"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ Θ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ Θ.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΚΟΙΝΩΝΙΑ και ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: Το ίντερνετ και η δυσκολία να μεγαλώνεις σε μια εποχή που δεν μπορεί να ξεχαστεί τίποτα

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Του ΘΑΝΑΣΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

Μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα, οι νέοι είχαν ως δεδομένο ότι οι άσχημες στιγμές, οι περίεργες συμπεριφορές και τα παραστρατήματα τους όταν μεγαλώσουν θα ξεχαστούν. Είτε μιλάμε για ένα ντροπιαστικό κούρεμα είτε για ένα άσχημο μεθύσι που αποτυπώθηκε σε μια φωτογραφία, στην αναλογική εποχή η πιθανότητα να αναπαραχθεί και να κυκλοφορεί ευρέως για χρόνια ήταν ελάχιστη. Μόλις μπαίναμε στο πανεπιστήμιο δεν υπήρχε κανένας λόγος να ανησυχούμε ότι οι «καγκουριές» που κάναμε στην πενταήμερη θα επανεμφανιστούν.

Αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν. Σήμερα, οι άνθρωποι μπαίνουν στην ενηλικίωση με την παιδική ηλικία και την εφηβεία τους να είναι ψηφιακά καταγεγραμμένες. Παγκοσμίως λαμβάνουμε περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο φωτογραφίες κάθε χρόνο με τους νέους να έχουν τη μερίδα του λέοντος. Υπάρχουν έφηβοι και εικοσάρηδες που λαμβάνουν περισσότερες από 300 εικόνες κάθε μέρα, από σέλφις μέχρι στημένες φωτογραφίες φίλων και screenshots από το FaceTime. Περίπου 1 δισεκατομμύριο φωτογραφίες την ημέρα ανεβαίνουν μόνο στο Facebook.

Αυτή η ασταμάτητη τεκμηρίωση δεν ξεκίνησε από τους σημερινούς νέους. Οι γονείς και οι παππούδες τους ξεκίνησαν να ανεβάζουν τις πρώτες στιγμές της ζωής τους στο διαδίκτυο. Οι σημερινοί μαθητές είναι επίσης η πιο εντατικά παρακολουθούμενη γενιά στο σχολείο. Εκατομμύρια νέοι παγκοσμίως είναι σε σχολεία που ηλεκτρονικά εργαλεία μάθησης παρακολουθούν την πρόοδό τους σε βασικές δεξιότητες μαθηματικών και ανάγνωσης παράλληλα με τις καθημερινές κοινωνικές τους αλληλεπιδράσεις. Εφαρμογές χρησιμοποιούνται από γονείς για λόγους ασφαλείας, παρακολουθώντας τα πάντα από τα μηνύματα των μαθητών, τα emails και τις αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Κάποιος που στέλνει μηνύματα σε έναν φίλο λέγοντας «σήμερα πέθανα στο γέλιο στο σχολείο» θα μπορούσε να θεωρηθεί από μια εφαρμογή ότι έχει αυτοκτονικές σκέψεις.

Σε έναν τέτοιο κόσμο, οι πιτσιρικάδες που θα κάνουν κάτι λάθος έχουν πολλά να χάσουν. Για παράδειγμα, η κοπέλα που τουίταρε τον Αύγουστο του 2018 «Βγάλτε όλοι τον σκασμό, με πήραν στη NASA», ενθουσιασμένη επειδή είχε καταφέρει να την πάρουν για πρακτική. Ένας πρώην μηχανικός της NASA το είδε και σχολίασε την απρεπή έκφραση και η NASA ακύρωσε τελικά την πρακτική της.  

Υπάρχουν και πιο αστεία παραδείγματα. Το 2016, ο διευθυντής ενός γυμνασίου στο Κολοράντο τιμώρησε ένα μαθητή επειδή κορόιδεψε την χορωδία του σχολείου. Και σαν να μην έφτανε αυτό τιμώρησε και 12 συμμαθητές του επειδή απλώς έκαναν like στο τουίτ.

Ίσως οι παραπάνω νέοι να το παράκαναν λίγο. Αλλά αυτό όμως είναι ακριβώς το είδος της συμπεριφοράς που αναμένεται από τους εφήβους. Αν οι έφηβοι δεν μπορούν να είναι λίγο παράτολμοι και να κάνουν και ηλίθια λάθη μερικές φορές, τι έφηβοι είναι.  


