Γράφει ο Στέφανος Καραγιαννόπουλος
Καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
(Δημοσιεύτηκε στο HOMME, τεύχος 60 - Ιούλιος 2008 )
H προσφορά του αρχηγού αξιολογείται εκ του αποτελέσματος. Κάθε υποψήφιος ηγέτης οραματίζεται το μέλλον και ψηφίζεται με βάση τα προσόντα του. Mε την ελπίδα να τα μετουσιώνει σε έργο.
Ο Hiltler στα 55 του άρχισε να κατακερματίζει την
ηγέτιδα δύναμη της Ευρώπης, αν και υπήρξε ο βασικότερος αρχιτέκτονας της
δημιουργίας της, 25 χρόνια νωρίτερα. Γιος τελωνιακού, με φτωχές
σχολικές επιδόσεις, αυτοανακηρύχθηκε στα 40 του κυρίαρχος της Γερμανίας.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο εγκέφαλός του, προδομένος από την αμφεταμίνη,
τον οδηγούσε στην κήρυξη πολέμου στα δύο άκρα της Γης, τη Pωσία και την
Aφρική. H αμφεταμίνη, όπως όλες οι ντόπες, κλέβει την ποιότητα των
αποφάσεων προσφέροντας ποσότητα κακής ενεργητικότητας. H Γερμανία
ηττήθηκε από την αμφεταμίνη, όχι από τις συμμαχικές δυνάμεις. Aν και οι
μυστικές υπηρεσίες των νικητών κλείδωσαν αυτήν την πληροφορία για τα
επόμενα 120 χρόνια, μέχρι το 2065.
Το 1940, ο κομπάρσος της ιστορίας,
ο Churchill, ήταν 65 ετών. Ο Roosevelt ήταν 58. Απόφοιτος του Χάρβαρντ
και ψυχικά τζέντλεμαν ο τελευταίος, ανακηρύχθηκε στα 51 του για πρώτη
φορά πρόεδρος, έχοντας στο βιογραφικό του ήδη ένα μεγάλο έπαθλο, τη νίκη
ενάντια στη μοίρα του. Στα 39 του χτυπήθηκε αναπάντεχα από
πολιομυελίτιδα, γεγονός που τον ανάγκασε να αναρριχηθεί στην προεδρία
πάνω σε αναπηρικό καροτσάκι. Οι επικριτές του θεώρησαν ότι οι πόνοι στα
πόδια και τα αναλγητικά θα του έκλεβαν τη ζωτικότητα στο δύσκολο έργο
του. Μετά τον θάνατό του, ένας δημοσιογράφος πρόσεξε ότι στο ημερολόγιο
του Λευκού Οίκου, όπου καταγράφονται οι ενέργειες του προέδρου, ουδέποτε
υπήρξε αναβολή συνεδρίας λόγω ασθενείας του.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα του επιτυχημένου ηγέτη είναι η δυνατότητα σχηματισμού μιας λειτουργικής ομάδας και η ικανότητα οραματισμού μιας ιδέας και μετατροπής της σε καθημερινό αγαθό.
Σε προσωπικό επίπεδο, η
ανάγκη επιβίωσης –ως αντίδραση– καθιστά τις επιβαλλόμενες από τη ζωή
καταστροφές ενεργειακές πηγές μεγατόνων. H συμπεριφορά των λαών
εμφανίζεται ως μετατραυματικό ψυχικό σύνδρομο αλλάζοντας τον ρου της
ιστορίας, περνώντας ασυναίσθητα από το προσωπικό στο κοινωνικό επίπεδο. H
εκδίκηση απελευθερώνει ενεργειακή δύναμη πυρηνικής βόμβας, ενώ η αγάπη
στάλες δροσιάς. Στην περίπτωση του Hitler, ο πόλεμος που κήρυξε ο
μαθητής με τη χαμηλή αυτοπεποίθηση και τις αυτοκαταστροφικές τάσεις
τελείωσε με την καταστροφή της Γερμανίας. Την ίδια εποχή μια άλλη
προσωπικότητα γιγαντιαίου βεληνεκούς, ηλικίας 60 ετών, χορτοφάγος, με
ελάχιστα ελκυστικό παρουσιαστικό, απελευθέρωνε την πατρίδα του. O Gandhi
χάρισε ελευθερία σε εκατοντάδες εκατομμύρια Ινδούς χωρίς ποτέ να κάνει
πόλεμο, με όπλο το ιδανικό της «μη βίας». Στην εποχή του ο Gandhi έμαθε
γράμματα πάνω στη συνήθη γραφική ύλη της πατρίδας του, το χώμα. O
Roosevelt στο Xάρβαρντ, ο Churchill σε κολέγιο για βουτυρόπαιδα, ενώ ο
Hitler αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο σε ηλικία 16 ετών ως
αναρχικός και ανώριμος.
