ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Τα γεωπολιτικά τείχη του 21ου αιώνα… και ο Μωάμεθ

Από την Ζέζα Ζήκου 

Πριν από 32 χρόνια, στις 9 Νοεμβρίου 1989, όλη η Ευρώπη καταδίκαζε τα τείχη. «Ποτέ νέα τείχη στην Ευρώπη».  

Μόλις είχε κατεδαφιστεί το πλέον επαίσχυντο τείχος στην ήπειρο – το Τείχος του Βερολίνου. Και εμείς το πιστέψαμε! Λέτε να φταίει ο Φουκουγιάμα γι’ αυτό; Εκείνος καλούπωσε τη μεγάλη ιδέα για το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. 

Η καθολική επικράτηση της δυτικής φιλελεύθερης δημοκρατίας υπηρετήθηκε σαν ιστορική νομοτέλεια. Η Ευρώπη ανακτούσε την πολιτική της ενότητα, η Γερμανία ξαναγεννήθηκε, η δημοκρατία επέστρεφε στις χώρες του ανατολικού τμήματός της και η Σοβιετική Ενωση τελικά κατέρρεε.

Ολα, σχεδόν αναίμακτα. Μέχρι το τέλος του 1989, ολόκληρο το οχυρό της σοβιετικής Ευρώπης είχε καταρρεύσει. Οι επαναστάσεις εκείνες ήταν αναίμακτες, κερδήθηκαν σε στρογγυλά τραπέζια των καπιταλιστών και όχι στα οδοφράγματα, με εξαίρεση αυτή της Ρουμανίας.  

Αυτό που ο περισσότερος κόσμος ήθελε, στα τέλη του 1989, ήταν κάτι σαν κοινωνική δημοκρατία. Με άλλα λόγια, ελευθερία, οικονομία της αγοράς αλλά κι ένα ισχυρό κράτος κοινωνικής πρόνοιας. Ευλόγως, η κοινή γνώμη σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να συνδυάσει την ελευθερία και την ευημερία του καπιταλισμού με τα κοινωνικά προνόμια του κομμουνισμού. Αλλά έσφαλε…

Ενας νέος κόσμος χωρίς τείχη, θεωρούσαμε ότι άνοιγε μπροστά μας. Ηταν λάθος… 

Το βλέπουμε στο τείχος του αίσχους της εισβολής και κατοχής της Κύπρου από την Τουρκία και στο θανάσιμο τείχος του Ισραήλ που έχει αιχμαλωτίσει την ιστορική Ιερουσαλήμ.  

Το βλέπουμε και στα αόρατη τείχη της οικονομίας, που χωρίζουν όλες τις κοινωνίες και αποδεικνύονται ανθεκτικότερα από το Τείχος του Βερολίνου. Το βλέπουμε να έχει καταλήξει στην εξίσωση της δημοκρατίας με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Η θρησκεία ξαναβρήκε τον κεντρικό της ρόλο στη Μέση Ανατολή. Ο Μωάμεθ ίδρυσε την τέλεια θρησκεία που δεν επιδέχεται βελτιώσεις ώστε κάθε ανατρεπτικό τζιχάντ (ιερός πόλεμος) να επαναφέρει την κοινωνία των πιστών στο αρχικό πρότυπο. Δυστυχώς τα παιδιά του Ισλάμ πολλαπλασιάζονται πιο γρήγορα από τους άθρησκους πληθυσμούς της Ευρώπης. Εχουν στήσει το δικό τους χορό γύρω από το αίμα.

Την υπερφίαλη άποψη του Φουκουγιάμα για το τέλος της Ιστορίας και του Ψυχρού Πολέμου μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού, ακολούθησαν  οι εκρηκτικές γεωπολιτικές εξελίξεις που την καταχώνιασαν οριστικά στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Δεν ζούμε το τέλος της Ιστορίας αλλά το τέλος της παγκοσμιοποίησης (έτσι όπως την ξέραμε). Παγκοσμιοποίηση στην οικονομία και κοινωνίες πολυπολιτισμικές και πολυεθνείς, ως προς τη σύνθεσή τους, επικράτησαν ως αντιλήψεις απόλυτα συνυφασμένες μεταξύ τους. Η διαπάλη μεταξύ των «οικουμενικών» και «εθνικιστικών» αντιλήψεων είναι μακρά και απέληξε στην Ευρώπη υπέρ του εθνικισμού, πολύ πριν από τη Γαλλική Επανάσταση. Από την άποψη αυτή, είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι την πύλη της μαζικής μετανάστευσης στην Ευρώπη, που την παρασύρει σε ήπειρο ενός «χάους εθνοτήτων» –κατά τους εθνικιστές–, άνοιξε μία Γερμανίδα καγκελάριος, η Αγκελα Μέρκελ.

Η Ευρώπη… είναι η μεγάλη χαμένη καθώς απέκτησε σύνορα με πεδία πολέμων και ισλαμικού μίσους. Υποδέχεται κύματα μεταναστών και προσφύγων. Δοκιμάζεται βάναυσα η εσωτερική συνοχή της, δοκιμάζεται το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών της, δοκιμάζονται οι προσδοκίες των νεότερων γενεών, δοκιμάζεται η ίδια η υπόσταση του ευρωπαϊκού σχεδίου. Με τα κυνικά της τείχη, που τα υψώνει ο εθνοφυλετισμός διαφόρων ηγετίσκων της, να ανταγωνίζονται τα Σινικά. 

Η ελληνικότητα πάντως...

 

ΕΘΝΙΚΑ ΣΟΥΡΓΕΛΑ: Το μέγα λάθος του Κώστα Μπακογιάννη

Από την Ζέζα Ζήκου

Τα ελληνοτουρκικά πάνε αντίθετα στον χρόνο και στην Ιστορία, όπως τουλάχιστον την εννοούν νεοφιλελεύθεροι και μαρξιστές, δηλαδή ως μια γραμμική και αναπόφευκτη πορεία της κοινωνίας και του ανθρώπου προς τα εμπρός. Η λήθη είναι το τελευταίο στάδιο ολοκλήρωσης μιας γενοκτονίας ή μιας εθνικής τραγωδίας -όπως πιστεύουν και διακηρύσσουν σύμφωνα με την άθλια θεωρία τους- που εξυπηρετεί τα ύπουλα σχέδια τους. Να ξεχαστούν από όλους, σαν να μη συνέβησαν ποτέ. 

Η θλιβερή εικόνα του δημάρχου Αθηναίων Κώστα Μπακογιάννη να υποδέχεται χωρίς την πρέπουσα ευπρέπεια μιας σεμνής τελετής τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ανοίγει ξανά πληγές που αιμορραγούν ακόμη από το τουρκικό πογκρόμ της 6ης – 7ης Σεπτεμβρίου του 1955.

   Απελπισία πιο βαθιά και από τις απελπισίες τις διαχρονικές, η διαπίστωση της έλλειψης σεβασμού στο διωγμό και στην εξόντωση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης. Επιπόλαια και χωρίς αιδώ δεν σέβονται το γεγονός πως ζουν ακόμη όσοι υπέστησαν το πογκρόμ στα «Σεπτεμβριανά» που εξαπέλυσε ο τουρκικός όχλος, υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, που υποδαύλιζε τον εθνικιστικό πυρετό, καθώς οι Ελληνοκύπριοι διεκδικούσαν την ένωση της μεγαλονήσου με την Ελλάδα και με πρόσχημα τον δήθεν εμπρησμό της κατοικίας όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη. Ήταν η «Νύχτα των Κρυστάλλων» της Πόλης, όπως την χαρακτηρίζει ο κορυφαίος Ελληνοαμερικανός ιστορικός-βυζαντονολόγος Σπύρος Βρυώνης στο βιβλίο του:«Ο μηχανισμός  της καταστροφής. Το τουρκικό πογκρόμ της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου 1955 και ο αφανισμός της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης».

Φαίνεται πως ο Κώστας Μπακογιάννης έχει «μολυνθεί» από τις απόψεις του ΕΛΙΑΜΕΠ, του ΣΚΑΪ, της εφημερίδας του Οίκαδε και των λοιπών… πανούργων που διαστρεβλώνουν την Ιστορία όπως τους συμφέρει.  

Ο δήμαρχος Αθηναίων θύμισε ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε προτείνει τον Κεμάλ Μουσταφά για το Νόμπελ Ειρήνης, το 1934. Η κίνηση του δημάρχου και η αναφορά στον Κεμάλ προκάλεσε τη συγκίνηση του κεμαλιστή εχθρού Εκρέμ Ιμάμογλου. Πράγματι ο μέγας Ελ. Βενιζέλος στην προσπάθεια του να απαλύνει τις συνέπειες της τραγωδίας της Μικρασιατικής Καταστροφής, για την οποία ευθύνονται η εφημερίδα του Οίκαδε, που συνεπώς υποδαύλιζε το μίσος κατά του βενιζελισμού και οι λοιποί ιθαγενείς που ήθελαν ψωμί ελιά και κώτσο βασιλιά, συνήψε με τον Ατατούρκ, οκτώ μόλις χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το ελληνοτουρκικό σύμφωνο ειρήνης και φιλίας.

Τώρα, υπό την ηγεσία του μητσοτακισμού… μεταλλαγμένοι δεξιοί… σημιτικοί… πρώην ποταμίσιοι… και από κοντά οι καθεστωτικές ακαδημαϊκές απόψεις της «σύνεσης» και του νεοταξικού «ρεαλισμού» του ΕΛΙΑΜΕΠ, που έχουν διαβρώσει τα πάντα, επιθυμούν διακαώς μια παρόμοια επιτυχία. Ο τωρινός πρωθυπουργός απόγονος του Ελευθέριου Βενιζέλου είναι, αλλά δυστυχώς νομίζει πώς μπορεί να φέρει στα δικά του μέτρα τον μεγαλύτερο ηγέτη του Ελληνισμού Ελευθέριο Βενιζέλο – καθώς μισεί ότι εκπροσωπεί ο εθνάρχης Κωνσταντίνος Καραμανλής μαζί με τον πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή! Από κοντά η εφημερίδα του Οίκαδε χρησιμοποιεί τη νέα, δίτομη βιογραφία του Ελευθερίου Βενιζέλου από τον σερ Μάικλ Λουέλιν-Σμιθ («Venizelos. The Making of a Greek Statesman, 1864-1914», εκδ. Hurst & Company, Λονδίνο, 2021), για να αποκρύψει το βρώμικο παρελθόν της.

