ΠΑΣΟΚικά ΕΘΝΙΚΑ ΨΩΝΙΑ: Δεν αντέχει στην ιδέα ότι δεν είναι απαραίτητος

Βενιζέλος: Μη διακυβερνήσιμη η χώρα αν δεν εξασφαλιστεί μια μερίδα μπουγάτσα κάθε πρωί, για κάθε Έλληνα... pic.twitter.com/iIVTpBlIRw

— oldschoolfileles (@oldfileles) February 5, 2026

 Του ΜΑΝΟΥ ΒΟΥΛΑΡΙΝΟΥ

ευαγγελοβενιζέλος (ο) 1. αυτός που δεν μπορεί να κρύψει το πάθος του για εξουσία «αν δεν έχεις δει τον Βαγγέλη να φτάνει κάθιδρος στο Ζάππειο και να ανακοινώνει την υποψηφιότητά του για πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ το βράδυ των εκλογών του 2007 δεν ξέρεις τι σημαίνει ευαγγελοβενιζέλος» 2. Αυτός που δεν κάνει ποτέ λάθος, αλάθητος «ο Νίκος είναι τόσο ευαγγελοβενιζέλος που περνάει με κόκκινο και κατηγορεί το φανάρι»

Προσπαθώ εδώ και μέρες να καταλάβω τι ακριβώς υποστηρίζει ο Ευάγγελος ο Βενιζέλος για το άρθρο 86 και το μόνο στο οποίο καταλήγω είναι το εξής: αν ένα άρθρο του συντάγματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τρόπο που δεν είναι θεμιτός τότε αυτός που διαμόρφωσε το άρθρο έτσι ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τρόπο που δεν είναι θεμιτός δεν έχει καμία ευθύνη.

Φυσικά είναι κάπως δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ένας ιδιαιτέρως ευφυής άνθρωπος δεν ήξερε πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το άρθρο που διαμόρφωσε οπότε το συμπέρασμα είναι ότι τα προβλήματα του παλιού προέδρου του ΠΑΣΟΚ δεν αφορούν το σύνταγμα και την αναθεώρησή του αλλά τη σχέση του με τη εξουσία.

Όπως ακριβώς και ο πρώτος αντιμνημονιακός Αντώνης Σαμαράς ή όπως και ο Κωνσταντίνος ο Εργατικός, ο Ευάγγελος δεν αντέχει στην ιδέα ότι η παρουσία του είναι πια τόσο απαραίτητη όσο ο επίδεσμος σε πληγή που έχει κλείσει και κάνει ό,τι μπορεί για να την ανοίξει.

Μαντάρα όλα:

ΠΑΣΟΚικά ΕΘΝΙΚΑ ΨΩΝΙΑ: Ατυπος ηγέτης

Συνταγματολογος Κομματικος

ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΥΜΒΑΤΕΣ.... pic.twitter.com/BA2G34e55F

— Dvs Dvs (@DvsDvs60195368) February 10, 2026

Bad Benny pic.twitter.com/enfnDVlQ1M

— Βούλης Πετσέρακλος (@petseraklos) February 9, 2026

 

Toυ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Μπορεί να συμφωνώ ως προς την ουσία της κριτικής που ασκεί στις θέσεις του Ευάγγελου Βενιζέλου, σε ένα σημείο όμως ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σφάλλει.

Γιατί είναι σφάλμα να θεωρεί ο Παύλος Μαρινάκης «οξύμωρο» ότι ο κ. Βενιζέλος κατηγορεί την κυβέρνηση για «συνταγματικό λαϊκισμό».

Αντιθέτως, επιδεικνύει αξιοσημείωτη προσήλωση στις αρχές και τις θέσεις του, αφού εκείνος τελειοποίησε, ούτως ειπείν, το άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, με τρόπο ώστε να δημιουργηθεί μια τάξη υπεράνω της Δικαιοσύνης, τα μέλη της οποίας τα βρίσκουν μεταξύ τους.

Μία ελίτ, ας την πούμε έτσι. Αυτήν υπερασπίζεται τώρα ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός. Επομένως, αν ο κ. Μαρινάκης ήθελε να είναι ακριβής, δεν έπρεπε να επιστρέψει στον κ. Βενιζέλο την ετικέτα του λαϊκισμού, αλλά να του προσάψει εκείνη του ελιτισμού.

Παρακολουθώντας, πάντως, τον δημόσιο λόγο που εκφέρει ο κ. Βενιζέλος υπερασπιζόμενος το δημιούργημά του, φοβάμαι ότι έχει στήσει έναν καβγά με την ανθρώπινη φύση. Το λέω, γιατί ο ίδιος υποστηρίζει ότι το δημιούργημά του είναι τέλειο και, για τον λόγο αυτόν, περιττεύει η αναθεώρησή του· φταίνε όμως οι άλλοι, κατά τον κ. Βενιζέλο, επειδή δεν είναι ικανοί να το εφαρμόσουν σωστά.

Δεν είναι έτσι όμως, όπως δεν ήταν έτσι ούτε με τον βασικό μέτοχο, αν θυμάστε, στον οποίο πάλι ο κ. Βενιζέλος είχε βάλει το χεράκι του. Οπως απέτυχε το ένα και άλλαξε, έτσι απέτυχε και το άλλο και οφείλει να αλλάξει.

Τώρα είναι όμως πια πολύ αργά για να δει το ζήτημα διαφορετικά ο κ. Βενιζέλος. Η θέση την οποία διατύπωσε δημοσίως, σε εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών, ότι «πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη Βουλή πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης», ισοδυναμεί με κήρυξη ανένδοτου. Λόγοι υπάρχουν, είναι γνωστό, λ.χ., ότι ήθελε την Προεδρία της Δημοκρατίας, ώστε να παρεμβαίνει από εκεί ως ένα είδος Pontifex Maximus επί της λειτουργίας του πολιτεύματος. Δεν του βγήκε, άλλαξε στόχο και πάει για πρωθυπουργός. Δεν είναι μυστικό, ο ίδιος μας το είπε ότι προσφέρεται. Θα μπορούσε, λοιπόν, αν συνεχίσει με ανάλογες παρεμβάσεις, να αναδειχθεί βαθμιαία στον άτυπο ηγέτη της αντιπολίτευσης.

Οι άλλοι, όπως βλέπουμε, δεν τραβάνε.

Στο ΠΑΣΟΚ μαζεύουν ακόμη και τα δίλεπτα, ο Καραμήτρος δεν έχει ούτε έμπνευση ούτε όρεξη, η Καρυστιανού είναι θλιβερή, η Ζωή δεν αντέχεται ούτε από τους ομοίους της, ο Φάμελλος χοροστατεί ευπρεπώς στην κηδεία που δεν λέει να τελειώνει και, τέλος, ο Φαραντούρης δεν προλαβαίνει. Εν ολίγοις, δεν υπάρχει ψυχή στον ορίζοντα για να απειλεί την κυβέρνηση, ο δε Βενιζέλος, ανεξαρτήτως του πώς τον κρίνει ο καθένας μας από άλλες απόψεις, είναι δέκα φορές εξυπνότερος και ικανότερος από όλους τους άλλους μαζί.

Σε ένα σημείο μόνο πάσχει το σχήμα που περιγράφω: ο κ. Βενιζέλος δεν είναι στη Βουλή. Επομένως, γιατί να κάνει όλη τη δουλειά και να ανοίξει τον δρόμο στους άλλους;

Συνοψίζοντας, το πρόβλημά του είναι ότι…

 

ΠΑΣΟΚοι ΞΕΔΙΑΝΤΡΟΠΟΙ ΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΕΣ: Ο εσμός, η καφέ αρκούδα και το σεφερικό υστερόγραφο.

Μπένι η Δημοκρατία.
Δημοκρατία ο Μπένι.
Ξανασυστηθήκαμε όλοι χτες… pic.twitter.com/gWXNriQzkS

— Αντικαθεστωτικός 🇺🇦🇪🇺 (@nprepalas) December 9, 2025

 

Του ΜΙΧΑΛΗ ΤΣΙΝΤΣΙΝΗ

Τι να σκεφτόταν άραγε ο Ευάγγελος Βενιζέλος; Τι να αισθανόταν τη στιγμή που μοιραζόταν την αγωνία του για τους θεσμούς και από κάτω, στο ακροατήριό του, έβλεπε τον Πάνο Καμμένο, τη Βασιλική Θάνου, τον Προκόπη Παυλόπουλο; 

Τι να σκεφτόταν όταν, μετά τα εγκώμια του Κώστα Καραμανλή προς το πρόσωπό του, άκουσε και τον πρώην πρωθυπουργό να αγωνιά για την απαξίωση του κοινοβουλίου – εκείνον που ήταν δεκατέσσερα χρόνια βουλευτής χωρίς να λάβει στο κοινοβούλιο ούτε μία φορά τον λόγο;

Ο Βενιζέλος ξέρει καλά τα πρόσωπα του εσμού, στους κόλπους του οποίου αποφάσισε να εμβαπτιστεί τη Δευτέρα. Είχε επιστρατεύσει κάποτε το οπλοστάσιο του πολιτικού του λυρισμού εναντίον τους. Τους είχε αποκαλέσει «αφανείς εταίρους» της κυβέρνησης Τσίπρα, «ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και λοιποί συγγενείς». Είχε επιστρατεύσει και τον υπερευαίσθητο θεσμικό του σεισμογράφο για να διαπιστώσει –τότε που οι νέοι του συνομιλητές μεσουρανούσαν– ότι: «Το φάντασμα του Κόλλια ζωντανεύει και αυτό το έχει αναλάβει υπεργολαβικό συνεργείο της τρίτης συνιστώσας της κυβέρνησης» (βλέπε Πρακτικά Ολομελείας, 21/2/2018 για το σχετικό).

Αλλά, εντάξει. Ο καιρός περνά. Τα πάθη καταλαγιάζουν. Γιατί να υπάρχει μνησικακία, όταν μπορεί να υπάρχει αγάπη;  

Στο κάτω κάτω ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν χρειάστηκε να υποβάλει σε αυτό το ακροατήριο τις απόψεις του για την εισβολή στην Ουκρανία. Δεν πήγε εκεί για να τους μιλήσει για τις αιτίες της χρεοκοπίας του 2009 – που λίγο έλειψε να οδηγήσει και σε θεσμικό εκτροχιασμό. 

Για τη δημοκρατία μίλησε. Και η συζήτηση περί δημοκρατίας είναι σαν τη συζήτηση για την καφέ αρκούδα: Στα λόγια συμφωνούν για την προστασία της όλοι.

Αναρωτιούνται πολλοί, γιατί ένα πολιτικό ον με βαθύτατη επίγνωση της σημειολογίας και των συμβολισμών, κύλησε το «μεταπολιτικό» του κύρος σε ένα βιότοπο στον οποίο ήταν εξόφθαλμα ξένος. 

Η απάντηση ίσως πρέπει να αναζητηθεί στα ίδια του τα λόγια. Ο Βενιζέλος διαγιγνώσκει ότι η χώρα έχει καταστεί «μη διακυβερνήσιμη».  

Αυτό ακόμη, βέβαια, δεν το βλέπουμε. Θα το δούμε, όμως, όταν εκδηλωθεί στην κάλπη διά του κατακερματισμού της ψήφου η ριζική δυσπιστία των πολιτών. 

Και τι θα κάνουμε; 

Θα μείνουμε ακυβέρνητοι; 

Οχι, λέει ο Βενιζέλος. «Οι συνεργασίες θα καταστούν αναπόφευκτες». «Η μονοκομματική εκδοχή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας έχει εξαντλήσει τα όριά της». Θα χρειαστούν, λοιπόν, πρόσωπα που θα μπορέσουν να δώσουν υπόσταση στις συναινέσεις. Πρόσωπα κοινής αποδοχής.

