"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΕΦΕΡΙΑΔΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΕΦΕΡΙΑΔΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

KOINΩΝΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οταν νάνοι κλήθηκαν να εκπροσωπήσουν γίγαντες

Αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Life Member στο Πανεπιστήμιο του Cambridge (CLH).

 
Στο 5ο βιβλίο της Ιστορίας του Πελοποννησιακού πολέμου, στον περίφημο Διάλογο των Μηλίων (Ιστορίαι Ε', 85-111), ο Θουκυδίδης περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο οι ουδέτεροι Μήλιοι προσέγγιζαν τους άτεγκτους αθηναίους ιμπεριαλιστές (τους «θεσμούς» της εποχής) λίγο προτού οι τελευταίοι τους καταστρέψουν. Οπως και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, έτσι κι αυτοί αναζητούσαν «αμοιβαία επωφελείς λύσεις»: 
 «…[Ν]α σας εξηγήσωμεν ποίον είναι το ιδικόν μας συμφέρον και [να] προσπαθήσωμεν να σας πείσωμεν να το αποδεχθήτε, εάν τούτο συμπίπτη να είναι συγχρόνως και ιδικόν σας» εκλιπαρούσαν (Ε', 98). 


Εκπληκτοι οι πολιτικά (και ταξικά) «ψημένοι» Αθηναίοι (: οι «θεσμοί») αντέτειναν: «Εάν μακαρίζωμεν την απλότητά σας, δεν ζηλεύομεν όμως την ανοησίαν σας» (Ε', 105).  


Πρόκειται ακριβώς για τον κώδικα της πολιτικής ανεπάρκειας των νάνων της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ που κλήθηκαν να εκπροσωπήσουν γίγαντες: τις εκατοντάδες χιλιάδες που με τις δράσεις και τους αγώνες τους (τις σχεδόν 40 γενικές απεργίες και τα συλλαλητήρια, με αποκορύφωμα αυτό της 3ης Ιουλίου) ανέτρεψαν το φαύλο κομματικό σύστημα και με την ώριμη κραυγή «Ούτε βήμα πίσω!» ενέπνευσαν ανάλογες κινητοποιήσεις σε εκατοντάδες ευρωπαϊκές πόλεις. Οι νάνοι δεν κατάλαβαν ποτέ ότι δεν ενέχονταν σε «διαπραγματεύσεις» αλλά σε πόλεμο.


 
Η ανεπάρκεια αυτή, η κραυγαλέα πολιτική τους άνοια (τοις πράγμασι, μια προδοσία), ήταν που τους έκανε να προσχωρήσουν (ό,τι κι αν σήμερα υποστηρίζουν, όσες «μεταρρυθμίσεις» του τίποτα κι αν διατείνονται ότι απεργάζονται) στο δόγμα του «δεν υπάρχει εναλλακτική». Συνίσταται σε ένα στοιχείο απλό που δεν κατάλαβαν ποτέ (ούτε και πρόκειται να καταλάβουν): ότι όποιος θέλει να αντιπαλέψει την κυριαρχία δεν απευθύνεται στους κυρίαρχους για να τους πείσει να εκχωρήσουν την κυριαρχία τους αλλά στους κυριαρχούμενους (στους «από κάτω») με στόχο να τους εμψυχώσει και να κατευθύνει τον ανατρεπτικό τους αγώνα. 


Οι νάνοι όμως της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ, καταφανώς δέσμιοι του πλέγματος κατωτερότητάς τους, δεν ήθελαν τελικά αυτό. Ηθελαν, πριν και πάνω απ' όλα, να γίνουν συμμέτοχοι σε μιαν «ευυπόληπτη συζήτηση», στην καλύτερη περίπτωση  αγνοώντας (όπως και οι Μήλιοι) ότι αυτή θα ήταν νομοτελειακά μια συζήτηση στο τερέν της κυριαρχίας∙ μια συζήτηση που αργά ή γρήγορα θα τους υποχρέωνε να γίνουν - στον βαθμό που από πριν δεν το ήθελαν - «ευυπόληπτοι μεταρρυθμιστές» των αντιμεταρρυθμίσεων της συρρίκνωσης των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων. Νεκρανάστησαν έτσι ό,τι οι γίγαντες της κοινωνικής βάσης είχαν ήδη από πολλού ματαιώσει: τη λογική της νεοφιλελεύθερης, χρηματιστικοποιημένης ΕΕ, τη λογική του... γαία πυρί μιχθήτω.  


