Αναπληρωτή διευθ. σύμβουλου του ομίλου Eurobank EFG και καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς
Αγωνιούμε όλοι σήμερα για την πορεία της χώρας. Το εξωτερικό
περιβάλλον επιδεινώνεται, σε συνάρτηση με την αύξηση της αβεβαιότητας
στην Ελλάδα, ιδιαίτερα μετά το πρόσφατο εκλογικό αποτέλεσμα και την
προκήρυξη νέων εκλογών.
Το εκλογικό σώμα απέρριψε και τιμώρησε τα δύο
πρώην μεγάλα κόμματα εξουσίας για τα πεπραγμένα δεκαετιών, αποδίδοντάς
τους την ευθύνη για τη σημερινή κρίση και τον διεθνή διασυρμό της χώρας.
Παράλληλα όμως απέρριψε το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα δημοσιονομικής και οικονομικής προσαρμογής , το μνημόνιο, γιατί δεν πείστηκε ότι προσφέρει ελπίδα και προοπτική έγκαιρης εξόδου από την κρίση, ότι οδηγεί στην επανεκκίνηση της οικονομίας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη διατηρήσιμη ανάπτυξη. Δηλαδή απέτυχε να πείσει ότι οι θυσίες των εργαζομένων θα πιάσουν τελικά τόπο, εξέλιξη που μας υποχρεώνει να επαναδιαπραγματευθούμε πτυχές του μνημονίου.
Βλέπουμε όμως ένα ελληνικό παράδοξο με το εκλογικό αποτέλεσμα. Ενώ
είναι εξόφθαλμη η ευθύνη του κρατισμού και του οικονομικού
παρεμβατισμού, όπως και του πολιτικού συστήματος που τα εξέθρεψε, για
την παρακμή της ελληνικής παραγωγικής βάσης και τη δημοσιονομική
εκτροπή, ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού είτε εξακολουθεί να βλέπει
λύσεις στη διατήρηση ή και επέκταση του προβληματικού και σπάταλου
δημόσιου τομέα είτε παλεύει να διατηρήσει τα ιδιοτελή προνόμια και τις
προστασίες που συνδέονται με αυτό. Καλλιεργείται έτσι η παραπλανητική
και ψευδής πεποίθηση ότι η χώρα διαθέτει και δεν αξιοποιεί εναλλακτικές
στρατηγικές επιλογές. Υποστηρίζεται δηλαδή ότι θα μπορούσαμε να
καταγγείλουμε ή και να αθετήσουμε τις συμβατικές και χρηματοοικονομικές
υποχρεώσεις μας απαιτώντας μια νέα συμφωνία με τους ευρωπαίους εταίρους
μας, χωρίς μεταρρυθμίσεις, με ανέξοδες αυξήσεις μισθών και συντάξεων και
διατήρηση των προνομίων των συντεχνιών, χωρίς άνοιγμα των αγορών στον
ανταγωνισμό, χωρίς ριζική αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα, με
κρατικοποιήσεις εταιρειών, χωρίς δραστικές περικοπές στο σπάταλο κράτος,
χωρίς αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας που λεηλατείται χρόνια από
συντεχνιακά αλλά και επιχειρηματικά συμφέροντα, με περαιτέρω διαγραφή
του επαχθούς, όπως αποκαλείται, δημόσιου χρέους.
Θα πρέπει εδώ, αυτή τη δύσκολη ώρα, να μιλήσουμε με καθαρά λόγια για δύο βασικά ζητήματα:
Πρώτον: πιθανή επιστροφή στη δραχμή δεν θα είναι ούτε
επωφελής, ούτε αναίμακτη, ούτε πειθαρχημένη, ενώ εγκυμονεί σοβαρούς, μη
αναστρέψιμους και μη μετρήσιμους οικονομικούς, κοινωνικούς και εθνικούς
κινδύνους.
Δεύτερον: η καταγγελία της δανειακής σύμβασης και του
μνημονίου κατ' αντιπαράθεση με τους ευρωπαίους εταίρους μας, σημαίνει
ταυτόχρονα και αποχώρηση από το ευρώ και την ευρωζώνη, ενδεχομένως δε
και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Οποιος υποστηρίζει το αντίθετο
είτε είναι αφελής είτε εξυπηρετεί άλλες σκοπιμότητες. Δεν χρειάζεται να
μας διώξουν από την ευρωζώνη, εξέλιξη που απαιτεί περίπλοκες νομικές
διεργασίες. Θα μας ωθήσουν να φύγουμε μόνοι μας από το ευρώ, κάτω από
αφόρητη στενότητα ρευστότητας και την ανάγκη αντιμετώπισής της μέσω
πληθωριστικής έκδοσης δραχμών.
Οσοι υποστηρίζουν τη λύση της δραχμής, ή λύσεις που αντικειμενικά
θα καταλήξουν στη δραχμή, αγνοούν σημαντικά δεδομένα. Η συντριπτική
πλειονότητα των μικρών και μεσαίων χωρών του κόσμου εφαρμόζει σήμερα
πολιτικές συναλλαγματικής σταθερότητας. Αυτή η επιλογή δεν είναι τυχαία
γιατί ενισχύει τις επενδύσεις, την αποταμίευση και τον μακροχρόνιο
οικονομικό προγραμματισμό. Οι ονομαστικές υποτιμήσεις δεν είναι
υποκατάστατο και δεν επιλύουν τα χρόνια προβλήματα ανταγωνιστικότητας,
διαρθρωτικών αδυναμιών και δημοσιονομικής χαλαρότητας μιας οικονομίας,
ενώ τείνουν να χαλαρώνουν την πίεση για δημοσιονομική πειθαρχία,
διαρθρωτικές αλλαγές και έλεγχο του πληθωρισμού.
Σε κάθε περίπτωση, η επιστροφή στη δραχμή θα συνοδευθεί:
Πρώτον: από μεγάλες και ίσως αποσταθεροποιητικές υποτιμήσεις λόγω των έντονων πληθωριστικών προσδοκιών, του μικρού αποθέματος συναλλαγματικών διαθεσίμων, του μεγάλου ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, της σαθρής εγχώριας παραγωγικής βάσης που αδυνατεί να υποκαταστήσει τις εισαγωγές και ν' αναπτύξει τις εξαγωγές με την απαιτούμενη ταχύτητα.
Δεύτερον: από εκρηκτική αύξηση του πληθωρισμού λόγω της νομισματικής χρηματοδότησης των ελλειμμάτων και των μισθών. Ενας φαύλος κύκλος αυξήσεων μισθών και τιμών θα καταστήσει αναγκαίο τον διοικητικό καθορισμό βασικών τιμών και εκτεταμένες διοικητικές παρεμβάσεις στην αγορά.
Τρίτον: από την πλήρη διαγραφή του εξωτερικού χρέους και του εγχώριου χρέους επιχειρήσεων σε συνάλλαγμα, γιατί δεν θα μπορεί να εξυπηρετηθεί. Η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει στην πλήρη διεθνή μας αφερεγγυότητα, στον αποκλεισμό μας από τις διεθνείς αγορές και σε σημαντικές δυσκολίες στη χρηματοδότηση του διεθνούς εμπορίου. Εκτός από έναν περιορισμένο αριθμό εξαγωγικών επιχειρήσεων, ευνοημένοι θα είναι μόνον όσοι έχουν ήδη μεταφέρει τον πλούτο τους στο εξωτερικό, οι δανειολήπτες στην Ελλάδα με πλούτο στο εξωτερικό και όσοι επιθυμούν να αγοράσουν περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα φθηνά.
