Τρια αποκαλυπτικά άρθρα-ρεπορταζ των Κώστα Βαξεβάνη - Στέφανου Γεωργίου και Γιαννη Ριζόπουλου
Από το “HOT DOC” (μέσω ιστολογίου Κωστα Δ. Καββαθά)
Πριν από χρόνια η λέξη «διαπλοκή» απέδιδε σε γενικές γραμμές τη σχέση
συμφερόντων που υπάρχουν μεταξύ πολιτικών, επιχειρηματιών και Μέσων
Ενημέρωσης.
Σήμερα η διαπλοκή είναι ένας ξεπερασμένος όρος. Οι παλιοί
πρωταγωνιστές του, με τα χρόνια, αποτέλεσαν ένα κλειστό σύστημα
εξουσίας, το οποίο δεν διαπλέκεται απλώς για να κερδίζει, αλλά
θεσμοθετεί τη διαφθορά με νόμους, την αυθαιρεσία του με πολιτικές
αποφάσεις και την εξουσία του με την σιωπή. Δεν είναι η εξουσία πια που
εξυπηρετεί τη διαπλοκή, αλλά η διαπλοκή που είναι εξουσία.
Στο σύστημα αυτό τα Μέσα Ενημέρωσης αποτελούν βασικό κρίκο. Όταν
μιλάμε λοιπόν για χρηματισμό των δημοσιογράφων, δεν μιλάμε για τον
διεφθαρμένο που ανοίγει το ένα χέρι για να γράψει με το άλλο «δυο καλές
κουβέντες». Μιλάμε κυρίως για έναν εκμαυλισμό που διαστέλλει
συνειδήσεις, που παρουσιάζει και παγιώνει το ανήθικο ως αναγκαίο.
Ποτέ
άλλοτε σε αυτή τη χώρα το «νόμιμο» δεν ήταν σε τόσο μεγάλη αντιδιαστολή
με το «ηθικό». Συνεχώς παράγεται μια νομιμότητα που αντιστρατεύεται και
τη λογική και την ηθική. Οι δημοσιογράφοι -κάποιοι δημοσιογράφοι- δεν
εξυπηρετούν την εξουσία, αλλά είναι τμήμα της.
Τμήμα μιας ελίτ που
εξουσιάζει. Και που για να τη διατηρήσουν μπορεί να κάνουν αυτό που
παλιά έλεγε ο Κακαουνάκης: «Να σκοτώσουν και τη μάνα τους». Πόσο μάλλον
να πουν κάποια ψέματα.
Το χειρότερο είναι πως δεν αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως διεφθαρμένο, αλλά ως
έναν επιχειρηματία που κάνει μια δουλειά και είναι νόμιμος αφού κόβει
τιμολόγια.
Εκατομμύρια μαύρου χρήματος διακινούνται προς δημοσιογράφους
και νομιμοποιούνται μέσα από εταιρίες «παροχής υπηρεσιών», «διαμόρφωσης
προφίλ», «επικοινωνιακής στρατηγικής» και άλλα πολλά αόριστα. Δημοσιογράφοι
αναλαμβάνουν το ξέπλυμα τραπεζών, επιχειρήσεων, επιχειρηματιών,
σκανδάλων, και πληρώνονται μέσω διαφήμισης σε εφημερίδες και (πλέον)
sites, κόβοντας τιμολόγιο για «επικοινωνιακή πολιτική». Αν τους πεις πως είναι ανήθικο, θα σου απαντήσουν πως είναι νόμιμο.
Δύο εταιρίες στην Ελλάδα ανέλαβαν με τη βοήθεια δημοσιογράφων να
προωθήσουν την «αναγκαιότητα του μνημονίου». Η αμοιβή τους είναι μέσω
κάποιας εταιρίας και κάποιας αόριστης, μη μετρήσιμης, παροχής υπηρεσιών.
Μπορεί απλώς να εμφανίζονται πως διοργάνωσαν μια εκδήλωση. Και να σου
ζητάνε και τα ρέστα που δεν τους δίνεις το δικαίωμα να συμπληρώσουν το
εισόδημα τους. Το σύνολο σχεδόν των ελληνικών ΜΜΕ δεν έγραψε το
παραμικρό για τις αποκαλύψεις για την Πειραιώς από το Hot Doc και το
Reuters. Αντίθετα είχαν ύμνους για την εξαγορά της ΑΤΕ από την Πειραιώς,
δίπλα ακριβώς στις ακριβοπληρωμένες διαφημίσεις.
