RADAR: Ο ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ Π.

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Για να κατανοήσουμε την αξία της αρχής της δεδηλωμένης στο κοινοβουλευτικό πολίτευμα, ας κάνουμε ένα διανοητικό πείραμα.

Ας φανταστούμε ότι καταργήσαμε τα κόμματα, την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση. Αντί για πρωθυπουργό, υπουργούς και παρατάξεις, ας υποθέσουμε ότι έχουμε μόνο βουλευτές, που εκλέγουμε ως πρόσωπα, χωρίς να υπάρχουν κόμματα. Οι υποψήφιοι θα κέρδιζαν μόνο από την προσωπική τους δημοφιλία. Η Βουλή θα νομοθετούσε με την εκάστοτε κάθε φορά πλειοψηφία, ανάλογα με τη δύναμη της πειθούς που θα είχαν τα μέλη της.

Θα είχαμε δημοκρατία;

Υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν ότι, ναι, θα είχαμε δημοκρατία, γιατί το βασικό τους κριτήριο είναι οι εκλογές. Η άποψη αυτή, που θα την ονομάσω «πλειοψηφισμό», είναι δημοφιλής γιατί είναι εξαιρετικά απλή. Μας λέει ότι στη δημοκρατία οι αποφάσεις πρέπει να εκφράζουν την πλειοψηφία. Ο πλειοψηφισμός προτιμά την άμεση δημοκρατία, δηλαδή τα δημοψηφίσματα, αλλά ως δεύτερη λύση προκρίνει την εκλογή αντιπροσώπων.

Πιστεύω ότι ο πλειοψηφισμός είναι μια εσφαλμένη θεωρία. Δεν ερμηνεύει σωστά το Σύνταγμα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Ξεχνά ότι η δημοκρατία αφορά όχι μόνο την αντιπροσώπευση αλλά ταυτόχρονα και την ισότητα όλων των πολιτών καθώς και τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της εξουσίας. Η δημοκρατία έχει πολλούς κανόνες, όχι μόνο έναν.

Ενα προσωποπαγές κοινοβούλιο θα νομοθετούσε κυριολεκτικά κατά λάθος. Ο σχηματισμός πλειοψηφίας θα ήταν αποτέλεσμα κατά περίπτωση συμβιβασμών που θα προέκυπταν από τον συνδυασμό προσωπικών στρατηγικών. Κυριολεκτικά, δεν θα ξέραμε, ποιος κυβερνά τη χώρα. Αυτή η έλλειψη διαφάνειας θα ήταν κατά τη γνώμη μου θανάσιμο ελάττωμα του πολιτεύματος. Οι εκλογές θα έχαναν τον αποφασιστικό τους ρόλο. Αφού οι εκλογείς θα ψήφιζαν μόνο για πρόσωπα, δεν θα υπήρχε η αίσθηση κάποιας συλλογικής απόφασης. Οι βουλευτές θα κατέληγαν διαχειριστές της εξουσίας με λευκή επιταγή. Το πολίτευμα, αργά ή γρήγορα, θα γινόταν μια εκλεγμένη ολιγαρχία.

Για να αποφύγει τη διολίσθηση προς την ολιγαρχία, το κοινοβουλευτικό πολίτευμα χρειάζεται κόμματα που θα οργανώνονται πάνω στη βάση πολιτικών κατευθύνσεων ή ιδεολογιών αλλά και με ξεκάθαρη ηγεσία. Ετσι οι εκλογές αποκτούν το νόημά τους: ψηφίζοντας οι πολίτες κρίνουν ποια συλλογική προσπάθεια θα πρέπει να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.

Φυσικά, για να μπορούν τα κόμματα να παίξουν τον ρόλο αυτό ως συλλογικές προσπάθειες διακυβέρνησης, θα πρέπει στη διάρκεια της κοινοβουλευτικής θητείας να παίρνουν ξεκάθαρες θέσεις.

Αυτόν τον ρόλο παίζει η «ψήφος εμπιστοσύνης» και η «ψήφος δυσπιστίας», δηλαδή η εκ των προτέρων έγκριση ή απόρριψη της κυβερνητικής πρότασης διακυβέρνησης.

Για να λειτουργεί η ψήφος με διαφάνεια, η κυβέρνηση έχει πάντα συλλογική ευθύνη. Ο αρχηγός της κυβέρνησης πρέπει να είναι αυτός που έχει τη θετική γνώμη του κόμματός του αλλά και της πλειοψηφίας των βουλευτών. Η συνταγματική αυτή αρχή απαιτεί από τους υπουργούς να μη διαφωνούν με τη στάση της κυβέρνησης. Τα όρια κυβέρνησης και αντιπολίτευσης δίνουν νόημα στις εκλογές.

Οσοι ισχυρίζονται το αντίθετο ή δεν κατανοούν πώς λειτουργεί η κοινοβουλευτική δημοκρατία ή επιδιώκουν συνειδητά τις μυστικές συναλλαγές μιας ολιγαρχικής διαχείρισης της εξουσίας.

Κάθε φορά λοιπόν που ένας υπουργός ή αρχηγός κυβερνητικού κόμματος διεκδικεί το δικαίωμα της «ελευθερίας της έκφρασης», για το Μακεδονικό ή όποιο άλλο θέμα, ας θυμόμαστε ότι...

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ Παύλου Ελευθεριάδη

Αναπληρωτή καθηγητή Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Η ροπή του ΣΥΡΙΖΑ προς τον αυταρχισμό είναι φυσιολογική εξέλιξη των ιδεολογικών καταβολών του στον μαρξισμό. Ο μαρξισμός είναι - εκτός από όλα τα άλλα - μια θεωρητική θεμελίωση του αυταρχισμού.

Για τη μαρξιστική κοινωνική φιλοσοφία του «ιστορικού υλισμού» η θέση που καταλαμβάνει ο κάθε άνθρωπος στην ιδιοκτησία των «μέσων παραγωγής» τού δίνει την οριστική ταυτότητά του. Ο Μαρξ έτσι υποβιβάζει την ελευθερία και τις προσωπικές σχέσεις σε κάτι δευτερεύον και αντιπαραθέτει σε αυτές την οικονομική πραγματικότητα της άρχουσας (και κακής) «αστικής» τάξης και του εξαθλιωμένου (και καλού) «προλεταριάτου».

Για τους μαρξιστές θεωρητικούς οι «αστοί» είτε το θέλουν είτε όχι συνεχίζουν να καρπώνονται την υπεραξία της εργασίας.

Οι προλετάριοι, επίσης είτε το θέλουν είτε όχι, κάποια στιγμή θα ξεπεράσουν την αλλοτρίωσή τους και θα επαναστατήσουν κατά των καταπιεστών τους, φέρνοντας με τη βία έτσι την κοινωνία κοντύτερα στον σοσιαλισμό.

Το ξέσπασμα της επαναστατικής βίας είναι για τον Μαρξ νόμος, όχι ευθύνη.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι εικασίες και υπεραπλουστεύσεις του Μαρξ για την ιστορία έγιναν βολικό εργαλείο στα χέρια της εξουσίας. Η θεωρία του ταξικού μίσους βολεύει έναν δικτάτορα, αφού εξηγεί την ανάγκη για την εξόντωση των αντιπάλων. Ο μαρξισμός δεν ήταν έτσι μόνο ένα φιλοσοφικό σφάλμα αλλά και ένα εύπλαστο όργανο στα χέρια αδίστακτων ανθρώπων, όπως ήταν ο Στάλιν ή ο Μάο ή ο Πολ Ποτ. Ηταν η ψευδοεπιστημονική δικαιολόγηση της σαδιστικής βίας που πηγαία και για άλλους λόγους εξαπέλυσαν προς τους εχθρούς τους. Ο υπαρκτός σοσιαλισμός έκρυψε τις πιο σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας μέσα στις ασάφειες μιας θεωρίας.

Αυτό το σκοτεινό δόγμα της δήθεν δίκαιης καταπίεσης είναι η παιδεία της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ. Για όσους τουλάχιστον δεν προέρχονται από το «λαϊκό» ΠαΣοΚ του κ. Τσοχατζόπουλου αλλά από την ΚΝΕ ή άλλες κομμουνιστικές οργανώσεις, ο μαρξισμός τούς δίδαξε το αντικειμενικό και ταξικό μίσος για το «κατεστημένο».

Ως αντικαπιταλιστικό κίνημα ο ΣΥΡΙΖΑ έλεγε ότι η βίαιη αντιπαλότητά του προς τα μνημόνια ήταν η δικαιολογημένη έκφραση της ταξικής του αντίδρασης στις ραδιουργίες των ολιγαρχών και των καπιταλιστών που βασάνιζαν τον αγνό ελληνικό λαό. Στην ιδρυτική του διακήρυξη ο ΣΥΡΙΖΑ έγραφε ότι εργάζεται για τον «σοσιαλισμό του 21ου αιώνα» και ότι υπηρετεί «τα αιτήματα και τις διεκδικήσεις των δυνάμεων της εργασίας και των καταπιεσμένων κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων».

Ολα αυτά τώρα τελείωσαν. Από τον Ιούλιο του 2015 και μετά το αντικαπιταλιστικό παραμύθι έλαβε τέλος. Μόνο ο κ. Λαφαζάνης και η ομάδα του έμειναν συνεπείς στον μαρξισμό και αποχώρησαν.

Η καταδίκη του καπιταλισμού σημαίνει έξοδο από το ευρώ και την ΕΕ, όπως ακριβώς λέει το - πάντα συνεπές - ΚΚΕ. Ο ΣΥΡΙΖΑ όμως έκανε πίσω.

Το μνημόνιο έγινε κάτι αναγκαίο μέσα σε ένα βράδυ, γιατί προστάτευσε την Ελλάδα από τη χρεοκοπία - και έφερε στην Ελλάδα τα 300 δισεκατομμύρια της ευρωπαϊκής βοήθειας, όπως ακριβώς έλεγαν οι «γερμανοτσολιάδες», οι «γκάνγκστερ» ηγέτες της ΕΕ και οι κατά τα άλλα «προσκυνημένοι» οικονομολόγοι.

Είναι αξιοπρόσεκτο όμως ότι το τέλος της αντιμνημονιακής ψευδολογίας δεν έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ κοντύτερα στην «κεντροαριστερά» όπως ήλπιζαν ξένοι πολιτικοί, όπως π.χ. οι Πιτέλα και Σουλτς. Ούτε και μείωσε τη ρητορική του μίσους. Ο μνημονιακός ΣΥΡΙΖΑ εγκατέλειψε τη μαρξιστική ερμηνεία των πραγμάτων αλλά όχι και την πηγαία και βίαιη επιθετικότητά του για τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ σκέφτεται ακόμα με τους όρους του «εμείς» ή «αυτοί» που αναμετρούνται χωρίς όρους, σύμφωνα τουλάχιστον με τα λεγόμενα του κ. Τσίπρα ή του κ. Παππά.

Και όμως ποια είναι τώρα η κοινωνική τάξη των καταπιεσμένων;

Και ποιοι είναι οι δυνάστες;

Πώς γίνεται να καταδικάζεις την ευρωζώνη για δήθεν απάνθρωπη εκμετάλλευση των αδυνάτων ενώ παράλληλα την υπερασπίζεσαι εφαρμόζοντας, κουτσά-στραβά, τα μνημόνια και το άνοιγμα της ελληνικής κοινωνίας στον δίκαιο ανταγωνισμό και το ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος;

Η ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ είναι πλέον ασυνάρτητη, αλλά συνεχίζεται με την ίδια αφοσίωση στην ηθική εξόντωση των αντιπάλων.

Εχθροί πλέον δεν είναι μόνο οι Ευρωπαίοι, αλλά και οι εσωτερικοί «φίλοι» τους. Τίποτε, κανένας θεσμός ή κανένας κανόνας ευθύτητας ή δημοκρατικής ευαισθησίας, δεν φαίνεται να μπορεί να σταθεί εμπόδιο στην αναμέτρηση του καλού (δηλαδή των κ.κ. Τσίπρα και Παππά) με το κακό (δηλαδή όλη την αντιπολίτευση). Οπως και ο κ. Τραμπ στις ΗΠΑ και η κυρία Λεπέν στη Γαλλία (τους πολιτικούς με τους οποίους ο κ. Τσίπρας έχει τα περισσότερα κοινά στοιχεία) ο Πρωθυπουργός διαρκώς ξιφουλκεί εναντίον ενός δυσδιάκριτου και παντοδύναμου εχθρού.

Πρόκειται για την ίδια μάχη χωρίς κανόνες που περιέγραφε ο Μαρξ στις μακροσκελείς του αναλύσεις.

Αυτό όμως δεν είναι ένα μαρξιστικό μίσος. Είναι ...