Η περίοδος μεταξύ της παιδικής ηλικίας και της ενηλικίωσης, είναι μια περίοδος που, τουλάχιστον τον περασμένο αιώνα, οι άνθρωποι μπορούσαν να ρισκάρουν, να παρεκτραπούν, ακόμη και να αποτύχουν χωρίς σημαντικές συνέπειες. Ο ψυχαναλυτής Erik Erikson, στο βιβλίο του «Childhood and Society» το 1950 έγραφε ότι το εφηβικό μυαλό βρίσκεται στο δύσκολο στάδιο «μεταξύ της ηθικής που έχει μάθει ως παιδί και της ηθικής που πρέπει να αναπτύξει ως ενήλικας». Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο έφηβος πρέπει να απολαμβάνει ένα «ψυχοκοινωνικό μορατόριουμ», όχι αποφεύγοντας όμως τις εμπειρίες αλλά τις συνέπειες των κακών αποφάσεων.  


Τα παιδιά και οι έφηβοι θα πρέπει να είναι σε θέση να κάνουν λάθη και αυτά τα λάθη να είναι και ξεχασμένα και συγχωρεμένα. Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο τα περισσότερα συστήματα δικαιοσύνης αντιμετωπίζουν τους ανήλικους παραβάτες με μεγαλύτερη επιείκεια από τους ενήλικες. Για τις ψηφιακές γενιές, η συνεχής καταγραφή ακόμη και των πιο μικρών λαθών τους βάζει αυτή τη συμφωνία σε κίνδυνο. Και αυτά δεν είναι άσχημα νέα μόνο γι 'αυτούς, αλλά για την κοινωνία γενικότερα.

 
Αν το παρελθόν καθορίζει το μέλλον με τέτοια δύναμη υπάρχει ο κίνδυνος...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Όταν οι άλλοι έτρεχαν ενώ εσύ πήγαινες με την όπισθεν



Το μακρινό 2009 η Ελλάδα ήταν η 32η χώρα παγκοσμίως στο Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα ανά κάτοικο (σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης) με 29.690 ευρώ. Την ίδια χρονιά ο κάτοικος της Λιθουανίας είχε 18.480 ευρώ (62% της αγοραστικής δύναμης του μέσου Έλληνα), της Πολωνίας είχε 18.700 ευρώ (και αυτός στο 62% περίπου), της Εσθονίας είχε 19.870 ευρώ (στο 70% περίπου) και της Τσεχίας ήταν στα 25.600 ευρώ (στο 86% του μέσου Έλληνα).


Ας δούμε πως είναι τα πράγματα τώρα που βρήκαμε την «Ιθάκη» μας και βγήκαμε από τα μνημόνια αφού παλέψαμε σαν τα λιοντάρια με τους Κύκλωπες και τους Λαιστρυγόνες. Για το 2017 η Ελλάδα κατρακύλησε 12 θέσεις και βρέθηκε στην 44η θέση με 27.820 ευρώ. Αλλά αυτό ήταν εν πολλοίς αναμενόμενο, το πιο ενδιαφέρον είναι να δούμε κάποιες από τις χώρες που μας προσπέρασαν. Η Λιθουανία βρέθηκε στα 31.030 (παρουσιάζοντας αύξηση 68% σε σχέση με το 2009), η Πολωνία στα 28.170 (αύξηση κατά 50%), η Εσθονία στα 31.000 ευρώ (αύξηση κατά 56%) και η Σλοβακία στα 31.360 ευρώ με αύξηση κατά 37% από το 2009.


 Όλες ήταν χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, οι οποίες έτρεχαν όσο καιρό εμείς πηγαίναμε προς τα πίσω. 


Ας δούμε ποιο ήταν το «καύσιμο» που τις τροφοδότησε.


Αυτό το φθινόπωρο 640 ρομπότ μαζί με 2.800 εργαζόμενους θα τη αναλάβουν δράση στο νέο εργοστάσιο της Jaguar Land Rover (JLR) που θα ξεκινήσει να λειτουργεί στη Νίτρα της Σλοβακίας. Τα υπό κατασκευή αυτοκίνητα θα «ταξιδεύουν» σε ένα διάδρομο μήκους 3.900 μέτρων μόλις για 2 ημέρες μέχρι να ολοκληρωθεί η συναρμολόγηση τους. Η κατασκευή της μονάδας κόστισε 1,4 δισ. ευρώ και θα μπορεί να δίνει ένα Land Rover Discovery κάθε 2 λεπτά. Η JLR είναι ο τελευταίος κατασκευαστής αυτοκινήτων που μετακόμισε στη Σλοβακία, η Volkswagen είχε κάνει το βήμα 27 χρόνια πριν και την ακολούθησαν η KIA και η PSA. Όλοι μαζί παράγουν στις εγκαταστάσεις τους στη Σλοβενία περισσότερα από 1 εκατομμύριο αυτοκίνητα το χρόνο, τα περισσότερα ανά κάτοικο από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Η JLR εξέτασε 30 με 40 χώρες πριν επενδύσει στη Σλοβακία με το Μεξικό, για παράδειγμα, να έχει φθηνότερους εργαζόμενους και (μέχρι τώρα τουλάχιστον) καλύτερη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά. Όμως η Νίτρα κέρδισε στο τέλος, είναι δίπλα σε ένα υπερσύγχρονο αυτοκινητόδρομο αλλά και η χώρα έχει μια εντυπωσιακή αλυσίδα εφοδιασμού, με περισσότερα από 300 εργοστάσια που κατασκευάζουν εξαρτήματα αυτοκινήτων.


Αυτό το εργοστάσιο δίνει μια πολύ καλή εξήγηση για το αναπτυξιακό μοντέλο της Σλοβακίας, αλλά και των άλλων χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ γενικότερα. Η ανάπτυξη βασίστηκε στις ξένες επενδύσεις και τις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες. Η ένταξη στην ΕΕ διευκόλυνε τη ροή κεφαλαίων από τα δυτικά στα ανατολικά. Βέβαια, οι αγοραστές των προϊόντων που παράγονται φθηνά εκεί βρίσκονται στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Τέλος, υπάρχει μεγάλη κρατική υποστήριξη στους ξένους επενδυτές. Πέρσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε έλεγχο για το αν τα 125 εκατ. ευρώ που πήρε η JLR από τη σλοβακικό κράτος αποτελούν παραβίαση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Τέτοιου είδους κίνητρα είναι πολύ συνηθισμένα στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ και έτσι οι επενδυτές «τρέχουν» στις ειδικές οικονομικές ζώνες άκρως γοητευμένοι από τις φορολογικές ελαφρύνσεις. Αυτό το αναπτυξιακό μοντέλο είχε μεγάλη επιτυχία τα τελευταία 20 χρόνια, το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα ανά άτομο στην Τσεχία είναι πλέον πολύ κοντά σε εκείνο της Ισπανίας.


Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί στενά την εξέλιξη 5 χωρών της ΕΕ που βρίσκονται στην κεντρική Ευρώπη (Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβενία και Σλοβακία) σε σύγκριση με κάποια από τα πιο πλούσια κράτη-μέλη της (Αυστρία, Δανία, Ολλανδία και Σουηδία). Το 1995, το μέσο ΑΕΠ ανά άτομο ήταν περίπου 55% χαμηλότερο στις 5 «φτωχές» χώρες από τις «πλούσιες» χώρες. Το 2016 η διαφορά είχε μειωθεί στο 39%. Τα μέσα εισοδήματα στις 5 χώρες είναι πλέον σχεδόν ίσα με εκείνα της Πορτογαλίας και υψηλότερα από αυτά στην Ελλάδα.  Το ΔΝΤ προβλέπει ότι η ανάπτυξη τους φέτος θα κινηθεί κατά μέσο όρο στο 4%, σχεδόν διπλάσια από τη δυτική Ευρώπη. Οι λαικίστικες και αυταρχικές κυβερνήσεις σε κάποιες από αυτές τις χώρες ρίχνουν βέβαια βαριά σκια στην οικονομική ανάπτυξη. Αλλά μέχρι τώρα τουλάχιστον οι ξένες εταιρείες φαίνεται να μην πτοούνται ιδιαίτερα. Ο Βίκτορ Ορμπάν, πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, αποτελεί ένα τέτοιο παράδειγμα αλλά η Mercedes Benz πριν 2 χρόνια ανακοίνωσε επενδύσεις 1 δισ. ευρώ στη χώρα προκειμένου να κατασκευάζει 330.000 αυτοκίνητα ετησίως μέχρι το 2020. Η κυβέρνηση της Πολωνίας καταλύει το κράτος δικαίου αλλά το ξένο κεφάλαιο συνεχίζει να έρχεται και η ετήσια αύξηση του ΑΕΠ αγγίζει το 5%. Οι διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς οδήγησαν τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας σε παραίτηση τον Μάρτιο αλλά η διαφθορά ή/και η πολιτική αστάθεια φαίνεται να μην αποθαρρύνει τους επενδυτές όταν οι άλλες συνθήκες είναι καλές.


Η μεγαλύτερη πρόκληση πλέον για αυτές τις χώρες είναι...

ΚΟΣΜΟΣ - ΕΣΘΟΝΙΑ: O ψηφιακός πιονέρος με 48 χρόνια ανεξαρτησίας σε 7 αιώνες - Τι συμβαίνει σήμερα εκεί που εφευρέθηκε το Skype;

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...(και κλάψτε ελεύθερα κάνοντας συγκρίσεις με το ελληνόφωνο κωλοχανείο...)
 


Είναι σχεδόν απίστευτο ότι το Skype, η εφαρμογή που άλλαξε την επικοινωνία, εφευρέθηκε στην Εσθονία το 2003. Όταν η χώρα αποχαιρετούσε τη Σοβιετική Ένωση το 1991 οι κάτοικοι της χρειαζόταν να περιμένουν 10 χρόνια για να αποκτήσουν σταθερή γραμμή τηλεφωνίας (στους μεγαλύτερους από εμάς κάτι θυμίζει αυτό). Για να κατανοήσουμε τους συσχετισμούς, στις ΗΠΑ εκείνη την εποχή αγόραζαν ήδη τα πρώτα τους κινητά τηλέφωνα.


Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. 


Η ιστορία αυτής της λιλιπούτειας χώρας είναι γεμάτη κατακτήσεις από τους γείτονες της που εποφθαλμιούσαν την προνομιακή της γεωγραφική θέση. Το έδαφος της Εσθονίας κατοικείται τουλάχιστον από το 6500 π.Χ., ενώ ομιλητές φινο-ουγγρικών διαλέκτων - οι γλωσσικοί πρόγονοι των σημερινών Εσθονών - φτάνουν εκεί γύρω στο 1800 π.Χ. Ξεκινώντας με τις Βαλτικές Σταυροφορίες τον 13ο αιώνα μ.Χ. και μετά από 6 αιώνες διαδοχικής γερμανικής, δανικής, σουηδικής και ρωσικής κυριαρχίας, οι Εσθονοί γνώρισαν την εθνική αφύπνιση στα μέσα του 19ου αιώνα. Αυτή κορυφώθηκε με την κήρυξη της ανεξαρτησίας της χώρας από τη Ρωσική Αυτοκρατορία προς το τέλος του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, τον Φεβρουάριο του 1918. Το μικρό διάλειμμα ανεξαρτησίας διακόπηκε απότομα το 1940 με την ανακατάληψη της χώρας από τους Σοβιετικούς. Το 1941 κατακτήθηκε από τα ναζιστικά στρατεύματα της Γερμανίας για να επαναπροσαρτηθεί ξανά το 1944 στην Σοβιετική Ένωση στην οποία παρέμεινε ως το 1991. Ο απολογισμός: τους τελευταίους 7 αιώνες γνώρισαν την ανεξαρτησία για 48 μόλις χρόνια. 


Η έκταση της χώρας είναι σχεδόν ίση με το 1/3 της Ελλάδας, έχει μόλις 1,3 εκατομμύρια κατοίκους με το 25% να είναι Ρωσικής καταγωγής. 


Είναι πολύ αραιοκατοικημένη με 29 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο (η Ελλάδα έχει περίπου 82). 


Το έδαφός της είναι πεδινό με το μεγαλύτερο υψόμετρο φτάνει μόλις τα 318 μέτρα ενώ έχει περίπου 1.500 νησιά και περισσότερες από 1400 λίμνες .


Ας ξαναγυρίσουμε στο Skype (εξαγοράστηκε από την Microsoft το 2011 για 8,5 δισ. δολάρια) και να πούμε ότι ήταν μόνο η αρχή για την ψηφιακή έκρηξη των Εσθονών. 