Την περίοδο που ξέσπασε το σκάνδαλο της SIEMENS στη Γερμανία, οι
ελληνικές εφημερίδες γέμισαν με διαφημίσεις της γερμανικής εταιρίας αντί
για αποκαλύψεις. Το ίδιο έγινε και με το σκάνδαλο VODAFONE- υποκλοπές. Ο
μεγαλύτερος εκμαυλιστής είναι η κυβέρνηση μέσω των κρατικών
διαφημίσεων. Η Ελλάδα είναι η χώρα που έχει την παγκόσμια πρωτοτυπία,
επί υπουργίας Θόδωρου Ρουσόπουλου, μια εφημερίδα που πουλούσε 28ο φύλλα
να πουλά διαφήμιση έναντι ι,5 εκατομμυρίου ευρώ, όταν οι πρώτες
εφημερίδες με 300.000 πωλήσεις έπαιρναν πολύ λιγότερο.
Μέσα σε ένα
τέτοιο κλίμα δεν ανθεί ούτε η δημοσιογραφία ούτε η αλήθεια.
Αναπτύσσονται το ψέμα και οι εκβιασμοί, το δεύτερο νοσηρό παράγωγο. Ένας
από τους λόγους που μαζί με τη δημοσιογραφία καταρρέει και η διαφήμιση
είναι αυτός. Η διαφήμιση χρησιμοποιήθηκε ως μέσο χρηματισμού και χειραγώγησης. Και όπως είναι γνωστό, «όταν τρώνε, δεν μιλάνε».
Πλυντήριο Siemens
Αν
κάποιος υποθέσει πως το σκάνδαλο της SIEMENS στην Ελλάδα μπορεί να
αποδοθεί με νούμερα, μάλλον κάνει λάθος. Το μέγεθος του σκανδάλου και η
διαφθορά έχουν πιο απλά μέτρα. Κυρίως το θράσος και την φυσικότητα με
την οποία χρηματίστηκαν όσοι χρηματίστηκαν. Όταν ένας υπουργός
παραλαμβάνει μαύρη σακούλα στον δρόμο, ένας άλλος μετράει τη μίζα μέσα
στο γραφείο τού Χριστοφοράκου και ένας δημοσιογράφος κάνει παραλαβή
μισθού χωρίς να βγει καν από το αμάξι του στο πάρκινγκ της SIEMENS, τότε
ναι, καταλαβαίνεις τι μέγεθος είχε το σκάνδαλο.
Αλλά σκάνδαλο, ποιο
σκάνδαλο; Ακόμη κι αν υπήρξε, σίγουρα δεν έχει το μέγεθος που
πιστεύουμε, υποστηρίζουν δημοσιογράφοι στα τηλεπαράθυρα. Αυτά από τα
οποία αυτοκτόνησε η αξιοπιστία του επαγγέλματος στπ διάρκεια του
σκανδάλου.
Τον Νοέμβριο του 2006, οι γερμανικές αρχές οδήγησαν στην ανάκριση δύο
υψηλόβαθμα στελέχη της SIEMENS, τους Κουτσενρόιτερ και Σίκατζεκ,
υπεύθυνους για τα «μαύρα ταμεία» της επιχείρησης. Ο γερμανικός κολοσσός
είχε προχωρήσει σε χρηματισμό πολιτικών, κρατικών λειτουργών και
δημοσιογράφων σε ολόκληρο τον κόσμο για να εξασφαλίσει συμβόλαια ι,3
δισ. ευρώ. Η Ελλάδα ήταν στον κατάλογο της διαφθοράς, όπως άλλωστε και
για την άλλη γερμανική εταιρία HDW, που είχε αναλάβει την πώληση
υποβρυχίων στην Ελλάδα. Όσα προέκυψαν από τη γερμανική δικογραφία ήταν
πάρα πολύ ενδιαφέροντα. Μια βεντάλια από υπεράκτιες εταιρίες και μια
ομάδα από έλληνες δικηγόρους, επιχειρηματίες και τραπεζίτες, σχετίζονταν
με το μαύρο χρήμα της εταιρίας στην Ελλάδα.