Ο Βενιζέλος θα μπορούσε να είχε διαδεχθεί τη Σακελλαροπούλου στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Η βαθιά συνιστώσα της Ν.Δ., όμως, πίεζε για ακραιφνώς δεξιό Πρόεδρο. Δεν ήθελε τον «πασόκο» Βενιζέλο.

Οταν ανοίξουν οι ευκαιρίες της μη διακυβερνησιμότητας, καλό είναι να...

 

ΝουΔο-ΠΑΣΟΚικά ΕΘΝΙΚΑ ΣΟΥΡΓΕΛΑ: Σαν τους γέρους του «Μάπετ Σόου» χωρίς το χιούμορ

Έτοιμοι να ξανακυβερνησουν pic.twitter.com/4R6l1qVFZw

— Manos Voularinos (@ManosVoularinos) December 9, 2025

 

Του ΜΑΝΟΥ ΒΟΥΛΑΡΙΝΟΥ 

Φάντασμα (το) 1. πλάσμα με μορφή νεκρού ανθρώπου που εμφανίζεται στον κόσμο των ζωντανών «θα ήθελα να δω κάποιο φάντασμα γιατί αυτό θα είναι η απόδειξη ότι υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο» 2. βετεράνοι πολιτικοί «το πιο ενδιαφέρον από την προχτεσινή εκδήλωση ήταν ότι μαζί με τα φαντάσματα καθόταν ο Δένδιας»

Η εκδήλωση, στην οποία έδωσαν το παρών παρέα ο Κωνσταντίνος ο Β΄ ο Εργατικός, ο Αντώνης ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος που ανάλογα με το ακροατήριο πότε γίνεται Ευάγγελος και πότε Βαγγέλης, έμοιαζε με αφιέρωμα σε ένα παρελθόν που με νύχια και με δόντια πασχίζει να ξαναγίνει παρόν.

Το υπερτροφικό «εγώ» μαζί με το αίσθημα ότι δεν σου δίνουν τη σημασία που πιστεύεις ότι αξίζεις είναι μια παγίδα στην οποία εύκολα μπορούν να πέσουν οι βετεράνοι της πολιτικής (και όχι μόνο της πολιτικής) και στην περίπτωση αυτή στην παγίδα μοιάζει να έχουν πέσει αγκαλιά και οι τρεις πρώην κυβερνήτες που δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα πέρα από την γκρίνια που θυμίζει τους γέρους του «Μάπετ Σόου» αλλά χωρίς το χιούμορ.

Και το μόνο που μένει είναι …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΚΗΦΗΝΑΡΟΠΛΗΚΤΟΣ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Τι θα είχε γίνει αν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κρατήσει το e-mail Χαρδούβελη αντί για το νταούλι του τσογλαναρά προέδρου του;

Τι θα είχε γίνει αν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κρατήσει το e-mail Χαρδούβελη;

"Το λάθος του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν η κωλοτούμπα, ήταν ότι μπήκε στην εξουσία με λαϊκισμό και απειρία. Η κωλοτούμπα ήταν απλώς το τίμημα της ανευθυνότητας."

Το e-mail Χαρδούβελη (Δεκ. 2014) ήταν ένα πακέτο μέτρων ~1… pic.twitter.com/thtKhNfv32

— Mr President (@Mrpresidentgr) August 25, 2025

 

ΣΥΡΙΖΑΝΕΛέητο ΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Το τίμημα

Ξεκίνησαν να αλλάξουν την Ευρώπη και τελικά κατέληξαν να αλλάξουν τον Γλέζο με τον Γκλέτσο.

— oldschoolfileles (@oldfileles) September 12, 2024

Τι ψυχή έχουν 2€ αν είναι να εκλέξουμε πρόεδρο τον Γκλέτσο; ΗΡΕΜΑ ΡΩΤΑΩ...

— oldschoolfileles (@oldfileles) September 12, 2024

 

Toυ ΒΑΓΓΕΛΗ ΣΤΕΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ

[…]

Το καταπληκτικό, λοιπόν, είναι ότι η Κυβέρνηση, μετά από τεσσερισήμισι μήνες, εμφανίζεται στην κατάσταση που είχα πει ότι ισχύει από τη δεύτερη εβδομάδα, από τη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων.

O απόλυτος στρατηγικός εγκλωβισμός. Ούτε εντολή ρήξης υπάρχει, βεβαίως, ούτε πλειοψηφία μεταστροφής προς την υπευθυνότητα. Γι’ αυτό υπάρχει στροφή των τριακοσίων εξήντα μοιρών, δηλαδή η πλήρης περιστροφή περί τον άξονα, η οποία σε ζαλίζει, σε εξουδετερώνει και είναι επικίνδυνη.

Και αντί να μας πει αν έχει γραμμή ως Κυβέρνηση, αν έχει δεδηλωμένη πλειοψηφία, αν μπορεί να συμφωνήσει με τον κυβερνητικό του εταίρο που του βγαίνει από τα «αριστερά» —μιας και τώρα έχουν κοινή εθνικολαϊκιστική βάση κι έτσι η «υπερ-δεξιά» έχει γίνει «υπερ-αριστερά», με κοινό παρονομαστή την εθνικολαϊκιστική ανευθυνότητα—, αντί να μας πει αν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο, αν η χώρα έχει προοπτική, έρχεται και μας λέει να τοποθετηθεί η Αντιπολίτευση.

Δεν μας λέει πώς κατάφερε να φέρει τη χώρα σε θέση «ρουά ματ» και πώς κατάφερε να την κολλήσει με την πλάτη στον τοίχο.

Λέει να τοποθετηθούμε εμείς.

Επί ποίου θέματος να τοποθετηθούμε;

Τι θέλει να του πούμε;

Μας έχει πει αυτός τι εισάγει στη Βουλή, τι προτείνει στον ελληνικό λαό ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, ως κάτι πρακτικό και συγκεκριμένο;

Λέμε το ιδεώδες, το επιθυμητό;

Μα το επιθυμητό ήταν πάντα κάτι εξαιρετικά ήπιο και φιλικό για τον ελληνικό λαό. Αλλά αυτό ήταν το δίλημμα που είχαμε; Εάν θα διαλέξουμε το καλό ή το κακό;

Το δίλημμα ήταν αν θα πάμε σε σκληρά μέτρα για να σώσουμε την κατάσταση ή σε απόλυτη καταστροφή.

Και δεν ξέρω αν ο κ. Τσίπρας έχει συνειδητοποιήσει πραγματικά το ιστορικό, προσωπικό, κυβερνητικό και κομματικό δίλημμά του.

Αν η χώρα πάει, έστω κατά λάθος, σε καταστροφή, πώς πρέπει να χαρακτηριστεί αυτή η συμπεριφορά και τι επιπτώσεις επιφέρει;

Εάν η Κυβέρνησή του οδηγηθεί σε αλλαγή πολιτικής και σε αποδοχή αναδρομικά της δικής μας πολιτικής, χωρίς να μπορεί να την εφαρμόσει αποτελεσματικά υπέρ της χώρας, αυτό πώς λέγεται;

[…]

Η Κυβέρνηση «μπούκωσε» την ελληνική κοινωνία επί τεσσερισήμισι μήνες με ψευτολεβέντικες απειλές, με σενάρια εκλογών και δημοψηφίσματος, με εσωκομματικές κόντρες, με ενδοκυβερνητικές τριβές, με προσωπικές ατζέντες των στελεχών της —κυβερνητικών και κοινοβουλευτικών— και μας παρουσίασε μια καταπληκτική αφήγηση, για το ποιος είναι καλός και ποιος είναι κακός διεθνώς. Υπόδειγμα γεωπολιτικής και γεωοικονομικής ανάλυσης! Είναι οι καλοί Ρώσοι κατά της κακής Δύσης. Θα πάρουμε και προκαταβολή από τον αγωγό. Θα βοηθήσουν και οι Κινέζοι αγοράζοντας ομόλογα.

Μετά είναι οι καλοί Αμερικάνοι κατά των κακών Ευρωπαίων.

Μετά είναι η καλή κ. Μέρκελ —τώρα δεν είναι η «μαντάμ Μέρκελ»— η φίλη μας, στον ώμο της οποίας ακουμπάμε και λέμε τον πόνο μας έναντι του κακού κ. Σόιμπλε.

Και ο κ. Γιούνγκερ «μπαλαντέρ». Ήταν ο καλός Γιούνγκερ, ενώ οι άλλοι ήταν κακοί, όπως ο κ. Ντάισελμπλουμ, αλλά τώρα έγινε και ο Γιούνγκερ κακός. Φοβερή ανάλυση δηλαδή, συγκλονιστικού επιπέδου, θεωρητικού και πολιτικού!

Και αφού πήγε ο κ. Βαρουφάκης στο Πάσχα των καθολικών και συνάντησε την κ. Λαγκάρντ στην Ουάσιγκτον και της είπε ότι θα πληρώνουμε ad infinitum, εις το διηνεκές, τις υποχρεώσεις μας, χθες έγινε η μεγάλη κίνηση πριν το «Κούγκι». Ανάψαμε το δαυλό! Ζητήσαμε από την κ. Λαγκάρντ, να δεχθεί να καταβάλουμε τις δόσεις με το μοντέλο Ζάμπια, δηλαδή όλες μαζί στο τέλος Ιουνίου.

Και είπε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο «ναι, βεβαίως»! Άρα, αυτό τι είναι; Ενισχύει σε τίποτα τη χώρα; Τη βοηθάει σε τίποτα; Ενοχλεί τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΝΤ. Ενοχλεί, ας πούμε, τον εκπρόσωπο της Βραζιλίας ή της Ινδίας στο ΔΝΤ. Μας εμφανίζει ως αναξιόπιστους και μας εμφανίζει ως μια Κυβέρνηση και μια χώρα που κάνει φτηνά τεχνάσματα εσωτερικής κατανάλωσης. Η λογική είναι ότι θα φοβηθούν, ότι τους απειλούμε με οικονομική αυτοκτονία και έχουμε βάλει το πιστόλι στον κρόταφο και από το φόβο τους μην πιτσιλιστούν από τα αίματα, θα σπεύσουν να μας βοηθήσουν!

[…]

Απευθύνεστε πάλι σε εμάς και θέλετε να σας στηρίξουμε. Να μας πείτε επισήμως ποια είναι η άποψή σας για τις εκλογές και το δημοψήφισμα. Να σας στηρίξουμε. Πώς; Σε ποια στρατηγική; Υπάρχει Κυβέρνηση με δεδηλωμένη πλειοψηφία για να συνάψει συμφωνία και να εμφανίσει ολοκληρωμένο σχέδιο; Δεν το είδαμε.

Από την ομιλία του κ. Καμμένου, μάλιστα, εγώ θεωρώ ότι υπάρχει ευθέως ζήτημα δεδηλωμένης Πλειοψηφίας στη Βουλή. Κινηθήκατε σε εντελώς διαφορετικές γραμμές.

Εσείς είστε βέβαιος για μία συμφωνία συμβιβασμού. Ο άλλος κήρυξε την επανάσταση! Ύψωσε το λάβαρο!

Πού συμφωνείτε;

Με ποιο μοντέλο ανάπτυξης;

Ποια είναι η αντίληψη για τους θεσμούς, για τη Βουλή, για την εξωτερική πολιτική, για την παιδεία, για τη δημόσια διοίκηση;

Υπάρχουν ακόμη περιθώρια, γιατί εμείς έχουμε δύο πυλώνες στην πολιτική μας. Την αλήθεια και την υπευθυνότητα. Ναι, αυτό πληρώνουμε! Θα το πληρώσετε όχι λόγω υπευθυνότητας αλλά λόγω αντικειμενικής ευθύνης. Θα το πληρώσετε! Μη γελάτε! Να προετοιμάζεστε πολιτικά και ψυχολογικά γι’ αυτό που θα σας συμβεί!

Η πρώτη προϋπόθεση είναι να ζητήσετε συγγνώμη από τον ελληνικό λαό για τα προεκλογικά ψέματα και για τις μετεκλογικές επικοινωνιακές παραπλανήσεις. Να αποδεχθείτε ρητά το πλαίσιο της δικής μας στρατηγικής. Να πείτε ρητά ότι αυτό είναι το μόνο εφικτό, το μόνο ασφαλές.

Κι αν έχετε Κυβέρνηση και Πλειοψηφία στη Βουλή, τότε εμείς αρκούμεθα να μας ενημερώνετε, να σας λέμε τη γνώμη μας και βεβαίως να βοηθήσουμε στην εθνική ομάδα διαπραγμάτευσης, για να μπορέσουμε να κάνουμε ένα βήμα, για να μην είμαστε στριμωγμένοι, για να μην είμαστε όλοι εγκλωβισμένοι.

Ήρθατε, λοιπόν, να μας ζητήσετε να τοποθετηθούμε. Τοποθετούμαστε. Αυτή είναι η θέση μας. Είστε έτοιμος και ικανός να απαντήσετε; Είστε έτοιμος να διαλεχθείτε με την Αντιπολίτευση, στη βάση της εθνικής ανάγκης και της εθνικής στρατηγικής, της εθνικής συναίνεσης, στη βάση της αλήθειας;

[…]

Είπε ο κ. Καμμένος —και συμφωνώ— ότι η σημερινή μέρα είναι ιστορική. Κρατήστε την στο ημερολόγιό σας. Θυμηθείτε αυτά που λέγονται εδώ και καταγράφονται στα Πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων, που είναι το Σώμα της εθνικής ιστορίας. Κάθε λέξη μετράει. Κάθε πρόταση μετράει. Κάθε παράλειψη μετράει. Και εδώ είμαστε, να κάνουμε τον τελικό λογαριασμό ενώπιον του ελληνικού λαού και της ιστορίας.

 

 

 

Τάδε έφη, επακριβώς (πηγή: Πρακτικά Βουλής) και μεταξύ πολλών άλλων, ο Ευάγγελος Βενιζέλος, με την ιδιότητα του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, στη συζήτηση που είχε διεξαχθεί στο ελληνικό κοινοβούλιο το απόγευμα της 5ης Ιουνίου 2015 κατόπιν αιτήματος τού τότε πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα.

Αντικείμενο της συνεδρίασης ήταν η ενημέρωση του σώματος για τα ζητήματα που άπτονταν της διαπραγμάτευσης μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των δανειστών-εταίρων μας.

Λίγον καιρό μετά ακολούθησαν, ως γνωστόν, το κλείσιμο των τραπεζών (29 Ιουνίου) και το περίφημο δημοψήφισμα (5 Ιουλίου) με όλα τα συμπαρομαρτούντα.

Οι τότε κρατούντες, προεξάρχοντος ασφαλώς του Αλέξη Τσίπρα, δεν έλαβαν υπόψη ούτε τις νουθεσίες ούτε τις προειδοποιήσεις του Βενιζέλου.

Ανώριμοι και ξιπασμένοι από την εξουσία, συγκρούστηκαν με την αμείλικτη πραγματικότητα και επέδειξαν πρωτοφανή ανευθυνότητα.

Η εκλογική καταβαράθρωση και η σταδιακή αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ στα κατοπινά χρόνια υπήρξε…

 

ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΥΡΙΖΑίικο ΣΟΥΡΓΕΛΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Ο Βενιζέλος και ο ΣΥΡΙΖΑ

 

Toυ ΜΑΝΟΥ ΒΟΥΛΑΡΙΝΟΥ

Ο σύντροφος Ανδρουλάκης χρησιμοποιήθηκε στην αρχή της υπόθεσης των παρακολουθήσεων ως το σοκαρισμένο «θύμα» (το βάζω σε εισαγωγικά γιατί για να είσαι θύμα πρέπει να πάθεις και κάτι) και στη συνέχεια ως αυτός που επέμενε και συντηρούσε με πάθος το θέμα. Για καιρό η αντιπόλιτευσή του ήταν σχεδόν μονοθεματική (και απολύτως κουραστική). Ήταν ο πρωταγωνιστής της υπόθεσης αλλά φαίνεται ότι αυτό είχε να κάνει με τη χρησιμότητά του. 

Τώρα που ο Αλέκσης αποφάσισε να κάνει μόνος τους παιχνίδι (ναι, ο θεός να το κάνει, αλλά πώς αλλιώς να το πω) ο «κραταιός Νικόλας» από πρωταγωνιστής κατάντησε κομμένος στο μοντάζ.

Με λίγα λόγια, αφού χρησιμοποιήθηκε, τώρα που εμφανίστηκαν και άλλοι, πιο «ζουμεροί» παρακολουθούμενοι, μπήκε στο ντουλάπι και το πιο πιθανό είναι ότι ο ίδιος δεν είχε υπολογίσει τίποτα από όλα αυτά και ούτε είχε αντιληφθεί ούτε τη χρησιμότητά  ούτε την κατάληξη.

Τι σχέση έχει αυτό με τον Βενιζέλο; 

Έχει, στον βαθμό που δείχνει το πώς οι σύντροφοι του ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν οποιονδήποτε κρίνουν ότι τους βολεύει να χρησιμοποιηθεί.  

Έχει, στο βαθμό που τώρα χρησιμοποιούν τον Βενιζέλο (στον οποίο πια αναφέρονται με τεράστιο σεβασμό) ως την αυθεντία που πιστοποιεί την ορθότητα της στάσης τους.

Μόλις προχτές ο σύντροφος Ζαχαριάδης, μιλώντας στον Γιάννη Κολοκυθά στον ΣΚΑΪ για τον Βενιζέλο, έλεγε «η σύμπτωση σε μια σειρά επιμέρους θεμάτων ή ευρύτερα, σημαίνει ότι η άλλη πλευρά έχει βρεθεί σε ένα κρεσέντο αλαζονείας και αυταρχισμού» επικαλούμενος τον μέχρι πριν λίγο καιρό πολιτικό εχθρό (ο Βενιζέλος δεν ήταν ένας απλός αντίπαλος για τους συντρόφους).

Επειδή όμως ο σύντροφος Βενιζέλος δεν είναι Ανδρουλάκης, αποκλείεται να μην έχει υπολογίσει το πώς θα χρησιμοποιηθεί η στάση του. Αποκλείεται να μην έχει υπολογίσει το πώς θα χρησιμοποιηθεί η συμμετοχή του στη συζήτηση με τον ειρωνικό τίτλο «Μένουμε Ευρώπη»; (με το ερωτηματικό έξω από τα εισαγωγικά για να είναι σαφής ο στόχος της ειρωνείας) παρέα με συμπολίτες που στήριξαν κάθε βήμα του Αλέκση στην πολιτική που οδηγούσε κατευθείαν εκτός Ευρώπης.

«Δηλαδή ρε Βουλαρίνε, αποκλείεται να μην έχει υπολογίσει τίποτα και να λέει απλώς την άποψή του αδιαφορώντας για το πώς αυτή θα χρησιμοποιηθεί μόνο και μόνο επειδή αυτό πιστεύει;» μπορεί να ρωτήσει κάποιος αλλά θα δικαιολογείται μόνο αν ήρθε προσφάτως στην Ελλάδα.

 Μιλάμε για τον Βενιζέλο. Είναι δυνατόν να αδιαφορεί για το πώς θα εκληφθεί η στάση του ή – πολύ περισσότερο – πώς θα χρησιμοποιηθεί ο ίδιος; Τι από την πολιτική του καριέρα σας κάνει να πιστεύετε ότι είναι ένας ανυστερόβουλος statesman, έτοιμος να θυσιάσει τον εγωισμό του (το μόνο του χαρακτηριστικό που ξεπερνά την ευστροφία του) στον βωμό αυτού που θεωρεί σωστό, χωρίς κανέναν υπολογισμό;  

Πιστεύετε ότι θα μπορούσε ποτέ ο Βενιζέλος να απλώσει το χέρι στους μέχρι χτες διώκτες του και να τους δικαιώσει απλώς και μόνο επειδή συμφωνεί σε κάτι μαζί τους χωρίς να έχει τίποτα άλλο στο μυαλό του; 

Έτσι, με την καλή του την καρδιά;

Δεν ισχυρίζομαι ότι η αιτία της συμπεριφοράς του είναι σώνει και καλά κάποιο πολύπλοκο σχέδιο. Μπορεί να είναι. Μπορεί να είναι και ο θυμός από κάποια πόρτα που μπορεί να έφαγε σε μια απόπειρα να του δοθεί κάποιος ρόλος (προφανώς δεν ξέρω κάτι αλλά παρακολουθώντας την πολιτική τόσα χρόνια το θεωρώ αρκετά πιθανό). 

Αλλά είμαι σίγουρος ότι...

 

ΝουΔοΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: «Μίζερη, αδιέξοδη και μάταιη η κυβερνητική γραμμή»

Γράφει ο  Ευάγγελος Βενιζέλος 

Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ. Πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών. Πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

 Στη δήλωσή του της 8ης Αυγούστου 2022 ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε επί λέξει τα εξής: «Παρότι όλα έγιναν νόμιμα, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών υποτίμησε την πολιτική διάσταση της συγκεκριμένης ενέργειας. Ήταν τυπικά επαρκής, όμως πολιτικά μη αποδεκτή. Δεν θα έπρεπε να έχει συμβεί, προκαλώντας ρωγμές στην εμπιστοσύνη των πολιτών στις Υπηρεσίες Εθνικής Ασφάλειας. Γιατί αν και αφορούσε προβεβλημένο πολιτικό πρόσωπο, ο χειρισμός της υπήρξε ελλιπής. Ακριβώς γι’ αυτό απομακρύνθηκε αμέσως ο Διοικητής της ΕΥΠ. Ενώ και ο Γενικός Γραμματέας του Γραφείου του Πρωθυπουργού ανέλαβε την αντικειμενική πολιτική ευθύνη».  

Η θέση του κ. Μητσοτάκη είναι λοιπόν ότι η ΕΥΠ παρακολουθώντας τις τηλεφωνικές συνομιλίες του κ. Ανδρουλάκη, ενήργησε «νόμιμα», για την ακρίβεια ότι η ενέργειά της ήταν «τυπικά επαρκής».  

Όμως, κατά τον Πρωθυπουργό, η ΕΥΠ «υποτίμησε την πολιτική διάσταση της συγκεκριμένης ενέργειας» που ήταν «πολιτικά μη αποδεκτή».  

Στη δήλωσή μου της ίδιας ημέρας έθεσα πολλά θεμελιώδη πολιτικά και νομικά ζητήματα, ένα από τα οποία ήταν το κανονιστικό περιεχόμενο του άρθρου 61 παρ. 3 Συντ. που κατοχυρώνει το βουλευτικό απόρρητο. 

Είπα, για την ακρίβεια τα εξής: «Το βουλευτικό απόρρητο του άρθρου 61 παρ. 3 ως ειδικότερη διάταξη θέτει, απευθείας εκ του Συντάγματος, πρόσθετα ειδικότερα όρια στις κάμψεις του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου που προβλέπονται στο άρθρο 19 παρ.1. Τα άρθρα 8 της ΕΣΔΑ και 7 του ΧΘΔ της ΕΕ, ενισχύουν και δεν απομειώνουν τις εγγυήσεις. Δεν μπορεί να παρακολουθείται βουλευτής ή ευρωβουλευτής και κατά μείζονα λόγο αρχηγός κόμματος για λόγους “εθνικής ασφαλείας” ενδογενείς ή πολύ περισσότερο “εισαγόμενους”. Τέτοιες δικαιολογίες είναι εξίσου κακές και βλαπτικές με την πράξη καθεαυτήν. Η θέση του Πρωθυπουργού ότι η παρακολούθηση ήταν τυπικά νόμιμη αλλά πολιτικά εσφαλμένη είναι μεγάλων διαστάσεων σφάλμα. Μπορούν άραγε να παρακολουθούνται πολιτικά πρόσωπα, βουλευτές και αρχηγοί κομμάτων, για λόγους “εθνικής ασφάλειας” εάν το σταθμίσει ο εκάστοτε πρωθυπουργός και το εγκρίνει ένας εισαγγελέας εφετών; Οχι βέβαια. Περιμένω ο Πρωθυπουργός να επανέλθει με σχετική διευκρίνιση».  

