαν) ο Ολυμπος συνεχίζει να σημαίνει το ακραίο όριο, την κορυφή τις ισχύος – θυμηθείτε και την ταινία «Olympus has fallen» που αναφέρεται στην πτώση του Λευκού Οίκου των ΗΠΑ.
Καλό είναι επομένως που οι ξένοι (συνήθως) μάς θυμίζουν πότε πότε σε ποια χώματα πατάμε και τι οφείλουμε να υπερασπίζουμε διαρκώς – ή, κατά το κοινώς λεγόμενο:
