ΕΡΧΟΜΑCTE... https://t.co/9GSzCZ60no
— oldschoolfileles (@oldfileles) October 21, 2026
Γράφει ο Νίκος Ρώμπαπας
Πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ).
Στους δρόμους του Παρισιού, μαθητές και φοιτητές διαδηλώνουν κατά της «λιτότητας», με τις ειρηνικές κινητοποιήσεις να καταλήγουν σε καταστροφές και λεηλασίες.
Η πρόσφατη μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει μια άλλη εικόνα: το γαλλικό κράτος, που υποτίθεται ότι κάνει περικοπές, δαπανά σήμερα το 57,2% του ΑΕΠ, όσο σχεδόν και το 2017 όταν εξελέγη ο Μακρόν με την υπόσχεση να αλλάξει τη χώρα, με χαμηλότερα έσοδα και 17 μονάδες υψηλότερο χρέος.
Διαβάζοντάς τη, δυσκολεύτηκα να μη σκεφτώ την Ελλάδα του 2008.
Ας δούμε τα στοιχεία της διακυβέρνησης Μακρόν.
Οι δαπάνες αμετάβλητες, από το 57,7% του ΑΕΠ στο 57,2%.
Τα έσοδα έπεσαν από 54,3% σε 52,1%, το έλλειμμα ανέβηκε από 2,3% σε 5,1% και το χρέος από 98,8% σε 115,6%. Οι φοροελαφρύνσεις δεν συνοδεύτηκαν από αντίστοιχο περιορισμό δαπανών. Τη διαφορά κάλυψε ο δανεισμός.
Ο Κώστας Καραμανλής εξελέγη το 2004 με σύνθημα την «επανίδρυση του κράτους».
Η πορεία που ακολούθησε θυμίζει τη γαλλική: μειώσεις φορολογικών συντελεστών, αναβολή δύσκολων αλλαγών και, τελικά, εκτίναξη των δαπανών, από το 48,8% του ΑΕΠ το 2004 στο 54,8% το 2009. Το έλλειμμα έφτασε στο 15,4% και το χρέος στο 128% του ΑΕΠ. Η υπόσχεση για ένα αποτελεσματικότερο κράτος κατέληξε σε ένα κράτος που δεν μπορούσαμε να χρηματοδοτήσουμε.
Και η εικόνα στους δρόμους ίδια. Τον Δεκέμβριο του 2008 η εξέγερση στην Αθήνα ξεκίνησε από τους μαθητές μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου και κατέληξε σε μέρες καταστροφών στο κέντρο της πόλης. Μια κοινωνία που ένιωθε ότι το κράτος την εγκατέλειπε στράφηκε εναντίον ενός κράτους που δαπανούσε περισσότερα από ποτέ.
Και οι δύο κυβερνήσεις έκαναν το πολιτικά ευκολότερο μισό της φιλελεύθερης συνταγής. Ο Μακρόν μείωσε τον εταιρικό φόρο στο 25%, όπως είχε κάνει προηγουμένως ο Καραμανλής.
Το δύσκολο μισό, η αναδιάρθρωση του κράτους και ο έλεγχος των δαπανών, έμεινε ανολοκλήρωτο. Στη Γαλλία η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση ψηφίστηκε και άρχισε να εφαρμόζεται, αλλά στη συνέχεια ανεστάλη. Η αντίδραση στις αλλαγές αποδείχθηκε ισχυρότερη από την επιμονή για μεταρρυθμίσεις.
Υπάρχει όμως μια δεύτερη ομοιότητα, πιο ανησυχητική. Οι μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν θεωρήθηκαν ολοκληρωμένες.
Ο Μακρόν παρουσιάζεται ως ο πρόεδρος της «νεοφιλελεύθερης απορρύθμισης», παρότι το δημοσιονομικό βάρος του κράτους παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο.
Στην Ελλάδα, αντίστοιχα, η πενταετία 2004-2009 περιγράφεται συχνά ως αποτυχία του «νεοφιλελευθερισμού», ενώ οι πολιτικές αυτές δεν εφαρμόστηκαν ποτέ και το κράτος μεγάλωσε.
Εδώ λοιπόν βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος. Οταν η διάγνωση είναι λάθος, η θεραπεία μπορεί να επιδεινώσει την ασθένεια.
Αν η λαϊκή δυσαρέσκεια αποδίδεται στην υποχώρηση του κράτους, η λύση θα είναι περισσότερες δαπάνες.
Οταν όμως το πρόβλημα είναι το υπερβολικά μεγάλο και σπάταλο κράτος, η «λύση» αυτή το μόνο που θα καταφέρει θα είναι να διογκώσει το πρόβλημα.
Βέβαια η Γαλλία δεν βρίσκεται στη θέση όπου βρέθηκε η Ελλάδα. Η χώρα μας μπήκε στη διεθνή κρίση με σοβαρές ανισορροπίες και χωρίς τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης που δημιουργήθηκαν αργότερα. Η Γαλλία διαθέτει μεγαλύτερη και παραγωγικά ισχυρότερη οικονομία, βιομηχανική βάση και διαφορετικό ευρωπαϊκό βάρος. Εχει επομένως περισσότερα περιθώρια να διαχειριστεί την κατάσταση. Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει σε αδράνεια.
Η ιστορία δεν είναι ίδια, ακόμη.
Το πρόβλημα είναι ότι …