Σήμερα αν παραγγείλεις κινέζικο φαγητό μέσω των εφαρμογών DoorDash ή Postmates στην Καλιφόρνια  ή την Ουάσινγκτον υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να παραλάβεις το γεύμα σου με ένα από τα ρομπότ της εσθονικής startup Starship. Η Starship λειτουργεί επίσης στη Βέρνη και το Λονδίνο ενώ σχεδιάζει να δοκιμάσει σύντομα και στο Αμβούργο. 


Το 2011 ένας πρώην υπάλληλος του Skype δημιούργησε τη TransferWise, μια ηλεκτρονική εταιρεία μεταφοράς εμβασμάτων. Σήμερα η TransferWise καταλαμβάνει 4 ορόφους ενός κτιρίου στο Ταλίν και διαχειρίζεται συναλλαγές που φτάνουν το 1 δισ. δολάρια το μήνα.


Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση της χώρας χρησιμοποιείται συχνά από τους ομιλητές συνεδρίων ως το απόλυτο παράδειγμα βέλτιστης πρακτικής. 


Η συμπλήρωση του 95% των φορολογικών δηλώσεων γίνεται ηλεκτρονικά και διαρκεί λιγότερο από πέντε λεπτά. Οι πολίτες λαμβάνουν ηλεκτρονικά τη δήλωση προσυμπληρωμένη και καλούνται να απαντήσουν Ναι ή Όχι σε λίγες ερωτήσεις. 


Όλες οι εκλογές που έγιναν μετά το 2005 δίνουν την δυνατότητα για ηλεκτρονική ψηφοφορία (στις βουλευτικές εκλογές του 2015 το 31% ψήφισε μέσω διαδικτύου). 


Το 99,5% των συναλλαγών του κράτους με τους πολίτες πραγματοποιούνται ψηφιακά και το χαρτί το βλέπεις σπάνια. 


Για να επιτευχθούν όλα αυτά οι ταυτότητες των πολιτών είναι το κλειδί. Η ταυτότητα του κάθε Εσθονού πολίτη χρησιμοποιείται για:

- κάρτα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης
- ηλεκτρονικό εισιτήριο στα μέσα μαζικής συγκοινωνίας
- πιστοποιητικό για ψηφιακή υπογραφή
- ταυτότητα ψηφοφόρου για την ψηφοφορία μέσω Διαδικτύου
- την πρόσβαση σε όλες τις κρατικές βάσεις πληροφοριών προκειμένου να δει στοιχεία που αφορούν πχ τα ιατρικά αρχεία και τις φορολογικές δηλώσεις του
- παραλαβή των φαρμάκων που του συνταγογράφησε ηλεκτρονικά ο γιατρός του


Η τελευταία «ψηφιακή» είδηση που μαθαίνουμε από τους Εσθονούς είναι ότι ετοιμάζονται πυρετωδώς για να είναι το πρώτο κράτος που θα εκδώσει ένα εντελώς ψηφιακό νόμισμα, το estcoin, το οποίο θα αποτελέσει το αντίπαλο δέος του γνωστού bitcoin.


Η οικονομία της χώρας σίγουρα κερδίζει από όλα αυτά. Οι Εσθονοί ισχυρίζονται ότι η ψηφιακή τους καινοτομία προσθέτει 2% στο ΑΕΠ της χώρας. O οίκος Fitch αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα της με A+ (πρόσφατα ο ίδιος οίκος αναβάθμισε την Ελλάδα σε Β- τοποθετώντας τη χώρα μας 11 βαθμίδες κάτω από την Εσθονία). 


Το φορολογικό της σύστημα μπορεί να περιγραφεί πολύ εύκολα: υιοθετεί ένα ενιαίο φορολογικό συντελεστή (20%) για όλα τα εισοδήματα, ένα και μοναδικό συντελεστή ΦΠΑ (20%) καθώς και πλήρη φοροαπαλλαγή για τα εταιρικά κέρδη που επανεπενδύονται.  


Το ΑΕΠ ανά κάτοικο, με όρους αγοραστικής δύναμης, της Εσθονίας ανέβηκε από το 64% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2009 στο 74% το 2016 (την ίδια χρονική περίοδο της Ελλάδας έπεσε από το 94% στο 67%). 


Το ποσοστό ανεργίας της χώρας...