Ως αποτέλεσμα, η δημόσια σφαίρα καταδυναστεύεται σήμερα και πάλι από τα ζόμπι του πιο ανελέητου νεοφιλελευθερισμού που δήθεν «αναταράσσουν» τον δημόσιο βίο (βλ. εξελίξεις στη ΝΔ) ή φραγκολεβαντίνους που, εξαγγέλλοντας με τριτοκοσμικό οίστρο τη φαντασίωση «να γίνουμε Ευρώπη», αναπαράγουν ό,τι πιο παραδοσιακά εθνοκεντρικό, ό,τι πιο αδιέξοδα παρωχημένο (βλ. εξελίξεις στο Ποτάμι). Πρόκειται για εικόνα ιλαροτραγική, μια εικόνα απόλυτης κατάπτωσης.


 
Ολα όμως αυτά τα - άκρως επιθετικά - απόνερα της εκκωφαντικής ανεπάρκειας του ΣΥΡΙΖΑ, που με την άφρονα έπαρσή τους προσβάλλουν τη δημόσια σφαίρα, συνιστούν κίνδυνο όχι μόνο για το πολιτικό μας παρόν και μέλλον αλλά και για την ίδια τη δυνατότητά μας να σκεπτόμαστε: αποτελούν ένα εγχείρημα θεσμοποίησης του παραλογισμού.  


Το μέγιστο αυτό συμπέρασμα της συγκυρίας πρέπει άμεσα και επιτακτικά να γίνει πεποίθηση και εξωστρεφής διεκδικητικός λόγος όσων βλέπουν τη ζωή τους να συνθλίβεται στον ορυμαγδό της κυρίαρχης ανοησίας και της ανερυθρίαστης διαστροφής της λογικής που επιχειρείται: όσο «ανανεωμένη» είναι η ΝΔ υπό τη νέα της ηγεσία (και τους συν αυτή παρατρεχάμενους) τόσο «αριστερή» είναι και η κρατική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ - «Αριστερά», πρέπει όλοι να αναλογιζόμαστε, δεν είναι αυτό∙ η Ιστορία δεν τελείωσε!


 
Εναν χρόνο μετά την οδυνηρή εμπειρία των νάνων που οι περιστάσεις τούς έφεραν να εκπροσωπούν γίγαντες, πρέπει σήμερα ο πολιτικός προβληματισμός να κινηθεί προς τα εμπρός. Δύο είναι οι κρίσιμοι περί αυτό άξονες: 

Ωριµη οργή, έκρηξη πολιτικής

Γράφει ο Σεραφείµ Ι. Σεφεριάδης
Επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήµης στο Πάντειο Πανεπιστήµιο, Life Member στο Πανεπιστήµιο του Cambridge

Η συρρικνωµένη (και καθηµερινά συρρικνούµενη) «δηµοκρατία», ο κοινοβουλευτισµός που δεν βουλεύεται αλλά βολεµένος επικυρώνει αδιαφανώς προειληµµένες αποφάσεις σε κατάφορη παραβίαση της λαϊκής εντολής (και κάθε έννοιας δικαιοσύνης), αγωνιά για την πάνδηµη έκρηξη αγανάκτησης και απελπισµένα ζητεί «συναίνεση» στο συντελούµενο ανοσιούργηµα. 

Ενα από τα επιχειρήµατα που επιστρατεύει είναι ότι, ως αντιληπτική συνθήκη, η «αγανάκτηση» είναι διαλυτική και επικίνδυνη: ότι δεν εποικοδοµεί αλλά καταστρέφει. Πρόκειται για γενικόλογη επίκληση που, αν όµως παραµείνει (και στις περιστάσεις δεν µπορεί παρά να παραµείνει) απροσδιόριστη, δεν αποτελεί παρά υποβολιµαία κενότητα: µια εµπρόθετη παραχάραξη του περιεχοµένου της λαϊκής έκρηξης που βιώνουµε στις πλατείες, στις γειτονιές, στους χώρους δουλειάς. ∆ειλοί, µοιραίοι κι άβουλοι αντάµα , προβεβληµένοι πολιτικοί και επίσηµα ΜΜΕ αρχίζουν όλο και πιο πολύ, όλο και πιο συχνά, να υπαινίσσονται πως η ενεργοποίηση του δήµου απειλεί τη δηµοκρατία!

Ολα αυτά όµως δεν αποτελούν έκπληξη. Ζωτική και αγωνιώδης επιδίωξη του κυρίαρχου σκεπτικού είναι η αλλοίωση του χαρακτήρα του κινήµατος των πλατειών. Από την αρχική, δήθεν καλοδεχούµενη, δεξίωσή του ως τεκµήριο απολίτικης «εθνικής αφύπνισης», περνούµε έτσι γοργά στο γνώριµο δόγµα του άνοµου και παραβατικού πλήθους, του όχλου «χωρίς αιτήµατα»: την αγαπηµένη επωδό κάθε απονοµιµοποιηµένης εξουσίας απέναντι στις έλλογες διεκδικητικές συλλογικότητες, απέναντι στα ώριµα τέκνα της ανάγκης και της οργής...