Αντί όμως να επανέλθει ο κ. Μητσοτάκης για διευκρίνιση παρεμβαίνει ο (συνάδελφος στο Πανεπιστήμιο και εκλεκτός φίλος) υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, υποστηρίζοντας την άποψη ότι το άρθρο 61 παρ. 3 και το εκεί προστατευόμενο βουλευτικό απόρρητο δεν αποκλείει την παρακολούθηση των επικοινωνιών βουλευτή (αρχηγού κόμματος, υπουργού, πρωθυπουργού, γιατί όχι του Προέδρου της Δημοκρατίας) για λόγους εθνικής ασφαλείας. Το επιχείρημά του είναι ότι η εξαίρεση από το καθήκον μαρτυρίας και την υποχρέωση αποκάλυψης των πηγών δεν σημαίνει εξαίρεση του βουλευτή από τη δυνατότητα παρακολούθησής του. Άλλωστε, λέει, τέτοια εξαίρεση δεν προβλέπεται στο ν. 2225/1994 που θέτει το γενικό νομοθετικό πλαίσιο για τις παρακολουθήσεις για λόγους εθνικής ασφαλείας. Μάλιστα υπογράφω και εγώ ως Υπουργός Τύπου τότε μαζί με πολλά μέλη της τελευταίας κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου το νόμο του 1994. Προφανώς ο νόμος δεν επαναλαμβάνει τις συνταγματικά προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Δεν εξαιρεί, ας το επαναλάβω, ούτε την ΠτΔ, ούτε τον Πρωθυπουργό και τα μέλη της Κυβέρνησης, ούτε τον Εισαγγελέα του ΑΠ. Κατά τη λογική του κ. Γεραπετρίτη ο κ. Κοντολέων με την έγκριση της εισαγγελέως κυρίας Βλάχου θα μπορούσε να παρακολουθεί «νομίμως» όλο το πολιτικό, δικαστικό και επικοινωνιακό σύστημα της χώρας!  

Οφείλω για ιστορικούς λόγους να θυμίσω ότι τον Δεκέμβριο του 1994, λίγο μετά την ψήφιση του ν. 2225/1994, ήμουν μεταξύ αυτών που εισηγήθηκαν στον Ανδρέα Παπανδρέου την αναστολή της ποινικής δίωξης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου περί ευθύνης υπουργών για τις τηλεφωνικές υποκλοπές της υπόθεσης Γρυλλάκη / Μαυρίκη. Πράγματι με διαγγέλματά του την παραμονή της πρωτοχρονιάς του 1995 ο Ανδρέας Παπανδρέου εξήγγειλε την αναστολή της δίωξης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος.  

Στο επιχείρημα λοιπόν αυτό του Γ. Γεραπετρίτη (που κάλυψε δυστυχώς εκ μέρους της κυβέρνησης τον αποπεμφθέντα διοικητή της ΕΥΠ ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας) έχει απαντήσει εκ προοιμίου ο ίδιος ο κ. Μητσοτάκης στη χθεσινή δήλωση του στην οποία είπε, δημόσια και επίσημα, ότι αν είχε ερωτηθεί θα ήταν αντίθετος προς την παρακολούθηση των τηλεφωνικών επικοινωνιών ενός ευρωβουλευτή / υποψηφίου αρχηγού του κόμματός του. 

Γιατί άραγε, θα ήταν αντίθετος ο Πρωθυπουργός;  

Και για να εκφραστώ νομικά: Θα ήταν νόμιμη η εντολή του Πρωθυπουργού να μη διενεργηθεί παρακολούθηση παρότι η ΕΥΠ προτείνει κάτι τέτοιο για λόγους εθνικής ασφαλείας; 

Η δική μου απάντηση είναι ότι η αντίθεση του Πρωθυπουργού θα ήταν νόμιμη λόγω του ειδικού καθεστώτος του βουλευτή, αλλά αυτό η κυβέρνηση δεν θέλει να το αντιληφθεί. Γιατί πρέπει στη συνέχεια να παραδεχθεί ότι αν ήταν νόμιμη η εντολή του Πρωθυπουργού να μη διενεργηθεί παρακολούθηση, είναι παράνομη η απόφαση του διοικητή της ΕΥΠ να τη διενεργήσει και η έγκριση της με εισαγγελική διάταξη.  

Ο κ. Μητσοτάκης, δεν αποδέχθηκε ότι εξαιρούνται πλήρως των παρακολουθήσεων για λόγους εθνικής ασφάλειας οι βουλευτές (υπουργοί, πρωθυπουργοί κλπ.), αποδέχθηκε όμως ρητά και κατηγορηματικά ότι, όταν στόχος μιας παρακολούθησης είναι πολιτικό πρόσωπο και μάλιστα ευρωβουλευτής ή βουλευτής, πρέπει να γίνει πολύ σοβαρός και προσεκτικός έλεγχος των δεδομένων και πολύ διστακτική στάθμιση από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό που στην προκειμένη περίπτωση θα κατέληγε στη μη παρακολούθηση. Όμως τέτοιος σοβαρός και προσεκτικός έλεγχος πρέπει να γίνεται πάντα προκειμένου να διαπιστώνεται η συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων του νόμου για την επιβολή του δυσμενούς μέτρου της παραβίασης του απορρήτου των επικοινωνιών. Ο έλεγχος αυτός, με κριτήριο την αρχή της αναλογικότητας, συνιστά προϋπόθεση για την επιβολή οποιουδήποτε περιορισμού θεμελιωδών δικαιωμάτων μεταξύ των οποίων και το απόρρητο των επικοινωνιών. Αν δεν συντρέχουν σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση οι ουσιαστικές προϋποθέσεις και δεν τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, ο περιορισμός του θεμελιώδους δικαιώματος είναι αντισυνταγματικός γιατί παραβιάζει το άρθρο 19 παρ. 1 του Συντάγματος και επιπλέον είναι αντίθετος προς την ΕΣΔΑ (άρθρο 8) και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (άρθρο 7). Στην περίπτωση του βουλευτή προστίθεται σε αυτά και η συρροή του άρθρου 61 παρ. 3 που, όπως είπα στη χθεσινή δήλωση μου, «ως ειδικότερη διάταξη θέτει, απευθείας εκ του Συντάγματος, πρόσθετα ειδικότερα όρια στις κάμψεις του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου που προβλέπονται στο άρθρο 19 παρ.1.».  

Φαίνεται ότι ο κ. Μητσοτάκης υπερέβη τις αντιρρήσεις του κ. Γεραπετρίτη και αυτό που λέω, επί της ουσίας το αποδέχθηκε χθες. Διάφοροι ακτιβιστές θιασώτες του θεσμικού εξισωτισμού που λένε ότι δεν επιτρέπεται ειδική μεταχείριση των πολιτικών προσώπων όταν πρόκειται για ζήτημα εθνικής ασφάλειας ,έχουν άραγε αντιληφθεί ότι ο κ. Μητσοτάκης έθεσε προς συζήτηση τους ειδικούς κανόνες που πρέπει να ισχύουν για πολιτικά πρόσωπα ;  

Ακόμη συνεπώς και χωρίς συνεκτίμηση του βουλευτικού απορρήτου η κυβερνητική θέση είναι αθεράπευτα αντιφατική.

 Η ενέργεια της ΕΥΠ ή ήταν νόμιμη επειδή πληρούσε τις διαδικαστικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις και άρα κακώς απελύθη ο διοικητής της, ή ήταν παράνομη επειδή δεν συνέτρεχαν οι ουσιαστικές προϋποθέσεις.  

Η αντίφαση οφείλεται στο ότι ο Πρωθυπουργός αποδίδει προδήλως ιδιαίτερη σημασία στην πολιτική και μάλιστα κοινοβουλευτική ιδιότητα του κ. Ανδρουλάκη λόγω της οποίας εκτιμά ότι δεν έπρεπε να καταστεί στόχος παρακολούθησης των τηλεφωνικών του επικοινωνιών και λόγω της οποίας με «προνομιακό» τρόπο καλείται για εκ των υστέρων ενημέρωση όχι από την ΑΔΑΕ αλλά από το νέο διοικητή της ΕΥΠ. 

Τι συμβαίνει εν προκειμένω; Ποια είναι επιτέλους η θέση της Κυβέρνησης;  

Ο κ. Μητσοτάκης εισάγει αυθαίρετα μια προνομιακή μεταχείριση των πολιτικών προσώπων χωρίς να λαμβάνει υπόψη ούτε το Σύνταγμα, ούτε τον νόμο, ούτε τις ανάγκες της εθνικής ασφάλειας;  

Τα υποτάσσει όλα στην ανάγκη περιορισμού της πολιτικής ζημιάς που αναγνωρίζει ότι έχει επέλθει από μια δήθεν νόμιμη ( που είδαμε ότι ήταν παράνομη ) αλλά «εσφαλμένη» ενέργεια της ΕΥΠ υπό την εποπτεία του την οποία αποδέχεται ότι δεν ασκούσε αποτελεσματικά;  

Αυτό που διαισθάνεται ο κ. Μητσοτάκης αλλά δυστυχώς δεν αποδέχεται ρητά είναι η ύπαρξη ενός ιδιαίτερου νομικού καθεστώτος των βουλευτών (και των ευρωβουλευτών που εξομοιώνονται με τους βουλευτές στη χώρα τους). Αυτό θεμελιώνεται, ούτως ή άλλως στον δημοκρατικό και κοινοβουλευτικό χαρακτήρα του πολιτεύματος ,αλλά πρωτίστως στη ρητή και ειδική διάταξη του άρθρου 61 παρ. 3 Συντάγματος σύμφωνα με το οποίο: «O βουλευτής δεν έχει υποχρέωση μαρτυρίας για πληροφορίες που περιήλθαν σ’ αυτόν ή δόθηκαν από αυτόν κατά την άσκηση των καθηκόντων του, ούτε για τα πρόσωπα που του εμπιστεύθηκαν τις πληροφορίες ή στα οποία αυτός τις έδωσε».  

Ας δούμε δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα: 

 Αν βουλευτής εφάπτεται με υπάλληλο της ΕΥΠ που τον εφοδιάζει με πληροφορίες και στοιχεία για υποκλοπές, ο βουλευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία και καλύπτεται από το απόρρητο.  

Αν βουλευτής εφάπτεται με πράκτορα ξένης μυστικής υπηρεσίας που τον εφοδιάζει με στοιχεία για ψεύδη της ελληνικής κυβέρνησης σε σχέση με την εξωτερική ή την αμυντική πολιτική, ο βουλευτής μπορεί να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία και καλύπτεται από το απόρρητο.  

Αν η ΕΥΠ θέλει να παρακολουθήσει τις τηλεφωνικές συνομιλίες του βουλευτή αυτού για λόγους εθνικής ασφάλειας (που κατά την άποψη της είναι «προφανείς»), δεν μπορεί να το κάνει γιατί αν το έκανε θα εξουδετέρωνε την ειδική προνομιακή προστασία του βουλευτικού απορρήτου. Θα καταστρατηγούσε το ρητό συνταγματικό δικαίωμα του βουλευτή να μη αποκαλύψει τις πηγές του και τους συνομιλητές του. 

Ανάλογα ζητήματα τίθενται στη νομολογία του ΕΔΔΑ με το δικηγορικό και το δημοσιογραφικό απόρρητο, παρότι αυτά δεν έχουν την εθνική συνταγματική κατοχύρωση του βουλευτικού απορρήτου. 

