ΣΥΡΙΖΑΝΕΛέητο ΣΟΥΡΓΕΛΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Η παχύδερμη εξουσία

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΚΑΛΚΟΥ

Οι φυσικές καταστροφές και η αντιμετώπισή τους δεν γνωρίζουν σύνορα, κουλτούρες και λαούς. Κοινός τόπος όλων είναι η συλλογική αμηχανία και ο σιωπηλός θρήνος απέναντι στο τραγικό. Μετά την πρώτη αντίδραση της κινητοποίησης για την ανακούφιση των πληγέντων και την αποκατάσταση των ζημιών, έρχεται η περίοδος της βουβής περισυλλογής, της θλίψης και του αναστοχασμού. Και τέλος (πρέπει να) ακολουθεί η στιγμή της απόδοσης των ευθυνών.


Στην ανατολική Αττική εντυπωσιάζει η αλληλεγγύη και η διάθεση προσφοράς των πολιτών, ένα φαινόμενο που έχει επίσης καταγραφεί σε πλήθος παρόμοιων τραγικών συμβάντων (η Αμερικανίδα συγγραφέας Rebecca Solnit έγραψε για αυτό το ζήτημα το σπουδαίο βιβλίο «A Paradise Built in Hell», 2009). Και δυστυχώς, η ανεπαρκής απόκριση του κρατικού μηχανισμού δεν ήταν πρωτόγνωρη (στην περίπτωση του φονικού τυφώνα Κατρίνα, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες χρειάστηκαν μία εβδομάδα για να εμφανιστούν). Ακόμη και η καταγέλαστη μισανθρωπία εκπροσώπων της ορθόδοξης Εκκλησίας δεν διαφέρει σημαντικά από αντίστοιχες περιπτώσεις κάποιων Αμερικανών ευαγγελιστών που αντιμετώπισαν χαιρέκακα τις συμφορές που κατά καιρούς έπλητταν τη χώρα τους.


Εάν σε κάτι διαφέρει η τωρινή καταστροφή από αντίστοιχες καταστροφές του παρελθόντος, αυτό είναι η προσβλητική στάση της κυβέρνησης. Η πλήρης ανικανότητα ενσυναίσθησης της κατάστασης, δηλαδή της ικανότητας να μπαίνουμε στη θέση του Άλλου, να αντιλαμβανόμαστε ένα μικρό μέρος από τον πόνο και το φόβο του.


Από τα σκουπιδο-τρολς που παρασιτούν στο λασπώδη βιότοπο των κοινωνικών δικτύων μέχρι προβεβλημένους υπουργούς, πλήθος στελεχών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ πλειοδοτούν τις μέρες αυτές σε ασέβεια απέναντι στους πληγέντες των πυρκαγιών. 


Πώς μπορείς να κουνάς το δάκτυλο μπροστά σε ένα συντετριμμένο άνθρωπο; 


Με πόσο θράσος μπορείς να ζητάς να σωπάσει ο αβοήθητος πολίτης, εσύ ο λαλίστατος εκφραστής της πολιτικής σαχλαμάρας; Πώς τολμάς να εγκαλείς έναν άνθρωπο με σκυμμένο κεφάλι;


Η πολύχρονη οικονομική κρίση προκάλεσε βαθιά τραύματα στο σώμα της κοινωνίας. Αναμενόμενα το πολιτικό σύστημα δεν έμεινε ανεπηρέαστο. Ο λόγος των άκρων και του λαϊκισμού βρήκε πρόσφορο έδαφος. Και κάπως έτσι φτάσαμε να αναδείξουμε στη διακυβέρνηση της χώρας τους χειρότερους. Κυνικούς εκφραστές μιας χυδαίας εξουσίας που βρίσκει μοναδικό σκοπό ύπαρξης στην επιβίωσή της.  


Σήμερα γίνεται πολύς λόγος για παραιτήσεις πολιτικής ευθύνης. Είναι πλέον αργά.  


Θα θυμόμαστε πάντοτε ότι...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Κούφιοι θεσμοί

Toυ ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΚΑΛΚΟΥ

Αναζητώντας τα αίτια της σημερινής ελληνικής τραγωδίας, γίνεται συχνά λόγος για δημοσιονομική κρίση, κρίση αντιπροσώπευσης, κρίση ηγεσίας. Σωστότερα, πρόκειται για κρίση των θεσμών. Διότι η σημερινή οικονομική κατάρρευση συνιστά πρώτιστα μία θεσμική χρεοκοπία.  

Στη διάρκεια της μεταπολιτευτικής περιόδου, οι πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί, αντί να «κανοναρχούν» τη συμπεριφορά των πολιτών προς ορθολογικές κατευθύνσεις, υπήρξαν αναιμικοί, διάτρητοι και «κούφιοι». Θαμμένοι μέσα σε ένα κυκεώνα αναποτελεσματικών κανονιστικών ρυθμίσεων και χωρίς το αναγκαίο δημόσιο ήθος που δίνει ζωή στους δημοκρατικούς κανόνες, βαθμιαία ατρόφησαν και ουσιαστικά νέκρωσαν, επιτρέποντας (ακριβέστερα: ενθαρρύνοντας) την άλωσή τους από κάθε είδους ειδικά συμφέροντα και αντικοινωνικές συμπεριφορές σε βάρος του (δύσκολα προσδιορίσιμου, πλην όμως υπαρκτού) γενικού συμφέροντος.

Οι ιστορικές αναλογίες, διαφορετικές και ταυτόχρονα όμοιες, είναι διαφωτιστικές. Γράφοντας στην ταραγμένη περίοδο του μεσοπολέμου, ο Γιώργος Θεοτοκάς περιγράφει με μοναδικό τρόπο την κατάρρευση των θεσμών που συνοδεύει, άλλοτε προηγούμενη και άλλοτε ακολουθώντας, κάθε μεγάλη καταστροφή:

«Από τα 1922 η Ελλάδα έζησε και ζει χωρίς μια στιγμή ενθουσιασμού, χωρίς ιδανικά, χωρίς την παραμικρή πεποίθηση στον εαυτό της. Για τούτο φθίνει, μαραίνεται, διαλύεται μέρα με τη μέρα. Όλα κλονίζονται τριγύρω μας, και, περισσότερο από το καθετί, το Κράτος. Όπου πατήσεις, βουλάς. Τίποτα στερεό, γερό, τίμιο... Η διοίκησή μας, η εξουσία, ο τύπος, η κοινωνική μας οργάνωση, η παιδεία, μοιάζουν σήμερα σαν απέραντα σκουριασμένα μηχανοστάσια, που λειτουργούνε ανερμάτιστα στο έλεος των τυφλών δυνάμεων του κακού. Τα παλιά συνθήματα του έθνους, η καθιερωμένη φρασεολογία της πολιτικής και κοινωνικής μας ζωής αναδίνουνε σήμερα έναν ήχο αστείο και δυσοίωνο, σαν κάλπικη μονέδα. Οι θεσμοί μας είναι κούφιοι. Κούφια και τα κόμματά μας όλα, από την άκρα δεξιά ως την άκρα αριστερά, οι παρατάξεις μας, τα πολιτικά και κοινωνικά μας στελέχη, οι ποικιλώνυμες αυτές elites, που νομίζουν ότι διευθύνουν το έθνος. Υπάρχει κάτι σάπιο στην Ελλάδα!». («Υπάρχει κάτι σάπιο στην Ελλάδα», περιοδικό Ιδέα, Οκτώβριος 1933)

Οι οξυδερκείς παρατηρήσεις του συγγραφέα την επαύριον της (τέταρτης) πτώχευσης της χώρας (Μάιος 1932) παρουσιάζουν μία πραγματικά εντυπωσιακή ομοιότητα με τις σημερινές συνθήκες. Οι εκπρόσωποί της βιώνουν στους καιρούς τους την απόγνωση των πνευμάτων, το αδιέξοδο όπου το παλαιό έχει πεθάνει, αλλά το καινούργιο δεν έχει φτάσει. Οι συγκαιρινοί τους, βασανισμένοι από την τυραννία της αβεβαιότητας, αναζητούν τη λύτρωση στον καταστροφικό δογματισμό των πολιτικών άκρων, στρώνοντας το δρόμο στην επερχόμενη νέα βαρβαρότητα που απειλεί να σαρώσει την κοινωνική ειρήνη (όπως και τελικά συνέβη με την ανείπωτη καταστροφή του Β΄ παγκοσμίου πολέμου).