Πρέπει λοιπόν να τονιστεί: το κίνηµα των πλατειών ούτε απολίτικο είναι ούτε, πολύ περισσότερο, παραβατικό. Ως γνήσιο κίνηµα ανυπακοής, ρήξης και δηµιουργίας συνιστά πραγµατική έκρηξη πολιτικής – µε αιτήµατα και θεσµικές παρακαταθήκες στις οποίες καλά θα έκαναν να µαθητεύσουν οι ατσαλάκωτοι βουλευτές και οιπερισπούδαστοι σύµβουλοί τους.

Οσο και αν οι τελευταίοι κάνουν πως δεν το ακούν, το «δεν πουλάµε, δεν χρωστάµε» (άρα: δεν πληρώνουµε ) και ηχηρά ακούγεται και είναι αρκούντως σαφές. Ως πυκνό σύνθηµα αποτίµησης των αιτίων και των συνεπειών της κρίσης, δεν απορρίπτει µόνο το µνηµόνιο ή κάποιες επιµέρους διαδικαστικές αβελτηρίες, αλλά το σύνολο των οικονοµικώνκοινωνικών λειτουργιών που, αν και προκάλεσαν την κρίση, τώρα ανερυθρίαστα διατείνονται πως την αντιµετωπίζουν – µε αδιαπραγµάτευτο κριτήριο και κίνητρο τη διασφάλιση της κερδοφορίας των τραπεζών. Τι κι αν αυτό προϋποθέτει διάλυση των εργασιακών σχέσεων, εκποίηση κοινωνικών αγαθών στην άπληστη και ατελέσφορη ιδιωτική επιχειρηµατικότητα και τη συνολική διάλυση του κοινωνικού ιστού; Προέχουν τα κέρδη των χορηγών.

Σαφής είναι όµως και η πρόκληση της πραγµατικής δηµοκρατίας που το κίνηµα αρχίζει να ψηλαφεί στις καθηµερινές λαϊκές συνελεύσεις του, στον αντίποδα των ανυπόληπτων διαδικασιών της συρρικνωµένης δηµοκρατίας της διαφθοράς.

Σε αντίθεση µε τους βουλευτές, το κίνηµα βουλεύεται: συζητεί διεξοδικά και στη συνέχεια αποφασίζει. Είναι µια απόπειρα σύζευξης νοµοθετικών και ελεγχόµενων εκτελεστικών λειτουργιών που, µε όλες τουςτις προκαταρκτικέςκαι πραγµατικές ατέλειες (η αντιµετώπιση των οποίων συνιστά ύψιστοκαθήκον για τους κινηµατικούς δρώντες), είναι για τις µεταπολεµικές γενιές απολύτως πρωτόγνωρες. Στην έµπρακτη βίωσήτους βρίσκονται ηµεσοµακροπρόθεσµη παρακαταθήκη και η µεγάλη ελπίδα που κυοφορεί το κίνηµα.

Στην Ελλάδα και διεθνώς η δηµοκρατία δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει χωρίς να διευρυνθεί και να βαθύνει, χωρίς να γίνει πραγµατική: µε πολιτικό περιεχόµενο και λειτουργίες που, απέναντι στη σηµερινή φαύλη αδιαφάνεια της µαζικής καταστροφής πλούτου και ανθρώπων προκειµένου να διαφυλαχθούν προνόµια και τοκογλυφικές κερδοφορίες, θα επιτρέπουν στις κοινωνίες να παράγουν και να διαχειρίζονται οι ίδιες, δηµοκρατικά, τον πλούτο τους. Αλλιώς ελλοχεύει η βαρβαρότητα που µπροστά στα µάτια µας, άλλωστε, εξυφαίνεται µε ιλιγγιώδεις ρυθµούς. 

Σε αντίθεση µε ό,τι υποστηρίζεται, η καλύτερη εγγύηση για την αποτροπή της ζοφερής αυτής προοπτικής είναι η κλιµάκωση της λαϊκής ενεργοποίησης συνδυαστικά µε το βάθεµα της κινηµατικής δηµοκρατίας. Αυτό αφορά όσες και όσους καταλαβαίνουν και ενεργά µετέχουν στο κίνηµα. Είναι δική τους υπόθεση πια...