Προβάλλεται καλόπιστα το ερώτημα: Και τι γίνεται με την ανάγκη παρακολούθησης ενός βουλευτή της «Χρυσής Αυγής» που κρίθηκε δικαστικά ότι ως κόμμα στέγαζε εγκληματική οργάνωση ή ενός βουλευτή που μετέχει σε τρομοκρατική οργάνωση. 

Στις περιπτώσεις αυτές το ζητούμενο είναι η άρση του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου για τη διακρίβωση ιδιαιτέρως σοβαρού εγκλήματος που γίνεται με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών και όχι για επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας, άνευ εγκλήματος, δηλαδή για λόγους αντικατασκοπείας που οδηγεί σε άρση απορρήτου με απλή εισαγγελική διάταξη. Ο βουλευτής υπέχει ποινική ευθύνη και υπόκειται στην ποινική προδικασία, όπως προβλέπει το Σύνταγμα που μάλιστα αναθεωρήθηκε σχετικά το 2019 για να περιορίσει τη βουλευτική ασυλία. 

Το συμπέρασμα μου είναι ότι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΕΘΝΙΚΑ ΞΕΦΤΙΛΙΚΙΑ: Το Αιγαίο είναι Ελληνική Λίμνη (όσο κι αν αυτό δεν αρέσει αγαπητέ Βαγγέλα σε σένα και στην Ανανιστική αριστερο-σοσιαλιστική παρέα σου ...)

 

Από τον Φαήλο Μ. Κρανιδιώτη

 Το Αιγαίο είναι το λίκνο του πολιτισμού μας μερικές χιλιάδες χρόνια. Είναι τέτοιο το εύρος και η διαχρονία της παρουσία μας, που το καθιστούν Ελληνική Λίμνη.

Στις δύο όχθες της γεννήθηκε και δημιούργησε ο Ελληνισμός. Αιολείς και Ιωνες κυρίως, αλλά και άλλες φυλές του Εθνους μας έβαλαν τόσο βαθιά τις ρίζες του πολιτισμού μας, που ακόμη και οι ειδήμονες της ληστείας, της καταπάτησης και της Γενοκτονίας, στην πλειοψηφία τους εξωμότες δικοί μας, Αρμένιοι, Σλάβοι και Αλβανοί, δεν έχουν καταφέρει να εξαφανίσουν τα χνάρια μας.

Όπου γυρίσουν το βλέμμα τους είναι τα αιχμάλωτα μνημεία μας, όπου σκάψουν πέφτουν πάνω στα σημάδια μας και στους τάφους των πατέρων μας.  

Μα τι άλλο να βρουν; Σπιρούνια Σελτζούκων; 

 Δεν είχαν ακόμη δει θάλασσα οι γιοι του Ερτογρούλ, όταν εμείς ήδη ήμασταν παλιοί όσο και τα βότσαλα στις παραλίες αυτής της λίμνης, που μόνο ελληνικά άκουγε επί χιλιάδες χρόνια, πριν οι 25.000 ιππείς ξεκινήσουν την κατάκτηση της παρηκμασμένης Αυτοκρατορίας μας, όπου προδότες Δυνατοί και μουνουχισμένα φλύαρα γουρούνια, πουρκουάδες της εποχής, είχαν ήδη ανοίξει τον δρόμο της ήττας και του εξισλαμισμού.

Η καταστροφή του 1922 αφάνισε την παρουσία μας στις ακτές της Μικράς Ασίας, στη μία όχθη της Ελληνικής Λίμνης, όμως ο χρόνος που διήλθε από τότε ως σήμερα είναι ένα ελάχιστο κλάσμα του ιστορικού χρόνου και η γεωγραφική και εθνογραφική πραγματικότητα των νησιών μας δεν επέτρεψε την αλλαγή μιας αλήθειας: η Τουρκία έχει, συγκριτικά με εμάς, πολύ λιγότερο χώρο, χωρικά ύδατα, εναέριο χώρο και υφαλοκρηπίδα σε σχέση με την Ελλάδα που έχει τη μερίδα του λέοντος. Ας τους αφήσουμε μόνους τους να λένε δόλια πως ασφυκτιούν, δεν χρειάζεται να το περιγράφουν ελιαμεπιτζήδες και λοιποί συγγενείς.

Αυτή δε η ιστορική και νομική πραγματικότητα χτίστηκε με αγώνες. Απελευθερώσαμε κάθε σπιθαμή γης, κάθε κύμα αυτού του Αρχιπελάγους με το αίμα μας. Και τα Δωδεκάνησα τα πήραμε πίσω, λόγω της αιματηρής συμμετοχής μας, των θυσιών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου ο κατά τον Weber «Επιτήδειος Ουδέτερος» κήρυξε τον πόλεμο στη Γερμανία μόνον όταν οι Σοβιετικοί ήδη χτυπούσαν την πόρτα του καταφυγίου στο Βερολίνο για να δώσουν στον Αδόλφο τα συχαρίκια. Ο αριθμός των νησιών μας και το μήκος της ακτογραμμής με τα συνακόλουθα δικαιώματά τους σε υφαλοκρηπίδα, χωρικά ύδατα και οικονομική ζώνη, δημιουργούν μια πραγματικότητα που ενοχλεί τους Τούρκους ισλαμοφασίστες, οι οποίοι θέλουν την αναθεώρησή της με απειλές χρήσης βίας κι αν μας βρουν μπόσικους, με υλοποίηση των απειλών. Το ότι όμως τα δικαιώματά μας στο Αιγαίο έχουν τη μερίδα του λέοντος είναι αληθές, ιστορικά και νομικά κατοχυρωμένο, και θα τα υπερασπιστούμε με κάθε μέσο.

Οι Τούρκοι βάφτισαν το Αιγαίο και τα πέριξ «Γαλάζια Πατρίδα», γιατί ακριβώς γνωρίζουν πως το Αιγαίο είναι De facto και de jure Ελληνική Λίμνη και πιέζουν ώστε να παραιτηθούμε από δικαιώματά μας, ώστε το πολύ μικρό μερίδιό τους σε αυτή την Ελληνική Λίμνη να γίνει ίσο ή και μεγαλύτερο, μέχρι να τους δοθεί ευκαιρία να καταπιούν τα πάντα, να φτάσουν ως την Εύβοια και τον Πλαταμώνα και πάλι να φωνάζουν πως είναι αδικημένοι. Και τότε, πάω στοίχημα, κάποιοι ημέτεροι θα βγουν να τους δώσουν λίγο δίκιο.

Ο Βενιζέλος αποκαλεί «υπερπατριώτες» και «ανιστόρητους», με «απουσία ιστορικής συνείδησης», όσους στηλιτεύουν την πολιτικά βλαπτική, για άλλη μια φορά, παρέμβασή του από το νεκροταφείο των πολιτικών ελεφάντων. Μία και μόνο φράση μπορεί να κάνει μεγάλη ζημιά στο ηθικό των πολιτών και να γίνει επιχείρημα στο στόμα των εχθρών μας.

Μάλιστα, ο «γιωτάς» που αποκάλεσε τους Στρατιωτικούς μας «αυτιστικούς» κι είχε τη φαεινή, πολιτικά και κοινωνικά, διεστραμμένη ιδέα να εντάξει το χαράτσι στους λογαριασμούς της ΔΕΗ και να εξακοντίσει στα ύψη τις ψήφους των τυχοδιωκτών του ΣΥΡΙΖΑ, επικαλείται πως το «Δεν είναι ελληνική λίμνη το Αιγαίο» το είπε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής στον πρωθυπουργό του Αττίλα, Μπουλέντ Ετσεβίτ, στο Μοντρέ, στις 10-11 Μαρτίου 1978 . Να το προσθέσουμε λοιπόν στο «η Κύπρος κείται μακράν» του ιδίου, φράση που έβλαψε το ηθικό του αγωνιζόμενου Κυπριακού Ελληνισμού περισσότερο από 10 τουρκικές μεραρχίες.

Ο Κ. Καραμανλής δεν είναι τοτέμ. Είχε θετικά στοιχεία, αλλά διέπραξε και τεράστια λάθη. Εάν έκανε και αυτό το λάθος, δεν δικαιολογεί το λάθος του Βενιζέλου. Σε όσους όψιμα τολμούν να αμφισβητούν πως βγήκε από τα χείλη του η φράση αυτή, βοούν αψευδείς αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες οι πράξεις του ή μάλλον η αδράνειά του. Μεμφόμαστε τον Ιωαννίδη και ορθώς για τον Αττίλα Ι, όμως τον Αττίλα ΙΙ τον άφησε από τη Θράκη ως τα Δωδεκάνησα αντουφέκιστο ο Κ. Καραμανλής και η πρώτη μεταπολιτευτική κυβέρνηση, που έπραξε ό,τι και οι Γκιζίκης, Μπονάνος, Αραπάκης κ.λπ.: τίποτα. Οταν έπεφταν οι Ελληνες μαχητές πολεμώντας ως λέοντες στην ΕΛΔΥΚ, στις μάχες της Λευκωσίας και αλλού, ο Καραμανλής έκανε πράξη το «Η Κύπρος κείται μακράν». Ο αποφασιστικός Πρωθυπουργός, που χτυπούσε τη γροθιά στο τραπέζι και τον έτρεμαν οι Υπουργοί του, απλά κοίταζε. Γι’ αυτό, συν κάτι ρέστα από Ζυρίχη και Λονδίνο, ουδέποτε τόλμησε να επισκεφθεί την Κύπρο.

Πρώτον, λοιπόν, το Αιγαίο ήταν και είναι ιστορικά, γεωγραφικά και νομικά Ελληνική Λίμνη, και δεν χρειάζονται οι Τούρκοι συνηγορία από Ελληνες «δικηγόρους», γιατί τα δικαιώματά μας και η πραγματικότητά τους στενεύουν στις μασχάλες. 

Δεύτερον, οι πιθανές «πολυμερείς συνεργασίες» με την Τουρκία δεν μπορούν να γίνουν με περιορισμό των δικών μας συμφερόντων και δικαιωμάτων, και είναι αδιανόητη τυχόν σκέψη συνεκμετάλλευσης κοιτασμάτων φυσικών πόρων, που βρίσκονται εντός της δικής μας ΑΟΖ, όταν αυτή επιτέλους οριοθετηθεί και δη μέσα στο Αιγαίο.

Τρίτον, δεν μπορεί να γίνει καμία συζήτηση με την Τουρκία για την υφαλοκρηπίδα και τον καθορισμό των θαλασσίων οικονομικών ζωνών, αν η Τουρκία δεν αναιρέσει το casus belli, δεν σταματήσει άμεσα όλες τις λεκτικές απειλές και τις παραβιάσεις του εναέριου και θαλάσσιου χώρου μας, που έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια πιλότων μας.

Να θυμίσω επίσης πως ο εν λόγω...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Ο κίνδυνος να αποκτήσουν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παρακολουθηματικό χαρακτήρα

 

Άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου*  στην "Καθημερινή της Κυριακής" (31.12.2021-2.1.2022)


Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και το Κυπριακό, διατρέχουν τον κίνδυνο να αποκτήσουν το 2022 παρακολουθηματικό χαρακτήρα. Να υποταχθούν στις εξελίξεις που θα διαμορφωθούν στο πεδίο των σχέσεων των ΗΠΑ και συνακόλουθα της Δύσης ( αν δεχθούμε ότι αυτή αποτελεί μια στρατηγική οντότητα ) με την Τουρκία. Αλλά και αυτή η δύσκολη σχέση μεταξύ κρατών-μελών του ΝΑΤΟ θα επηρεαστεί καταλυτικά από την καμπύλη που θα διαγράψουν οι σχέσεις αφενός με των ΗΠΑ και της Ε.Ε. αφετέρου δε της Ρωσικής Ομοσπονδίας με αφορμή κυρίως τις εξελίξεις στην Ουκρανία.  