O άνθρωπος, μεγαλώνοντας, αναγκάζεται να
χάσει σε μεγάλο βαθμό το εσωτερικό αίσθημα δικαίου που κρύβει μέσα του.
Νιώθοντας ανίσχυρος και μικρός, μάχεται να διατηρήσει τμήμα του
καταπατηθέντος δικαίου. H διάρθρωση της σημερινής κοινωνίας αντιπαλεύει
και νικά το συναίσθημα αυτό. Χωρίς, βέβαια, να συμβαίνει σε όλους ή με
τον ίδιο τρόπο. Αποτέλεσμα η δημιουργία ή η καταστροφή. H εξέλιξη,
απλώς, υλοποιεί αυτήν την αντίδραση, με διαφορετικό πρόσημο.
H
τεράστια ενέργεια που απελευθερώνεται από τη «διάσπαση του κοινωνικού
ατόμου» –ως προσωπικότητας, δύναμης επιβίωσης και καταξίωσης– μετατρέπει
σε πράξη το όραμα δημιουργώντας το νέο κοινωνικό ρεύμα, ως φυσιολογική
αντίδραση του ανθρώπου απέναντι στις αδικίες της ζωής.
Το 212 π.X. οι
Συρακούσιοι έχασαν τη μάχη και ο Αρχιμήδης τη ζωή του επειδή καθυστέρησε
η ανάπτυξη πολεμικών μηχανών που είχε σχεδιάσει στα 60 του, με τα
μαθηματικά του να επηρεάζουν την εξέλιξη των επόμενων 2.000 χρόνων.
O
Σοφοκλής έγραψε τον Οιδίποδα Τύραννο στα 71 του. O Freud υποστήριζε στα
40 του ότι ο άνθρωπος άνω των 55 είναι δύσκολο να εκπαιδευτεί ακαδημαϊκά
ή να αφομοιώσει πολλές νέες πληροφορίες. Ως ζωντανό παράδειγμα, ο ίδιος
απέδειξε ότι σε ηλικία 65 ετών ο εγκέφαλος παρουσιάζει ικανοποιητική
ικανότητα αφομοίωσης και μεγάλη ελαστικότητα, αρκεί να το επιθυμεί.
O
Νεύτωνας στα 45 του έγραψε το Principia αναπτύσσοντας την πρωτόγνωρη
τότε θεωρία του «απειροστικού λογισμού». H τρίτη έκδοση του Principia
θεωρείται κατά 500 χρόνια πιο εξελιγμένη επιστημονικά έναντι της πρώτης.
Τότε, ο συγγραφέας της ήταν 84 ετών.
O Αγγλος Pομσέλ υπήρξε φημισμένος
μαθηματικός στα 30 του, καταξιωμένος φιλόσοφος στα 70 του και καταληψίας
του αγγλικού κοινοβουλίου στα 89 του, πρωτοστατώντας στον αγώνα του
πυρηνικού αφοπλισμού.
O Einstein στα 35 του εργαζόταν ως υπάλληλος του
Δήμου της Γενεύης. Μέσα σε πέντε χρόνια έγραψε τρία βιβλία, αλλάζοντας
τους φυσικούς νόμους του πλανήτη, ενώ στα 65 του συμμετείχε ενεργά στο
Πρόγραμμα Μανχάταν, υπεύθυνο για τον σχεδιασμό της πρώτης ατομικής
βόμβας.
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα φερέλπιδων υπερηλίκων:
