ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΟΜΜΑΤΟΣΚΥΛΑΡΟ-ΡΟΥΣΦΕΤΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Είναι ο πελατειασμός ελληνική ιδιαιτερότητα;

 

Γράφει ο Ηλίας Ντίνας

Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και κάτοχος της ελβετικής έδρας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας.

 

Μπορεί να υπάρξει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση χωρίς πελατειακές σχέσεις;

Η καθημερινή λειτουργία της δημοκρατίας συχνά δίνει την αντίθετη εντύπωση, αλλά αυτό οφείλεται σε μια σύγχυση δύο διαφορετικών πραγμάτων που στη βιβλιογραφία διαχωρίζονται ως constituency service και vote buying.

Η επίλυση προβλημάτων και η διαμεσολάβηση με τη διοίκηση είναι συνυφασμένες με τον ρόλο του βουλευτή. Δύσκολα φαντάζεται κανείς έναν Βρετανό βουλευτή χωρίς τις καθιερωμένες ώρες επαφής («surgeries») με τους ψηφοφόρους του. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μελέτες δείχνουν ότι οι πολίτες απευθύνονται στους εκπροσώπους τους για ζητήματα όπως συντάξεις ή βίζες και η ανταπόκριση δεν εξαρτάται από το αν τους ψήφισαν.

Δίπλα σε αυτό όμως υπάρχει ένα διαφορετικό φαινόμενο: η εξαγορά ψήφων και τα ρουσφέτια, δηλαδή η επιλεκτική παροχή οφελών με αντάλλαγμα πολιτική στήριξη.

Η διάκριση έχει σημασία: στη μία περίπτωση ενισχύεται η εκπροσώπηση, ενώ στην άλλη δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης που τη διαβρώνουν.

Ιστορικά, βεβαίως, τα όρια δεν ήταν πάντα καθαρά. Στις απαρχές του κοινοβουλευτισμού, τα κόμματα λειτουργούσαν περισσότερο ως μηχανισμοί κινητοποίησης ψηφοφόρων παρά ως φορείς ιδεολογίας. Στη Νέα Υόρκη, η περίφημη μηχανή του Tammany Hall μοίραζε δουλειές, άδειες και τρόφιμα σε αντάλλαγμα για ψήφους. Με την επέκταση της καθολικής ψήφου και την είσοδο των μαζικών κομμάτων, η πολιτική σύγκρουση απέκτησε προγραμματικό περιεχόμενο. Οι μεγάλες διαιρετικές τομές, μαζί με την εισχώρηση του κράτους σε όλο και περισσότερες εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, μετατόπισαν σταδιακά το κέντρο βάρους της πολιτικής από την προσωπική εξάρτηση προς την ιδεολογική ταύτιση.

Το πέρασμα αυτό όμως δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πλήρως.

Ο λόγος είναι απλός: κόμματα και υποψήφιοι επιδιώκουν να κερδίσουν εκλογές και κάθε ψήφος μετράει. Οπου οι θεσμοί είναι αδύναμοι ή η πρόσβαση σε δημόσιους πόρους μπορεί να ελεγχθεί επιλεκτικά, δημιουργούνται ισχυρά κίνητρα για ρουσφέτια. Χαρακτηριστική είναι η μελέτη της Μίριαμ Γκόλντεν, που δείχνει ότι τα κρούσματα διαφθοράς αυξάνονται εκεί όπου ο ανταγωνισμός εντός του ιδίου κόμματος είναι πιο έντονος. Σε συστήματα με ανοικτές λίστες, οι υποψήφιοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους για σταυρούς· σε κλειστές λίστες, ο ανταγωνισμός μεταφέρεται στη θέση στη λίστα.

Το κίνητρο παραμένει το ίδιο: η ατομική πολιτική επιβίωση γεννάει διαφθορά.

Το αποτέλεσμα είναι κακό όχι μόνον επειδή δημιουργεί ζητήματα δικαιοσύνης, αλλά και επειδή είναι αναποτελεσματικό: οι πόροι κατανέμονται με βάση πολιτικές ανταλλαγές και όχι με βάση το συλλογικό συμφέρον.