Στο υπόβαθρο, δε, όλου αυτού του σκηνικού προφανώς βρίσκεται η στρατηγική τοποθέτηση ( positioning ) που επιχειρούν ως προς τις μεταξύ τους σχέσεις οι ΗΠΑ και η Κίνα. Στο δίπολο αυτό οι ΗΠΑ θα ήθελαν προφανώς μια Ρωσία φιλική ή έστω ουδέτερη.

Το νήμα που διαπερνά αυτά τα αλλεπάλληλα και αλληλένδετα επίπεδα είναι η δοκιμασία στρατηγικών επιλογών που τείνουν να σταθεροποιηθούν, αλλά αυτό ακόμη δεν έχει συμβεί και η προσπάθεια όλων των κρίσιμων παικτών να διαμορφώσουν ευνοϊκούς συσχετισμούς δυνάμεων και να τοποθετηθούν μέσα σε αυτούς με τον ασφαλέστερο και επωφελέστερο τρόπο.

Στο σχήμα αυτό είναι προφανές ότι συνυπάρχουν οντότητες που υπόκεινται στους εσωτερικούς περιορισμούς μιας φιλελεύθερης δημοκρατίας, όπως οι ΗΠΑ και η Ε.Ε., και οντότητες που έχουν υπό απόλυτο έλεγχο τις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες τους χωρίς δημοκρατικές και δικαιοκρατικές ευαισθησίες, όπως η Κίνα αλλά και η Ρωσία ( χωρίς να ταυτίζονται θεσμικά ). Στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο η Τουρκία γνωρίζει ότι η σχέση της με τη Δύση εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από τον σεβασμό των βασικών έστω στοιχείων μιας φιλελεύθερης δημοκρατίας. Άρα η βαθιά οικονομική κρίση από την οποία ταλανίζεται είναι αυτή που θα καθορίσει την πολιτική συμπεριφορά μιας πολύπλοκα διαστρωματωμένης κοινωνίας, η οποία όσο και αν επηρεάζεται από εθνικιστικές εξάρσεις, ενδιαφέρεται για το επίπεδο της ζωής της και την αγοραστική της δύναμη. 

Αν αυτό το θεσμικό πλαίσιο ανατραπεί, τότε είναι πολύ πιθανό να ανατραπεί το ίδιο το πλαίσιο των σχέσεων Δύσης - Τουρκίας. Η Τουρκία υπό την πίεση της ανάγκης μπορεί να επιλέξει την ομαλοποίηση της σχέσης της με τις ΗΠΑ και συνακόλουθα με την Ε.Ε. αντί να συνεχίσει να ακολουθεί τον δρόμο του εξαιρετισμού και της έντασης. Ακόμη και υπό την εκδοχή μιας εσωτερικής πολιτικής αλλαγής, τίποτα στον χώρο της τουρκικής αντιπολίτευσης δεν προοιωνίζεται αλλαγή στάσης στα θέματα που είναι καθοριστικά για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό.

Πάντως, οι βαθμοί στρατηγικής ευελιξίας και αποστασιοποίησης της Τουρκίας από τη Δύση εξαρτώνται από τις εναλλακτικές δυνατότητες που της προσφέρει η αντιφατική σχέση (συνεργασίας και σύγκρουσης σε διάφορα μέτωπα, από τη Συρία και τη Λιβύη μέχρι τον Καύκασο και την Ουκρανία ) που έχει με τη Ρωσία. Στην παρούσα όμως φάση, η ίδια η Ρωσία κινείται στη δύσκολη σκακιέρα μιας στρατηγικής επανατοποθέτησης της σχέσης της με τη Δύση και για τις ανάγκες αυτής της επανατοποθέτησης έχει θέση σε εφαρμογή το πιο σημαντικό της όπλο που είναι οι ενεργειακοί της πόροι και ιδίως το φυσικό αέριο, ενώ έχει φτάσει σε ακραίο σημείο η ένταση σε σχέση με την Ουκρανία.

Ταυτόχρονα, ο ενεργειακός εκβιασμός της Ρωσίας που απευθύνεται στις ΗΠΑ αλλά έχει ως θύμα την Ευρώπη και η μάχη «στρατηγικών χαρακωμάτων» μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας στην Ουκρανία, φέρνει τη Ε.Ε. αντιμέτωπη με τα όρια της δικής της στρατηγικής ταυτότητας και αυτονομίας.

Η Ελλάδα δεν είναι ένας απλός παρατηρητής της πολύπλοκης, αντιφατικής και εύθραυστης αυτής εικόνας. Μετέχει σε αυτήν ως μέλος του ΝΑΤΟ, ως στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ, ως κράτος- μέλος της Ε.Ε., ως εμπορικός εταίρος της Gazprom, ως μέρος πολυμερών σχημάτων συνεργασίας στη Μεσόγειο, ως γείτονας της Τουρκίας με την οποία καλείται να συνυπάρξει στην περιοχή χωρίς να έχουν ακόμη οριοθετηθεί οι θαλάσσιες ζώνες της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ και με ανοικτή την πληγή του Κυπριακού.

Μέσα σε ένα τέτοιο σκηνικό πολυεπίπεδης στρατηγικής αβεβαιότητας που ξεκινά από την οικουμενική και φτάνει στην περιφερειακή κλίμακα, με όλους τους κρίσιμους παίκτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με κρίσιμα διλήμματα, πολλοί δε από αυτούς και με μεγάλες εσωτερικές πιέσεις, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δείχνουν να χάνουν σε κρισιμότητα.  

Αυτή όμως είναι μια ψευδαίσθηση. Η ένταξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά και του Κυπριακού σε αυτό το πολυεπίπεδο σχήμα στρατηγικής αβεβαιότητας και αναζήτησης ενός νέου positioning από όλους τους παράγοντες φαίνεται να καθιστά ακόμη πιο σύνθετα τα προβλήματα ή έστω τα συμφραζόμενά τους, αλλά ταυτοχρόνως αποθαρρύνει την ανάληψη πρωτοβουλιών από τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη.

Άλλωστε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπως και στο Κυπριακό, υπάρχει μια πλούσια εμπειρία από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου που μας θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο οι διεθνείς συσχετισμοί επηρεάζουν περιφερειακά προβλήματα καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ενθαρρύνεται μια περιφερειακού χαρακτήρα κρίση ή εμφανίζεται ένα περιφερειακού χαρακτήρα momentum για υπέρβαση μέσα από τη διακύμανση των συσχετισμών σε υψηλότερο επίπεδο. Όταν οι ΗΠΑ καλούνται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις για τη δική τους ασφάλεια είναι λογικό να επιδιώκουν τις ευρύτερες δυνατές συμμαχίες και εταιρικές συνεργασίες, άρα γίνονται πολύ περισσότερο ανεκτικές απέναντι σε αποκλίνουσες περιφερειακές συμπεριφορές. Σε αυτή δε τη στάση, συμπαρασύρουν πρακτικά και τους ευρωπαίους εταίρους τους. Αυτές τις απλές αλληλουχίες συμπεριφορών δεν πρέπει να τις ξεχνάμε ποτέ.

Η περίοδος των περίπου δυόμιση ετών σχεδόν διαρκούς έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, από το καλοκαίρι του 2019 έως σήμερα, και το κενό που φαίνεται να έχει διαμορφωθεί ως προς το Κυπριακό μετά το Κραν Μοντανά, μας επιβάλλουν τώρα,...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΚΗΦΗΝΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η «πλατεία» ήταν γεμάτη, μα το νόημα είχε κάτι από τις φωνές?

Μην σας ξεγελά το γεγονός πως πρόκειται για άρθρο πρώην κυβερνητικού στελέχους του τρισάθλιου ΠΑΣΟΚ.

Το άρθρο είναι ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

  

Toυ Ευάγγελου Βενιζέλου

Τι έχει μείνει άραγε από την «πλατεία των αγανακτισμένων» του 2011, την «πάνω» και την «κάτω», δέκα χρόνια αργότερα, μετά την εμπειρία της περιόδου 2015-2019, εν μέσω πανδημίας και ενώ γιορτάζουμε την επέτειο των διακοσίων ετών από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης;

Συνυπήρξα με τους τότε «αγανακτισμένους» στην Πλατεία Συντάγματος καθώς εκεί είναι η έδρα του υπουργείου Οικονομικών. Με την «πλατεία» σε πλήρη λειτουργία ανέλαβα τα καθήκοντά μου ως αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών. Με τους ήχους της πλατείας να ακούγονται έπρεπε να διαπραγματευτώ για τη νομισματική, δημοσιονομική και οικονομική επιβίωση της χώρας. Για την παραμονή της στην ευρωζώνη και την ΕΕ, την αποτροπή της ασύντακτης χρεοκοπίας, το κούρεμα και την αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους.

Την ίδια ώρα που έπρεπε να δοθούν απαντήσεις στην περιβόητη τρόικα με στοιχεία, αριθμούς αλλά και επιχειρήματα αναγόμενα στην εθνική κυριαρχία, τη δημοκρατική αρχή, τις αντοχές της κοινωνίας και τις προοπτικές μιας οικονομίας που δεν πρέπει να στραγγαλίζεται αναπτυξιακά, κάποιοι άλλοι είχαν επιλέξει τον εύκολο και ανέξοδο ρόλο. Απευθύνονταν στο αντιφατικό και ευεπίφορο ακροατήριο της πλατείας που ήταν έτοιμο να αποδεχθεί και να χειροκροτήσει με πάθος την πιο ανεύθυνη, αντιφατική, ατεκμηρίωτη, ανεφάρμοστη ή δραματικά επικίνδυνη πρόταση.

Αναλογίστηκα πολλές φορές πόσο ασύμμετρη και ετεροβαρής ήταν αυτή η κατανομή ρόλων. Πόσο εύκολο θα ήταν και για εμάς που σηκώναμε το βάρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας και καλούμασταν να πληρώσουμε όχι μόνο πολιτικά αλλά και προσωπικά το κόστος δύσκολων και δυσάρεστων αλλά απολύτως αναγκαίων αποφάσεων, να στήσουμε το δικό μας πολιτικό θέατρο σκιών στην πλατεία. Να προσχωρήσουμε στη συνωμοσιολογία, να κατηγορήσουμε τους προηγούμενους, τους «άλλους», να τροφοδοτήσουμε τον αχαλίνωτο πληθωρισμό των υποσχέσεων, να εκμεταλλευτούμε δημαγωγικά τις λεωφόρους του λαϊκισμού που συνέκλιναν στην πλατεία ή εκκινούσαν από αυτήν.

Στην πραγματικότητα ζούσαμε για πολλοστή φορά την κλασική σύγκρουση ανάμεσα στην πολιτική της ευθύνης που προκαλεί δυσαρέσκεια και παράγει κόστος και την πολιτική της αυτοαναφορικής και ανεξέλεγκτης «πεποίθησης» που διανέμει προσδοκίες χωρίς αντίκρισμα και χωρίς να λυπάται για καμία συνέπεια.

Η «πλατεία των αγανακτισμένων» ήταν το κάτοπτρο μιας κοινωνίας που είχε δώσει το 2009 την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο ΠΑΣΟΚ και έδωσε το 2012 πάλι την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία στα κόμματα που συνεργάστηκαν στην κυβέρνηση της περιόδου 2012-2014. Αλλά με την ίδια ευκολία ψήφισε τρεις αλλεπάλληλες φορές τη ρητορικά αντίθετη πολιτική το 2015. Ήταν κατά βάθος το «τύμπανο» που έβγαζε τους ύστατους ήχους μιας πολυσυλλεκτικής και ετερόκλητης κοινωνικής συμμαχίας που στήριξε τις μεγάλες εκλογικές νίκες, κυρίως του ΠΑΣΟΚ, των προηγούμενων δεκαετιών και τώρα έσπαζε τους δεσμούς της με την προηγούμενη κομματικής της έκφρασης και έψαχνε επειγόντως νέα, αρκεί αυτή να διατηρούσε το ίδιο επίπεδο κεκτημένων ή μάλλον υποσχέσεων έστω κενών περιεχομένου.

