"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΟΡΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΟΡΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΕΛΑΣιτο-ΣΥΡΙΖΑίοι REBRAND-ΙΣΜΕΝΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΣΟΥΡΓΕΛΟ-ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΕΣ: Το πλαφόν του Τσίπρα και το γαλλικό μάθημα

 

Γράφει ο Αλέξανδρος Σκούρας

Ο Αλέξης Τσίπρας βρήκε τη λύση για την ακρίβεια στα καύσιμα.

Πρότεινε πλαφόν στα 1,40 ευρώ για το πετρέλαιο θέρμανσης και στα 1,80 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης. Η πρόταση ακούγεται εξαιρετικά ελκυστική.

Αν κάτι είναι ακριβό, γιατί να μην αποφασίσει απλώς το κράτος ότι από αύριο θα είναι φθηνότερο;

Υπάρχει μόνο ένα μικρό πρόβλημα. Η οικονομία δεν λειτουργεί με υπουργικές αποφάσεις. Η τιμή δεν είναι ένας αυθαίρετος αριθμός που γράφει κάποιος στην ταμπέλα ενός πρατηρίου. Μεταφέρει πληροφορίες για το κόστος, τη διαθεσιμότητα και τη ζήτηση ενός προϊόντος. Αν το κράτος ορίσει μια ανώτατη τιμή χαμηλότερη από εκείνη στην οποία μπορεί να ισορροπήσει η αγορά, δεν έχει κάνει το προϊόν φθηνότερο. Έχει απλώς απαγορεύσει στην τιμή να μας πληροφορήσει ότι το προϊόν είναι σπανιότερο.

Τι συμβαίνει μετά;

Η ζήτηση αυξάνεται επειδή η τιμή είναι χαμηλότερη. Η προσφορά δεν αυξάνεται με τον ίδιο τρόπο. Έτσι η σπανιότητα, που πριν εκφραζόταν με υψηλότερη τιμή, αρχίζει να εκφράζεται με άλλους τρόπους. Με ουρές, αναζήτηση πρατηρίων και τελικά άδειες αντλίες. Δεν πρόκειται για κάποια καινούργια φιλελεύθερη ανακάλυψη. Το είχα γράψει και παλαιότερα στις «Διατιμήσεις και καλές προθέσεις»: όταν επιβάλλονται ανώτατες τιμές, οι καλές προθέσεις μπορούν να καταλήξουν σε ελλείψεις.

Αν όμως η οικονομική θεωρία ακούγεται υπερβολικά αφηρημένη, αυτές τις μέρες υπάρχει ένα εξαιρετικά διδακτικό παράδειγμα στη Γαλλία.

Η Total Energies έχει επιβάλει με δική της πρωτοβουλία πλαφόν στα πρατήριά της. Η βενζίνη πωλείται έως 1,99 ευρώ το λίτρο και το ντίζελ έως 2,25 ευρώ. Δεν πρόκειται για κρατικό πλαφόν και αυτή η διευκρίνιση είναι σημαντική. Πρόκειται όμως για μια εξαιρετική μικρογραφία του τι συμβαίνει όταν ένας πωλητής κρατά την τιμή σημαντικά χαμηλότερα από εκείνη της υπόλοιπης αγοράς. Οι Γάλλοι οδηγοί έκαναν το απολύτως λογικό. Πήγαν εκεί όπου το καύσιμο ήταν φθηνότερο.

Τη Δευτέρα, σύμφωνα με τον Γάλλο υπουργό Οικονομίας Roland Lescure, το 17% των πρατηρίων της χώρας δεν διέθετε τουλάχιστον ένα είδος καυσίμου. Το πραγματικά εντυπωσιακό στοιχείο όμως είναι άλλο. Το 91% αυτών των πρατηρίων ανήκε στην Total.

Ο ίδιος ο Lescure χαρακτήρισε αυτή τη συγκέντρωση των ελλείψεων ως άμεση συνέπεια του εθελοντικού πλαφόν της εταιρείας. Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία συνολικά δεν αντιμετώπιζε εκείνη τη στιγμή πρόβλημα επάρκειας καυσίμων.

Αυτό είναι σχεδόν ένα εργαστηριακό πείραμα.

Υπάρχει καύσιμο στη χώρα. Υπάρχουν πρατήρια που το διαθέτουν. Αλλά εκεί όπου η τιμή συγκρατήθηκε τεχνητά χαμηλότερα, η ζήτηση μετακινήθηκε μαζικά και εμφανίστηκαν ελλείψεις. Γι' αυτό και η γαλλική κυβέρνηση, παρότι αντιμετωπίζει τεράστια πολιτική πίεση λόγω των τιμών, έχει αποκλείσει μέχρι στιγμής ένα γενικό κρατικό πλαφόν.

Η φράση που μεταφέρει το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών είναι απολαυστικά σαφής: «Το πλαφόν οργανώνει την έλλειψη».

Ο κ. Τσίπρας λοιπόν προτείνει σήμερα στην Ελλάδα μια πολιτική την ώρα που στη Γαλλία μπορούμε να παρακολουθήσουμε σε πραγματικό χρόνο τον βασικό μηχανισμό που κάνει τα πλαφόν προβληματικά.

Η πολιτική μπορεί να ορίσει πόσο επιτρέπεται να κοστίζει ένα λίτρο πετρέλαιο. Δεν μπορεί όμως να ορίσει…

 

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΣΤΑΛΙΝΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Το ορατό χέρι στην αγορά

  

 

Του ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ 

Σε όλο τον κόσμο το πρόβλημα της ακρίβειας επιχειρείται να αντιμετωπιστεί διά της αγοράς.

Οπως λένε τα εγχειρίδια και μας δίδαξε η ζωή, ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να ανεβαίνει η παραγωγικότητα της οικονομίας και να φθηναίνουν τα προϊόντα.

Οι επιχειρηματίες βρίσκουν τρόπους να γίνονται πιο αποδοτικοί, παράγουν με μικρότερο κόστος, βγάζουν στην αγορά φθηνότερα προϊόντα, κυριαρχούν επί των ανταγωνιστών τους, μέχρι που οι τελευταίοι γίνονται πιο αποδοτικοί, βγάζουν φθηνότερα κ.λπ.

Αυτό είναι το «αόρατο χέρι» της αγοράς. Το άτομο «επιδιώκοντας το δικό του συμφέρον συχνά προωθεί αυτό της κοινωνίας πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι όταν πραγματικά επιδιώκει να το προωθήσει», έγραφε ο Ανταμ Σμιθ.

Στην Ελλάδα πάλι έχουμε το ορατό χέρι του Τάκη Θεοδωρικάκου, ο οποίος επιχειρεί να μειώσει τις τιμές διά περίτεχνων «συμφωνιών κυρίων».

Η αγορά, λέει, θα λειτουργήσει με χρονοδιακόπτη. «Θα παγώσουν τις τιμές μέσα στο καλοκαίρι και από τις 31 Αυγούστου θα προχωρήσουν σε μειώσεις από 5% έως 20% σε σειρά προϊόντων» (ΕΡΤ, 27.7.2026).

Προκύπτει όμως ένα ερώτημα και ένα συμπέρασμα. Αφού μπορούν να μειωθούν τόσο εύκολα οι τιμές, γιατί δεν μειώνονται από τώρα ώστε να ανασάνει η τσέπη μας και τα δημοσκοπικά ποσοστά της κυβέρνησης;

Το συμπέρασμα είναι ότι αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί ομολογία ανυπαρξίας αγοράς. Κανονικά ο ανταγωνισμός θα έπρεπε να είχε μειώσει τις τιμές στα μη περαιτέρω. Δεν θα χρειάζονταν ούτε θα μπορούσαν να γίνουν «συμφωνίες». Το ξέρουμε αυτό από τα οικονομικά του λυκείου, αλλά το βλέπουμε στα σούπερ μάρκετ του εξωτερικού, όπου βρίσκουμε ελληνικά προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές απ’ ό,τι στα εγχώρια. Εκεί, ο ανταγωνισμός μειώνει τις τιμές και όχι τα κυβερνητικά πάρε δώσε με τους επιχειρηματίες.

Μια άλλη έκφανση του «ορατού χεριού» είναι «το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους», για το οποίο καμαρώνει η κυβέρνηση.

Οταν υπάρχει ανταγωνισμός το περιθώριο κέρδους ελαχιστοποιείται, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους διά της μεγιστοποίησης των πωλήσεων. Η επιβολή «ανώτατου περιθωρίου κέρδους» σημαίνει ότι αυτό δεν ορίζεται από τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Καθορίζεται κατά το δοκούν…

Δεν ξέρουμε τι θα αποδώσουν οι πρωτοβουλίες του κ. Θεοδωρικάκου. Ελπίζουμε τα μέγιστα, υπό την έννοια ότι οι πνιγμένοι της ακρίβειας από τα μαλλιά τους πιάνονται. Αλλά…

 

ΝουΔο-ΠΑΣΟΚ-ο-ΣΥΡΙΖΑίικο ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΙΚΟ: Ο μεγαλύτερος κερδοσκόπος

 

Toυ ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ 

Για τους ποιητές «οι μόνες μάχες που χάνονται είναι αυτές που δεν δίνονται» και όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν άφησαν μάχη κατά της ακρίβειας που να μη δώσουν.

Από την εποχή του «πολέμου κατά των μεσαζόντων», στα πρώτα χρόνια του ΠΑΣΟΚ, μέχρι τον Κίμωνα Κουλούρη, που το 2003 δήλωνε ότι «από τα 48 είδη φρούτων και λαχανικών, τα 45 είχαν πτωτική τάση. Αυξήθηκε το ραδίκι Ιταλίας και το κάναμε θέμα. Και γιατί, κυρία μου, πρέπει να φας ραδίκι Ιταλίας; Δεν κατάλαβα!», και μέχρι τον Χρήστο Φώλια, που το 2008 απειλούσε ότι θα κόψει τα χέρια των κερδοσκόπων και ανακοίνωσε δέσμη σαράντα ενός (ολόκληρων!) μέτρων, φτάσαμε στην εκστρατεία του Τάκη Θεοδωρικάκου με το πλαφόν στο κέρδος (μόνο) των βενζινοπωλών.

Και όμως! Παρά τις πομπώδεις εκστρατείες ο ελληνικός πληθωρισμός είναι διαχρονικώς ο υψηλότερος στην Ευρωζώνη, ίσως επειδή οι μάχες κερδίζονται και χάνονται πριν δοθούν.

Οπως γράφαμε παλαιότερα, η ακρίβεια στην αγορά είναι απλώς ο πυρετός της οικονομίας. Το γεγονός ότι η χώρα πορεύεται με «δέκατα» πολλά χρόνια τώρα και εμφανίζει υψηλές θερμοκρασίες όταν γίνει πόλεμος, πανδημία ή, έστω, μια απλή κινητοποίηση των αγροτών, σημαίνει ότι υπάρχει κάποια ασθένεια που τα αντιπυρετικά επιδόματα –προσφιλής συνταγογράφηση όλων των κυβερνήσεων– δεν μπορούν να καταπολεμήσουν.

Τώρα, όπως έγραφε ο φίλος Κώστας Καλλίτσης, λόγω πολέμου «στον πληθωρισμό είμαστε πρωταθλητές. Τον Φεβρουάριο ήταν 3,1% έναντι 1,9% στην Ευρωζώνη, 63% υψηλότερος. Και η αφαίμαξη που γίνεται στο λαϊκό εισόδημα είναι πολύ μεγαλύτερη από το ποσοστό του, γιατί η ακρίβεια στα είδη πρώτης ανάγκης είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο: 8,2% στα ενοίκια, 12,3% στα ρούχα, 5,3% στα τρόφιμα κ.ο.κ.» («Καθημερινή», 29.3.2026).

Φταίνε οι κερδοσκόποι, κατά πως λένε, όλες οι κυβερνήσεις.

Φταίνε, αλλά είναι περίεργο ότι σε πιο ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, εκεί όπου ο σκοπός του κέρδους θεωρείται ιερός, αυτοί οι κερδοσκόποι δεν βρίσκουν για να κάνουν τον πληθωρισμό υψηλότερο.

Υπάρχει όμως κι ένας (αόρατος) ελέφαντας στο δωμάτιο. Ενας μανάβης όσο και να κερδοσκοπήσει αθέμιτα, θα έχει διάφορο μερικά κατοστάρικα. Ενας μεσάζων, μια επιχείρηση, κάποια χιλιάρικα. «Χάρη στον πόλεμο», έγραφε ο κ. Καλλίτσης, «εφόσον οι τιμές διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα, με τον πληθωρισμό και τους σημερινούς συντελεστές ΦΠΑ, η κυβέρνηση υπολογίζει να μαζέψει 2-3 δισ. επιπλέον έσοδα για προεκλογική χρήση».

Το ελληνικό κράτος είναι (λόγω τζίρου) ο μεγαλύτερος κερδοσκόπος της ελληνικής οικονομίας.

Και φυσικά…

 

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΙΚΟ: Τα μαγικά του πληθωρισμού

 

Του ΚΩΣΤΑ ΚΑΛΛΙΤΣΗ 

Τι αποφεύγει να κάνει η κυβέρνηση;

Με πρόσχημα ότι τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, η κυβέρνηση αποφεύγει να στοχεύσει την καρδιά του προβλήματος: τον πληθωρισμό.

Σε αυτόν είμαστε πρωταθλητές. Τον Φεβρουάριο ήταν 3,1% έναντι 1,9% στην Ευρωζώνη, 63% υψηλότερος. Και η αφαίμαξη που γίνεται στο λαϊκό εισόδημα είναι πολύ μεγαλύτερη από το ποσοστό του, γιατί η ακρίβεια στα είδη πρώτης ανάγκης είναι υψηλότερη από τον μέσο όρο: 8,2% στα ενοίκια, 12,3% στα ρούχα, 5,3% στα τρόφιμα κ.ο.κ.

Η κυβέρνηση αντί να τον συγκρατήσει με μείωση της υπέρογκης έμμεσης φορολογίας και μέριμνα να περιοριστεί η ισχύς των καρτέλ, τον αφήνει να κάνει τη μεγάλη αναδιανομή από την εργασία προς τα κέρδη και τα ταμεία του κράτους.

Το πρόβλημα με τα μέτρα δεν είναι ότι λαμβάνονται με καθυστέρηση (όταν το μέλλον είναι άδηλο, δεν δρας εμπροσθοβαρώς…), ούτε ότι είναι λιγότερα από όσα θα έπρεπε.

Είναι ο χαρακτήρας και η κατεύθυνσή τους. Και τα «κόλπα» τους.

Αφήνουν να μεγεθύνεται το μείζον πρόβλημα που προϋπήρχε του πολέμου και οξύνεται εξαιτίας του, η ακρίβεια, και φέρνουν νέα πληθωριστικά έσοδα στα κρατικά ταμεία. Δείτε τα καύσιμα: έχουν ακριβύνει 50 λεπτά/λίτρο περίπου, και η κυβέρνηση πανηγυρίζει ότι επιδοτεί με 20 λεπτά/λίτρο το ντίζελ κίνησης και με 36 λεπτά/λίτρο τη βενζίνη – επί της ουσίας δίνει πίσω λίγα από τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που αντλεί χάρη στον πόλεμο.

Κατά τα λοιπά πρόκειται για μέτρα χωρίς συνοχή, με κριτήρια που θέτει η εκλογική γεωγραφία και στόχευση τον προσεταιρισμό επιμέρους ομάδων του εκλογικού σώματος.

Ζήτησε από την ακτοπλοΐα, για παράδειγμα, να απορροφήσει τις ανατιμήσεις, της απάντησαν ότι αυτό δεν γίνεται, κι έτσι αποφάσισε να την επιδοτήσει, πληρώνοντας από τον κρατικό προϋπολογισμό μέρος της τιμής των εισιτηρίων. Από την άλλη, αρνήθηκε να επιδοτήσει τα εισιτήρια των μέσων μαζικής μεταφοράς ή να τα μηδενίσει τις πρωινές ώρες – όταν πηγαίνουμε στη δουλειά.

Αποφάσισε να μη στηρίξει τις δημόσιες συγκοινωνίες, αλλά να επιδοτήσει με ένα σημαντικό ποσό, έως 70 ευρώ/μήνα, τις μετακινήσεις με Ι.Χ.

Αλλιώς αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Προχθές, η Κύπρος ανακοίνωσε μείωση στο 5% του ΦΠΑ στο ηλεκτρικό, μειώσεις του ΕΦΚ και επέκταση του μηδενικού ΦΠΑ σε βασικά τρόφιμα. Στο 10% έριξε τον ΦΠΑ σε καύσιμα, ενέργεια η Ισπανία. Η Πολωνία τον έριξε στο 8% για τα καύσιμα, μείωσε και τον ΕΦΚ στα κατώτατα όρια που επιτρέπει η Ε.Ε. Μειώσεις φόρων έκαναν επίσης η Αυστρία και η Ιταλία.

Η αλήθεια είναι ότι χάρη στον πόλεμο, εφόσον οι τιμές διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα, με τον πληθωρισμό και τους σημερινούς συντελεστές ΦΠΑ, η κυβέρνηση υπολογίζει να μαζέψει 2-3 δισ. επιπλέον έσοδα για προεκλογική χρήση.

Ειδικά, δε, ο πληθωρισμός είναι …

 

ΝουΔο-γαλαζαίοι ΞΕΦΤΙΛΙΣΜΕΝΟΙ ΚΡΑΤΙΣΤΕΣ και ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Αισχροκέρδεια και αισχροπολιτική

 

ΑΡΘΡΟ - ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ για τους γαλάζιους Ζαίους με δόντια και γραβάτες που παριστάνουν τους φιλελεύθερους πολέμιους του σοσιαλιστικού κρατισμού...  

Του Θάνου Τζήμερου

Φαντάζομαι ότι όλοι μας έχουμε δει αυτοματοποιημένα συστήματα παραγωγής. Σε μια τέτοια γραμμή, εκατοντάδες διαφορετικές εργασίες, με απόλυτη ακρίβεια, διαδέχονται η μία την άλλη, με χρονική απόσταση μεταξύ τους μερικών εκατοστών του δευτερολέπτου. Η συναρμολόγηση μιας πλακέτας υπολογιστή, που το 1990, με χειρωνακτική εργασία, χρειαζόταν 60 ώρες, σήμερα, με ρομποτική, γίνεται σε 10 δευτερόλεπτα. Έτσι, η παραγωγικότητα εκτινάχτηκε, και, σε συνδυασμό με την εντυπωσιακή πτώση του κόστους μεταφοράς (-85% από το 1990), οδήγησε σε συνεχή, επί δεκαετίες, μείωση των τιμών όλων των καταναλωτικών προϊόντων, ιδιαίτερα αυτών της υψηλής τεχνολογίας. Αν ένας σημερινός MAC γινόταν με την τεχνολογία του 1990 θα έπρεπε να πουλιέται τουλάχιστον 200.000 ευρώ.

Φανταστείτε σε μια τέτοια γραμμή παραγωγής, που συναρμολογεί 3.000 κινητά τηλέφωνα την ώρα, να εμφανισθεί ξαφνικά ένα φορτηγό και να ξεφορτώσει πάνω στα υπερευαίσθητα ρομπότ μία καρότσα αμμοχάλικο.

Θα συνεχιστούν οι προηγούμενες επιδόσεις;

Ακριβώς το ίδιο ισχύει και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια (και τραίνα και φορτηγά), προϊόντα μετακινούνται από κάθε σε κάθε σημείο της γης, σε μια αέναη κίνηση, στην οποία η μείωση των συντελεστών (χρόνου, απόστασης, όγκου, βάρους) συνεπάγεται μείωση τιμής. Είναι αυτονόητο ότι το αντίθετο σημαίνει αύξηση. Πρόκειται για φυσικό νόμο που έχει απόλυτη ισχύ, όσο και ο νόμος της βαρύτητας.

Σε περιόδους παγκόσμιων κρίσεων, όπως η πανδημία του κορονοϊού, ο πόλεμος στην Ουκρανία, και τώρα στο Ιράν, η παγκόσμια Οικονομία υφίσταται τεκτονικές αναταράξεις και η εφοδιαστική αλυσίδα σμπαραλιάζεται. Από την "Πύλη των Δακρύων" (Μπαμπ ελ Μαντέμπ) που οδηγεί στο Σουέζ, σε κανονικές συνθήκες περνούν 25.000 πλοία τον χρόνο. Σήμερα, η κυκλοφορία τους έχει μειωθεί κατά 60%. Οι απειλές των franchisees του Ιράν, των Χούθι, η πιθανότητα πλήγματος με βαλλιστικό πύραυλο και η άρνηση πολλών ασφαλιστών να καλύψουν αυτούς τους κινδύνους έκαναν τις περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες να ανακατευθύνουν τα πλοία τους γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, επιμηκύνοντας το ταξίδι κατά 10-15 μέρες.

Το κόστος κάθε μέρας ταξιδιού για τα τάνκερ και τα μεγάλα φορτηγά είναι από 100 έως 200 χιλιάδες δολάρια. 15 μέρες επιπλέον σημαίνει ότι τα προϊόντα που μεταφέρει το πλοίο έχουν ήδη επιβαρυνθεί με 1,5-3 εκατομμύρια δολάρια.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι πρακτικά κλειστά και εκατοντάδες πλοία είναι εγκλωβισμένα στην περιοχή. Ακόμα και χωρίς να μετακινείται, ένα τυπικό tanker έχει άμεσο λειτουργικό κόστος (OPEX) 30.000 - 60.000 δολάρια τη μέρα. Αλλά το πραγματικό οικονομικό πλήγμα από την απώλεια των εσόδων, την επιπλέον ασφάλιση και τις ρήτρες (demurrage issues) είναι πολλαπλάσιο: από 200.000 μέχρι 1.000.000 δολάρια τη μέρα.

Αντίστοιχου μεγέθους προβλήματα δημιουργούνται και στην παραγωγή. Η καθήλωση του εμπορίου και η εκτίναξη του κόστους ενέργειας και των ναύλων μπλοκάρουν την παραγωγή Κίνας και Νοτιοανατολικής Ασίας. Η Κίνα προμηθεύεται το 40-50% του πετρελαίου/LNG που χρειάζεται από τη Μέση Ανατολή, οι άλλες χώρες της περιοχής, το 80-90%. Περισσότερο πλήττονται οι ενεργοβόρες βιομηχανίες (πετροχημικά, χάλυβας, πλαστικά, ηλεκτρονικά). Η λειτουργία των διυλιστηρίων πέφτει στο μισό, εργοστάσια μειώνουν ή σταματούν γραμμές παραγωγής ακόμα και στην κλωστοϋφαντουργία. Δεν γλυτώνει ούτε η γεωργία και, συνακόλουθα, η βιομηχανία τροφίμων: το 1/3 των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων περνά από το Ορμούζ. Άρα: μεγαλύτερες τιμές, χαμηλότερες σοδειές, πληθωριστικές πιέσεις σε όλον τον κόσμο, ακόμα και κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης.

Γιατί, όμως, άρχισαν να παρουσιάζονται αυξήσεις στις τιμές μόλις ξεκίνησε ο πόλεμος;

Το πετρέλαιο στα διυλιστήρια έχει αγοραστεί με τις παλιές τιμές. Το ίδιο και τα είδη στα ράφια των καταστημάτων.

Δεν είναι αυτό αισχροκέρδεια;

Όχι, δεν είναι. Και είναι πολύ εύκολο να το καταλάβουμε με ένα παράδειγμα:

·         Ας πούμε ότι έχεις ένα mini market. Αγόρασες 100 σοκολάτες με ένα €1 τη μία. Τις πουλάς με 20% μικτό κέρδος, δηλαδή €1,20.

·         Μαθαίνεις ότι η τιμή της σοκολάτας στη χονδρική, λόγω κάποιας κρίσης, έχει πάει στο €1,5. Σκέφτεσαι ότι με τα €120 που θα εισπράξεις πουλώντας τες, ακόμα και χωρίς να αφαιρέσεις λειτουργικά έξοδα, δεν θα μπορέσεις ούτε καν να παραγγείλεις άλλες.

·         Και καλά η αύξηση της τιμής να σταματήσει εκεί. Αν πάει ακόμα ψηλότερα;

·         Για να μπορέσεις να τις ανανεώσεις, θα πρέπει να υπολογίσεις το περιθώριο κέρδους τουλάχιστον στην τρέχουσα τιμή χονδρικής, και να τις πουλήσεις €1,80 τη μία. Αν δεν το κάνεις, λογιστικά θα φαίνεται ότι καταγράφεις κέρδος, αλλά με 3-4 κύκλους αγοράς & πώλησης, σε περίοδο συνεχούς ανόδου των τιμών, θα το κλείσεις το μαγαζί.

·         Όμως πουλώντας με €1,80 είσαι 80% πάνω από την τιμή αγοράς.

·          Αισχροκερδείς;

Όλες οι επιχειρήσεις, μικρές και μεγάλες, σε περιόδους κρίσης, τιμολογούν με βάση το κόστος αντικατάστασης (replacement cost), όχι το κόστος αγοράς (historical cost).

Όταν η χονδρική ανεβαίνει, το παλιό περιθώριο δεν αρκεί για να ξαναγεμίσει τα ράφια. Αυτό το φαινόμενο έχει τεκμηριωθεί από οικονομικές αναλύσεις και ονομάζεται "πληθωρισμός των πωλητών" (sellers’ inflation). Προέρχεται από αυτό που αποκαλούν οι οικονομολόγοι implicit coordination: συντονισμένη συμπεριφορά, χωρίς να έχει προηγηθεί συνεννόηση. Οι τιμές προεξοφλούν την άνοδο αλλά δεν ακολουθούν την πτώση, εκτός αν η αγορά βεβαιωθεί ότι ο κίνδυνος εξέλιπε οριστικά. Δεν θα πέσει, δηλαδή, η τιμή στο βενζινάδικο επειδή ο Τραμπ έκανε μια δήλωση που κάποιοι την ερμήνευσαν ως παράθυρο προσέγγισης με τους μουλάδες.

Μα, αυτή η προκαταβολική άνοδος δεν ανεβάζει τον πληθωρισμό πριν καν εμφανιστούν τα απόνερα του πολέμου;

Ναι, όπως τον ανεβάζεις κι εσύ διογκώνοντας τη ζήτηση όταν, ενώ κανονικά αγόραζες ένα λίτρο λάδι, τώρα αγοράζεις 3 τενεκέδες, για να προφτάσεις τις τιμές πριν ανέβουν, επιταχύνοντας αυτό που απεύχεσαι. Έτσι όμως λειτουργεί ο άνθρωπος.

Κι αν η κυβέρνηση βάλει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και απειλήσει με μεγάλα πρόστιμα όσους δεν το τηρούν;

Δεν είναι αυτό μέτρο "για την προστασία της κοινωνίας, της μεσαίας τάξης και των πιο ευάλωτων", όπως ισχυρίσθηκε στην παρουσίαση των μέτρων ο Υπουργός Ανάπτυξης;

Όχι! Με τίποτε! Το πρόβλημα επιδεινώνεται! Δες γιατί.

Αν η κρίση κρατήσει αρκετό διάστημα, πολλές υγιείς επιχειρήσεις, ειδικά οι μικρές ή εκείνες που πουλούσαν με μικρό περιθώριο κέρδους θα κλείσουν. Ένα mini market ή ένα βενζινάδικο δεν έχει διαπραγματευτική δύναμη σαν τις μεγάλες αλυσίδες. Δεν μπορεί να "απορροφήσει" απώλειες. Θα δημιουργηθούν ελλείψεις. Θα αποσύρει τις σοκολάτες από το ράφι, περιμένοντας κάπου να σταθεροποιηθεί η αγορά, ή δεν θα αγοράσει καινούργια παρτίδα ή θα αγοράσει λιγότερες, γιατί δεν θα του φτάνουν τα λεφτά. Θα ενισχυθεί η μαύρη αγορά και το λαθρεμπόριο. Θα αυξηθεί το πραγματικό κόστος για τον καταναλωτή. Άδεια ράφια και άδεια βενζινάδικα σημαίνουν ουρές, ψάξιμο σε πολλά σημεία πώλησης, χαμένες ώρες και χαμένα καύσιμα!

 

Επιπλέον, μηδενίζονται τα κίνητρα για αύξηση της προσφοράς. Γιατί να εισάγει κανείς ή να παράγει περισσότερο εμπόρευμα, αν το φιξαρισμένο περιθώριο κέρδους τον εγκλωβίζει σε ένα καθοδικό σπιράλ θανάτου;

Στην ελεύθερη αγορά, οι ελλείψεις και η αύξηση των τιμών που προκαλείται είναι σύνθημα για να μπουν και άλλοι στον κλάδο.

Για να κερδίσουν θα μπουν, όχι για να προσφέρουν στην ανθρωπότητα.

Η κερδοσκοπία, δηλαδή το να έχεις ως σκοπό το κέρδος, κάτι που στην Ελλάδα, μετά από δεκαετίες πλύσης εγκεφάλου από την αριστερίστικη παράνοια, είναι κακόσημο, είναι στοιχείο της ανθρώπινης φύσης - και ευτυχώς. Κερδοσκόποι είμαστε όλοι στην οικονομική μας συμπεριφορά. Αν ήμασταν "ζημιοσκόποι" δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος.

Το πλαφόν προκαλεί διοικητικό εφιάλτη και δημιουργεί οικοσύστημα αυθαιρεσιών και διαφθοράς με εκατοντάδες υποθέσεις που θα σέρνονται για χρόνια στα δικαστήρια.

Πώς ορίζεται ο μέσος ετήσιος όρος κέρδους, και μάλιστα μικτού, του 2025, ανά κωδικό προϊόντος;

Ως αριθμητικός μέσος των ποσοστών ή ως σταθμισμένος με βάση τις πωλήσεις;

Περιμένω από τους συναρμόδιους υπουργούς να διευκρινίσουν ποιον τύπο θα χρησιμοποιήσουν, διότι η ΠΝΠ δεν αναφέρει τίποτε.

Έπειτα, ποιος ελέγχει χιλιάδες κωδικούς;

Ακόμα και η ιδέα του προστίμου που πληρώνεται στο κράτος είναι παράλογη. Αν κάποιος (παραγωγός, έμπορος κ.λπ.) όντως αισχροκέρδησε (ας δεχθούμε για χάρη του παραδείγματος ότι υπάρχει αυτή η έννοια και μπορεί να ορισθεί) παίρνοντας καταχρηστικά από τους αγοραστές κάποιων προϊόντων του, ας πούμε, 500.000 ευρώ πέραν του "κανονικού" κέρδους (ας δεχθούμε ότι υπάρχει και αυτή η έννοια), θα έπρεπε να τιμωρηθεί επιστρέφοντάς τα στους ίδιους, στις μελλοντικές αγορές τους, Χ2 ή Χ3, με μείωση των τιμών των συγκεκριμένων προϊόντων. Αν το κράτος του ρίξει π.χ. 2.000.000 ευρώ πρόστιμο και τα λεφτά παν στα κρατικά ταμεία, το πρόστιμο θα το πληρώσει ουσιαστικά ο καταναλωτής, διότι σ΄ αυτόν θα μετακυλισθεί αργά ή γρήγορα. Δηλαδή δύο φορές χαμένος.

Το πλαφόν δεν αντιμετωπίζει την αιτία. Προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει, με στρέβλωση της αγοράς, τα συμπτώματα. Όταν αρθούν οι περιορισμοί, ο πληθωρισμός εκρήγνυται.

 

Τα ίδια μέτρα πάρθηκαν στον κορονοϊό και κράτησαν 5 χρόνια. Τι κατάφεραν;

 Τα είδη που ήταν στο πλαφόν κατέγραψαν μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση τιμών από τα είδη που δεν ήταν! Το πλαφόν παραλύει τις δυνάμεις της αγοράς ακριβώς όταν τις χρειαζόμαστε περισσότερο και τελικά βλάπτει κυρίως αυτούς που υποτίθεται ότι θέλει να βοηθήσει.

Έχει όμως δύο πολύ δελεαστικά πλεονεκτήματα, γι’ αυτό οι πολιτικάντηδες το προτιμούν.

Το πρώτο είναι ότι πρόσκαιρα δίνει την εντύπωση πως αποδίδει. Αν ένας νόμος παγώσει τα πάντα με απειλή μεγάλων προστίμων, όπως είχε κάνει ο Νίξον το 1971, ή και φυλάκισης, όπως είχαν κάνει κάποιοι άλλοι, θα προτιμήσεις να πουλήσεις τις σοκολάτες €1,20 κι ας ξέρεις ότι δεν θα μπορέσεις να αντικαταστήσεις το στοκ, παρά να πας φυλακή.

Το δεύτερο είναι ότι δίνει την εντύπωση πως η κυβέρνηση "αγωνίζεται". Τα ΜΜΕ θα δείχνουν τους υπουργούς να επιθεωρούν τα λουκάνικα, τα σαλάμια και τις γατοτροφές (ναι, περιλαμβάνονται στα είδη "πρώτης ανάγκης" της πρόσφατης απόφασης) θα διαβάζουμε για δρακόντεια πρόστιμα σε "εχθρούς του λαού" που αντί για 20% μικτό κέρδος πουλούσαν με 22%, πρωθυπουργός και υπουργοί θα δηλώνουν ότι "υπερασπιζόμαστε τον καταναλωτή κόντρα στην ασυδοσία του μεγάλου κεφαλαίου" και θα νομίζεις ότι το Μαξίμου μετακόμισε στον Περισσό, και αν είμαστε κοντά σε εκλογές, όλο αυτό το σόου μπορεί να προσθέσει ένα 5% στην κυβερνητική πλειοψηφία, που θα γείρει την πλάστιγγα της αυτοδυναμίας, γιατί ο "σοφός λαός" δεν ξέρει οικονομικά και νομίζει ότι όλα στη ζωή γίνονται με έναν νόμο και ένα άρθρο.

"Από κάτω" όμως η Οικονομία θα βράζει. Οι πόλεμοι είναι το μάτι της κουζίνας, αναμμένο στο φουλ, η Οικονομία είναι το νερό στη χύτρα και τα πλαφόν είναι το καπάκι της. Χωρίς βαλβίδα εκτόνωσης, η έκρηξη είναι θέμα χρόνου.

Η ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα.

Το Executive Order 11615 του Νίξον είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά. Ο Νίξον, θέλοντας να ελέγξει τον στασιμοπληθωρισμό (πληθωρισμός + ανεργία) που έπληττε τη χώρα του, επέβαλε τα πρώτα γενικά πλαφόν στην μεταπολεμική ιστορία των ΗΠΑ, ως μέρος της "Νέας Οικονομικής Πολιτικής" του. Το Nixon Shock ξεκίνησε στις 15 Αυγούστου του 1971 με 90ήμερο πάγωμα σε τιμές, μισθούς, ενοίκια, και ταυτόχρονη αναστολή της μετατρεψιμότητας του δολαρίου σε χρυσό. Τον πληθωρισμό όμως τον τροφοδοτούσαν οι μηχανές που τύπωναν non-stop δολάρια για να καλύψουν το κόστος του πολέμου του Βιετνάμ και των κοινωνικών προγραμμάτων του προκατόχου του, του Τζόνσον, και ο Νίξον δεν τις σταμάτησε. Ουσιαστικά, το 1971, οι ΗΠΑ είχαν χρεοκοπήσει. Είχαν αποθέματα χρυσού 8.000 τόνους περίπου, ενώ για να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους, χρειάζονταν 50.000 τόνους.

Ο Νίξον είχε εκλογές το 1972. Έπρεπε να πουλήσει στο πόπολο "μάχη κατά της ακρίβειας". Έτσι τις 90 μέρες απόλυτου παγώματος, τις ακολούθησαν όρια στις αυξήσεις: 5,5% για μισθούς και 2,5% για τιμές.

Τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα ήταν επιτυχημένα (δεν θα μπορούσε να είναι και αλλιώς!) και ο Νίξον κέρδισε θριαμβευτικά τις εκλογές του 1972. Όμως σε λίγο φάνηκε η ζημιά. Οι παραγωγοί σταμάτησαν να τροφοδοτούν την αγορά, τα ράφια άδειασαν. Το κενό κάλυψε η μαύρη αγορά και οι νοθείες, με ό,τι σήμαινε αυτό για την ποιότητα των τροφίμων και την υγεία των Αμερικανών. Κι όταν ξεπάγωσαν οι αγοροπωλησίες του χρυσού, η τιμής της ουγγιάς, από 35 δολάρια που καθόριζε η συμφωνία του Μπρέτον – Γουντς (1944), σε έναν χρόνο διπλασιάστηκε. Tον Ιανουάριο του 1980 έφτασε τα 850 δολάρια. Όταν καταργήθηκαν τα πλαφόν του Νίξον, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε: από 4,4% το 1971 σε 12%  το 1974.

 Τα ίδια πήγε να κάνει και ο Χιθ στο Ηνωμένο Βασίλειο την ίδια εποχή. Αλλά έφαγε τα μούτρα του νωρίτερα και έχασε και τις εκλογές το 1974.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τεχνητής συμπίεσης των τιμών με κρατική παρέμβαση, στην οικονομική ιστορία των δυτικών χωρών (Η.Β., Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία, Σκανδιναβικές χώρες, Καναδάς) που υπέκυψαν στο δέλεαρ της εκλογικά συμφέρουσας εθελοτυφλίας. Σε όλες τις εφαρμογές αυτής της πατέντας, χωρίς εξαίρεση, το αποτέλεσμα ήταν πανομοιότυπο: εικονική επιτυχία για μερικούς μήνες, εκθετική διόγκωση του προβλήματος, μετά.

Στον αντίποδα, ο Έρχαρντ το 1948, ως Διευθυντής Οικονομικών της Bizone (πρόδρομου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που ιδρύθηκε το 1949) κατάργησε, χωρίς έγκριση από τις συμμαχικές δυνάμεις, όλο το πακέτο των ελέγχων, πλαφόν, ποσοστώσεων κ.λπ. που είχαν επιβάλει οι Ναζί στη Γερμανική Οικονομία (Preisstopp του 1936) και διατήρησαν οι Σύμμαχοι (Αγγλία, Γαλλία, ΗΠΑ), δήθεν για προστασία από αυξήσεις, καθεστώς που προκαλούσε μαζικές ελλείψεις, μαύρη αγορά και οικονομική στασιμότητα.

Αποτέλεσμα: άμεση έκρηξη παραγωγής και προσφοράς. Τα ράφια γέμισαν μέσα σε λίγες μέρες, η μαύρη αγορά εξαφανίστηκε και ξεκίνησε το Wirtschaftswunder, το Οικονομικό Θαύμα της Δυτικής Γερμανίας.

Έκτοτε, ακόμα και στις πιο δύσκολες περιόδους, η Γερμανία ουδέποτε υιοθέτησε τη "λογική" του πλαφόν. Είναι όμως η χώρα με την αυστηρότερη και ταχύτερη στην Ευρώπη εφαρμογή της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

 

Αναφέρθηκα σε δυτικές οικονομίες διότι υποτίθεται ότι λειτουργούν χωρίς "κεντρικό σχεδιασμό". Στο στρατόπεδο της ΕΣΣΔ, όπου όλα τα καθόριζε το κράτος, τα αποτελέσματα τα ξέρουμε.

Όμως υπάρχει και ένα πρόσφατο κορυφαίο παράδειγμα σοσιαλιστικού ελέγχου των τιμών, της Βενεζουέλας. Τα πλαφόν ξεκίνησαν το 2003 επί Τσάβες. Η κυβέρνηση έκανε η ίδια εισαγωγές και μετά πουλούσε τα προϊόντα κάτω του κόστους σε "τιμές πλαφόν", επιδοτώντας τα με πετροδολάρια, όσο το πετρέλαιο ήταν ακριβό. Κουτσά στραβά επιβίωνε και ο ιδιωτικός τομέας γιατί υπήρχαν δολάρια στην αγορά. Από το 2013 όμως και μετά, η βουτιά των τιμών του πετρελαίου (από 133$ το 2008 σε λιγότερα από 30$ το 2016 το βαρέλι) έφερε το χάος.

Αντί ο Μαδούρο, που διαδέχθηκε τον Τσάβες, να αφήσει την αγορά να λειτουργήσει, ψήφισε αυστηρότερο νόμο (Ley Orgánica de Precios Justos / Οργανικός Νόμος Δίκαιων Τιμών), όρισε ανώτατο περιθώριο κέρδους και άρχισε κυνήγι μαγισσών. Δημιούργησε Στρατιωτικές Επιτροπές Ελέγχου, σαν την "Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς" που συλλάμβαναν δεκάδες μαγαζάτορες καθημερινά επειδή πουλούσαν "πάνω από το πλαφόν", δηλαδή πάνω από τις τιμές που η κυβέρνηση όριζε μια φορά τον μήνα, όταν στην πραγματικότητα ο πληθωρισμός άλλαζε τις τιμές κάθε 5 λεπτά! Ακολουθούσαν κατασχέσεις αποθεμάτων, κλείσιμο καταστημάτων, φυλακίσεις. Τα ράφια άδειασαν, τα φάρμακα εξαφανίστηκαν, τα νοσοκομεία ξέμειναν από αναλώσιμα. Ο Μαδούρο έλεγε ότι ο ιδιωτικός τομέας τού κάνει "οικονομικό πόλεμο" και ισχυριζόταν ότι τα πλαφόν είναι "προστασία του λαού" από την "αισχροκέρδεια των καπιταλιστών". Για να δώσει λεφτά στον κοσμάκη, τύπωνε "μπολιβάρ" αβέρτα εκτινάσσοντας τον πληθωρισμό, που, το 2018, έκανε παγκόσμιο ρεκόρ: 1.698.488%! Περισσότεροι από 8 εκατομμύρια Βενεζουελανοί έφυγαν από τη χώρα (η μεγαλύτερη προσφυγική κρίση στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής). Όσοι έμειναν, για να επιβιώσουν έτρωγαν σκυλιά, γάτες, ψοφίμια, άλογα ιπποδρόμων μέχρι και τα ζώα στον ζωολογικό κήπο του Καράκας. Όσα δεν φαγώθηκαν, πέθαναν ατάιστα, γιατί τις ζωοτροφές τις έτρωγαν οι άνθρωποι. Το 2021, το ΑΕΠ της χώρας είχε πέσει στο 20% του 2013 και το 90% των κατοίκων σερνόντουσαν κάτω από το όριο της φτώχειας. 

Η Βενεζουέλα, η κάποτε πλουσιότερη χώρα της Λατινικής Αμερικής, με το περισσότερο πετρέλαιο στον κόσμο, είχε βουλιάξει στη χειρότερη μεταπολεμική ανθρωπιστική κρίση παγκοσμίως. Η πορεία στον απόλυτο όλεθρο αντιστράφηκε, όταν, μετά το 2021, καθιερώθηκε η χρήση του δολαρίου αντί του ηρωικού, αλλά με αξία χαρτοπόλεμου, "μπολιβάρ" και χαλάρωσαν οι έλεγχοι, αλλά μέχρι την πρόσφατη απαγωγή του Μαδούρο, ο νόμος του πλαφόν υπήρχε και η Οικονομία της Βενεζουέλας ήταν από τις πιο αδύναμες στον κόσμο.

Το πλαφόν στον πληθωρισμό είναι σαν να διαπιστώνεις ότι στάζει η οροφή του σπιτιού σου. Κι αντί να κλείσεις την τρύπα στη σκεπή, κολλάς κάτω από το ταβάνι μουσαμά. Όντως για κάποιο διάστημα θα σταματήσει το στάξιμο. Το νερό όμως θα μαζευτεί στην πλάκα, θα την διαβρώσει και κάποια στιγμή θα σου πέσει στο κεφάλι.

Μα, αν μέχρι τέλος του Ιουνίου, που θα κρατήσουν τα μέτρα, τελειώσει ο πόλεμος, δεν θα μπούμε σε μια ομαλότητα, και ούτε γάτα ούτε ζημιά;

Όχι! Ακόμα και σήμερα το βράδυ να παραδοθούν οι Φρουροί της Επανάστασης, ήταν τέτοια η σεισμική δόνηση στην παγκόσμια οικονομία, που το τσουνάμι ακρίβειας θα σκάει στα μαγαζιά και στα πορτοφόλια μας για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά. Δεν πρόκειται για πρόβλεψη. Είναι φυσικός νόμος.

Πώς λοιπόν θα αντιμετωπιστεί η ακρίβεια;

Μια σχετική τιθάσευση των τιμών θα μπορούσε να προκύψει αν η χώρα μας εφάρμοζε…

 

ΝουΔο-γαλαζαίκα ΣΟΒΙΕΤΟΛΑΓΝΑ ΣΟΥΡΓΕΛΑ: Υπουργείο Σοβιετικής Ανάπτυξης

 

 

 

 


 

Του Θάνου Τζήμερου

Πήρε το επίσημο ύφος του,
στήθηκε απέναντι από το οτοκιού και διάβασε βλοσυρά την τελευταία απίθανη έμπνευση του πολιτμπιρό του Μα(ρ)ξίμου, στέλνοντας αυστηρό μήνυμα προς όλους τους… παράνομους:
"Η εφαρμογή του νόμου για την προστασία των καταναλωτών είναι αδιαπραγμάτευτη. Ο νόμος είναι νόμος και ισχύει για όλους. Οι φορείς του λιανεμπορίου οφείλουν να επιδεικνύουν κοινωνική ευθύνη απέναντι σε όλους τους πολίτες ανεξαιρέτως. Είμαστε δεσμευμένοι σε ό,τι περνά από το δικό μας χέρι να στηρίζουμε με πράξεις το διαθέσιμο εισόδημα της ελληνικής οικογένειας, της μεσαίας τάξης και ιδιαίτερα των πιο αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων". 

Το κείμενο αυτό θα ενθουσίαζε τους παλιούς συνοδοιπόρους του κου Τάκη στην ΚΝΕ: είσαι εχθρός του λαού και του πίνεις το αίμα με υπερκέρδη για να στηρίζεις την πλουτοκρατία; Θα σε πατήσω κάτω σκουλήκι!  

Δεν ζει κι ο Φώσκολος να εμπνευστεί έναν ήρωα παρόμοιο με του αστυνόμου Θεοχάρη σε υπουργική εκδοχή και του στρατηγού Λεβένταγα σε πρωθυπουργική, να ξεπεράσει σε επεισόδια το "Καλημέρα Ζωή". Μια μικρή προσθήκη στον τίτλο θα χρειαστεί: "Καλημέρα Σοβιετική Ζωή".  

Αν το κείμενο του οτοκιού το έγραφε ένας μαθητής Δημοτικού, από αυτούς που θα δίδασκε ο κος Τάκης, αν ακολουθούσε το επάγγελμα για το οποίο του πλήρωσε τις σπουδές ο φορολογούμενος, ο δάσκαλος θα του έλεγε: παιδί μου, τι χαζομάρες γράφεις; Τι αντιφατικά πράγματα είναι αυτά; Και θα του εξηγούσε τα νοηματικά κενά:

Πώς κολλάει η κοινωνική ευθύνη με τον νόμο; 

Υπάρχει νόμος που επιβάλλει την κοινωνική ευθύνη; Και πώς ακριβώς ορίζεται νομικώς αυτή;  

Έχω κάθε δικαίωμα να είμαι κοινωνικώς ανεύθυνος και να πουλάω το γάλα 10 ευρώ το μπουκάλι. Θα με τιμωρήσει ο κος Τάκης, τα δικαστήρια ή η αγορά;  

Αν βρω λεφτάδες, που δεν έχουν πρόβλημα να πληρώσουν τόσα, κάνω και αναδιανομή εισοδήματος! Κι αν το είδα ευκαιρία επειδή στην περιοχή δεν υπάρχει άλλο μπακάλικο, δεν με βλέπω να κρατάω το μονοπώλιο για πολύ. Σε μερικές μέρες θα έχει ανοίξει ανταγωνιστής απέναντι που θα πουλάει σε κανονικές τιμές και θα με κλείσει. Ή, οι κάτοικοι της περιοχής θα οργανώνουν καλύτερα τις προμήθειές τους πηγαίνοντας με το αυτοκίνητο στο κοντινότερο supermarket, και πάλι θα κλείσω. Διαφωνείς κύριε Τάκη;

Και τι σημαίνει "
απέναντι σε όλους τους πολίτες ανεξαιρέτως"; 

Υπάρχουν άλλες τιμές στο μπρόκολο για πλούσιους και άλλες για φτωχούς;  

Οι τιμές είναι ίδιες για όλους τους πολίτες ανεξαιρέτως και οι προσφορές επίσης. Αλλιώς δεν θα μαθαίναμε ότι ακόμα κι ο Σπύρος Λάτσης όταν ψωνίζει από sm, πηγαίνει πρώτα στις προσφορές.

Αμ’ το άλλο;
"Είμαστε δεσμευμένοι σε ό,τι περνά από το δικό μας χέρι να στηρίζουμε με πράξεις το διαθέσιμο εισόδημα της ελληνικής οικογένειας…"

Περνάν πολλά από το δικό σας χέρι. Αλλά δεν κάνετε τίποτε για να ρίξετε το δομικό κόστος των προϊόντων που αυξάνεται από την άγαρμπη χερούκλα του κράτους σε κάθε στάδιο παραγωγής, μεταποίησης, μεταφοράς και εμπορίας. Το μόνο που ξέρετε είναι το πλαφόν, δηλαδή η ανώτατη τιμή στην οποία επιτρέπεται κάποιος να πουλάει τα κριτσίνια.  

Και πώς κατέληξες σ’ αυτή την τιμή κε Τάκη; 

Με ποιον τρόπο κοστολόγησης; 

Δεν είναι αυτό, λέει το πολιτμπιρό. Παραβιάστηκε ο κώδικας δεοντολογίας που ισχύει ως νόμος από 6/3/2025, ο οποίος υποχρεώνει τα sm όταν κάνουν προσφορές να ενημερώνουν τον καταναλωτή για την αρχική τιμή, η οποία θα είναι η χαμηλότερη από τις τιμές στις οποίες διετίθετο το προϊόν τις τελευταίες 30 μέρες.  

Γιατί η χαμηλότερη και όχι ο μέσος όρος;

Εξηγούσα πέρυσι, σ’ αυτό το άρθρο,  το πόσο καταστροφικές είναι οι κρατικές, αστυνομικού χαρακτήρα παρεμβάσεις δήθεν για να μειωθούν οι τιμές. Ακόμα και το κόστος συμμόρφωσης με πολύπλοκους κανόνες δεοντολογίας, τα δικαστικά έξοδα και το κόστος των προστίμων, οι επιχειρήσεις θα τα μετακυλήσουν στον τελικό καταναλωτή. Στις αλυσίδες supermarket, ο ανταγωνισμός είναι εντονότατος και το περιθώριο κέρδους ελάχιστο. Όμως οι ομοϊδεάτες του κυρίου Τάκη φροντίζουν να ντοπάρουν το κοινό με λαϊκίστικους τίτλους όπως "Ουρές τα δισεκατομμύρια στα ταμεία των supermarkets" που αναφέρεται, φυσικά, στον τζίρο. Και τα κυβερνητικά παπαγαλάκια των ΜΜΕ έσπευσαν να μιλήσουν για αισχροκέρδεια! 

Για να δούμε λοιπόν τι κέρδισαν οι "αισχροί" το 2023: 1,88% ο Σκλαβενίτης, 1,65% η ΜΕΤΡΟ ΑΕΒΕ, 0,58% ο Μασούτης. Ο δείκτης καθαρής κερδοφορίας των δέκα μεγαλύτερων αλυσίδων ήταν 1,62%. Είναι αισχροκέρδεια το να κερδίζεις το 1,62% του τζίρου σου;  

Θα άνοιγες, κύριε Τάκη, επιχείρηση που θα έκανε 1 εκατομμύριο τζίρο για να σου μείνουν στην τσέπη, στο τέλος της χρονιάς μόλις 16.200 ευρώ ή 5.800 που έβγαλε ο Μασούτης;

Σε ένα άλλο άρθρο  έδειχνα με συγκεκριμένα παραδείγματα γιατί η Ελλάδα είναι μια επενδυτική κόλαση. Μόνο στοιχηματζήδες "επενδύουν" στη δίψα του Έλληνα για γρήγορο και ανίδρωτο πλουτισμό. Κανένας άλλος. Σκέψου να θες να επενδύσεις στη χώρα και να μάθεις ότι η κυβέρνηση βάζει πρόστιμα σε επιχειρήσεις λόγω… αισχροκέρδειας! Μα υπάρχει αισχροκέρδεια σε ομαλές συνθήκες ελεύθερης αγοράς και πλήρους ανταγωνισμού; 

Όχι δεν υπάρχει! Σε καμμία περίπτωση! Η αισχροκέρδεια προϋποθέτει ανωμαλία γενική ή τοπική: πόλεμο, πανδημία, φυσική καταστροφή, κάτι τέλος πάντων που θα εκτροχιάσει την εφοδιαστική αλυσίδα και θα κάνει κάποια προϊόντα δυσεύρετα, έτσι ώστε κάποιοι να πουν "ευκαιρία τώρα να κονομήσουμε χοντρά".

Κι αφού θα μείνει με την απορία, θα ψάξει ο υποψήφιος επενδυτής να δει πώς ο Υπουργός Ανάπτυξης αυτής της χώρας,  που υποτίθεται παρακαλάει για επενδύσεις, ορίζει την αισχροκέρδεια: κέρδος 1,88%! Υπάρχει περίπτωση να ακουμπήσει έστω και ένα ευρώ σ’ αυτό το σοβιετικό απολίθωμα;  

Συστήνω στον Σκλαβενίτη και στο Lidl, εκτός των άλλων νομικών ενεργειών που θα κάνουν, να τραβήξουν και από μια ξεγυρισμένη αγωγή για συκοφαντική δυσφήμηση στον πρώην τρόφιμο της ΚΝΕ και να του πάρουν και τα σώβρακα.  

Μα δεν υπάρχει μόνο η αισχροκέρδεια, θα έλεγε κάποιος, υπάρχει και η παραπλανητική προσφορά. 

Δεν θα έπρεπε να προστατεύεται ο καταναλωτής από αυτή; 

Η άποψή μου είναι κατηγορηματικά "Όχι" και θα εξηγήσω γιατί.

Μία τίμια προσέγγιση όταν προσφέρεις ένα προϊόν ή υπηρεσία είναι αυτή που εφάρμοζα πάντοτε στην επαγγελματική μου πορεία. Αν ένας καινούργιος πελάτης είχε διάθεση για παζάρια, του έλεγα: σας έκανα μια προσφορά στην κατώτερη δυνατή τιμή που με συμφέρει να ασχοληθώ με το project. Πιο χαμηλά,  "μπαίνω μέσα". Δεν χτίζεται μια υγιής επαγγελματική συνεργασία στο "πού θα σε πιάσω, πού θα με πιάσεις". Άρα, κάθε συμπίεση κόστους που μπορούσα να κάνω, την έκανα πριν υπογράψω την προσφορά. Take it or leave it. Και αν τα δεδομένα άλλαζαν, λόγω τεχνολογίας ή οικονομιών μεγέθους, έσπευδα ο ίδιος να μειώσω την αμοιβή μου χωρίς να μου το ζητήσει κανένας.

Είμαι όμως και πελάτης των supermarkets. Έχω παρατηρήσει πως κάποια από τα προϊόντα που αγοράζω δεν κάνουν ποτέ εκπτώσεις ή προσφορές. Αυτά τα εκτιμώ περισσότερο. Έτσι θα έπρεπε να είναι ο κανόνας. Και οι προσφορές να έχουν συγκεκριμένο αίτιο πέρα από μαρκετινίστικα κόλπα, όπως επικείμενη ημερομηνία λήξης. Κάποια άλλα όμως βασίζονται σε περιόδους εκπτώσεων: για μία εβδομάδα, σε αυτή την αλυσίδα, μείον 35%. Δεν γίνεται παρά να σκεφτείς: δηλαδή τώρα με αυτή την τιμή έχουν χασούρα; Όχι βέβαια! Άρα σκέψου πόσο μεγάλο περιθώριο κέρδους είχαν με την κανονική τιμή. (Η παραγωγός εταιρία, όχι το σουπερμάρκετ.) Αισθάνεσαι ότι εφαρμόζουν το "όπου σε πιάσω, όπου με πιάσεις". Θα τους πιάσω εγώ, λοιπόν. Κι αγοράζω 10 συσκευασίες τυροπιτάκια, τα χώνω στον καταψύκτη και καλύπτουν τις ανάγκες μας μέχρι την επόμενη εκπτωτική περίοδο σε 3 μήνες. Για το συγκεκριμένο προϊόν, που είναι και πολύ νόστιμο, ποτέ δεν πλήρωσα κανονική τιμή.

Όταν ένα προϊόν αποφεύγει εκπτώσεις και προσφορές, κρατάει ψηλά την αξία της μάρκας (brand equity). Έχει σταθερό περιθώριο κέρδους, προβλεψιμότητα εσόδων, που διευκολύνει τον οικονομικό σχεδιασμό. Κερδίζει την εμπιστοσύνη του καταναλωτή, που δεν αισθάνεται κορόιδο βλέποντας ότι χθες πλήρωσε "κανονική τιμή" και σήμερα το προϊόν είναι στο -40%. 

Ο κύκλος των εκπτώσεων και των προσφορών είναι φαύλος. Ο καταναλωτής εκπαιδεύεται και τις περιμένει, θεωρώντας την "κανονική" τιμή υπερβολική. Οι πωλήσεις ανεβοκατεβαίνουν σαν roller coaster, αποδιοργανώνοντας και την παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Η απάντηση λοιπόν στο trade marketing είναι ο ενημερωμένος και συνειδητοποιημένος καταναλωτής που κάνει έρευνα αγοράς για να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο το διαθέσιμο εισόδημά του.  

Σήμερα έχει στη διάθεση του του κόσμου τα εργαλεία. Μπορεί να μπει σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα και να δει τιμές του ίδιου προϊόντος σε όλα τα καταστήματα που το διαθέτουν, με ακρίβεια cent. Μην εμπιστεύεστε προϊόντα που προσπαθούν να σας "μπαλαμουτιάσουν". H ενημέρωση και η διαφάνεια ρίχνουν τις τιμές, κι όχι οι ελεγκτικοί τιμωρητικοί μηχανισμοί του κυρίου Τάκη – Θεοχάρη, που φυσικά έχουν την έγκριση του πρωθυπουργού Λεβένταγα.

Κι αν στην περίοδο των εκπτώσεων ένα ζευγάρι παπούτσια που πουλιόταν 100 ευρώ, εμφανιστεί ως ευκαιρία μισοτιμής με αρχική τιμή 220 ευρώ και προσφορά στα 110; 

Αυτό δεν συνιστά απάτη; 

Όχι. Διότι ο καταναλωτής έχει τις δύο πληροφορίες που χρειάζεται: την τιμή, ξέρει δηλαδή τι λεφτά θα πληρώσει και βλέπει το προϊόν για να κρίνει αν τα αξίζει. Πρέπει να μάθει να αποτιμά με βάση πραγματικά στοιχεία κι όχι το πόσο κόστιζε ή αν το ίδιο ζευγάρι το φορούσε κάποτε η Κλαούντια Καρντινάλε.  

Αδίκημα πρέπει να είναι και μάλιστα να τιμωρείται με αφαίρεση της άδειας επαγγέλματος η παροχή ψευδών πληροφοριών: να παρουσιάζεις ως γνήσιο δέρμα κροκό ένα πλαστικό σταμπαρισμένο, ως αυθεντική σινιέ τσάντα τη μαϊμού, καθώς οι απομιμήσεις είναι πια τόσο πετυχημένες που δυσκολεύουν και τους ειδικούς. Αν ο καταναλωτής είναι τόσο χαζός που καμαρώνει για την τάχα μου κοψοχρονιά που αγόρασε, άστον να καμαρώνει. Κάποια στιγμή θα μάθει την αλήθεια και θα είναι πιο προσεκτικός.

Το κράτος προστατεύοντας τον πολίτη τον ευνουχίζει. Αλλά η μεγαλύτερη ζημιά είναι αλλού:  

Στη δημιουργία ελεγκτικών μηχανισμών που διογκώνουν ακόμα περισσότερο την κρατική μηχανή, δημιουργούν νέες εστίες διαφθοράς και αναπαράγονται ανεξέλεγκτα ως καρκινικοί όγκοι. Από ένα σημείο και μετά γίνονται κράτος εν κράτει και υπαγορεύουν αυτοί την κυβερνητική πολιτική. Επιπλέον αυξάνουν εκθετικά το κόστος συμμόρφωσης, μειώνοντας ακόμα περισσότερο το περιθώριο "αισχροκέρδειας" του 1,62%.  

Υπάρχει ήδη η ΔΙΜΕΑ, η  Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς. Αλλά ο κύριος Τάκης θέλει να αφήσει έργο. Εξήγγειλε λοιπόν μια νέα ταρατατζούμ Υπηρεσία, την "Εθνική Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς", λέγοντας τα εξής ιλαροτραγικά: "έχουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την προστασία των πολιτών, μια μεταρρύθμιση που συναντάει αντιστάσεις, αλλά θα γίνει πράξη."  