Τα υπόγεια των κτιρίων 1702 και 1703 της Siemens
στηνοδό Hofmannstrasse ήταν γεμάτα από έγγραφα που πιστοποιούσαν τις
λεγόμενες «χρήσιμες δαπάνες», δηλαδή τις μυστικές πληρωμές μαύρου
χρήματος.Στην Ελλάδα όμως, στα Μέσα Ενημέρωσης δεν υπάρχουν
σχετικά ρεπορτάζ. Αντίθετα, τις ημέρες που κλονίζεται ο γερμανικός
κολοσσός, οι ελληνικές εφημερίδες δημοσιεύουν άφθονες καταχωρήσεις της
SIEMENS, που διαφημίζει την προσφορά της στην Ελλάδα επί δεκαετίες. Ο
ελληνικός Τύπος, μπουκωμένος από το χρήμα των διαφημίσεων, μάλλον δεν
μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα και για το σκάνδαλο.
Μαύρο χρήμα και λευκές περιστερές
Στις 31η Ιανουαρίου 2003, στο εστιατόριο Alter Wirt του Μονάχου,
πέντε άντρες μιλάνε χαμηλόφωνα την ώρα που γευματίζουν. Ανάμεσα τους
είναι δύο από τα πιο ισχυρά στελέχη της SIEMENS, οι Σίκατζεκ και
Κουτσενρόιτερ, υπεύθυνοι των μαύρων ταμείων της επιχείρησης. Η συζήτηση
τους ήταν μια από τις πιο εμπιστευτικές διαδικασίες στη λειτουργία της
SIEMENS, αλλά έγινε γνωστή τρία χρόνια αργότερα, όταν η εισαγγελία του
Μονάχου άρχισε να μπαίνει βαθιά στην υπόγεια λειτουργία της SIEMENS. Τα
στελέχη της SIEMENS είχαν συναντηθεί για να συμφωνήσουν τον ασφαλή τρόπο
διανομής των κονδυλίων χρηματισμού στο εξωτερικό. Έως το 1998 τα
κονδύλια διαφθοράς για το εξωτερικό θεωρούνταν στη Γερμανία νόμιμα και
μάλιστα δικαιολογούνταν στην εφορία. Ψηφίστηκε όμως νόμος που απαγόρευε
στις γερμανικές εταιρίες να έχουν τέτοιες λειτουργίες. Έτσι η SIEMENS
έπρεπε να βρει ασφαλή τρόπο για να χρημαρίζει. Μέχρι το 1998 έφευγαν
χρήματα από προσωπικούς λογαριασμούς στελεχών της εταιρίας και κατέληγαν
στους αποδέκτες.
Το σχέδιο που επεξεργάστηκε η ομάδα κρυφής λειτουργίας προέβλεπε πώς
δημιουργούνται μια σειρά απά εταιρείες συμβούλων, οι οποίες θα
κόβουν τιμολόγια για εικονική παροχή υπηρεσιών στη SIEMENS ή για παροχή
έργου σε έργα που ήδη είχαν γίνει αλλά μεταχρονολογημένα. Αυτές οι
εταιρίες συμβούλων πλήρωναν άλλες offshore εταιρίες, πάλι για παροχή
συμβουλευτικού έργου, και αυτές με τη σειρά τους, μέσα από μια δαιδαλώδη
διαδρομή, μετέφεραν χρήματα στους τελικούς αποδέκτες που δεν ήταν άλλοι
από πολιτικούς, στελέχη επιχειρήσεων και δημοσιογράφους. Οι τελευταίοι
είχαν τον ρόλο της διαμόρφωσης της θετικής εικόνας για τη SIEMENS της
αποσιώπησης αρνητικών ειδήσεων την επιχείρηση.
Το μεγάλο πλυντήριο μαύρου χρήματος λειτουργούσε μια χαρά, αποδίδοντας ωσάν λευκές περιστερές διαφθορείς και διεφθαρμένους.
Η μέθοδος των τριών