Η «πλατεία των αγανακτισμένων» ήταν κατά βάθος το εργαστήριο στο οποίο δοκιμάστηκαν οι αντοχές του αντιπροσωπευτικού συστήματος.  

Οι σε γενικές γραμμές υπεύθυνες και δύσκολες επιλογές της κομματικής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ, δηλαδή των πολιτικών αντιπροσώπων, με τις διαφοροποιήσεις και τις αντιφάσεις που πάντα υπάρχουν, αποκολλήθηκαν από τη βούληση της κοινωνικής και εκλογικής βάσης που αλλιώς είχε μάθει και δεν είχε καμία διάθεση να μοιραστεί ή πολύ περισσότερο να υποστεί το κόστος πολιτικών επιλογών του κοντινού ή μακρινού παρελθόντος. Επιλογών που η κοινωνική βάση τόσο του ΠΑΣΟΚ, όσο και της ΝΔ που είχε διαχειριστεί την κρίσιμη περίοδο 2004-2009, είχε ψηφίσει και ξαναψηφίσει, πριν, κατά και μετά την εφαρμογή τους.

Η «πλατεία των αγανακτισμένων» ήταν το εκκολαπτήριο της νίκης του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, της αξιακά παράδοξης (μόνο φαινομενικά) συνεργασίας με τους ΑΝΕΛ και όλων αυτών που συνέβησαν το πρώτο εξάμηνο του 2015 με τη χώρα να ζει τη χειρότερη διακινδύνευση των τελευταίων 46 ετών. Ήταν η προεικόνιση των ανιστόρητων πανηγυρισμών για τη συντριπτική νίκη του « όχι» στο δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015 που εξαερώθηκε νομικά και πολιτικά μέσα σε λίγες ώρες και οδήγησε στο τρίτο μνημόνιο.

Η «πλατεία των αγανακτισμένων» ήταν...

 

ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η ουσία των διερευνητικών επαφών

 

(Κάποιοι πολιτικοί όσα χαστούκια κι αν φάμε απ την Τουρκία δυστυχώς ΔΕΝ βάζουν μυαλό...)

Toυ αμετανόητου ΠΑΣΟΚου Ευάγγελου Βενιζέλου

Η ανάληψη των καθηκόντων του Προέδρου Μπάιντεν και η  επανάληψη, μετά από διακοπή πέντε περίπου ετών, των διερευνητικών επαφών με την Τουρκία επιβάλλουν να διαμορφώσουμε μία συνολική εικόνα του σημείου στο οποίο βρίσκονται οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Δύση και των πιθανών προοπτικών της σχέσης αυτής. 

Χρειαζόμαστε συνεπώς μια εις βάθος εκτίμηση για το πώς μπορούν να εξελιχθούν τα πράγματα στην Τουρκία, για το πώς αντιλαμβάνεται η νέα διοίκηση Μπάιντεν τη σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, για το εάν θα ανασυγκροτηθεί η στρατηγική οντότητα που λέγεται Δύση και εάν η Τουρκία θα απαντήσει θετικά ή αρνητικά στο δίλημμα «είναι θεμελιωδώς δυτική χώρα, έστω με ιδιορρυθμίες και «εξαιρετισμούς» ή θέλει να αλλάξει ριζικά τη σχέση της με τη Δύση ».

Η πολυπλοκότητα όμως της ανάλυσης αυτής με τις αβεβαιότητες που συμπεριλαμβάνει δεν μεταβάλλει τον απλό και σαφή τρόπο με τον οποίο τίθεται το ζήτημα των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, και της αξιοποίησης των συναφών φυσικών πόρων. Εάν δεν εφαρμόσουμε τις ειδικές και συγκεκριμένες προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας που επιβάλλουν σε όλες τις εμπλεκόμενες χώρες διαπραγμάτευση και συμφωνία ή προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη, δεν θα καταλήξουμε σε πλήρη τίτλο αξιοποίησης αυτών των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Τα κυριαρχικά μας δικαιώματα δεν θα έχουν οριοθετηθεί και δεν θα μπορούν να ασκηθούν.

Ακόμα συνεπώς και εάν υποθέσουμε ότι η Τουρκία ακολουθεί μία τελείως αντιδυτική γραμμή, ότι αποχωρεί από το ΝΑΤΟ, ότι επιλέγει τη στρατηγική ένταση ή ακόμη και τη ρήξη, όχι με την Ελλάδα, ούτε καν με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά με τη Δύση, πάλι εμείς, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, της Σύμβασης και βεβαίως των εθιμικών κανόνων, οι οποίοι είναι ακόμα ισχυρότεροι, πρέπει να μετάσχουμε σε διαπραγμάτευση για την επίτευξη συμφωνίας επί της ουσίας ή για τη σύναψη δικονομικής συμφωνίας προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο, προκειμένου να οριοθετήσουμε με την Τουρκία τις θαλάσσιες ζώνες μας. Αυτό υπαγορεύει η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, η επίκληση του οποίου αποτελεί πυλώνα της εξωτερικής μας πολιτικής.

Για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ιταλία στο ίχνος της υφιστάμενης οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και για τη μερική οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο μετείχαμε σε διαπραγματεύσεις, αποδεχθήκαμε συμβιβασμούς, συνάψαμε συμφωνίες. 

Με την Αλβανία αποδεχθήκαμε να διαγράψουμε από τη θεσμική μας μνήμη την υπογραφείσα συμφωνία του 2009 και προτείναμε να συνάψουμε συνυποσχετικό (δικονομικού χαρακτήρα συμφωνία ) για την από κοινού προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο με αντικείμενο την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. 

Είναι προφανές ότι αυτό το διεθνές νομικό πλαίσιο διέπει τη σχέση μας και με την Τουρκία και με τη Λιβύη. Παρά το γεγονός ότι οι δυο αυτές χώρες παραβίασαν προδήλως το νομικό πλαίσιο, αυτό ισχύει και διέπει την οριοθέτηση.

Άλλωστε η ευκολότερη ίσως πτυχή των Ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, καθώς υπάρχει μία τυποποιημένη στο Δίκαιο της Θάλασσας διαδικασία. Εν τέλει και η άλλη πλευρά θα αποδεχθεί τους κανόνες αυτούς, γιατί γνωρίζει ότι το ζήτημα θα κριθεί, κατά πάσα πιθανότητα, δικαστικά με βάση το σχετικό νομολογιακό κεκτημένο. Κάθε βεβαίως οριοθέτηση είναι μια ξεχωριστή περίπτωση που διέπεται από τις δικές της «σχετικές περιστάσεις».

Η συμφωνία επανάληψης των διερευνητικών επαφών είναι προφανώς εύθραυστη, η Ελλάδα όμως έχει κάθε λόγο να τη διατηρήσει σε λειτουργία. Χωρίς πολιτικές ψευδαισθήσεις ή νομικιστικές αφέλειες. Προφανώς μπορεί ανά πάσα στιγμή να προκύψουν εντάσεις, να προβληθούν με προκλητικό τρόπο μονομερείς τουρκικοί ισχυρισμοί. Η οριοθέτηση και ενεργοποίηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων μπορεί όμως να επιτευχθεί μόνο με τη διαδικασία που θεσπίζει η Διεθνής Σύμβαση Δικαίου της Θάλασσας.

Θα περιόριζε την ισχυρή πιθανότητα υπονόμευσης, εκ μέρους της γείτονος, της διαδικασίας των διερευνητικών επαφών και θα προστάτευε την καθαρότητα του αντικειμένου τους που είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η οργάνωση και άλλων παράλληλων επαφών για συγκεκριμένα θέματα. Επαφών που έχουν δοκιμαστεί στην πράξη πριν το 2016. 

Η πρώτη παρόμοια διαδικασία είναι η σχετική με τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, κυρίως αεροναυτικού χαρακτήρα. Η δεύτερη διαδικασία εξελίχθηκε πρόσφατα στους κόλπους του ΝΑΤΟ με προσοχή και κάποια αποτελέσματα. Υπάρχουν όμως σημαντικά περιθώρια που μπορεί να αξιοποιηθούν, ιδίως αν η νέα αμερικανική διοίκηση εκφράσει μια πιο δημιουργική αντίληψη για τον ρόλο της Συμμαχίας.

Υπάρχει τέλος το Κυπριακό που δεν είναι βεβαίως ελληνοτουρκικό ζήτημα αλλά διεθνές πρόβλημα εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής, ζήτημα αρμοδιότητας του ΟΗΕ. Επηρεάζει όμως εις βάθος τις ελληνοτουρκικές σχέσεις καθώς στην αφετηρία της μακράς περιόδου των τελευταίων 46 ετών βρίσκεται, η εισβολή στην Κύπρο, ο Αττίλας. Εθνική στρατηγική χωρίς σαφές πλαίσιο για το Κυπριακό που εκφράζει πρωτίστως την ελληνοκυπριακή πλευρά αλλά και το έθνος, δεν υπάρχει.

Οι διερευνητικές έχουν μακρά ιστορία, από το 2002 έως το 2016. Η περίοδος 2013 - 2015, που συμπίπτει με τη θητεία μου στο υπουργείο Εξωτερικών, έχει πιστεύω ιδιαίτερη σημασία, γιατί είχα δώσει τότε την οδηγία στην ομάδα μας, υπό τον εκλεκτό Πρέσβη Παύλο Αποστολίδη, να στρέψουμε την προσοχή μας στην ουσία του θέματος, που είναι, κατά κυριολεξία, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας αλλά και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Τότε λοιπόν στρέψαμε για πρώτη φορά την προσοχή μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Τώρα βλέπουμε ότι όλα τα θέματα έχουν ως κύριο πεδίο την Ανατολική Μεσόγειο.

Βασικό αντικείμενο των διερευνητικών επαφών έως το 2013 ήταν η έκταση που θα έχουν τελικώς τα ελληνικά χωρικά ύδατα. Πάλι όμως η συζήτηση ήταν εστιασμένη στο Αιγαίο. Με δεδομένο ότι η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ υπολογίζονται όχι από το τέλος των χωρικών υδάτων αλλά από την ακτογραμμή (τις ευθείες γραμμές βάσης ακόμη και με κλείσιμο κόλπων ή τη φυσική ακτογραμμή) η οδηγία μου του 2013 ήταν να στρέψουμε την προσοχή μας στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ που το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας καθιστά αντικείμενο διαβούλευσης και διαπραγμάτευσης. Την επιλογή αυτή ακολούθησε η χώρα μας και τους τελευταίους μήνες.

Προηγήθηκε η οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ιταλία και εν μέρει με την Αίγυπτο και η σύναψη σχετικών συμφωνιών κατέστησε ευκολότερη την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και στη συνέχεια - σύμφωνα με τις κυβερνητικές δηλώσεις - Ανατολικά της Κρήτης, με τη δήλωση ότι αυτό δεν συνιστά αντιδιαστολή προς άλλες περιοχές, καθώς ο καθορισμός της έκτασης των χωρικών υδάτων συνιστά άσκηση πλήρους εθνικής κυριαρχίας και όχι οριοθέτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων συγκεκριμένου περιεχομένου όπως η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ.

Εδώ υπάρχει όμως μια κρίσιμη ιδιορρυθμία: 

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Δεν υπάρχει δημοκρατική επανάπαυση»

 

Του ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Θα μπορούσε να ήταν εκπαιδευτικό ντοκιμαντέρ για τους κινδύνους της δημοκρατίας. Αυτά που είδαμε όμως να εξελίσσονται μπροστά στα μάτια όλου του κόσμου στις 6 Ιανουαρίου ήταν δυστυχώς μια πραγματική δυστοπία.  

Μας σόκαρε, ενώ ήταν το ηπιότερο από τα σενάρια θεσμικού εκτροχιασμού που είχαν συζητηθεί ως πιθανά για την περίοδο μεταξύ της 4ης Νοεμβρίου 2020, ημέρας της λαϊκής ψήφου και της 20ης Ιανουαρίου 2021, ημέρας της ορκωμοσίας και ανάληψης των καθηκόντων του νέου Προέδρου των ΗΠΑ. Δέκα πρώην υπουργοί Αμύνης, με πρώτο τον μετέπειτα αντιπρόεδρο Τσέινι, εξέφρασαν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο εμπλοκής των ενόπλων δυνάμεων. Ο ίδιος ο Πρόεδρος του κοινού επιτελείου (αρχηγός ΓΕΕΘΑ) των ΗΠΑ, βρέθηκε στην ανάγκη να αποκλείσει, με δήλωσή του, το ενδεχόμενο εμπλοκής των ενόπλων δυνάμεων. Έχουμε πάντως μπροστά μας μια εβδομάδα μέχρι την ορκωμοσία Μπάιντεν και μπορεί να ζήσουμε και άλλες ακραίες καταστάσεις. Από την αυτό-απονομή προεδρικής χάρης στον ίδιο τον Πρόεδρο Τραμπ, μέχρι την κίνηση της διαδικασίας της 25ης τροποποίησης (amendment) για τη διαπίστωση της αδυναμίας του Προέδρου να ασκεί τα καθήκοντά του τις τελευταίες ημέρες της θητείας του.

Η κατάληψη της έδρας του Κογκρέσου των ΗΠΑ και η παρεμπόδιση της κοινής συνεδρίασης των σωμάτων του για την πιστοποίηση της αυθεντικότητας και την καταμέτρηση των ψήφων των εκλεκτόρων των Πολιτειών, βρίσκονται σε αιτιώδη συνάφεια με τη συγκέντρωση των οπαδών της θεωρίας της εκλογικής συνωμοσίας εις βάρους του που οργάνωσε και εμψύχωσε με ακραίο διχαστικό λόγο ο κ. Τραμπ. Αυτός τους παρακίνησε απροκάλυπτα να αποτρέψουν την «κλοπή της βέβαιης εκλογικής νίκης του», ιδίως όταν απέτυχε να πείσει τον Αντιπρόεδρο Πενς να καταλύσει το Σύνταγμα των ΗΠΑ και να αλλοιώσει τη βούληση του εκλογικού σώματος και των εκλεκτόρων των Πολιτειών.

Ελπίζω ότι θα διερευνηθεί δικαστικά εις βάθος η ροή των γεγονότων. 

Αυτό που συνέβη προφανώς δεν είναι στρατιωτικό πραξικόπημα που οργανώθηκε με πιθανότητες επιτυχίας. Είναι όμως μια ατελέσφορη και κωμικοτραγική εξέγερση που κατέστη πολιτικό πραξικόπημα επειδή προκλήθηκε και καθοδηγήθηκε από τον ίδιο τον απερχόμενο Πρόεδρο των ΗΠΑ. Το γεγονός ότι ο κ. Τραμπ δεν έχει καμία απολύτως αίσθηση της θεσμικής του θέσης και των ορίων της συμπεριφοράς του και κάνει βλακώδεις επιλογές δεν του στερεί - μέχρι στιγμής - την ιδιότητα του αρχηγού του κράτους, του αρχηγού της εκτελεστικής εξουσίας και του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων. Αυτός - σίγουρα ως ηθικός, ενδεχομένως και ως φυσικός αυτουργός - οργάνωσε τη βίαιη παρεμπόδιση της λειτουργίας του Κογκρέσου έστω για ένα λεπτό. Κατά μείζονα λόγο αυτό ισχύει όταν η διακοπή διήρκησε πολλές ώρες, συνοδεύτηκε με την άσκηση βίας και είχε ως αποτέλεσμα τον βίαιο θάνατο τουλάχιστον ενός ανθρώπου. Με ευρωπαϊκούς ηπειρωτικούς όρους πρόκειται για ακραία και πρόδηλη περίπτωση εσχάτης προδοσίας που έπληξε καίρια το διεθνές κύρος των ΗΠΑ και την αξιοπιστία της αμερικανικής δημοκρατίας.

Τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου δεν είναι γενικά ένας λαϊκίστικος παροξυσμός. Ο λαϊκισμός είναι φαινόμενο πολλαπλών μορφών. Υπάρχουν μορφές λαϊκισμού που είναι «προοδευτικές», ακόμη και «αντιτραμπικές» στις ΗΠΑ. Υπάρχουν μορφές λαϊκισμού που φλερτάρουν με την αμφισβήτηση των δημοκρατικών θεσμών όταν νιώθουν ότι αυτοί λειτουργούν ως φραγμοί. Δεν οδηγούνται όμως αυτόματα σε πράξεις πολιτικής βίας και εσχάτης προδοσίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τις διάφορες εκδοχές της «μη φιλελεύθερης» ή και «αυταρχικής» δημοκρατίας που επικαλούνται την εκλογική και κοινοβουλευτική πλειοψηφία τους, ακόμη καλύτερα της «υπερπλειοψηφίας» που λύνει τα χέρια τους για συνταγματικές αλλαγές.  

Τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου είναι η ακραία εκδήλωση του «τραμπισμού» που έχει πλέον ιδιαίτερη θέση στην τυπολογία των πολιτικών συμπεριφορών, σε συνδυασμό με τον ρόλο που παίζουν όχι μόνο οι καταστάσεις αλλά και τα πρόσωπα στην εξέλιξη της Ιστορίας. Χρειαζόταν επιπλέον να υπάρχουν τα ιδιαίτερα αμερικανικά προβλήματα «συνταγματικής μηχανικής». Τα γεγονότα είναι κυρίως η πλήρης αποκάλυψη του βαθύτερου προβλήματος της αμερικανικής κοινωνίας και κατ´ακολουθία της αμερικανικής δημοκρατίας.

Τα μεγάλα και οριακά προβλήματα της σύγχρονης συνταγματικής, αντιπροσωπευτικής και φιλελεύθερης δημοκρατίας, δεν είναι πρωτίστως θεσμικά, αλλά κοινωνικά και αξιακά. 

Η αμερικανική κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη, μορφωτικά, εισοδηματικά, πολιτισμικά, γεωγραφικά και αυτό κατέστη εμφανές στο αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου. 

Διχασμένες είναι όμως και σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες. Σημαντικά τμήματά τους νιώθουν εγκλωβισμένα όχι μόνο στο κομματικό και γενικότερα το πολιτικό σύστημα αλλά και στο σύστημα διακυβέρνησης. Είναι έκδηλη η ανασφάλεια, η κόπωση, η αίσθηση ματαιότητας της πολιτικής συμμετοχής, η υποαντιπροσώπευση. Αυτό είναι το υπόστρωμα στο οποίο ευδοκιμεί ο λαϊκισμός, η ροπή στον δημοκρατικά νομιμοποιημένο αυταρχισμό, η απαξίωση των φιλελεύθερων εγγυήσεων, οι θεωρίες και τα κινήματα ταυτοτικής καθαρότητας που τροφοδοτούν τον ρατσισμό, την ξενοφοβία, το κοινωνικό μίσος, την εχθρότητα απέναντι στο διαφορετικό. Η λειτουργία της δημοκρατίας στην ίδια τη Δύση προκαλεί διαρκώς φόβο στους πιο μαχητικούς, σταθερούς, ορθολογικούς, ανεκτικούς και ανοιχτόμυαλους πολίτες. Κάθε φορά που διεξάγεται μια εκλογική διαδικασία και πολύ περισσότερο ένα κρίσιμο δημοψήφισμα, υπάρχει ο φόβος ότι το αποτέλεσμα μπορεί να σημάνει την κάμψη των κατακτήσεων και των εγγυήσεων της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Αυτό είναι το δημοκρατικό παράδοξο. Στον ευρωπαϊκό μάλιστα χώρο η αγωνία για την προοπτική της φιλελεύθερης δημοκρατίας ταυτίζεται με την αγωνία για την προοπτική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η δυτική δημοκρατία δεν λειτουργεί συμπεριληπτικά. Ανά πάσα στιγμή διατρέχει τον κίνδυνο της αυτοϋπονόμευσής της.

Οι θεσμοί δοκιμάζονται διαρκώς και ευτυχώς σε γενικές γραμμές ακόμη αντέχουν.  

Επιπλέον η φιλελεύθερη δημοκρατία, στον ευρωπαϊκό χώρο, είναι εξοπλισμένη με διεθνείς μηχανισμούς προστασίας στο επίπεδο της ΕΕ και των αξιών της ή του Συμβουλίου της Ευρώπης και της ΕΣΔΑ. 

Οι ΗΠΑ, αντιθέτως, διεκδικούν για τον εαυτό τους τον ρόλο του διεθνούς παρατηρητή, ελεγκτή και ενίοτε υπερασπιστή της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και τώρα εκτίθενται γιατί παράγουν δημοκρατική διακινδύνευση στο εσωτερικό τους. 

Τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου έβλαψαν καίρια την αμερικανική ηγεμονία σε μια περίοδο που η συνάφεια αυτής της ηγεμονίας με τη δημοκρατία είναι πολύ σημαντική για τις σχέσεις με την Κίνα και τη Ρωσία, αλλά και για την ανασύσταση της Δύσης ως στρατηγικής οντότητας βασισμένης στην ευρωατλαντική συνεργασία.

Μια σοβαρή συνεπώς συζήτηση για την αντοχή, την ανθεκτικότητα και το μέλλον της δυτικής δημοκρατίας δεν μπορεί να είναι πρωτίστως ή μόνο θεσμική. Πρέπει να είναι βαθειά πολιτική δηλαδή κοινωνική, αναπτυξιακή, αξιακή και βεβαίως διεθνοπολιτική.

Επιπλέον, όπως σημειώθηκε, στις 6 Ιανουαρίου φάνηκε ότι ο ρόλος των προσώπων είναι πάντα σημαντικός. Αρκεί να φανταστούμε τι θα συνέβαινε αν ο Αντιπρόεδρος Πενς που τώρα γράφτηκε θετικά στην ιστορία των αμερικανικών θεσμών μοιραζόταν τις αντιλήψεις και τη θεσμική αισθητική του Προέδρου Τραμπ. Τώρα το Ρεπουμπλικανικό κόμμα καλείται να απαντήσει καθαρά στο δίλημμα που απάντησε ο Αντιπρόεδρος Πενς.

Φάνηκε επίσης η σημασία της «συνταγματικής μηχανικής» και της ύπαρξης ενός γραπτού, αυστηρού και κωδικοποιημένου Συντάγματος που ρυθμίζει με σαφήνεια κομβικά ζητήματα της δημοκρατικής διαδικασίας, εκλογικής και κοινοβουλευτικής. Δεν υποτιμώ καθόλου τη σημασία των πολιτικών παραδόσεων και των «συνταγματικών συνθηκών» ( «συνθηκών των πολιτεύματος» ). Όταν όμως το συνταγματικό κείμενο με τις διατυπώσεις ή τις σιωπές του επιτρέπει να υποστηριχθούν προσχηματικά βαθειά αντιδημοκρατικές απόψεις, χρειάζεται να υπάρχουν πολύ ισχυρά κοινοβουλευτικά και δικαστικά αντίβαρα. Ο κίνδυνος της θεσμικής και πολιτικής ακρότητας μπορεί να διαβρώσει και τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες και τη σύνθεση ανωτάτων ή συνταγματικών δικαστηρίων. Στις ΗΠΑ η δραματική εμπειρία της 6ης Ιανουαρίου πρέπει να προκαλέσει μια σοβαρή συζήτηση για τη «συνταγματική μηχανική» της προεδρικής εκλογής και ιδίως για την απλούστευση και τη διαφάνεια της εκλογικής διαδικασίας.

Το θεμελιώδες συνεπώς δίδαγμα της 6ης Ιανουαρίου είναι πώς...