Απλώς να υπενθυμίσω πως τον Αύγουστο του 1995 η αμερικανική Γερουσία με απόφασή της κάλεσε τον πρόεδρο Κλίντον να ανακηρύξει την 6η Σεπτεμβρίου Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Πογκρόμ. Το πλήθος ξεχυνόταν στην Ιστικλάλ και στους γύρω εμπορικούς δρόμους με το φοβερό σύνθημα να δονείται στον αέρα: «Κάψτε, γκρεμίστε, ανάθεμα στους γκιαούρηδες». Κατά τη διάρκεια της θηριωδίας που εκτυλίχθηκε 37 άνθρωποι δολοφονήθηκαν, 4.500 καταστήματα καταστράφηκαν, 2.100 οικίες παραδόθηκαν στις φλόγες, 71 εκκλησίες λεηλατήθηκαν. Εκατοντάδες γυναίκες έπεσαν θύματα βιασμού. Οι ταφοί στο σπουδαίο Νεκροταφεία στο Σισλί συλήθηκαν. Από την ιερή εκκλησία της Αγίας Τριάδας στην Πλατεία Ταξίμ τα άμφια και οι εικόνες πετάχθηκαν στα χέρια του όχλου. Το κόστος των καταστροφών υπερέβη το ένα δισ. δολάρια. 

Αλλά...

 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οι γραπτές επιταγές του Μνημονίου για το κλείσιμο της ΕΡΤ και το "Mea Culpa"...

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Οντως, το κλείσιμο της ΕΡΤ είναι γραμμένο στο πρώτο Μνημόνιο! Η δέσμευση ότι θα κλείσουν ή θα συγχωνευθούν δημόσιοι οργανισμοί βρίσκεται γραμμένη στο Μνημόνιο, το οποίο ρητά προσδιορίζει από πού θα γίνουν οι απολύσεις και θα μειωθεί ο δημόσιος τομέας, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΡΤ. Αναφέρεται στο επικαιροποιημένο Μνημόνιο ότι «...we have already closed 77 (from 1.500) public entities and agencies, a further 40 small entities, merge 25 other small entities, and to close, merge or consolidate an additional 11 large entities with total current employment of 7.000 (including existing asset management companies, construction companies and public television stations). Αυτά για όσους προσποιούνται άγνοια (!) και διαμαρτύρονται εκ των υστέρων και εκ του ασφαλούς. 

Τα όψιμα αυτά δάκρυα απ’ όπου και αν προέρχονται, αν δεν είναι κροκοδείλια, είναι τουλάχιστον προϊόν καταστροφικής ανοησίας... Αυτά τα κροκοδείλια από πολιτικούς, δημοσιογράφους και πολίτες (δηλαδή από αυτούς που ψήφισαν το Μνημόνιο και αυτούς που το χειροκρότησαν) αποκαλύπτονται φαιδρά.

Μετά το mea culpa από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) για τα σημαντικά λάθη στο πρώτο Μνημόνιο και τον πόλεμο που ξέσπασε ανάμεσα στο Ταμείο και στην Ε.Ε., ο χαμένος είναι σύμφωνα και με τους Financial Times η Ελλάδα. Σε άρθρο τους επισημαίνουν πως η πολιτική της τρόικας οδηγεί σε Grexit και υποστηρίζουν πως η Ελλάδα θα παραμείνει κολλημένη σε έναν φαύλο κύκλο ύφεσης και αποπληθωρισμού χρέους, μέχρι να φύγει από την Ευρωζώνη και να κηρύξει στάση πληρωμών μονομερώς και να φύγει τελικά από το ευρώ επιστρέφοντας στο εθνικό νόμισμα.  

Η πολλαπλής σημασίας προειδοποίηση των Financial Times ακυρώνει τις απόψεις δημοσιογράφων (γνωστών υπερασπιστών του Μνημονίου) που υποστηρίζουν ότι όλοι εμείς διαβάσαμε λανθασμένα την έκθεση του ΔΝΤ, ενώ αυτοί αντί να κρυφτούν προσπαθούν με επουσιώδεις τεχνικού χαρακτήρα εξηγήσεις να δικαιολογήσουν το έγκλημα.

Μέσα σε 50 μόνο σελίδες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρήγαγε μια ακριβή και σοβαρή ανάλυση για το τι πήγε στραβά με το ελληνικό πρόγραμμα διάσωσης. Είναι, κυρίως, μια κατακραυγή κατά της επικρατούσας άποψης για την ευρωπαϊκή πολιτική και τη λάθος συνταγή του Μνημονίου. Οι αναλυτές –όπως και εγώ– επιτίθενται σε αυτή την άποψη εδώ και τρία χρόνια. Είναι η πρώτη φορά που ένας επίσημος θεσμός διατυπώνει την ίδια άποψη. Οπως επισημαίνουν οι F.T., «δεν πρόκειται για ένα απλό σφάλμα από κακοτυχία. Τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις της συμφωνημένης ελληνικής δημοσιονομικής προσαρμογής τις είχαν πράγματι προβλέψει πολλοί επικριτές, όπως παραδέχεται ανοιχτά το ΔΝΤ».

Το άλλο μεγάλο λάθος που παραδέχεται η έκθεση του ΔΝΤ αφορά στον υπερβολικά μεγάλο χρόνο που πέρασε έως ότου συμφωνηθεί η αναδιοργάνωση («κούρεμα») του ελληνικού χρέους. Οταν έγινε η συμφωνία, οι περισσότεροι ιδιώτες επενδυτές (κυρίως οι ευρωπαϊκές τράπεζες) είχαν ήδη αποχωρήσει. 

ΤΟΥΡΚΙΑ: Θα χυθεί(;) αίμα στην Πόλη...

Tης ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Η κοσμική Τουρκία, που αισθάνεται να απειλείται η ίδια της η ύπαρξη από τον ισλαμικό συντηρητισμό και τον αυταρχισμό του Ερντογάν, αναζητεί εναγωνίως εναλλακτική λύση. Τρέμει στο ενδεχόμενο της ισλαμοποίησης του υπερήφανου κοσμικού κράτους που ίδρυσε ο Ατατούρκ... 

Ομως, οι εποχές των στρατιωτικών πραξικοπημάτων δείχνουν να αποτελούν παρελθόν. Για την απουσία βιώσιμης δημοκρατικής εναλλακτικής λύσης, δεν είναι ασφαλώς υπεύθυνος ο Ταγίπ Ερντογάν. Αντίθετα, έχει δημιουργήσει όλες τις προϋποθέσεις, αλλά οι πολιτικοί του αντίπαλοι είναι γαντζωμένοι στην κληρονομιά του Κεμάλ Ατατούρκ.

Το περασμένο Σαββατοκύριακο με τεράστιο ενδιαφέρον φθάσαμε με τη Μαρίτα στο σπίτι της μάνας μας στην Πόλη, για να συμμετάσχουμε στην ιστορική εξέγερση των νέων στην πλατεία Ταξίμ. Εχουμε συμμετάσχει σε αμέτρητες διαδηλώσεις στην Πόλη, όπου μεγαλώσαμε, τις οποίες όμως στο τέλος της ημέρας η αστυνομία πάντα διέλυε με απίστευτης σκληρότητας βία. Εκεί δέρνουν βάναυσα, ενώ εδώ χαϊδεύουν οι αστυνομικοί, αλλά εγώ παριστάνοντας τη Γερμανίδα δημοσιογράφο τη γλίτωνα με λίγο ξύλο, εκτός από μια φορά όταν μου άνοιξαν το κεφάλι οι «Γκρίζοι Λύκοι» του κόμματος Εθνικιστικής Δράσης, επειδή ήμουν με τις Κούρδισσες φίλες μου.

Αυτή τη φορά ήταν όλα τόσο διαφορετικά. Οι Κούρδοι δεν συμμετείχαν! Πάντως, όπως και να τελειώσει αυτή η εξέγερση -ενδεχομένως με τραγωδία και αιματοχυσία- θα γράψει ιστορία, διαμορφώνοντας καθοριστικά και αμετάκλητα το μέλλον της νέας Τουρκίας.

Κυρίως, η μεγάλη αγωνία επικεντρώνεται στους υπαρκτούς φόβους ότι τους διαδηλωτές θα τους χειραγωγήσουν οι «Γκρίζοι Λύκοι», επιδιώκοντας την αιματοχυσία ώστε να προκληθεί χάος και να σπάσει η συμφωνία του Ερντογάν με τους Κούρδους (ο μισητός εχθρός Κεμαλιστών και «Γκρίζων Λύκων»). Σε άλλες εποχές, τη λύση θα έδιναν οι ένοπλες δυνάμεις, των οποίων όμως την ηγεσία φρόντισε στο μεταξύ ο Ερντογάν να «ευνουχίσει». Οι μισοί στρατηγοί έχουν αποστρατευτεί και οι άλλοι μισοί βρίσκονται στη φυλακή κατηγορούμενοι για απόπειρα πραξικοπήματος.

Ο Ερντογάν έχει ξεκινήσει μια διαδικασία ειρήνευσης και συμφιλίωσης με τους Κούρδους πολιτικούς και μαχητές χωρίς να έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη ή, έστω, τη συναίνεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP). Ταυτόχρονα, προώθησε μια συνταγματική αλλαγή (που μάλλον θα υποστηριχθεί μόνο από τους Κούρδους πολιτικούς μέσα στο Κοινοβούλιο) που ανοίγει τον δρόμο στην καθιέρωση της προεδρικής δημοκρατίας που θα μετατρέψει τον ίδιο σε απόλυτο κυρίαρχο της νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας. Οι Κεμαλικοί πιστεύουν ότι έχει ήδη συντελεστεί αθόρυβα μια συμφωνία Ερντογάν με τον Οτσαλάν και το ΡΚΚ.

Οι διαδηλωτές φοβούνται, πλέον, ότι χωρίς ικανή πολιτική εκπροσώπηση, καταρρέει η θέση τους στην κοινωνία και ο τρόπος της ζωής τους. Στο Ταξίμ διαμαρτύρονταν οι αντίπαλοι της κυβέρνησης Ερντογάν, το ακροατήριο του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (CHP), που θεωρεί ότι η «αλαζονεία» της κυβέρνησης έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Αλλά οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητα της κυβέρνησης είναι υψηλότερη παρά ποτέ, πάνω από 50%, παρά τα 12 χρόνια εξουσίας (!) και η δημοτικότητα του CHP σταθερά πολύ κάτω από το 20%.

ΤΟΥΡΚΙΑ: «Δεν είναι Δημοκρατία δεύτερης κατηγορίας...»

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Εσπευσε, λοιπόν, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Αχμέτ Νταβούτογλου να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του στην τηλεφωνική συνομιλία του, το βράδυ της Τρίτης, με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζον Κέρι για τα σχόλια της Ουάσιγκτον! «Η Τουρκία δεν είναι Δημοκρατία δεύτερης κατηγορίας», φέρεται να δήλωσε ο Νταβούτογλου, σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ζητώντας να μην κατονομαστεί.  

Ο Τούρκος υπουργός κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι αντιμετώπισε τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, που συνεχίζονται εδώ και έξι ημέρες, ως «ασυνήθιστη κατάσταση», σημειώνοντας ότι παρόμοιες κινητοποιήσεις έχουν γίνει και σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στις ΗΠΑ από το κίνημα «Occupy Wall Street».

Βέβαια, αυτή η ορθή αντίδραση Νταβούτογλου δεν μας ξενίζει. Πάντοτε, η τουρκική διπλωματία υπερασπίζεται το «δίκαιό» της εκεί όπου πρέπει και όπως πρέπει. Αλλωστε, πρόσφατη ακόμη είναι η προσπάθεια του προέδρου Ομπάμα να αρθεί η σύγκρουση των σχέσεων Τουρκίας - Ισραήλ. Η ραγδαία επιδείνωση που επήλθε στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις μετά την ισραηλινή επιχείρηση του Δεκεμβρίου 2008 στη Γάζα, έπεισε την Αμερική του Ομπάμα να σπεύσει με ορμή να αποτρέψει μια δεινή κρίση εις βάρος του Ισραήλ.

Να επισημανθεί εδώ ότι ο γεωπολιτικός λόγος είναι ότι για τους Ισραηλινούς η ασφαλής δίοδος προς τη Δύση είναι ζωτικός παράγοντας ασφαλείας. Η ρήξη με τη νεοοθωμανική Τουρκία και η αλλαγή καθεστώτος στην Αίγυπτο υποχρέωσαν το Ισραήλ να επανεκτιμήσει την αξία που έχoυν η ελεύθερη Κύπρος και η Ελλάδα ως ασφαλείς δίοδοι προς τη Δύση.

Ο γεωοικονομικός λόγος είναι ότι οι Ισραηλινοί έχουν ανάγκη την Κύπρο για την εξαγωγή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η λύση που προτείνουν είναι το ισραηλινό και κυπριακό αέριο να μεταφερθεί με αγωγό σε μονάδα υγροποίησής του, που θα κατασκευαστεί στη νότια Κύπρο. Είναι, λοιπόν, η σύγκλιση συμφερόντων που ώθησε το Ισραήλ και την Κυπριακή Δημοκρατία να οικοδομήσουν μια στρατηγική σχέση, η οποία εκ των πραγμάτων συμπεριλαμβάνει και την Ελλάδα.

Ο πρόεδρος Ομπάμα στη διάρκεια της πρώτης θητείας του πίστευε πως, για να προχωρήσει στην πραγμάτωση νέων γεωπολιτικών σχεδίων στη Mέση Aνατολή, έπρεπε να γυρίσει σελίδα στη «μετά οθωμανική τάξη», βασιζόμενη στους ισλαμιστές του Eρντογάν. Ηταν η πρώτη φορά μετά την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ που αποδυνάμωσε την αξία της Tουρκίας ως προμαχώνα του δυτικού κόσμου, που είδε η Aγκυρα τα γεωστρατηγικά της συμφέροντα να συμπλέουν με αυτά των HΠA.

ΤΟΥΡΚΙΑ - Φετχουλάχ Γκιουλέν: Ο μέντορας του Ερντογάν ανησυχεί...

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Μέλλον; Σαν κάτι να μας θυμίζει αυτή η λέξη, εδώ στην Ελλάδα. Μάλλον αυτό που έλεγε ο Πολ Βαλερί: «Το μέλλον δεν είναι πια αυτό που ήταν κάποτε». 

Από την περασμένη Πέμπτη δοκιμάζεται και στην Τουρκία. Οντως, το τρίο Γκιουλέν - Ερντογάν - Νταβούτογλου προσέφερε μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Ομως, τώρα βλέπει να γκρεμίζεται το παρόν. Ο Ερντογάν προσέφερε γρόσια και ήταν πολλά!.. Μόλις πριν από δύο μήνες, με το Kazan-Kazan μάς υποσχόταν γενναιόδωρη συνεργασία για την ΑΟΖ και τα λοιπά... Ομως, ο εφιάλτης του εθνικού διχασμού σπέρνει ζιζάνια ανησυχιών μιας εμφύλιας σύγκρουσης.

Χρειάζεται να τονιστεί πως πρωταγωνιστικό ρόλο στη στήριξη του Ερντογάν από το ισλαμικό κεφάλαιο στην Τουρκία έχει διαδραματίσει το κίνημα του Φετχουλάχ Γκιουλέν. Το ισλαμικό κεφάλαιο αποτελεί τον κύριο βραχίονα της σύγχρονης οικονομίας της Τουρκίας. Εχει συγκεντρώσει φανερή ή σκιώδη πολιτική και οικονομική εξουσία, με συνέπεια να αναδεικνύονται σε διαμορφωτές της τουρκικής κοινής γνώμης. Η οικονομική διασύνδεση με εκπροσώπους - επιχειρηματίες της νέας οικονομικής - επιχειρηματικής τάξης που εμφανίστηκε στην Ανατολία, έχει συμβάλει τα μάλα στην ηγεμονία του Ερντογάν.

Τώρα, ο Φετχουλάχ Γκιουλέν, πρώην ιμάμης από το Ερζερούμ, ο οποίος θεωρείται ο πνευματικός πατέρας του Ερντογάν, δεν αποκρύπτει τις ανησυχίες του. Να σημειωθεί πως το «μετριοπαθές Ισλάμ» και η εξάπλωσή του μέσα από οικονομικά ανοίγματα σε όλο τον κόσμο αποτελεί την καρδιά της διδασκαλίας του Φετχουλάχ Γκιουλέν. Με μια σειρά τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς και με αξία κεφαλαίων που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια, το συσσωρευμένο ισλαμικό κεφάλαιο του κινήματος του Γκιουλέν μέσα από επενδυτικά προγράμματα δημιουργεί στηρίγματα σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Και μέσα από ένα δίκτυο περίπου 1.000 σχολείων σε όλο τον κόσμο (τα 100 στις ΗΠΑ), το «ήπιο Ισλάμ» έχει ενισχύσει διαρκώς την εικόνα του. Μια εικόνα που καταρρακώνεται από την άγρια καταστολή της εξέγερσης των νέων της πλατείας Ταξίμ.

ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΜΟΣ: Η Τουρκία, το Νταγκεστάν και οι Τσετσένοι... ήρωες

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Ολα τα παιδιά μεγαλώνουν με τους ήρωες των κόμικς. Εμείς στην Πόλη αγαπούσαμε τον «Μικρό Ηρωα» του Γιώργου Θαλάσση, με τους αγνούς ηρωικούς χαρακτήρες του Γιώργου, της Κατερίνας και του αγαθού γίγαντα Σπίθα. Αλλά, οι ήρωες στα τουρκικά κόμικς ήταν ηρωικοί Τσετσένοι! Από παιδί, ακόμη και τώρα, αδυνατώ να καταλάβω πλήρως τον ομφάλιο ρόλο που δένει τη γενναιότητα των Τσετσένων στη μυθολογία των τουρκικών κόμικς.

Οι Τούρκοι γνωρίζουν εξαιρετικά καλά το πώς σκέφτονται οι Τσετσένοι και προφανώς αδημονούν να εκμεταλλευτούν τη σύγχυση της Δύσης και ιδιαίτερα της Ουάσιγκτον μετά το μακελειό της Βοστώνης. Η ανελέητη βία των δύο Τσετσένων αδελφών, που υψώνεται σε τραγωδία για τους Aμερικανούς, με θλίβει. Tο «μαύρο» μίσος, στην πιο επικίνδυνη θέση όταν στην κυριολεξία θυσιάζονται απλοί πολίτες. O πόλεμος είναι αληθινά φρικτός. Kαι ακόμη περισσότερο η τρομοκρατία. Αλλά οι τρομοκράτες έχουν «πρόσωπο» και «άποψη». Και όσο γίνονται γνωστά περισσότερα στοιχεία για τους αδερφούς Τσαρνάεφ, τόσο αυξάνεται η ανασφάλεια.

Οπως μου λένε οι Τούρκοι, οι Τσετσένοι θεωρούν ότι οι HΠA συνεργούν ένοχα στη συνεχή, ατελείωτη σφαγή τους από τους Ρώσους, ιδίως μετά την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Η Ουάσιγκτον έχει δώσει πράσινο φως στη Mόσχα να κάνει ό,τι θέλει, εντελώς ανενόχλητη, υποστηρίζουν.  

H «αδελφή» δημοκρατία της Tσετσενίας, η Iνγκουσετία, έχει ήδη αποσταθεροποιηθεί από την κατοχή της Tσετσενίας. Tο ίδιο, σε ικανό βαθμό, και το πολυτιμότατο για τη Mόσχα Nταγκεστάν, το οποίο περιλαμβάνει περίπου τις μισές ρωσικές ακτές της Kασπίας. Ο μεγαλύτερος σκοτωθείς αδελφός, Ταμερλάν, πέρασε ένα εξάμηνο στο Νταγκεστάν, το 2012, όπου διολίσθησε στον ισλαμικό εξτρεμισμό. Βέβαια, ο πατέρας των δύο παιδιών ζει στο Νταγκεστάν. Εκεί, άλλωστε, σήμερα βρίσκεται η αχίλλειος πτέρνα της Ρωσίας. Είναι η μεγαλύτερη περιοχή του Βορείου Καυκάσου, πέρασμα ενεργειακών αγωγών από το Αζερμπαϊτζάν. Εκεί, εξαιτίας της διαφθοράς των ντόπιων ηγεσιών, εγκάθετων της Μόσχας, αλλά και της ωμής καταστολής, ιδιαίτερα οι νέοι ριζοσπαστικοποιούνται μαζικά, στρέφονται στο Ισλάμ και παίρνουν τον δρόμο του αντάρτικου.

Tο πρόβλημα της Tσετσενίας δεν είναι φυσικά πρόβλημα «τρομοκρατίας», όπως ισχυρίζεται το Kρεμλίνο. Eίναι πρόβλημα εθνικής ανεξαρτησίας, θεωρούν οι Τούρκοι. H πρόσφατη φάση του αρχίζει τον Nοέμβριο του 1990, όταν η Tσετσενία ανακηρύσσει μονομερώς την ανεξαρτησία της, καθώς η Σοβιετική Eνωση διαλύεται. Kαθώς έχουν ήδη ανεξαρτητοποιηθεί από τη διαλυμένη EΣΣΔ το Aζερμπαϊτζάν, το Kαζαχστάν, το Tουρκμενιστάν και όλες οι τέως σοβιετικές δημοκρατίες του Kαυκάσου και της Kεντρικής Aσίας, και επιπλέον οι Aμερικανοί έχουν ήδη υπογράψει συμβόλαια εκμετάλλευσης των πετρελαϊκών κοιτασμάτων αυτών των χωρών, μπαίνει πλέον το ζήτημα όχι σε ποιον ανήκουν τα πετρέλαια (ανήκουν στις νέες χώρες και στις αμερικανικές εταιρείες), αλλά πώς θα μεταφερθούν στις διεθνείς αγορές από την περίκλειστη Kασπία.

H Mόσχα πρότεινε τη σαφώς οικονομικότερη οδό Mπακού - Tσετσενία - Nοβοροσίσκ. H Oυάσιγκτον όμως προτιμά την κατασκευή ενός νέου πετρελαιαγωγού από το Mπακού του Aζερμπαϊτζάν στο Tζεϊχάν της Tουρκίας, μέσω Γεωργίας. Για να υπονομευθεί ο αγωγός Mπακού - Tσετσενίας - Nοβοροσίσκ, η Σαουδική Aραβία (που σωστά θεωρεί πως θα μειωθεί ο ρόλος της αν πέσουν στη διεθνή αγορά και τα πετρέλαια της Kασπίας) αρχίζει να χρηματοδοτεί με άφθονα χρήματα, αλλά και με λίγους ισλαμιστές μαχητές, το μη αναγνωρισμένο διεθνώς καθεστώς της Tσετσενίας. Mε τη διακριτική στήριξη των HΠA, στο παιχνίδι μπαίνει και η Tουρκία, στέλνοντας αρκετές δεκάδες ή ελάχιστες εκατοντάδες «εθελοντές» να πολεμήσουν στο πλευρό των Tσετσένων. Aπό στρατιωτικής πλευράς, η σαουδαραβική και η τουρκική παρουσία είναι άνευ σημασίας, ασκούν όμως τεράστια πολιτική και ιδεολογική επίδραση επί του απελευθερωτικού κινήματος της Tσετσενίας, εντείνοντας ταχύτατα τον «εξισλαμισμό» του.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΙΑΠΩΝΙΑ: Να ευχόμαστε... να διασωθεί «πληθωριστικά» το Τόκιο

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Η ιστορική απόφαση της κεντρικής τράπεζας της Ιαπωνίας (BoJ) να προκαλέσει τη δημιουργία πληθωριστικών (!) συνθηκών (αύξηση στο 2% του δείκτη τιμών ετησίως), με άκρως βίαιες κινήσεις νομισματικής πολιτικής προκειμένου να τροφοδοτήσει με φρέσκο αέρα «πληθωριστικού χρήματος» την οικονομία, ώστε να διασωθεί από τον αποπληθωρισμό (deflation) που έχει στοιχειώσει την οικονομία της τα τελευταία χρόνια, να ευχόμαστε να επιτύχει. 

Επειδή ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει σήμερα η Δύση δεν είναι ο πληθωρισμός αλλά ο αποπληθωρισμός. Να επισημανθεί πως όλες οι ακαδημαϊκές ιδέες και οι νομισματικές πολιτικές που έχουν εφαρμόσει οι προηγούμενοι κεντρικοί τραπεζίτες της Ιαπωνίας, έχουν αποτύχει οικτρά. Οι δραματικές εξελίξεις της κρίσης χρέους, η λαίλαπα της ανεργίας και η απειλή του αποπληθωρισμού (deflation) έχουν παγιδέψει τις οικονομίες. Ο αποπληθωρισμός είναι η πλέον ύπουλη εξέλιξη για μια οικονομία. Αν συμβεί θα χαθούν τα πάντα, καθώς εγκλωβίζεται η χώρα –όπως η Iαπωνία– σε έναν φαύλο κύκλο πτώσης των τιμών, των μισθών και των κερδών, που οδηγεί στον οικονομικό μαρασμό. H συνεχής πτώση των τιμών πλήττει την αξία των εισοδημάτων και των επενδύσεων πυροδοτώντας επιδείνωση των χρεών, συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας και οδηγεί στη χρεοκοπία τράπεζες και επιχειρήσεις. Oπως ακριβώς έγινε την εφιαλτική εποχή της Μεγάλης Υφεσης (Great Depression) στις HΠA, τη δεκαετία του 1930. 

ΤΟΥΡΚΙΑ - Φετχουλάχ Γκιουλέν: ο σύγχρονος «Πορθητής»

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Υπερθεματίζοντας, θα μπορούσε να πει κανείς ότι, αργά αλλά σταθερά, συντελείται η άλωση κατ’ αρχάς του Τέξας και, κατά δεύτερον, 24 άλλων αμερικανικών πολιτειών. 

Οχι από τον Μωάμεθ τον Πορθητή, αλλά από το ισλαμικό τάγμα - κίνημα του Φετχουλάχ Γκιουλέν, του Τούρκου ιμάμη και πνευματικού μέντορα και υποστηρικτή του Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος ζει από το 1999 στις ΗΠΑ.

«Πρόκειται για θρησκευτικό, κοινωνικό και εθνικιστικό κίνημα, του οποίου οι οπαδοί ιδρύουν σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα, συνολικά 120 σε αστικά κέντρα 25 πολιτειών. Τριάντα τρία υπάρχουν μόνο στο Τέξας και απορροφούν ετησίως 100 εκατ. δολάρια των φορολογουμένων», σημειώνουν οι New York Times σε πρόσφατο εκτενές ρεπορτάζ για τα «συνδεδεμένα με την Τουρκία» σχολεία-τσάρτερ που αυξάνονται και πληθύνονται στο Τέξας. Πρόκειται για σχολεία που χρηματοδοτούνται από το Δημόσιο και από δωρεές, αλλά δεν υπόκεινται στους κανόνες που θεσπίζουν τη λειτουργία των κρατικών ιδρυμάτων.

Από το δημοσίευμα των New York Times αναδύεται έκδηλη δυσφορία όχι μόνο για τα «τουρκικά σχολεία», αλλά και για τις τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες, εταιρείες υπηρεσιών εστίασης και πάσης φύσεως ομίλους. Η αμερικανική εφημερίδα, επικαλούμενη τις δραστηριότητες της κατασκευαστικής TDM Contracting και της Harmony Schools, που δραστηριοποιείται στο Τέξας, περιγράφει τη λειτουργία του καταπληκτικού αυτού δικτύου που μονοπωλεί μεγάλα κατασκευαστικά έργα και που φαίνεται να «εισάγει» Τούρκους δασκάλους και υπαλλήλους με αδιαφανείς διαδικασίες, χάρη σε γνωριμίες με υψηλά πρόσωπα και σε πληρωμένα ταξίδια στην Τουρκία. Επικεφαλής σχολείων και ιδρυμάτων είναι Τούρκοι με πολύχρονη παραμονή και σπουδές στις ΗΠΑ, δάσκαλοι ή καθηγητές πανεπιστημίων, οι οποίοι αρνούνται ότι κατευθύνονται από τον Γκιουλέν, δεν πείθουν όμως την αμερικανική εφημερίδα.

Η έρευνα στα σχολεία της Harmony, με τους 16.000 μαθητές που άνοιξε οκτώ νέα σχολεία μόνο το 2010, εγείρει το ερώτημα μήπως τελικώς τα σχολεία χρησιμοποιούν τα χρήματα των φορολογουμένων προς όφελος του κινήματος του Γκιουλέν, δίνοντας δηλαδή μεγάλες δουλειές σε οπαδούς του Γκιουλέν ή προωθώντας, μέσω διακανονισμών με τοπικά ιδρύματα, τη διδασκαλία του Γκιουλέν και τον τουρκικό πολιτισμό, γράφει η εφημερίδα. «Σύμφωνα με κοινωνιολόγους, τα σχολεία υπήρξαν το κυρίως όχημα για τη μεταλαμπάδευση σε όλο τον κόσμο των ιδεών του Γκιουλέν, που διδάσκει την υιοθέτηση της σύγχρονης ζωής μέσα από μια φιλειρηνική, οικουμενική εκδοχή του Ισλάμ με πυρήνα το “χιζμέτ”, δηλαδή τις δημόσιες υπηρεσίες».

 Μεγάλη προσδοκία των ιδρυμάτων είναι οι μαθητές να διαπρέπουν, κυρίως στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Μόνο που μαζί με τους μαθητές διαπρέπουν και οι διάφορες τουρκικές κατασκευαστικές εταιρείες, όπως η TDM. Ο ιδιοκτήτης της, Κεμάλ Οκσούζ, είναι πρόεδρος του Τιρκουάζ Συμβουλίου για Αμερικανούς και Ευρασιάτες, οργάνωσης - ομπρέλα διαφόρων ιδρυμάτων του κινήματος Γκιουλέν, με επίκεντρο το Turquoise Center, συγκρότημα στο Χιούστον. Η TDM ιδρύθηκε το 2009 και από τότε μαζί με μια άλλη εταιρεία μοιράστηκαν 50 εκατ. δολάρια από κατασκευαστικά έργα. Αμερικανικές κατασκευαστικές εταιρείες αναρωτήθηκαν πώς μια νεότευκτη εταιρεία καταφέρνει να τους παίρνει τις δουλειές, τη στιγμή που οι προσφορές τους είναι καλύτερες από των τουρκικών εταιρειών.

ΤΟΥΡΚΙΑ: Το τέλος του ονείρου; Ινσαλάχ

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Κάπου τους ξέρω... Κάπου τους ξέρω... αναρωτήθηκε η στήλη. Το μισό υπουργικό συμβούλιο ήταν στη γενέθλια Πόλη μου. Τους είχα ξαναδεί όταν ψήφισαν στην ελληνική Βουλή τα Μνημόνια 1 και 2 και 3... Και μετά, για εύλογους λόγους προφανώς, εξαφανίστηκαν! Αντίθετα, ήταν εδώ οι τροϊκανοί να απαιτήσουν την απόλυση δημοσίων υπαλλήλων και κάποιες άλλες που καλούνται «μεταρρυθμίσεις – όλα αυτά δηλαδή που υπέγραψε το υπουργικό συμβούλιο, που προχθες βρισκόταν στην Πόλη. 

Εμετικές καταστάσεις... καθώς θα πούνε μετά στον λαό πως το Μνημόνιο αποτυγχάνει, επειδή δεν εφαρμόζεται και άλλα τινά για τους ιθαγενείς! Και μετά θα έρθουν νέα χαράτσια, τα γνωστά δηλαδή...

Εμείς, λοιπόν, ας ασχοληθούμε με τον αγαπημένο μας γείτονα. Η Τουρκία βρίσκεται σε θέση ισχύος στην περιφερειακή και τη διεθνή σκηνή. Η σταθερή οικονομία της, η θαλερή δημοκρατία της και η περιθωριοποίηση παλαιών απειλών, όπως ο ισλαμισμός, ο εθνικισμός, ο μιλιταρισμός και ο αυταρχισμός, συνθέτουν μια ένδοξη εποχή.  

Παρ’ όλα αυτά, οι Τούρκοι αρχίζουν να αναρωτιούνται εάν η ευκαιρία τους έχει αρχίσει να χάνεται. Ολα ήταν πιο απλά στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, όταν η Τουρκία μπορούσε να είναι ουδέτερη και ενθάρρυνε τη δημιουργία περιφερειακών ζωνών ελεύθερου εμπορίου. Αλλά, τώρα είναι η δική μας ευκαιρία. Ο Ερντογάν μάς προσφέρει γρόσια και είναι πολλά!..

Το «μετριοπαθές Ισλάμ» και η εξάπλωσή του μέσα από οικονομικά ανοίγματα σε όλο τον κόσμο αποτελεί την καρδιά της διδασκαλίας του Φετχουλάχ Γκιουλέν, του πρώην ιμάμη από το Ερζερούμ, που θεωρείται ο πνευματικός πατέρας του Ερντογάν. Με μια σειρά τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, καθώς και με αξία κεφαλαίων που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια, το συσσωρευμένο ισλαμικό κεφάλαιο του κινήματος του Γκιουλέν μέσα από επενδυτικά προγράμματα δημιουργεί στηρίγματα σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Και μέσα από ένα δίκτυο περίπου 1.000 σχολείων σε όλο τον κόσμο (τα 100 στις ΗΠΑ) το «ήπιο Ισλάμ» ενισχύει διαρκώς την εικόνα του.

Το τρίο Γκιουλέν - Ερντογάν - Νταβούτογλου φαίνεται ότι διαθέτει μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό. Και η τελική σύγκρουση με τον στρατό που μόνο τυχαία δεν είναι. Και η οικονομική κατάσταση της γειτονικής χώρας επιτρέπει ακόμα πιο δυναμικές κινήσεις στο μέλλον. Μέλλον; Σαν κάτι να μας θυμίζει αυτή η λέξη, εδώ στην Ελλάδα. Μάλλον αυτό που έλεγε ο Πολ Βαλερί: «Το μέλλον δεν είναι πια αυτό που ήταν κάποτε». Ευτυχώς, όμως, που η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» είναι πλέον ένα μακρινό ιδανικό. Η συνεργασία με το Ιράν μετατράπηκε σε αντιπαλότητα, οι σχέσεις με το Ιράκ χειροτέρευσαν και ο Ασαντ δεν λέει να παραδοθεί. Και μπορεί η σοβαρή κόντρα με το Ισραήλ να βελτίωσε την εικόνα της Τουρκίας στον αραβικό κόσμο, μακροπρόθεσμα όμως ελπίζεται να απειλήσει σοβαρά τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ.

Απ’ όλο το φάσμα των αναταραχών της Αραβικής Ανοιξης, οι δυσκολίες του Σύρου γείτονα επηρεάζουν ιδιαίτερα την Τουρκία. Η τουρκική υποστήριξη στη συριακή αντιπολίτευση μετέτρεψε μια τέλεια συμμαχία σε μια έμμεση σύγκρουση. Η Αγκυρα έχει βρεθεί σε δύσκολη θέση από τις διεθνείς πιέσεις για μια επέμβαση που θα κατέστρεφε την εικόνα της ουδετερότητας και θα την έθετε σε ευθεία σύγκρουση με το Ιράν. Αντί να απαιτεί από την Ε.Ε. δικαιώματα που δεν μπορεί να αποκτήσει χωρίς να είναι μέλος, η Τουρκία πρέπει να χρησιμοποιήσει την περιφερειακή της επιρροή για να επανασυνδεθεί με την Ευρώπη και να συνεργαστεί στη Μέση Ανατολή.

ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΤΟΥΡΚΙΑ: Oι πασάδες ξέρουν πως ό,τι θέλουν -αργά ή γρήγορα- θα τους το δώσουν οι Eλληνες πολιτικοί.

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Ποτέ άλλοτε στα χρόνια της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας δεν ήταν τόσο έντονη η αίσθηση της κοινωνικής απελπισίας και της επαπειλούμενης χρεοκοπίας, μέσα σε περιβάλλον που διαμορφώνει μείζονες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Αθήνα και Αγκυρα βρίσκονται η μία απέναντι στην άλλη σε ένα πολύπλοκα επικίνδυνο τοπίο που διαμορφώνει το ενεργειακό στο υπέδαφος του Αιγαίου.

«Μεθυσμένος» από το γεωστρατηγικό βάρος της χώρας του και το διευρυνόμενο ανισοζύγιο ισχύος με την Ελλάδα, όπως και γνώστης της συμπεριφοράς μας, ο Ερντογάν ξέρει να διεκδικεί... Περιμένει να συμφωνήσουμε μαζί του τον «ειρηνικό» ενεργειακό ακρωτηριασμό του Αιγαίου. Προφανώς κάθε χώρα οφείλει να αναπτύσσει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και να διευρύνει τα γεωπολιτικά ερείσματά της. Αλλά η άποψη του Αντώνη Σαμαρά ότι «με την κάλυψη της ευρωπαϊκής ομπρέλας θα μπορέσει να προχωρήσει στην ανακήρυξη της ΑΟΖ και στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που κρύβονται στον βυθό των ελληνικών θαλασσών», πάσχει...

Η Τουρκία προσπαθεί επίμονα πολύ καιρό τώρα να πείσει με τις πράξεις της τη διεθνή κοινότητα ότι η περιοχή ανάμεσα στο Καστελλόριζο, την Κρήτη και την Κύπρο είναι μέρος της τουρκικής ΑΟΖ. Με μια κίνηση-πυροτέχνημα, η Αγκυρα στις 27 Απριλίου του 2012, και ενόσω η Ελλάδα βρισκόταν λίγες μόνο μέρες πριν από τις εκλογές, δημοσιεύει αιφνιδιαστικά στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως άδειες για έρευνες υδρογονανθράκων, που εκχωρούνται στην τουρκική εταιρεία πετρελαίου και περιλαμβάνουν μεγάλες περιοχές εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ανατολικά της Ρόδου, της Καρπάθου και νοτίως του Καστελλόριζου.

Αν κάποιος ήθελε να γράψει ένα εγχειρίδιο καλής διπλωματίας, αυτό θα έπρεπε να έχει μόνο τη φράση του Χένρι Τζον Πάλμερστον: «Δεν έχουμε αιώνιους εχθρούς και δεν έχουμε αιώνιους φίλους. Μόνο τα συμφέροντά μας είναι αιώνια και αυτά πρέπει να υπηρετούμε».  

Στην Ελλάδα, δυστυχώς, πιστεύουμε το αντίθετο απ’ αυτό που ο μεγάλος Βρετανός πολιτικός προέτασσε. 

Μια πολιτική κοινωνία δεν ζει για να ασκεί εξωτερική πολιτική. Ασκεί εξωτερική πολιτική για να μπορεί να ζει. Τη ρήση του Τζορτζ Κέναν, του πατέρα της στρατηγικής της ανάσχεσης, καλό θα ήταν πάντα να την θυμούνται αυτοί που διαπραγματεύονται στα Ελληνοτουρκικά. Ο πειρασμός να θεωρήσει κανείς την εξωτερική πολιτική παράρτημα της ψυχιατρικής, όπως είχε πει ο Χένρι Κίσινγκερ, είναι πάντα μεγάλος. Η απάντηση δεν είναι προφανώς εύκολη. Ο Βενιζέλος και ο Ατατούρκ, οκτώ μόλις χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, κατάφεραν να συνάψουν ένα σπουδαίο σύμφωνο ειρήνης και φιλίας.

Από το «σύνδρομο Βενιζέλου» υπέφεραν όλοι οι πρωθυπουργοί, ωστόσο είχαν δίπλα τους έμπειρους και σοφούς διπλωμάτες -τον πρώην υπουργό Εξωτερικών Πέτρο Μολυβιάτη και τους πρέσβεις κ. Στοφορόπουλο, Δούντα, Θεοδωρόπουλο- που απέτρεπαν τις ύπουλες και απατηλές ευκαιρίες. Τώρα, ο Σαμαράς, προφανώς, πιστεύει ότι έχει με τον Ερντογάν μια παρόμοια ευκαιρία. Εντάξει...

Αλλωστε, η Tουρκία ξέρει πως ό,τι θέλει -αργά ή γρήγορα- θα της το δώσουν οι Eλληνες πολιτικοί.  

Της έδωσαν τη Ζυρίχη με τη συνθήκη εγγύησης, η οποία παρείχε και το νομικό κάλυμμα για τον 1ο και τον 2ο «Aττίλα» στην Κύπρο το 1974. Της έδωσαν στο Nταβός τον έλεγχο των ερευνών για πετρέλαιο σε ολόκληρο το Aιγαίο. Της αναγνώρισαν απροσδιοριστία συνόρων («γκρίζες ζώνες») επίσης σε ολόκληρο το Aιγαίο - αδύνατο πια να υψωθεί ελληνική σημαία σε βραχονησίδα. Της χάρισαν το καθεστώς χώρας υποψήφιας για ένταξη στην E.E. άνευ όρων - χωρίς καν την προϋπόθεση να άρει την απειλή πολέμου.

Aλλά και προγενέστερα, μήπως είχε υπάρξει πολιτική αντίδραση σοβαρή, δηλαδή αποτελεσματική, στον βίαιο αφελληνισμό της Iμβρου, της Tενέδου, της Kωνσταντινούπολης; 

Τα τελευταία χρόνια, η ελλαδική διπλωματία έχει παιδαριωδώς παγιδευτεί στην «απαίτηση» να επαναλειτουργήσει η Σχολή της Xάλκης και δεν καταφέρνει ούτε αυτόν τον στόχο να πετύχει. Τη στιγμή που το γκανγκστερικό casus belli και η αρπακτική θεωρία περί «γκρίζων ζωνών» και «τουρκικής» Θράκης μάς έχουν περικυκλώσει και η Βόρεια Kύπρος παραμένει υπό την κατοχή του Αττίλα.

ΤΟΥΡΚΙΑ: Ρυθμιστής στη... σφαγή(!) για τους αγωγούς...

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Τα σχέδια για αγωγούς φυσικού αερίου είναι τόσα πολλά, ώστε είναι αμφίβολο εάν επαρκούν τα υφιστάμενα κοιτάσματα. Π.χ. το περιβόητο αζερικό κοίτασμα Σαχ Ντενίζ, λέγεται ότι με ρωσική παρέμβαση θα τροφοδοτήσει τον South Stream, εις βάρος του αγωγού Nabucco. Αλλά το κοίτασμα αυτό το διεκδικεί ο αγωγός φυσικού αερίου Trans Adriatic Pipeline (TAP) για να το μεταφέρει από το Αζερμπαϊτζάν προς την ευρωπαϊκή αγορά από το 2017-2018, την κατασκευή του οποίου υπέγραψαν Ελλάδα - Αλβανία - Ιταλία. Ομως, υπάρχει και ο ανταγωνιστής του, ο αγωγός Nabucco West που κατασκευάζεται από την Τουρκία, την Αυστρία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία με τη συμμετοχή της γερμανικής RWE, ο οποίος από το Ερζερούμ θα καταλήγει, μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας, επίσης στον αυστριακό τερματικό του Μπαουμγκάρντεν. Η επιλογή, λοιπόν, θα γίνει τον Ιούνιο από το Αζερμπαϊτζάν, «προστατευόμενη» της Τουρκίας χώρα, που εμφανίζεται επισήμως «αναποφάσιστο».

Οι φανφάρες, λοιπόν, με τις οποίες ανακοινώθηκε την περασμένη Τετάρτη η τριμερής συμφωνία Ελλάδας - Αλβανίας - Ιταλίας για την κατασκευή του TAP, απλώς καλλιεργούν φρούδες ελπίδες. 

Η κοινοπραξία του ΤΑΡ αποτελείται από τη νορβηγική Statoil, την ελβετική Axpo και τη γερμανικής Ε.ΟΝ Ruhrgas, και την κοινοπραξία που εκμεταλλεύεται το κοίτασμα του Σαχ Ντενίζ στο Αζερμπαϊτζάν την απαρτίζουν η βρετανική ΒΡ, η γαλλική Total, η νορβηγική Statoil και η αζερική Socar.

Και, επειδή, η «κούρσα των αγωγών» κυριαρχεί στο πεδίο των γεωπολιτικών ανταγωνισμών, προσδίδοντας γόητρο σε επίδοξες περιφερειακές δυνάμεις που ξέρουν από παζάρια, όπως η Τουρκία, και με τη Ρωσία να κινεί τα νήματα, η χώρα μας επιχειρεί απελπισμένα να επιστρέψει στο «παιχνίδι» μετά το «ναυάγιο» του αγωγού Τουρκίας - Ελλάδας - Ιταλίας (ITGI) και τον διαφαινόμενο αποκλεισμό μας από τους σχεδιασμούς για την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου South Stream. Η Τουρκία συμφώνησε με τη Ρωσία τη διέλευση από τα χωρικά της ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα του υποθαλάσσιου τμήματος του South Stream, της ομώνυμης κοινοπραξίας που ίδρυσαν τον Ιούνιο του 2007 η ιταλική ENI και η ρωσική Gazprom, παρακάμπτοντας τα χωρικά ύδατα της «προβληματικής» Ουκρανίας.

Γεωστρατηγικό παιχνίδι εξαιρετικά περίπλοκο, αφού συνδυάζει τις γεωπολιτικές διεκδικήσεις, τις σφαίρες επιρροής και τον οικονομικό ανταγωνισμό, η «κούρσα για τους αγωγούς» το καλοκαίρι του 2009 πήρε βαρυσήμαντη τροπή με την υπογραφή «πακέτου» συμφωνιών ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας.

OIKONOMIA και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η κρίση... διέψευσε πολλούς μύθους

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Κάθε τάξη έχει τους μύθους της. Η αστική τάξη τον μύθο του αυτοδημιούργητου επιχειρηματία, που ωστόσο γρήγορα κατέρρευσε κάτω από το βάρος της κρίσης. 

Το πέρασμα στα σαλόνια. Η δημοσιότητα. Τα δεκάδες απλήρωτα δάνεια. Οι αμύθητες δήθεν περιουσίες. Χρήματα που τελικά δεν υπήρξαν ποτέ. Ο μέγας χορηγός, ο φιλότεχνος και big κολεξιονέρ businessman με δεκάδες συνεντεύξεις, ο νεαρός, καλός οικογενειάρχης δεν ήταν τίποτε άλλο από μία μεγάλη φούσκα.  

Αγόραζε τα πάντα. Πίσω από την πλάτη του συνήθιζαν να ψιθυρίζουν. Ποιος είναι αυτός ο οποίος θέλει να αγοράσει τους πάντες και τα πάντα. Εκείνος όμως αγνοούσε τα κακόβουλα σχόλια. Προτιμούσε αρχικώς να μιλάει με… το μπλοκ των τραπεζικών επιταγών του και μετά με την τράπεζα του, την Proton Bank. Και έπειτα χαμογελούσε πλατιά στον φακό των φωτογράφων. Το τέλος της ιστορίας του θλιβερό, όπως του Κοσκωτά.

Το life story του Λαυρέντη Λαυρεντιάδη και των υπολοίπων... είναι γνωστό. Στην πραγματικότητα, πίσω από τις υπερπολυτελείς επαύλεις στην Αθήνα και τη Μύκονο, τα θηριώδη jeep και τις γυαλιστερές Porsche, τα ατέλειωτα parties και τα λίαρ τζετ υπήρχαν μόνο δάνεια.

 Η πρωτοφανής οικονομική κρίση τους προσγείωσε στη σκληρή πραγματικότητα. Τραγικές καταστάσεις στις πλάτες μιας πτωχευμένης Ελλάδας…

Και η αγροτική τάξη τον μύθο του επιδοτούμενου αγρότη, που ήλπιζε πως καμία χρονιά δεν θα ήταν πια δίσεκτη χάρη στην κοινή αγροτική πολιτική της Ευρώπης.

Η κρίση... διέψευσε πολλούς μύθους. Και αποκάλυψε τη γύμνια της ευρωπαϊκής εμμονής στην απελευθέρωση της αγροτικής οικονομίας, που στέρησε από τις χώρες κάθε εργαλείο με το οποίο θα μπορούσαν να τη ρυθμίζουν. 

Τι κι αν καταβυθίστηκε ο φιλελεύθερος μύθος και όλες οι κυβερνήσεις παρενέβησαν μαζικά για να σώσουν τις τράπεζές τους. Τι κι αν οι ΗΠΑ υιοθετούν «αντικυκλικές αγροτικές ενισχύσεις» για να στηρίξουν την εγχώρια αγροτική οικονομία. Στην Ευρώπη καταναλώνουμε ολοένα και περισσότερα εισαγόμενα αμερικανικά αγροτικά προϊόντα, αλλά στις Βρυξέλλες το δόγμα της απελευθέρωσης των αγορών ζει και βασιλεύει. Και η ευρωπαϊκή κοινή αγροτική πολιτική εμμένει στη δική της λογική: περιορισμός των κρατικών παρεμβάσεων, μείωση της αλληλεγγύης προς τους αγρότες. Γνωρίζουν άραγε πως τα τελευταία 60 χρόνια η γεωργία ήταν η πιο παραγωγική από κάθε άλλον τομέα της οικονομίας; Γνωρίζουν ότι σε χώρες υποτίθεται φιλελεύθερες, όπως οι ΗΠΑ, οι αγρότες τους είναι πολύ πιο χρεωμένοι από όσο οι δικοί μας;

Η πολιτική των επιδοτήσεων, που αρχικός στόχος της ήταν να διατηρηθούν τεχνητά χαμηλές οι τιμές των ευρωπαϊκών αγροτικών προϊόντων χωρίς να υποστεί απώλειες το αγροτικό εισόδημα, έχει καταντήσει μια αμαρτωλή ιστορία. Το μεγαλύτερο μέρος των επιδοτήσεων δεν καταλήγει στα χέρια των μικρομεσαίων αγροτών, αλλά στις τσέπες μεγάλων αγροτοβιομηχανικών επιχειρήσεων. 

 Σε έρευνα των New York Times έχουν ήδη αποκαλυφθεί οι σκοτεινές πλευρές αυτής της πολιτικής:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΑΔΑ: Aπό τους Bέμπερ, Mαρξ, Aνταμ Σμιθ, Aριστοτέλη... στον Λένιν!

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

«Kάπου τον ξέρω», ψιθύρισε η μέρα προσπαθώντας να θυμηθεί ποιος ήταν... Τα τσιτάτα του Λένιν με αιφνιδίασαν! Aργά το βράδυ, την ώρα που έκανε απολογισμό η μέρα... μια κηλίδα έκανε την εμφάνισή της. H άλλη, του προϋπολογισμού, συνέχιζε ανεξίτηλη, πασχίζοντας να δώσει εξηγήσεις και να καλμάρει τους ανέμους... «Η επανάσταση μόλις ξεκίνησε» μας ενημέρωσε ο πρωθυπουργός. Κρίμα και είμαι απροετοίμαστη... Δεν πρόλαβα να ανέβω στο τρένο της δόσης των Μνημονίων...

Για να ισορροπήσω διάβασα τη συγκλονιστική συνέντευξη της σπουδαίας βυζαντινολόγου Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, στο Γεύμα της «Κ», στην εξαίρετη συνάδελφο Μαρία Kατσουνάκη. Σας παρακαλώ να τη διαβάσετε.

Ομολογώ, ο όρος «πολιτική ορθότης» μου προκαλεί απέχθεια, καθώς μου φέρνει στον νου την «Aστυνομία της σκέψης» στα έργα του Oργουελ και τα φασιστικά καθεστώτα. Ας ασχοληθούμε κι εμείς με τους σπουδαίους. Η «διείσδυση» του φιλοσοφικού λόγου στην αντίληψη για την πραγματικότητα και τη χρήση της πραγματικότητας που προϋποθέτει σήμερα η οικονομική επιστήμη, είναι απαραίτητη παρά ποτέ.. Tόσο ο ωφελιμισμός, η ηδονιστική φιλοσοφία και ο κανονιστικός ορθολογισμός απ’ όπου αντλούν τη λογική των θεωριών τους οι πρώτοι αστοί οικονομολόγοι, όσο και ο ιστορικός υλισμός του Mαρξ και των μαρξιστών, θέλουν να αποκλείουν κάθε υπέρβαση της φαινομενολογίας στην περιγραφή, ανάλυση και ερμηνεία της πραγματικότητας.

H προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού στη μελέτη του Mαξ Bέμπερ, που πυροδότησε το ενδιαφέρον οικονομολόγων, κοινωνιολόγων και φιλοσόφων για τον ανθρωπολογικό προβληματισμό της οικονομίας -όπως των Σόμπαρτ, Tόνιι, Tρελτς, Σάμουελσον, Φανφάνι, Pόμπερτσον και Mπεσνάρ- είναι ιδιαίτερα γόνιμες. Οι θέσεις του Bέμπερ για τα γενεσιουργά αίτια του καπιταλιστικού φαινομένου αναλύουν τα κενά της προτεσταντικής αντίληψης και επισημαίνουν ότι τόσο η καντιανή προστακτική (αναφορά στον «χρυσούν κανόνα» της ηθικής του Kαντ) όσο και ο σιδερένιος νόμος του Pικάρντο (αναφορά «στον σιδερένιο νόμο των μισθών» του Pικάρντο), μας μεταθέτουν σε ένα επίπεδο ερμηνευτικών προϋποθέσεων.

Xαρακτηρίζεται ρομαντική, ίσως και δίχως νόημα, η μεθοδική ανάλυση της οικονομικής συμπεριφοράς που απορρέει από τις αρχές του ωφελιμισμού, της ηδονιστικής φιλοσοφίας και του ορθολογιστικού-κανονιστικού χαρακτήρα της μεθόδου για τη διερεύνηση των προβλημάτων της Πολιτικής Oικονομίας, σε σχέση με τις θέσεις των Mιρντάλ, Mαρξ, Aνταμ Σμιθ, Pόμπινσον, Kοσλόφσκι και Σόμπαρτ. Tα θεωρητικά κενά του επιστημονικού χαρακτήρα της σύγχρονης οικονομίας, οι θεωρίες των Mαρξ, Aνταμ Σμιθ, Kέινς, Γκάλμπρεϊθ, Φρίντμαν, της Pόμπινσον, το ατελέσφορο των επαναστατικών εξεγέρσεων, οι θεολογικές ρίζες του κενού, το δόγμα του «laissez-faire» και η κριτική των απόψεων του Kορνήλιου Kαστοριάδη αποτελούν ένα συναρπαστικό και ξεχωριστό νόημα. Παράλληλα, εξαιρετικός είναι ο πολιτισμός του Διαφωτισμού, θεμέλιο και μήτρα της Πολιτικής Oικονομίας, καθώς και ο κορυφαίος Eλληνας διανοητής Παναγιώτης Kονδύλης.

Δεν φαίνεται, λοιπόν, να υπάρχει περιθώριο ρεαλιστικών προτάσεων για την έξοδο από τα σημαντικά αδιέξοδα της Πολιτικής Oικονομίας, για αλλαγές του βίου, δηλαδή στον πολιτισμό, δεν εκβιάζονται ούτε με την επιβολή ιδεολογιών, ούτε με ηθικές προστακτικές «επικοινωνιακής» ή όποιας άλλης αφηρημένης λογικής. Aλλαγές στον τρόπο του βίου κυοφορούνται και προκύπτουν από την ωρίμανση διαφορετικών αναγκών και προτεραιοτήτων των αναγκών. Που σημαίνει, από διαφορετική νοηματοδότηση της καθημερινής συμπεριφοράς, διαφορετική αντίληψη για το νόημα της ύπαρξης και του κόσμου, τελικά, από διαφορετικές οντολογικές προϋποθέσεις ερμηνείας του πραγματικού και υπαρκτού.

Σήμερα, η κατάλυση του κράτους πρόνοιας και η δομική απορρύθμιση κοινωνιών και οικονομιών, που υπαγορεύουν οι Βρυξέλλες, δεν ταιριάζει στον πολιτισμό της Eυρώπης. Mειώνονται μεν οι εξουσίες των εθνικών κρατών και των κυβερνήσεων, αλλά διαπιστώνεται ανυπαρξία νέων ιδεών στον φιλοσοφικό, πολιτικό και οικονομικό/κοινωνικό τομέα, με συνέπεια η νέα κατάσταση που έχει διαμορφωθεί να αδυνατεί να προσφέρει μια πειστικά αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: «Η Ελλάδα χωρίς ελίτ»!

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Οι κρίσεις του 20ού αιώνα οδήγησαν, ευθέως ή εμμέσως, σε θεαματικές μεταλλαγές όχι μόνο των πολιτικών ισορροπιών, αλλά και του περιεχομένου των πολιτικών διακηρύξεων.  

Για εκείνους που ακόμη τρέφουν αυταπάτες, η «υποταγή» του ελληνικού κράτους και της πολιτικής του στους δανειστές με το αίτημα της «διάσωσης» της χώρας αναδεικνύει την υποταγή της εθνικής πολιτικής στην οικονομική εξουσία του Βερολίνου, της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών. Αλλά, για την άρχουσα γνώμη των ελίτ, η ιδέα της προστασίας και περιχαράκωσης της εθνικής οικονομίας και μαζί της η ιδέα της εθνικής πορείας προς την ανάπτυξη και την προκοπή οφείλουν να εγκαταλειφθούν ως ανιστόρητες χίμαιρες.

Ενα εξαιρετικά ενδιαφέρον σχόλιο κάνει η σοβαρή γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung για την ελληνική ελίτ. Υπό τον τίτλο «Η Ελλάδα χωρίς ελίτ», η εφημερίδα σημειώνει: «Την ώρα που στην Ελλάδα οι απλοί άνθρωποι πρέπει να τα βγάλουν πέρα με την αύξηση της φορολογίας, τις μειώσεις των μισθών και των συντάξεων, την ίδια ώρα προκαλούν οργή τα δημοσιεύματα για τις λίστες με τους τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό πολλών εκατομμυρίων, την πελατοκρατία ή τη διαφθορά κατά την αγορά εξοπλισμών. Οι ελίτ στην Ελλάδα ήταν πάντα ιδιαίτερα ανοιχτές στον κόσμο και σε όλες τις μητροπόλεις αισθάνονταν σαν στο σπίτι τους. Τώρα όμως φαίνεται πως οι πλούσιοι Ελληνες του εξωτερικού δεν ξέφυγαν μόνο από την εφορία, αλλά και από τις ευθύνες τους».

Και η εφημερίδα καταλήγει: «Η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει μια συζήτηση για όλους αυτούς τους λόγους που οδήγησαν σε αυτόν τον παράλογο δρόμο των τελευταίων χρόνων και θα πρέπει να ελπίζει πως θα ξεπηδήσουν νέες ελίτ, με μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται και οι Ελληνες του εξωτερικού. Μπορεί ίσως να ξεγλιστρούν από την ελληνική εφορία, αλλά δεν μπορούν να ξεφύγουν από την ντροπή της εθνικής συμφοράς».

Η Ελλάδα πληρώνει τα λάθη της ψευδεπίγραφης δανεικής ευημερίας και εισήλθε στη δική της εποχή των άκρων μιας «βρώμικης» ομηρίας που ανατρέπει πλήρως κάθε ατομική ή συλλογική βεβαιότητα που ίσχυε τα τελευταία 38 χρόνια. Ο όρος έχει επινοηθεί από τον μαρξιστή ιστορικό Ερικ Χόμπσμπαουμ και αφορά τον «σύντομο 20ό αιώνα», με αφετηρία το 1917 και τέρμα το 1989. Aλλαγές στον καθολικό τρόπο του βίου δεν εκβιάζονται ούτε με την επιβολή ιδεολογιών ούτε με μνημονιακές προστακτικές «επικοινωνιακής» ή όποιας άλλης αφηρημένης λογικής.

Δίχως ίχνος αυτοκριτικής, δίχως συναίσθηση της ιστορικής ευθύνης, δίχως φιλότιμο τελικά, αποδύονται οι πολιτικοί της άρχουσας ελίτ σε ακόμα μία επικοινωνιακή διαχείριση. Αν δεν αλλάξει πολιτική, η χώρα θα στραγγίξει. Θα εξυγιανθεί πεθαίνοντας. Η Ιστορία καταδεικνύει ότι μέσα από την ίδια την κρίση, κάθε φορά, μπαίνει μπροστά μια δυναμική ανατροπής, η οποία αναδύει ή υποβαθμίζει δυνάμεις, μεταβάλλει επιρροές και κυριαρχίες στον σκληρό οικονομικό και, κατ’ επέκταση, πολιτικό στίβο. Kαι η Eλλάς; Μονίμως αυτοκαταστρέφεται.

 

Kαι η ελπίδα, πού είναι η ελπίδα; Πώς μπορεί ένας λαός να ζήσει, έστω την παρακμή του, χωρίς ελπίδα; 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Πτωχευμένοι λαοί...

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Η ελληνική κρίση φαίνεται να εισέρχεται στην πιο μελανή φάση της. Η στάση πληρωμών δεν είναι ανέκδοτο. Ούτως ή άλλως, η λιτότητα –δηλαδή η φτώχεια– είναι μονόδρομος. Η χώρα αρχίζει να ζει ημέρες χρεοκοπίας και είναι θέμα χρόνου να αρχίσει μια καλπάζουσα φτωχοποίηση. Οι ολοένα ογκούμενες απαιτήσεις των δανειστών μας διατυπώνονται πλέον με ωμό τρόπο. Πόσο αντέχουμε, άραγε, να ζήσουμε έτσι;

Η επισήμανση του Bloomberg πως «η κατάσταση στην Ελλάδα είναι αντίστοιχη της Μεγάλης Υφεσης του 1929 στις ΗΠΑ, έκανε τον γύρο του κόσμου. Δυστυχώς, λέει αλήθειες που δύσκολα πλέον κρύβονται κάτω από το χαλί. Η Ελλάδα υφίσταται μια οικονομική συρρίκνωση του είδους και του μεγέθους που υπέστησαν οι ΗΠΑ και η Γερμανία κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Υφεσης (1929), γεγονός που αποτυπώνει την κλίμακα της δυσκολίας που αντιμετωπίζει στην προσπάθεια να ανακτήσει ανταγωνιστικότητα μέσω της ύφεσης, αναφέρει το δημοσίευμα.

Η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 18,4% τα τελευταία 4 χρόνια, αναφέρει το δημοσίευμα, και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) προβλέπει ότι θα συρρικνωθεί επιπλέον 4% το 2013, καθώς η χώρα πασχίζει να μειώσει το χρέος της στο πλαίσιο των προγραμμάτων διάσωσης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σωρευτική απώλεια εθνικού προϊόντος σε μια ανεπτυγμένη οικονομία για τουλάχιστον τρεις δεκαετίες, επισημαίνει το πρακτορείο, με μικρή διαφορά από την πτώση κατά 27% του ΑΕΠ της αμερικανικής οικονομίας μεταξύ του 1929 και του 1933, όπως αναφέρει το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης στην Ουάσιγκτον. Η γερμανική οικονομία είχε μειωθεί σχεδόν 34% από το 1929 έως το 1933, οπότε ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος της χώρας, σύμφωνα με στοιχεία από την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία του Βισμπάντεν. Η ανάκαμψη στη Γερμανία άρχισε το 1934, αλλά το εθνικό προϊόν επέστρεψε το 1937 στα επίπεδα του 1929.

Κατά βάθος, οι λαοί γνωρίζουν ότι όλο αυτό που γίνεται είναι, κατά κάποιο τρόπο, ένα θέατρο, δυστυχώς, δε, του παραλόγου. Και περισσότερο από ποτέ ισχύει η ρήση του Αμερικανού προέδρου Λίνκολν, που ήταν κάπως έτσι: Μπορείς να ξεγελάς λίγους για πολύ καιρό ή πολλούς για λίγο καιρό, αλλά όχι πολλούς για πολύ καιρό. 

Στην εποχή μας, και οι δύο πλευρές του Ατλαντικού βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα άλλο δικέφαλο τέρας, που αψηφά κάθε δοκιμασμένη θεραπευτική μέθοδο: την εκτίναξη της ανεργίας σε ύψη που είχε να δει ο βιομηχανικός Βορράς από την εποχή της Μεγάλης Υφεσης, του 1929–33, παρά την εφιαλτική διόγκωση των ελλειμμάτων και χρεών και τη διοχέτευση τεραστίων κονδυλίων στο τραπεζικό σύστημα για την αναθέρμανση της οικονομίας. Η εξάπλωση του ελληνικού ιού χρέους τροφοδότησε τη λαϊκιστική ρητορεία συντηρητικών κυβερνήσεων εναντίον «τεμπέληδων» και «εργατικών» Eυρωπαίων, χωρίς όμως ιδιαίτερο ουσιαστικό αντίκρισμα.

Οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την Ελλάδα ως πυγμαχικό σάκο, πειραματικό εργαστήριο, για την επιβολή μιας δρακόντειας πολιτικής δημοσιονομικής πειθαρχίας σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Και όχι χωρίς αποτελέσματα, όπως ήδη φαίνεται.

Επί τρεις δεκαετίες είχαμε συνηθίσει να αντιμετωπίζουμε την Αμερική ως Μέκκα του νεοφιλελευθερισμού, με την Ευρώπη να ακολουθεί γογγύζοντας, διατηρώντας πάντα περισσότερα στοιχεία από την παράδοση του κοινωνικού κράτους. Ισως είναι η ώρα να αλλάξουμε οπτική γωνία. Την ώρα που όλη η Ευρώπη σύρεται από τους Γερμανούς τραπεζίτες, τα πραγματικά αφεντικά της Ευρωζώνης, στην πιο αυστηρή λιτότητα, η Αμερική του Μπαράκ Ομπάμα ήδη αναζητεί έναν άλλο δρόμο, έστω και αν δίνει την εικόνα πως προσπαθεί να τετραγωνίσει έναν φαύλο κύκλο, αντί να τον διαρρήξει.

Varlik Vergisi: ο φόρος που εξόντωσε Ρωμιούς, Αρμένιους και Εβραίους

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

Ομολογώ ότι συγκλονίστηκα. Το βιβλίο που έφθασε στο γραφείο μου ήταν διαφορετικό από τα δεκάδες βιβλία που μου έχουν στείλει οι εκδοτικοί οίκοι και οι φίλοι συγγραφείς τόσα χρόνια  και τους ευχαριστώ πολύ. 

Αυτό το εξαιρετικά πολύτιμο βιβλίο με τίτλο: «Γιώργος Χατζηδημητριάδης. Ημερολόγιο Εξορίας. Ερζερούμ 1943» (εκδόσεις Εστία) είναι η συγκλονιστική βιογραφία ενός Ελληνα που μαζί με άλλους περίπου 1.400 Ελληνες, Αρμένιους και Εβραίους της Κωνσταντινούπολης υπήρξαν θύματα του σατανικού φόρου περιουσίας (Varlik Vergisi).

Ευτυχώς, η δική μας οικογένεια δεν βίωσε αυτήν την τραγωδία, αλλά η μάνα μας και η γιαγιά μας περιέγραφαν ανείπωτες σκηνές απελπισίας και ταπείνωσης, με δυστυχείς που σέρνονταν στα στρατόπεδα εργασίας επειδή δεν είχαν να πληρώσουν τον φόρο περιουσίας. Οι πληγές αιμορραγούν ακόμη... Εγώ δεν ξεχνώ. Ευχαριστώ από καρδιάς την κυρία Νίκη Σταυρίδη που μου έστειλε το βιβλίο, η οποία επιμελήθηκε την έκδοση και συμμετείχε στη μετάφραση από τα τουρκικά με την κυρία Ανθή Καρά. 

Αξίζει να επισημανθεί ότι ο φόρος περιουσίας (Varlik Vergisi) του 1942-43 εξόντωσε όχι μόνο τους Ελληνες, αλλά κυρίως τους Εβραίους. Οσοι δεν είχαν να πληρώσουν τον σατανικό φόρο τούς έστελναν στη Σιβηρία. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ένας εκ των πυλώνων της παραδοσιακής κεμαλικής ιδεολογίας και πρακτικής υπήρξε η μηδενική ανοχή, στα όρια της εξόντωσης, σε οποιαδήποτε ισχυρή παρουσία Ελλήνων και Εβραίων και γενικώς σε μη τουρκική οικονομική επιρροή στον οικονομικό βίο της Τουρκίας. Το οθωμανικό οικονομικό μοντέλο, το οποίο συνέτριψε ο Κεμάλ, είχε να επιδείξει ελληνικής καταγωγής κορυφές του χρηματοπιστωτικού συστήματος όπως ο Ζαρίφης, ο Συγγρός και ο Ζωγράφος.

Μικρασιατική τραγωδία, το τουρκικό πογκρόμ της 6ης - 7ης Σεπτεμβρίου 1955 και η απέλαση του 1964 που αφάνισαν τον ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης, η κατοχή της μισής Κύπρου από τον τουρκικό «Αττίλα». Tο ελληνικό κράτος δεν στάθηκε ποτέ ικανό μετά τον Eλευθέριο Bενιζέλο να προστατεύσει αποτελεσματικά τον ευρύτερο ελληνισμό και να αναστείλει τη συρρίκνωση ή τον αφανισμό του. Kαι ήδη, βαθμηδόν, φανερώνεται ανήμπορο να προστατεύσει σήμερα και το έθνος που βρίσκεται εντός των συνόρων του. Μετά τον βίαιο αφελληνισμό της Iμβρου, της Tενέδου, της Kωνσταντινούπολης, ορέγονται τον «ειρηνικό» ακρωτηριασμό του Αιγαίου και της Θράκης. Παράλληλα, ο κεμαλικός εξευρωπαϊσμός της Tουρκίας λειτούργησε με γενοκτονίες – Αρμενίων, Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Με την εφαρμογή του νόμου, ο Γιώργος Χατζηδημητριάδης στάλθηκε εξορία μαζί με τους 1.400 άντρες –η λίστα με τα ονόματα των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Εβραίων αποκτά σημαντικό ιστορικό ενδιαφέρον– από τις μειονότητες της Κωνσταντινούπολης και άλλων πόλεων στα στρατόπεδα Ερζερούμ–Ασκαλε και Εσκίσεχιρ–Σιβρίχισαρ.

ΔΙΕΘΝΗΣ OIKONOMIA και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Το «μεγάλο παζάρι» της Ευρώπης άρχισε να καταρρέει...

Της ΖΕΖΑΣ ΖΗΚΟΥ

H κρίση χρέους διχάζει τους Ευρωπαίους ηγέτες και ενσπείρει διχόνοια στους κόλπους της Ευρωζώνης. Αλλά η ιθύνουσα τάξη συνεχίζει να εμφανίζεται ολοένα και πιο γελοία, καθώς το Βερολίνο και όχι οι Βρυξέλλες θα αποφασίσει για το μέλλον των υπερχρεωμένων κρατών–μελών της Ευρωζώνης. Λόγω της οικονομικής υπεροχής και του κύρους της, η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος πιστωτής στην Ευρωπαϊκή Ενωση κι έτσι το δικαίωμα άσκησης βέτο τής προσδίδει τεράστια δύναμη. 

Ομως, το παγκόσμιο «θρίλερ του ευρώ» με τη μετάδοση της κρίσης χρέους στην καρδιά της Ευρώπης και στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα καθιστά επιβεβλημένες νέες έκτακτες –αλλά γενναίες αυτή τη φορά– αποφάσεις για τη σταθεροποίηση της Ευρωζώνης, στη σύνοδο κορυφής. 

Από τις πρώτες ημέρες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπάθησαν να τετραγωνίσουν τον κύκλο, παρουσιάζοντας τη λαϊκή συναίνεση για την αποδοχή του ευρώ με την υπόσχεση της αλληλεγγύης με βάση ένα δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας σε εθνικό επίπεδο και την ισχυρή εισροή κεφαλαίων από τα πλούσια προς τα φτωχότερα κράτη.

Για μερικά χρόνια, αυτό λειτούργησε. Τώρα, όμως, φαίνεται πως το «μεγάλο παζάρι» άρχισε να καταρρέει. Ο δημόσιος διάλογος στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, στο Παρίσι, σχεδόν παντού... είναι ζοφερός. Το θέμα του διαλόγου περιστρέφεται στο πώς θα αποφευχθεί η κατάρρευση του ευρώ ή ο «βαθμιαίος διαμελισμός» της Ευρωζώνης. Λίγους μήνες ζωής δίνουν (λιγότερους σε μας) όλοι αυτοί που χειραγωγούν το παγκόσμιο χρήμα.

Οι ηγέτες της Ευρωζώνης πρέπει άμεσα να λάβουν τολμηρές αποφάσεις για να αποτρέψουν την καταστροφή. Η ενδεχόμενη κατάρρευση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος θα προκαλέσει παγκόσμια ύφεση μεγαλύτερη από αυτή του 2008-2009, χρεοκοπίες, λουκέτα τραπεζών, σπάσιμο της Ευρωζώνης στα δύο, ενώ θα απειλήσει ακόμα και την υπόσταση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οι πιθανότητες για ασφαλή έξοδο από τη διογκούμενη κρίση εξαντλούνται ραγδαία. Μέσα σ’ ένα περιβάλλον περιορισμένης ρευστότητας και αντιδημοφιλών μέτρων λιτότητας έχει τροφοδοτηθεί ένας φαύλος κύκλος ελλειμμάτων και όλο και μεγαλύτερης δυσαρέσκειας και απόγνωσης. Μόνο η ΕΚΤ μπορεί να παράσχει μία λύση που θα ανακουφίσει άμεσα το πρόβλημα… Αλλά μέχρι εκεί.  

Πρέπει να γίνει ο πιστωτής έσχατης ανάγκης, να μειώσει και άλλο τα επιτόκια και να εγκαινιάσει πολιτική πιστωτικής χαλάρωσης όπως έπραξε η αμερικανική Fed. Αναγκαίο είναι ακόμη να καθιερώσει ένα είδος ευρωομολόγου, όπως αυτό που πρότεινε η Κομισιόν.

Η κρίση επέτεινε την απαισιοδοξία. Ανώτατοι «ευρωκράτες» προβάλλουν το επιχείρημα ότι η λαϊκή εμπιστοσύνη κλονίστηκε από την αντίληψη πως η κατάρρευση προήλθε στην ουσία από την κρίση του αγγλοσαξονικού καπιταλισμού. Μιλούν για έξαρση του οικονομικού εθνικισμού της Γερμανίας και για υποχώρηση του λαϊκού αισθήματος νομιμοποίησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των θεσμών της. Η Ε.Ε. δεν μπορεί να επιβιώνει πάντα κατ’ αυτόν τον τρόπο. Οι πολίτες της Ευρωζώνης θα πρέπει να πεισθούν ότι υπάρχει, επίσης, κάποια «κοινωνική διάσταση»... αλλιώς «χαθήκαμε».