Έξι χρόνια έχουν ολοκληρωμένη στρατηγική, αλλά δεν πρόκαμαν να την εφαρμόσουν. Συναντούσε αντιστάσεις. Ευτυχώς όρμησε με το γιαταγάνι στον εχθρό ο κύριος Τάκης ο αισχροκερδοφάγος, και τα άπιστα σκυλιά του Σκλαβενίτη και των Lidl, έσκυψαν το κεφάλι και δήλωσαν υποταγή. Όσο για τη… μεταρρύθμιση, είναι η πρόσληψη 300 νέων ελεγκτών, που θα τσεκάρουν τις τιμές στα σαλάμια και θα επικηρύσσουν τους εχθρούς του λαού.

Πρωθυπουργέ Λεβένταγα, δεν είναι μόνο το ΚΚΕ που δεν πήρε χαμπάρι ότι η Σοβιετία σχόλασε. Είσαι κι εσύ. Υπουργός Ανάπτυξης που πάει να εφαρμόσει σοβιετικές πατέντες σε δυτικό κράτος τον 21ο αιώνα δεν νοείται. Στείλ’ τον χθες για επιμόρφωση στη Βενεζουέλα, να δει πως δούλεψε το πλαφόν του Μαδούρο.  

Εκτός αν...

 

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΚΟΥΛΟ-ΧΑΝΕΙΟ: Το πανηγύρι των κωδικών

 

 

Toυ Πάσχου Μανδραβέλη

Είναι θαυμαστά τα επιτεύγματα του κ. Τάκη Θεοδωρικάκου. Αυτό φαίνεται από τον ενθουσιασμό με τον οποίο διαβάζουν τα δελτία Τύπου του υπουργείου Ανάπτυξης οι περσόνες της τηλεόρασης. «Ξεκινάει η εφαρμογή μείωσης τιμών σε βασικά καταναλωτικά προϊόντα, μετά από πρόσκληση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Ανάπτυξης προς το σύνολο των προμηθευτών τροφίμων και επώνυμων καταναλωτικών προϊόντων, καθώς και του οργανωμένου λιανεμπορίου. Μέχρι το τέλος Οκτωβρίου θα είναι διαθέσιμοι περίπου οι πρώτοι 120 κωδικοί προϊόντων με νέες μειωμένες τιμές, που θα αποτελέσουν την αρχή αυτής της πρωτοβουλίας, ενώ σταδιακά θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 600 κωδικοί προϊόντων διαφόρων προμηθευτών».

Να πούμε, λοιπόν, εκατόν είκοσι «μπράβο» στην κυβέρνηση και τους χρωστάμε άλλα εξακόσια. Το επίτευγμα είναι τόσο θαυμαστό, που αναρωτιόμαστε: Γιατί δεν εφαρμόστηκε νωρίτερα;

Η καχυποψία των πολιτών, ότι το υπουργείο μπορούσε να ρίξει με ραντεβού τις τιμές αλλά η κυβέρνηση αδιαφορούσε επί πέντε χρόνια, είναι ένα από τα προβλήματά της.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι οι 720 κωδικοί είναι σταγόνα στον ωκεανό των χιλιάδων προϊόντων που κυκλοφορούν. Ακόμη και όσοι καταναλωτές πεισθούν ότι «νικάμε το τέρας της ακρίβειας», πάνε στο σούπερ μάρκετ. Μπορεί να αγοράσουν κάποια από αυτά τα προϊόντα, μπορεί και όχι. Στο τέλος, όμως, θα δουν το συνολικό ποσό του λογαριασμού και θα αναρωτηθούν «αφού κερδίζουμε, γιατί λέμε το τυρί τυράκι;». Οσοι νιώσουν εξαπατημένοι γίνονται οι χειρότεροι εχθροί.

Το άλλο πρόβλημα θα είναι το πολιτικό κόστος, αν για πραγματικούς ή «επιχειρηματικούς» λόγους ξανανέβουν οι τιμές. Τι θα πει ο υπουργός Ανάπτυξης; Δεν πήγε καλά το ραντεβού;

Το κυριότερο πρόβλημα αφορά και τον επιχειρηματικό κόσμο. Η συναλλαγή κράτους-εταιρειών συκοφαντεί έτι περαιτέρω την κατακρεουργημένη από τα αριστερά έννοια της αγοράς. Λίγοι θα σκεφτούν ότι το πανηγύρι με τους 120+600 κωδικούς δείχνει ότι στην Ελλάδα δεν λειτουργεί η αγορά, αλλά χρειάζεται η παρέμβαση του κράτους (με το καλό ή με το άγριο) για να πέσουν οι τιμές.

Δηλαδή, αν ήταν ψευδής η ανάγνωση περί ολιγοπωλιακής διάρθρωσης και ασυδοσίας στην αγορά, οι τιμές αυτών των 720 προϊόντων θα έπεφταν από το «αόρατο χέρι» του Ανταμ Σμιθ και όχι από το ορατό του κ. Τάκη Θεοδωρικάκου;

Η κυβέρνηση είχε πέντε χρόνια και έχει άλλα τρία για να βάλει τάξη στην αγορά. Δεν εννοούμε να εκδίδει αγορανομικά δελτία, αλλά…

ΝουΔο-γαλαζαίικο ΚΟΥΛΟ-ΧΑΝΕΙΟ: Οι σκοτεινές γωνιές του κράτους των αρίστων

 


Toυ Πάσχου Μανδραβέλη

Είπε πολλά και διάφορα για το ζήτημα της καλπάζουσας ακρίβειας ο πρωθυπουργός. Μάλωσε τις πολυεθνικές και τις προειδοποίησε πως αν το ξανακάνουν θα τιμωρηθούν: «Υπάρχει ζήτημα με τις πολυεθνικές και αν χρειαστεί, θα το ξαναπώ, να δημοσιοποιήσω αυτά τα οποία –ενίοτε, δεν το κάνουμε πάντα, το κάνουμε όμως μερικές φορές– κάνουν και να υποστούν το κόστος της φήμης και όχι τόσο του προστίμου, δεν θα διστάσω να το κάνω αυτό» (Real, 20.6.2024).

Να τον συγχαρούμε για τη δεδηλωμένη αποφασιστικότητητά του, αλλά δεν καταλάβαμε: Η πληροφόρηση των πολιτών για τα πεπραγμένα του κράτους συναρτάται από τη μεγαθυμία του εκάστοτε πρωθυπουργού ή σε μια δημοκρατική πολιτεία αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση των Αρχών;

Μήπως έγινε η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) κάτι σαν την ΕΥΠ, που δεν δίνει λογαριασμό σε κανέναν εάν δεν το επιτρέψει ο πρωθυπουργός;

Αποκτήσαμε κι άλλες σκοτεινές γωνιές του κράτους, κι άλλες μαύρες τρύπες στη Δημοκρατία;

Το είπαμε, το ξανάπαμε και θα επαναλάβουμε το αυτονόητο: Οι πράξεις των δημοσίων αρχών –είτε είναι ποινικές διώξεις είτε διοικητικά πρόστιμα– είναι δημόσιες πράξεις!

Οι πολίτες πρέπει να τις μαθαίνουν για να μπορούν και να τις κρίνουν.

Δεν είναι ζήτημα «διαπραγμάτευσης» μεταξύ πρωθυπουργών και ιδιωτών, έστω αν αυτές είναι πολυεθνικές επιχειρήσεις. Από τη στιγμή που η ΔΙΜΕΑ ή άλλος φορέας (ένα σκασμό υπηρεσίες έχουμε για την προστασία του καταναλωτή) επιβάλλει ένα πρόστιμο, οφείλει να ανακοινώσει: τι βρήκε, σε ποια εταιρεία και το ύψος του προστίμου.

Δεν είναι μόνο το ζήτημα να γνωρίζει ο καταναλωτής ότι το τάδε προϊόν της δείνα ιδιωτικής εταιρείας έχει πρόβλημα, αν και διά της καλής πληροφόρησης λειτουργούν σωστά οι αγορές.

Το βασικότερο είναι να μπορεί να ελεγχθεί η δημόσια υπηρεσία.

Βάζει πραγματικά πρόστιμα ή εκδίδει ανακοινώσεις για «μαϊμού» κυρώσεις, ώστε να δείχνει ότι κάτι κάνει;

Σε ποιες εταιρείες μπαίνουν πρόστιμα και γιατί;

Μήπως επαναλαμβάνονται, διότι ο Χ αξιωματούχος της ελεγκτικής αρχής έχει προηγούμενα με τους ιδιοκτήτες της εταιρείας;

Μήπως τους εκβιάζει για κάτι;

Μήπως στοχεύει μια εταιρεία για να ευνοήσει κάποιον ανταγωνιστή της;

Μήπως υπάρχει κανένα άλλο περίεργο αλισβερίσι;

Η δημοσιότητα είναι η ψυχή της λογοδοσίας και της Δημοκρατίας.

 

Αν δεν δημοσιοποιηθούν τα ονόματα των εταιρειών, πώς θα ελέγξουμε ότι λέει αλήθεια ο πρωθυπουργός όταν δηλώνει ότι δεν θα διστάσει να τους επιβάλει κάποια ποινή;

Αν δεν ξέρουμε…