ΤΟΥΡΚΙΑ: Ο Ερντογάν προβάρει προεδρικό κοστούμι

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Εναν και πλέον χρόνο πριν από τις τουρκικές προεδρικές εκλογές έχει αρχίσει να δημιουργείται στη χώρα προεκλογικό κλίμα. Αλλά όχι για τον απερχόμενο πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιουλ, ο οποίος δεν έχει δικαίωμα να διεκδικήσει μια νέα επταετία, αλλά για τον πρωθυπουργό Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.  

 

Η συνταγματική «διευκρίνιση» του Ιανουαρίου 2012 επιτρέπει στον πρωθυπουργό να είναι υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα χωρίς να εγκαταλείψει το πρωθυπουργικό γραφείο του.

Θα είναι υποψήφιος για την προεδρία ο κ. Ερντογάν; 

 

Αγνωστο αυτή τη στιγμή. Ο ίδιος το θέλει, οι γύρω του το θεωρούν βέβαιον, αλλά ο πρωθυπουργός θέλει μια προεδρία με άμεσα εκτελεστικά δικαιώματα. Μια προεδρία που να είναι μείγμα αμερικανικού και γαλλικού τύπου. Δεν είναι εύκολο να την εξασφαλίσει. Πρέπει προηγουμένως να γίνουν γενναίες θεσμικές αλλαγές, να υπάρξει ένα νέο Σύνταγμα, και εδώ υπάρχουν δυσκολίες. Ο κ. Ερντογάν προσπαθεί να τις ξεπεράσει.

Δεν είναι εύκολος πολιτικός χαρακτήρας ο κ. Ερντογάν, αλλά η πολιτική του και ο τρόπος που χειρίζεται διαφορα ζητήματα τελευταία έχουν ανατρέψει προγνωστικά, αναλύσεις, ακόμη και αποφάσεις της τουρκικής Βουλής. Η τακτική που εφάρμοζε ως πρόσφατα ήταν απλούστατη: ανακάλυπτε έναν «εχθρό», εξαπέλυε εναντίον του δημαγωγικούς καταρράκτες, το πλήθος ζητωκραύγαζε και οι κάλπες αναδείκνυαν τον ίδιο και το κόμμα του νικητή, χωρίς απάτες, άσκηση βίας κτλ.  

 

Οι στρατιωτικοί, ο Τύπος, οι πανεπιστημιακοί, το δικαστικό σώμα ήταν ο «εχθρός» στην πρώτη εκλογική εμφάνισή του πριν από δέκα και πλέον χρόνια. Απέδωσε. Το Ισραήλ και οι πραξικοπηματίες στρατιωτικοί πήραν την πρώτη θέση στον κατάλογο των εχθρών της δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης. Και τη δεύτερη φορά η τακτική απέδωσε. Ας σημειωθεί ότι δεν ήταν αβάσιμα τα επιχειρήματα σε βάρος του εκάστοτε «εχθρού» που παρέθετε ο κ. Ερντογάν.

Τούρκοι και ξένοι πολιτικοί αναλυτές όμως έχουν μπερδευτεί. Το τετρασέλιδο διπλωματικό έγγραφο με την «Ανάλυση της σημερινής πολιτικής κατάστασης» στην Τουρκία που έφθασε στις αρχές Φεβρουαρίου στο Κογκρέσο προλαμβάνει τον αναγνώστη με τη φράση «άνω-κάτω στη χώρα τελευταία». Με αυτό το κείμενο και με άλλα παρομοίου περιεχομένου φθάνει ο νέος αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι στην Αγκυρα την ερχόμενη Παρασκευή. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ Φράνσις Ριτσιαρντόνε θα του δώσει μια πολύ ζωντανή εικόνα για μερικά «φαινόμενα που γεννούν απορίες», έγραψε πρόσφατα ο «Monde». Το γεγονός ότι ο πρεσβευτής είναι στο στόχαστρο του ίδιου του Ερντογάν και όλου του κρατικού μηχανισμού επειδή σχολίασε αρνητικά την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης στην Τουρκία ίσως κάνει πιο «πικάντικη» την ενημέρωση.

Πριν από περίπου έναν μήνα οι Τούρκοι έμειναν κατάπληκτοι βλέποντας στις οθόνες της τηλεόρασής τους - και την επομένη σε όλες τις εφημερίδες - τον κ. Ερντογάν να σφίγγει το χέρι του στρατηγού ε.α. Εργκίν Σαϊγκούν, ακριβώς εκείνου που ήταν κρατούμενος επειδή ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων είχε απειλήσει, τον Απρίλιο του 2007, με άμεση στρατιωτική επέμβαση αν η κυβέρνηση προχωρούσε σε κάποια θεσμικά μέτρα. Την επομένη έσπευσε ο πρόεδρος Γκιουλ να σφίξει το χέρι του στρατηγού και να φωτογραφηθεί μαζί του. Αλλάζει κατεύθυνση η κυβέρνηση, ειδικά ο κ. Ερντογάν; Δείχνουν μεταμέλεια για τη δίωξη τριακοσίων και πλέον στρατιωτικών που παραμένουν στην ανάκριση έναν και πλέον χρόνο για συμμετοχή σε πραξικόπημα; Μήπως αληθεύουν οι φήμες για «μαζική απόλυση των κρατουμένων» που θα κάνει ο κ. Ερντογάν με ταυτόχρονη απόλυση του αρχηγού των Κούρδων Αμπντουλάχ Οτσαλάν και έναρξη «ουσιαστικού διαλόγου με το πολιτικό κόμμα που εκπροσωπεί τους τρομοκράτες του ΡΚΚ»; Υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν είναι αβάσιμη αυτή η «φήμη».

Η εκστρατεία
Νέος πιθανός «εχθρός» η Ευρωπαϊκή Ενωση

ΡΩΣΙΑ: Aφεντικό στο παιχνίδι των αγωγών. Με υπερόπλο την "ενέργεια" βάζει σε «πολιτική μέγγενη» την βιομηχανική ανάπτυξη της Ευρώπης !

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης - και έχει τη σημασία του αυτό - η έναρξη στις αρχές του μήνα των εργασιών της κατασκευής του αγωγού South Stream. 

Πρόκειται για τον αγωγό που θα φέρει ρωσικό φυσικό αέριο από τη Μαύρη Θάλασσα στην Ευρώπη, υπολογίζεται να κοστίσει 16 δισ. δολάρια και το πρώτο σκέλος του θα είναι έτοιμο να λειτουργήσει στις αρχές του 2016 μεταφέροντας 40 δισ. κυβικά μέτρα αέριο τον χρόνο. 

Δύο χρόνια αργότερα ο αγωγός θα έχει ολοκληρωθεί και η δυναμικότητά του θα φθάσει τα 63 δισ. κυβικά μέτρα, ποσότητα που καλύπτει το 22% των αναγκών της Ευρώπης σε ενέργεια. 

Πηγές στη Δυτική Ευρώπη και στη Ρωσία υποστηρίζουν ότι το τελικό κόστος του South Stream θα ξεπεράσει τα 30 δισ. δολάρια αλλά αυτό δεν φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα ούτε την ιδιοκτήτρια Gazprom ούτε το Κρεμλίνο. Εχει και αυτό την εξήγησή του.

Υπάρχει πολιτικός παράγων - με έντονο εθνικό χρώμα - στην υπόθεση και η σημασία του είναι αυταπόδεικτη. Ο ρωσικός αγωγός στέλνει στα αζήτητα τον αγωγό Nabucco τον οποίο σχεδιάζουν από τα μέσα της δεκαετίας του '90 η Ουάσιγκτον και αμερικανικά συμφέροντα. Είναι αλήθεια ότι αυτά τα σχέδια από καιρό έπαυσαν να ενδιαφέρουν χώρες όπως η Γεωργία, η Τουρκία, η Ουγγαρία κ.ά., από τις οποίες θα περνά, δεν έπαυσαν όμως να είναι διαρκώς θέμα ανταλλαγής μνημονίων της Ουάσιγκτον με τις κυβερνήσεις χωρών της Ευρώπης και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αξιωματούχων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Ευρωπαίων. Εχει και η Αθήνα γίνει αποδέκτρια του σχετικού αμερικανικού ενδιαφέροντος, μερικές φορές μάλιστα απαράδεκτης μορφής.

Είναι ενδιαφέρουσα η αμερικανική αντίδραση. Το νέο Κογκρέσο πρόκειται να συζητήσει στα μέσα Ιανουαρίου «τα περιθώρια ανάσχεσης της ρωσικής ενεργειακής διείσδυσης (...) στο κέντρο του ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ» με βάση «διαφωτιστική έκθεση» (Illuminated Report) του Enterprise Institute. 

Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι δύο στοιχεία προβάλλουν στην έκθεση. 

Το ένα αφορά τις οικονομικές συνέπειες για την Αμερική από την «προφανή αποτυχία να υλοποιηθεί το σχέδιο του αγωγού Nabucco» - δεν φαίνεται να είναι τόσο σημαντικές αυτές οι συνέπειες - και το δεύτερο για την «πολιτική μέγγενη» στην οποία εισέρχεται στην πραγματικότητα ολόκληρη η βιομηχανική ανάπτυξη της Ευρώπης αφού θα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική ενέργεια.

Πρόσφατο άρθρο στην εβδομαδιαία αμερικανική οικονομική επιθεώρηση «Barron's», το οποίο ασχολήθηκε με το ενεργειακό πρόβλημα στις αναπτυγμένες χώρες, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι:

ΤΟΥΡΚΙΑ: Κυοφορείται η «Δημοκρατία του PKK»

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

Εντυπωσιακά βήματα για αυτονομία και αυτοδιοίκηση έκαναν τελευταία οι Κούρδοι της Συρίας δημιουργώντας αμηχανία στην Ουάσιγκτον, προβλήματα στο ημιανεξάρτητο ιρακινό Κουρδιστάν και πανικό στην πολιτική ηγεσία της Τουρκίας. 

Ο Ερντογάν απείλησε ότι «δεν θα διστάσει να επέμβει και στρατιωτικά στη (βόρεια) Συρία αν οι εκεί Κούρδοι προχωρήσουν σε συνεργασία με το τουρκικό ΡΚΚ». Ο υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου κατήγγειλε ότι «ο Ασαντ εξοπλίζει του Κούρδους». Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποφεύγει, επί του παρόντος, να λάβει θέση και περιορίζεται στη δήλωση ότι «το όλο πρόβλημα της Συρίας (...) είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή».

Υπάρχουν φήμες - στην Ευρώπη τις θεωρούν βάσιμες - ότι κυοφορείται το «Δυτικό Κουρδιστάν» (με «ανατολικό» το ομόσπονδο κουρδικό κρατίδιο στο Ιράκ). Μάλιστα στην Αγκυρα μιλούν και για κυοφορούμενη «Δημοκρατία του ΡΚΚ». Η Δημοκρατική Ενωση διαψεύδει ότι είναι παράρτημα ή έστω στενά συνεργαζόμενη με το «τρομοκρατικό ΡΚΚ», όπως υποστηρίζουν πολλοί στην Τουρκία, δεν αρνείται όμως ότι τη συνδέουν «ιδεολογικοί, ψυχικοί και εθνικοί δεσμοί» με τους Κούρδους της Τουρκίας.

Περίπου δύο εκατομμύρια Κούρδοι ζουν στις βόρειες επαρχίες της Συρίας που συνορεύουν με τη Νότια Τουρκία, στην πλειονότητά τους απόγονοι σουνιτών προσφύγων από την Τουρκία της δεκαετίας του '20. Ως πέρυσι ήταν δεύτερης κατηγορίας πολίτες, χωρίς στοιχειώδη πολιτικά δικαιώματα, αλλά τον Απρίλιο 2011 ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Ασαντ, για να ενισχύσει τη θέση του, τους παραχώρησε το δικαίωμα να αποκτήσουν συριακή υπηκοότητα, γεγονός το οποίο επέτρεψε να δημιουργηθεί στη ΒΔ Συρία ένας κομματικός συνασπισμός - η Δημοκρατική Ενωση. Ο στρατός, οι δυνάμεις ασφαλείας και η συριακή γραφειοκρατία αποσύρθηκαν από την περιοχή με επακόλουθο να αναδυθεί ένα «αυτόνομο εθνικό διοικητικό μόρφωμα», καθαρά κουρδικό.

Η Τουρκία έχει κάθε λόγο να φοβάται ότι αυτό το «μόρφωμα» μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή πολιτική και εθνική απειλή εναντίον της. Καθώς η Συρία καταρρέει, ο δρόμος για ένα ημιανεξάρτητο κουρδικό κράτος «μπορεί να ανοίξει την όρεξη στους Κούρδους της Τουρκίας να τους μιμηθούν» γράφει η Λάλε Κεμάλ στην τουρκική «Zaman».

ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ: «Γιατί το Ιράν πρέπει να αποκτήσει τη βόμβα» !!!

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

«Βόμβα μεγατόνων» χαρακτήρισε η ισραηλινή εφημερίδα «Jerusalem Post» το άρθρο του αμερικανού καθηγητή Κένεθ Γουόλτς στο περιοδικό «Foreign Affairs» στο τελευταίο τεύχος του Ιουλίου-Αυγούστου 2012. Δικαιολογημένος ο χαρακτηρισμός και οι θορυβώδεις αντιδράσεις που ακολούθησαν και συνεχίζονται.

Ο τίτλος του άρθρου του πρύτανη των αμερικανών πανεπιστημιακών αναλυτών Κένεθ Γουόλτς είναι «Γιατί το Ιράν πρέπει να αποκτήσει τη βόμβα». Την ισραηλινή εφημερίδα ίσως δεν ενόχλησε τόσο το περιεχόμενο του άρθρου - το οποίο ανατρέπει μια ολόκληρη στρατηγική και πολιτική φιλοσοφία - όσο το ότι αυτό δημοσιεύθηκε και προβλήθηκε εντυπωσιακά από το πλέον έγκυρο, συντηρητικών κατευθύνσεων, αμερικανικό έντυπο διεθνούς πολιτικής.

Ο Γουόλτς υποστηρίζει ότι «η ύπαρξη μιας μόνο πυρηνικής δύναμης σε μια περιοχή χωρίς να υπάρχει άλλη για εξισορρόπηση αποτελεί συνταγή για αστάθεια. (...) Υπ' αυτή την έννοια το Ισραήλ αποτελεί ανωμαλία», μια κατάσταση η οποία έρχεται σε σύγκρουση με το δόγμα «Σταθερότητα και ειρήνη» της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή. «Η ανωμαλία αυτή απομακρύνεται όταν το Ιράν γίνει πυρηνική δύναμη» γράφει.

Η ιδέα μπορεί να είναι αντισυμβατική, να ενοχλεί εκείνους που πιστεύουν ότι «με κάθε μέσο πρέπει να αποτρέψουμε το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα» - όπως δήλωσε την περασμένη Δευτέρα στην Ιερουσαλήμ η υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής Χίλαρι Κλίντον - αλλά αρχίζει να έχει σοβαρούς υποστηρικτές στην Αμερική. Ηταν τόσο μεγάλη η εντύπωση που προκλήθηκε από το γεγονός ότι το «Foreign Affairs» προέβαλε μια τέτοια «επαναστατική» άποψη που η μη εμπορική τηλεόραση PPS της Νέας Υόρκης αφιέρωσε το talk show της περασμένης Παρασκευής στο αν «θα πρέπει ή όχι το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα» με συμμετοχή διακεκριμένων αναλυτών και πανεπιστημιακών.

Δεν είναι άλλωστε μόνο ο Γουόλτς που υποστηρίζει ότι η σταθερότητα και η ειρήνη στη Μέση Ανατολή θα εξασφαλιστούν αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ο Σκοτ Σάγκαν στο βιβλίο του «The Spread of Nuclear Weapons» (εκδ. 2012 - «Η διασπορά των πυρηνικών όπλων») αποφαίνεται, με βάση ιστορικά στοιχεία, ότι «τα πυρηνικά όπλα είναι τα μόνα όπλα που συντηρούν την ειρήνη (...) αυτά που έκαναν τον πόλεμο σχεδόν αδύνατο».

Σενάρια για το Παλαιστινιακό

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

(...)  Η μόνη περίπτωση να αποκτήσει ουσία ο διάλογος Ισραήλ- Παλαιστινίων είναι να εφαρμοστεί και εδώ η «λύση» που δόθηκε στο Κοσσυφοπέδιο. Η αυτοανακήρυξη της ανεξαρτησίας του παλαιστινιακού κράτους.  

 

Δεν είναι εύκολο αυτό, αλλά είναι πλέον κοινή διαπίστωση ότι ο διάλογος δεν έχει πιθανότητες να αποδώσει οτιδήποτε καθώς συνεχίζεται η κατασκευή νέων οικισμών σε εδάφη που - θεωρητικώς τουλάχιστον- θα ανήκουν στο παλαιστινιακό κράτος. Το ενδιαφέρον είναι ότι, σχεδόν ταυτόχρονα, η ιδέα της ανακήρυξης της ανεξάρτητης Παλαιστίνης πήρε δημοσιότητα στην Αμερική και μάλιστα από δύο σοβαρές πηγές. Με άρθρα του παλαιστίνιου βουλευτή στην ισραηλινή Κνεσέτ Μουσταφά Μπαργκούτι στους «Νew Υork Τimes» (14/10) και του πρώην αντιπροσώπου της κυβέρνησης Μπους στον ΟΗΕ Τζον Μπόλτον στη «Wall Street Journal» (21/10). Μάλιστα ο δεύτερος- τον οποίον, όπως και για την εφημερίδα, κανένας δεν μπορεί να κατηγορήσει για αντιεβραϊσμό- δίνει και έναν οδικό χάρτη για τη λύση του Παλαιστινιακού, επισημαίνοντας και τα ασθενή σημεία του.

Υπάρχουν δύο επιλογές για τη δημιουργία του ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, γράφει ο Μπόλτον. 

Η πρώτη είναι να ανακηρύξουν τη δημιουργία του οι Παλαιστίνιοι και να το αναγνωρίσουν αμέσως οι ΗΠΑ στα όρια της πριν από το 1967 «γραμμής ανακωχής». 

Η δεύτερη είναι το Συμβούλιο Ασφαλείας να καλέσει τα κράτη-μέλη του να το αναγνωρίσουν- μια πλήρως νομότυπη διαδικασία, η επιτυχία της οποίας θα εξαρτηθεί από τη θέση των ΗΠΑ. Θα απαντήσει θετικά στην πρόσκληση του Συμβουλίου είτε θα προτιμήσει να κάνει αποχή, αποφεύγοντας το βέτο που θα τερμάτιζε κάθε διαδικασία.

Η δεύτερη επιλογή είναι η πλέον ενδεδειγμένη και αν οι ΗΠΑ προτιμήσουν να κάνουν έστω αποχή το Συμβούλιο θα δεχθεί με πλειοψηφία 14-0, λέγει ο Μπόλτον, την ανακήρυξη του κράτους της Παλαιστίνης. Νομικό πρόβλημα δεν ανακύπτει επειδή ακόμη και η προϋπόθεση των «συγκεκριμένων συνόρων» ως έννοια του κράτους παρακάμπτεται με επισήμανση ότι το νέο κράτος βρίσκεται «εντός των συνόρων του 1967». 

Το Ισραήλ, το οποίο διακηρύσσει ότι «ουδέποτε θα επιστρέψει στο καθεστώς 1967» και το τονίζει εμπράκτως, κτίζοντας νέους οικισμούς, αναμένεται να αντιδράσει. Ο Νετανιάχου «προειδοποίησε» τους Παλαιστινίους- τον Ομπάμα στην πραγματικότητανα «μην τολμήσει» να προχωρήσει σε ανακήρυξη του παλαιστινιακού κράτους.

ΤΟ ΒΗΜΑ

Η «άλλη Τουρκία» τρομάζει τις ΗΠΑ

Του ΣΤΑΘΗ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗ

«Η τουρκική κυβέρνηση έδειξε όλα αυτά τα χρόνια τη βαθιά πίστη της στις δημοκρατικές αξίες (...) και είναι ένας σοβαρός, πιστός σύμμαχος (σ.σ.: της Αμερικής) ακριβώς επειδή μας συνδέουν μαζί με όλα τα άλλα και ο σεβασμός στα υψηλά ιδανικά»

δήλωσε στην Ουάσιγκτον τον Μάιο του 1975 ο τότε υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ.  

Περίπου τρεις δεκαετίες αργότερα, τον Ιούνιο του 2004, στο περιθώριο της διάσκεψης κορυφής του ΝΑΤΟ στην Κωνσταντινούπολη, ο τότε πρόεδρος Τζορτζ Μπους υπερθεμάτιζε: «Με την Τουρκία μας συνδέει η βαθιά πίστη στη δημοκρατία (...), ο από κοινού αγώνας για ελευθερίες και αξιοπρέπεια, το από κοινού όνειρο για έναν κόσμο εδραιωμένο στο κοινό πιστεύω του Κεμάλ Ατατούρκ και του Τζορτζ Ουάσιγκτον».  

Στην ίδια διάσκεψη η υπουργός Κοντολίζα Ράις προχώρησε ακόμη περισσότερο: παρουσίασε την Τουρκία ως υπόδειγμα δημοκρατίας και δημοκρατικής διακυβέρνησης και παρότρυνε τις μουσουλμανικές χώρες της περιοχής να τη μιμηθούν.

Δεκάδες και εκατοντάδες τα υμνολόγια αμερικανών ηγετών και κυβερνητικών αξιωματούχων για τον «σεβασμό» που, υποτίθεται, έδειχνε η Τουρκία στα «υψηλά ιδανικά» και για την «πίστη στη δημοκρατία». Πιεστικές και επίμονες οι υποδείξεις στις μουσουλμανικές χώρες της Μέσης Ανατολής. Ακόμη και ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, μολονότι δεν δοξολόγησε τον «σεβασμό» της Αγκυρας στα ανθρώπινα δικαιώματα, τον Απρίλιο του 2009 έδειξε την Τουρκία στους ομόθρησκους γείτονές της ως πρότυπο για μίμηση.

Ποια ήταν όμως η Τουρκία που επί μισό αιώνα και πλέον αποτελούσε για την Ουάσιγκτον το σύμβολο της δημοκρατίας και του σεβασμού στο δίκαιο μέσα σε όλον τον μουσουλμανικό κόσμο; Ηταν η Τουρκία των αλλεπάλληλων στρατιωτικών επεμβάσεων, ήταν η Τουρκία όπου η υποστήριξη της αξιοπρέπειας του πολίτη αποτελούσε έγκλημα και η αναζήτηση πληροφοριών ήταν αδίκημα που έστελνε τον ενδιαφερόμενο όχι στο ποινικό δικαστήριο αλλά στο στρατοδικείο. 

Η Τουρκία ήταν μια «φτιασιδωμένη δημοκρατία», ομολογούν εκείνοι που τώρα μπορούν να μιλήσουν κάπως ελεύθερα. Αλλά και αυτός ο χαρακτηρισμός είναι ευφημισμός. Ως το 1950 υπήρχε μονοκρατορία, αργότερα και ύστερα από τη διεθνή πίεση οι κεμαλιστές επέτρεψαν να εμφανιστούν δύο-τρία κόμματα, να εναλλάσσονται οι κυβερνήσεις και οι πρωθυπουργοί, αλλά μόλις κάποιος από αυτούς προχωρούσε σε κάτι που δεν συνέφερε το στρατιωτικό-δικαστικό κατεστημένο επενέβαινε ο Στρατός. Το 1982, δύο χρόνια μετά από ένα στρατιωτικό πραξικόπημα, η Τουρκία απέκτησε σύνταγμα, χρειάστηκαν όμως δυο δεκάδες αλλαγές και απαλείψεις άρθρων του για να μπορέσει η Αγκυρα να απευθυνθεί στις Βρυξέλλες και να αρχίσει η ενταξιακή διαδικασία.

Αυτή η Τουρκία εξαφανίζεται. Το εντυπωσιακό «Ναι» την περασμένη Κυριακή στο δημοψήφισμα για τις αλλαγές σε βασικά άρθρα του υπάρχοντος (χουντικού) συντάγματος, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για ένα εντελώς νέο σύνταγμα, είναι το μεγάλο «Οχι» που είπε ο απλός τούρκος πολίτης στο κεμαλικό καθεστώς της αυθαιρεσίας και του εγκλήματος που υμνολογούσε- και κάλυπτε πλήρως η Αμερική.  

Πανικός είχε καταλάβει την Ουάσιγκτον στα μέσα της δεκαετίας του ΄90 μήπως η Τανσού Τσίλερ, η υπέρμαχος του στρατιωτικού και δικαστικού κατεστημένου, χάσει τις εκλογές. Πιέσεις δέχθηκε η Αθήνα να μην ασκήσει σκληρή κριτική στην κυβέρνησή της για τις απειλές της εναντίον της Ελλάδας και το Ισραήλ υποχρεώθηκε να εκδηλώσει «ζωηρή επιθυμία» για στενότερη συνεργασία μαζί της.

Η Τουρκία που ήξερε η Ουάσιγκτον είναι πλέον κακό όνειρο για την Αμερική. Και δείχνει να έχει ενοχληθεί γι΄ αυτό. Επί μήνες οι αμερικανοί «ειδικοί» για την Τουρκία βεβαίωναν ότι το «Ναι» και το «Οχι» ισοψηφούν, με ακραία πιθανότητα να κερδίσει το «Ναι» (Ερντογάν) το πολύ με 0,5%.  Η ψυχρολουσία είναι ολοφάνερη από το γεγονός ότι ούτε ο Τύπος ούτε τα ΜΜΕλαλίστατοι πάντοτε για καθετί τουρκικό- ασχολήθηκαν με τα αποτελέσματα.

«ΣΕ ΠΛΗΡΗ ΣΥΓΧΥΣΗ»...

«Απογοητευμένοι και σε πλήρη σύγχυση με την Τουρκία» είναι σήμερα οι αρμόδιοι στην Ουάσιγκτον,γράφει η τουρκική «Ζaman».Και ο αρθρογράφος της «Sabah» σημείωνε ότι «αργά ή γρήγορα οι Αμερικανοί θα αντιληφθούν πως πρέπει να αναγνωρίσουν και να συνεργαστούν με την πραγματικότητα: την Τουρκία που πρόβαλε την (περασμένη) Κυριακή». 

Δεν είναι πολύ βέβαιο αυτό.Ηδη έχουν γίνει δύο τουλάχιστον συσκέψεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να εξακριβωθεί προς τα πού βαδίζει η Τουρκία μετά το δημοψήφισμα και να προσδιοριστεί η σχετική αμερικανική πολιτική. Αμερικανικές πηγές λέγουν ότι διατυπώνονται δύο κυρίως θέσεις. 

Η μια δεν απομακρύνεται από τα στερεότυπα πιστεύοντας ότι το 42% που έλαβε το «Οχι» μπορεί να αποτελέσει γερή βάση για την αντιπολίτευση να αγωνιστεί και να περισώσει τις βάσεις τουλάχιστον του κατεστημένου. Αν το εξασφαλίσει αυτό,θα μπορεί να διεκδικήσει αργότερα συμμετοχή σε μια «κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας»- μια μόνιμη στόχευση της Ουάσιγκτον. 

Η άλλη τάση αναγνωρίζει ότι «ήρθε το τέλος του κεμαλικού κράτους»,έγινε δηλαδή μια πραγματική επανάσταση,με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τον απλό τούρκο πολίτη,και ως εκ τούτου πρέπει να «αναθεωρηθεί» πλήρως η αμερικανική στρατηγική και τακτική έναντι της Αγκυρας. Διαπιστώνεται όμως ότι η Ουάσιγκτον δεν ήταν- ούτε και είναι - προετοιμασμένη για μια τέτοια αναθεώρηση και πολύ λιγότερο για αλλαγή στρατηγικής,ότι δεν υπάρχουν σενάρια για μιαν «άλλη Τουρκία». Οι υποστηρικτές αυτής της τάσης έχουν την ελπίδα ότι θα ενισχυθούν από τη στροφή την οποία βλέπουν να ετοιμάζεται να κάνει το Ισραήλ. Είναι ενδεικτικός ο τόνος και ένα «άρωμα αισιοδοξίας» που έδωσε ο Τύπος στο Ισραήλ από τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος.

Ως τα μέσα της ερχόμενης άνοιξης,οπότε θα γίνουν οι αλλαγές στο υπάρχον σύνταγμα,θα φανεί αν η Ουάσιγκτον αντιλήφθηκε και είναι σε θέση να αξιοποιήσει την αλλαγή που σημειώθηκε στην Τουρκία.

ΠΗΓΗ ΒΗΜΑ