"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΖΕΡΒΑΣ Α.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΖΕΡΒΑΣ Α.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Λίγο πικρό γέλιο



«Ο άνθρωπος δαγκώνει με το γέλιο και σαγηνεύει με τα δάκρυα»
Baudelaire

Εδώ και τρία χρόνια, ζούμε ή «βιώνουμε», όπως συνηθίζουν να λένε πλέον, μια τρομερή αντινομία. Δεν μπορούμε να βγούμε από το ευρώ και ξέρουμε ότι με το ευρώ δεν πρόκειται ποτέ να ορθοποδήσει ο τόπος.

«Θάνατος με δόσεις ή Θάνατος επί πιστώσει» είναι ο τίτλος του δεύτερου τόμου της μεγάλης μισάνθρωπης τριλογίας του Σελίν, εκ της οποίας κυκλοφορεί σε ωραία μετάφραση ο πρώτος τόμος «Ταξίδι στα πέρατα της νύχτας». Μας είχαν κάνει να πιστεύσουμε ότι αυτά τα προπολεμικά ταξίδια δεν θα επαναλαμβάνονταν άλλο. Και να που συνεχίζονται μπρος πίσω, χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε.

Στη δεκαετία του ’80, είχαμε βαρεθεί την πολιτική. Στον ορίζοντα κυριαρχούσαν τότε οι πρωτόφαντοι αστερισμοί της ευημερίας, του ελεύθερου χρόνου και του σεξ. Ολα γελούσαν κι εμείς ταυτίζαμε το γέλιο με τη χαρά. 

Τριάντα χρόνια αργότερα, ανακαλύπτουμε έντρομοι ότι χωρίς πολιτική είμαστε έρμαια ενός αδιέξοδου παρόντος. Κανείς δεν γελάει πια. Ούτε καν οι πολιτικοί που έχουν συνείδηση της υπεροχής τους έναντι των πολιτών αλλά και αίσθημα απόλυτης υποταγής προς τις αγορές.  

Η αντίφαση και η αντινομία προκαλούσαν ανέκαθεν τον γέλωτα. Οτι είμαστε για γέλια, κανείς δεν το αρνείται, κι ας μη γελάει.

Πώς θα αντιδρούσαμε άραγες, αν μια ωραία πρωία ακούγαμε εν είδει διαγγέλματος από τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις ότι η Ελλάδα έλαβε τελικώς την ηρωική απόφαση να επιστρέψει στο εθνικό νόμισμα και να συνεχίσει τους αγώνες και τις θυσίες της όχι υπέρ των δόσεων, αλλά υπέρ του ελληνικού μέλλοντος; 

Ασφαλώς θα παγώναμε, διότι κανενός δεν περνάει πλέον από το μυαλό ότι η πολιτική μπορεί να είναι όντως πεδίο ηρωικών αποφάσεων. Ισως μάλιστα να μας έπιαναν τα νευρικά γέλια του φόβου και της αμηχανίας μπροστά στην πνευματική αβελτηρία παρόμοιων αποφάσεων στο πλαίσιο του παγκοσμιοποιημένου φανταστικού μας. Μολαταύτα, η Κύπρος φάνηκε μια στιγμή να επιχαίρει για το «Οχι» της και όποιος χαίρει μπορεί να υποφέρει τα πάνδεινα, καρτερικώς.

Συνηθίσαμε στη Δημοκρατία και πολύ μας κακοφαίνεται που θέλουν να μας την πάρουν από την πίσω πόρτα. Είναι πολύ εύκολο όμως να συνηθίσεις την καθημερινότητα οποιουδήποτε καθεστώτος. Και η επιβεβλημένη φτώχεια, που άλλοτε ήταν ιερή, μπορεί να σε μεταμορφώσει σε απαθές τέρας. Κανείς δεν θέλει να θυμάται ότι στην Κατοχή δεκάρα δεν έδινε ο πλησίον για το άτομο που πέθαινε από πείνα. Αν κάτι τον ένοιαζε, ήταν πώς θα βουτούσε το δελτίο σίτισης του αποθανόντος. Ο άνθρωπος της Κατοχής σώθηκε από ορισμένες ηρωικές ιδέες.

Για τον μεταπολεμικό άνθρωπο, η ευρωπαϊκή ιδέα ήταν η ιδέα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ποια αξιοπρέπεια μπορεί να διεκδικήσει ο άνεργος, ο άστεγος, εκείνος που δέχεται τα πάντα για ένα τρακοσάρι; Και άρα πού έγκειται η δική μου αξιοπρέπεια που ούτε άστεγος είμαι ούτε άνεργος; 

Στις φιλανθρωπικές μου διαθέσεις. Αλλά η φιλανθρωπία έχει τις ίδιες διαλείψεις με την αισθητική εμπειρία και σπανίως κατανοεί το αντικείμενό της.

Ανεπαίσθητα πλην σταθερά, αρχίζουμε να εξοικειωνόμαστε με φαινόμενα που λίγα χρόνια πριν θα προκαλούσαν αληθινή έκρηξη στη συνείδηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του εργαζομένου.

Τα κορόιδα της Ιστορίας

Του Αντωνη Zερβα

Ενα από τα πλέον εύλογα, αν και κάπως χιλιαστικά, συμπεράσματα που εδραιώνονται όλο και περισσότερο στη συνείδηση της προωθημένης διανόησης είναι και το ακόλουθο: Η κρίση του πανευρωπαϊκού εθνικού χρέους καταδεικνύει ότι καμία λύση δεν είναι πλέον εφικτή, εάν προηγουμένως δεν εγκαθιδρυθεί μια πλανητική διακυβέρνηση: «Αραγε θα βουλιάξουμε όλοι σε δέκα χρόνια;» (2010), ρωτούσε ο δαιμόνιος Ζακ Ατταλί, παλαιός σύμβουλος του προέδρου Μιτεράν, σ' ένα βιβλίο πλήρες προτάσεων και μέτρων σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Ως προς την Ε.Ε., ότι απαιτείται η ριζική αναθεώρησή της είναι πλέον αδιαμφισβήτητο, ακόμη και από την πλευρά εκείνων που είχαν τυφλή εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό σύστημα. Οτι η αλληλεγγύη προς τα ασθενέστερα κράτη είναι λιγότερο δαπανηρή από τις αλλεπάλληλες πτωχεύσεις, απολύτως λογικό, έστω κι αν μπορούμε να φανταστούμε ποια θα είναι η κατάληξή τους σε μια ισχυρή ομοσπονδία. Οτι υφίσταται όμως «σταθερή και μόνιμη» διαρθρωτική λύση του προβλήματος, αρκεί να υπάρξει πολιτική βούληση, μόνο μία αμιγώς οικονομική αντίληψη θα μπορούσε να το διαβεβαιώσει. Για τον Ζακ Ατταλί, κινητήρια δύναμη της ιστορίας είναι η σχέση πιστωτή και δανειστή στον ρεαλιστικό ορίζοντα του Homo economicus.

Πράγματι, ναυαγοί και ναυογοσώστες είναι πεπεισμένοι ότι τίποτε δεν έχει πλέον εγκυρότητα πλην του συγκεκριμένου πνεύματος μετρήσεως, αξιολογήσεως και αποδόσεως. Ετσι ώστε να φαίνεται απολύτως προφανής η θεοποίηση της ανάπτυξης με τους απαραίτητους «τεχνοκράτες» της και επιβεβλημένη η εξουδένωση κάθε «αντιπραγματιστικού» οράματος διαφορετικής πληρότητας.  

Παλαιότερα, τα εθνικά χρέη προκαλούσαν πολέμους. Σήμερα, απειλούν τους δημοκρατικούς θεσμούς. Σε πιάνει σύγκρυο σαν σκέπτεσαι το ενδεχόμενο εκγερμανισμού της Ευρώπης σε συνδυασμό με τις επιδράσεις που μπορεί να ασκήσει πλέον, άμεσα ή έμμεσα, η τεράστια σινική αντιδημοκρατία, η οποία εμπεδώνει ταχύτατα ό,τι χειρότερο έχει να προσφέρει η Δύση. Κανείς όμως δεν καταδέχεται να κοιτάξει το πείραμα της Ισλανδίας!

Ο εφιάλτης του πατριωτισμού

Του Αντωνη Zερβα

Τον τελευταίο καιρό, η φυσιογνωμία του πρωθυπουργού έχει λάβει διαστάσεις εφιάλτη. Οσο τον ακούς να μιλάει, εκτός χειρογράφου, πείθεσαι ότι πρόκειται για άτομο καθορισμένων δυνατοτήτων, επαρκών όμως για να οικειώνεται τις οδηγίες χρήσεως ενός συγκεκριμένου μηχανισμού, τον οποίον, εκ νεότητος, ταύτισε με την πολιτική, όπως άλλωστε όλοι οι σύγχρονοί του.

Και πράγματι, όποιος παρατηρεί το πρόσωπο που εκφράζεται, ιδίως κατά τα τηλεοπτικά ζουμαρίσματα των συνεντεύξεων Τύπου, αντιλαμβάνεται ότι οι ισχυρές άνω και κάτω γνάθοι με τη μικρή τους απόσταση από τα μάτια δείχνουν άτομο πονηρό, δραστήριο, επίμονο και με αρκετή δόση σκληρότητας, η οποία εξουδετερώνεται όμως κάτω από την παρατεταμένη αγαθότητα του βλέμματος. Το ίδιο συμβαίνει και με τη φωνή: ευγενική στόφα, κακομεταχειρισμένη από τη βαρβαρότητα του λόγου.

Η πολιτική ήταν ανέκαθεν και πριν απ’ όλα, Λόγος. Ο τόπος πληρώνει γι’ αυτό που άφησε να του πάρουν, διότι νόμισε ότι το γενικότερο επιχείρημα «λεφτά υπάρχουν» θα συγχωρούσε την πολιτική μετριότητα των καιρών μας. Το γεγονός ότι η μισή Βουλή εξακολουθεί να ξεσπάει σε χειροκροτήματα, καταδεικνύει αυτό που όλοι πλέον έχουν συνειδητοποιήσει: η χρεοκοπία δεν είναι απλώς οικονομικής φύσεως.

Υπάρχει όντως ένα δυσάρεστο χάσμα μεταξύ βλέμματος και στόματος. Κάτι που δεν πρόκειται να γεφυρωθεί ποτέ, διότι αντί του ψυχικού και πνευματικού περιεχομένου που αντανακλάται στο σύνθετο πρόσωπο των ηγετών, εδώ, δίκην συνθημάτων, προβάλλονται μόνο τεχνοοικονομικοί όροι, οι οποίοι και ανακυκλώνονται με εξαιρετική ακρίβεια σε κάθε φράση του.

Μπορείς να στοιχηματίσεις, και οπωσδήποτε θα κερδίσεις, ότι η επόμενη λέξη θα είναι commitment = δέσμευση, viable economy = βιώσιμη οικονομία, green development = πράσινη ανάπτυξη, know-how = τεχνογνωσία, best practices = βέλτιστες πρακτικές (συμπεριλαμβανομένης της παιδείας), και ούτω καθ’ εξής. Ενας αληθινός Παράδεισος για τους διερμηνείς!

Ατυχώς όμως υπάρχει και μία λέξη που δεν απαντά σε κανένα εγχειρίδιο αυτόματου πιλότου, σε κανένα έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και όμως ο πρωθυπουργός τη χρησιμοποιεί με την ίδια συχνότητα σε όλες τις φράσεις του, λες και πρόκειται για μία καινοτόμο συσκευή ατομικής απογείωσης: η λέξη Πατριωτισμός. 

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Διότι, όταν ανατρέχει κανείς στους ηγέτες που κλήθηκαν να δώσουν νόημα στη συγκεκριμένη λέξη, όπως ο Μεταξάς ή ο Ντε Γκωλ φερ’ ειπείν, διαπιστώνει ότι και για τους δύο, Πατριωτισμός σήμαινε Οχι, ενώ για τον πρωθυπουργό της Ελλάδας, σημαίνει Ναι! Ναι σε όλα για τη σωτηρία της πατρίδας, έστω και με άλλη σημαία.

Ενα εκ των δύο: είτε η κυβέρνηση μαζί με τον Ευάγγελο Βενιζέλο θα μας πουν ξεκάθαρα ότι πρέπει να ξεχάσουμε οριστικά τα φληναφήματα περί πατριωτισμού για τον απλούστατο λόγο ότι η ιστορική Ελλάδα θα είναι μάλλον αδύνατο να ξαναϋπάρξει στη συγκεκριμένη προοπτική, είτε θα μας προετοιμάσουν έγκαιρα για μια Ελλάδα της δραχμής με όλα όσα συνεπάγεται μια παρόμοια εθνική απόφαση.

Αλλωστε, μείζον θέμα της προεκλογικής περιόδου που ήδη έχει αρχίσει στη Γαλλία, θα είναι η συζήτηση σχετικά με τα υπέρ και τα κατά της επιστροφής στο φράγκο. Και συνεπώς, η γενική αναθεώρηση της Ενωμένης Ευρώπης.

Πάντως, εάν ο πατριωτισμός ήταν όντως το μέλημα των γενεών που ανδρώθηκαν μαζί με τον πρωθυπουργό, από την ένταξη της Ελλάδος και μετά, τότε θα ήμασταν σε θέση να αντιμετωπίσουμε και τη χειρότερη χρεοκοπία.