Πού, λοιπόν, είναι πιθανότερο να συναντήσουμε ακόμη και σήμερα πελατειακές πρακτικές;

Η σύγχρονη πολιτική επιστήμη προσφέρει μια λεπτότερη εικόνα. Το κεντρικό πρόβλημα είναι ότι η ψήφος είναι μυστική. Πώς μπορεί ένας πολιτικός να «αγοράσει» μια ψήφο αν δεν μπορεί να ελέγξει αν ο ψηφοφόρος τήρησε τη συμφωνία;

Η απάντηση βρίσκεται σε ένα τρίτο πρόσωπο: τους μεσάζοντες, τους λεγόμενους brokers. Πρόκειται για τοπικούς παράγοντες που γνωρίζουν προσωπικά τους ψηφοφόρους, τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους. Επιλέγουν ποιον θα προσεγγίσουν, τι θα του προσφέρουν, και διασφαλίζουν –μέσω επαναλαμβανόμενων σχέσεων και προσδοκιών μελλοντικής ανταμοιβής– ότι η ανταλλαγή θα τηρηθεί.

Οι σχέσεις αυτές δεν είναι στιγμιαίες, αλλά διαρκείς. Δεν πρόκειται για απλή «αγορά» ψήφου, αλλά για πλέγμα αμοιβαίων εξαρτήσεων. Ο ψηφοφόρος εξαρτάται από τον μεσάζοντα για πρόσβαση σε πόρους· ο μεσάζων από τον πολιτικό για να συνεχίσει να τους παρέχει· και ο πολιτικός από τον μεσάζοντα για να κινητοποιεί ψηφοφόρους.

Με άλλα λόγια, η λογοδοσία αντιστρέφεται: οι πολιτικοί λογοδοτούν στα δίκτυα που τους φέρνουν ψήφους και οι πολίτες σε εκείνους που τους εξασφαλίζουν πρόσβαση στο κράτος.

Αυτό εξηγεί και γιατί ο πελατειασμός δεν είναι απλώς «κακή κουλτούρα», αλλά συνδέεται με τη δομή του ιδίου του κράτους. Οπου η κρατική ικανότητα είναι περιορισμένη και η πρόσβαση στους δημόσιους πόρους περνάει μέσα από διαμεσολαβητές, τέτοια δίκτυα ευδοκιμούν. Αντιθέτως, όπου οι υπηρεσίες είναι απρόσωπες, καθολικές και προβλέψιμες, η ανάγκη για μεσάζοντες υποχωρεί.

Ενα παράδειγμα κοντά μας:

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Ελλάδα θα λες και θα κλαις

 

Γράφει ο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΚΕΦΑΛΑΣ

Διδάκτωρ Φυσικής του πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, UK, τ. διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών

Οπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος η παρέα ταξίδεψε σε ένα πανέμορφο, όχι ιδιαίτερα γνωστό, ελληνικό νησί. Ενα από εκείνα τα μέρη που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν να έχουν ξεχαστεί από τον χρόνο. Mε τις ασβεστωμένες αυλές, τις μυρωδιές από γιασεμί και θυμάρι, τα παλιά καΐκια στο λιμάνι και τις μικρές ταβέρνες όπου το φαγητό είχε ακόμη γεύση Ελλάδας.

Ηταν από εκείνα τα μέρη όπου νόμιζες πως άκουγες ακόμη τις φωνές των παππούδων, τα καλοκαίρια μιας άλλης εποχής, τότε που η Ελλάδα δεν είχε ακόμη παραδοθεί ολοκληρωτικά στην ασχήμια της «ανάπτυξης» του μητσοτακισμού.

Μόνο που μέσα σε έναν χρόνο όλα έμοιαζαν διαφορετικά. Το κόστος της εστίασης και των τροφίμων σχεδόν διπλασιάστηκε, ενώ ταυτόχρονα η ποιότητα του φαγητού υποβαθμίστηκε αισθητά. Το χειρότερο όμως δεν ήταν οι τιμές. Ηταν η αίσθηση πως κάτι βαθύτερο χανόταν.

Η πανέμορφη νεοκλασική βίλα του 1930, δίπλα στο παλιό παραθαλάσσιο ταβερνάκι, κατεδαφίστηκε.

Στη θέση του κήπου των 5 στρεμμάτων ξεφύτρωσε μέσα σε λίγους μήνες η γνώριμη ελληνική «τσιμεντούπολη»: ένα άψυχο συγκρότημα από μπετόν και γυαλί, χωρίς μνήμη, χωρίς χαρακτήρα, χωρίς καμία σχέση με την ιστορία και την αισθητική του τόπου. Και όλα αυτά μέσα σε διατηρητέο οικισμό.

Εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη τραγωδία της σημερινής Ελλάδας. Δεν χάνεται μόνο το εισόδημα. Χάνονται η ίδια η ψυχή του τόπου και η αρμονία της ζωής. Αυτό που κάποτε αποτελούσε το αυθεντικό πλεονέκτημα του ελληνικού χώρου, η αισθητική, η ισορροπία του τοπίου, η ελληνικότητα, η απλότητα, τα τοπικά προϊόντα, οι ανθρώπινες τιμές και οι μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, αντικαθίσταται πλέον από τη λογική της γρήγορης κατανάλωσης, της μαζικότητας και των πολυεθνικών. Η Ελλάδα μετατρέπεται βίαια σε ένα απρόσωπο τουριστικό «προϊόν» τύπου Benidorm. Ενα μοντέλο μονοκαλλιέργειας, όπου ο μαζικός τουρισμός επεκράτησε εις βάρος κάθε άλλης παραγωγικής δραστηριότητας.

Τα τρόφιμα είναι πλέον σε μεγάλο βαθμό εισαγόμενα. Η Ελλάδα, μια χώρα με τεράστια αγροτική παράδοση, εισάγει προϊόντα που κάποτε παρήγε η ίδια. Ετσι, μεγάλο μέρος των χρημάτων που εισέρχονται από τον τουρισμό επιστρέφει τελικά στο εξωτερικό μέσω εισαγωγών, πολυεθνικών ξενοδοχειακών ομίλων, ξένων αεροπορικών εταιριών και tour operators. Παράλληλα, η εμμονή στην ποσότητα αντί της ποιότητας οδηγεί σε υποβάθμιση του ίδιου του τουριστικού προϊόντος. Οι αφίξεις αυξάνονται, αλλά τα έσοδα ανά επισκέπτη παραμένουν χαμηλά σε σχέση με άλλες μεσογειακές χώρες.

Οι τουρίστες μένουν λιγότερο, ξοδεύουν λιγότερα και ολοένα περισσότερο στρέφονται σε all-inclusive μοντέλα και κρουαζιέρες που αφήνουν ελάχιστο πραγματικό όφελος στις τοπικές κοινωνίες. Ταυτόχρονα, η αισθητική και πολιτιστική αλλοίωση των περιοχών προσελκύει έναν τουρισμό χαμηλής δαπάνης, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο υποβάθμισης.

Το τίμημα όμως το πληρώνουν οι ίδιοι οι Ελληνες.

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτίναξαν τα ενοίκια. Νέοι άνθρωποι, δάσκαλοι, νοσηλευτές και εργαζόμενοι, αδυνατούν να βρουν προσιτή κατοικία στα νησιά και στις τουριστικές περιοχές.

Παραδοσιακοί οικισμοί μετατρέπονται σε «θεματικά πάρκα.

Το κόστος ζωής αυξάνεται διαρκώς, από τα τρόφιμα μέχρι την ενέργεια και τις βασικές υπηρεσίες.

Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή αλλοίωση, γεννιέται η νοσταλγία. Νοσταλγία για μια Ελλάδα που είχε μέτρο, ομορφιά και χαρακτήρα.

Για τα μικρά νησιωτικά καφενεία με τις ψάθινες καρέκλες, για τα παραδοσιακά σπίτια που έμοιαζαν να συνομιλούν με το τοπίο, για τις μυρωδιές από φρέσκο ψωμί και ντομάτα από τον κήπο, για μια αίσθηση αυθεντικότητας που σήμερα χάνεται κάτω από στρώματα μπετόν, «επενδύσεων» και αλλαγής ιδιοκτησίας της χώρας.

Η Ελλάδα δεν φτώχυνε μόνο οικονομικά. Εχασε αυτό που την έκανε μοναδική.

Και …

 

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: Τουρισμός χωρίς υποδομές -- Βαριά βιομηχανία σε σαθρές βάσεις

 Του ΑΛΕΞΗ ΠΑΠΑΧΕΛΑ

Η ασυμμετρία ανάμεσα σε αυτό που πουλάμε σαν τουριστικό προϊόν και στις υποδομές που αυτό απαιτεί για να είναι βιώσιμο, είναι εντυπωσιακή.

Αφήνω στην άκρη το αν υπάρχουν προορισμοί που χάνουν την «ψυχή» τους με ραγδαίο ρυθμό. Γιατί μπορεί σε εμάς, που λατρεύουμε το αυθεντικό ταβερνάκι πάνω στη θάλασσα και τις καλοκαιρινές εικόνες ενός ψαροχωριού στις Κυκλάδες, να προκαλεί απέχθεια η μαζική επέλαση τουριστών και ο μετρ με το ακουστικό που ρωτάει αν «το 14Β είναι έτοιμο». Ακούμε όμως το επιχείρημα πως «αυτό θέλουν οι πελάτες που έρχονται τώρα» και θα χρειαστεί να περάσουν μερικά χρόνια για να δούμε ποιος έχει δίκιο, αν αυτό το νέο μοντέλο θα αντέξει στον χρόνο και θα συνεχίσει να προσελκύει όσους ψάχνουν κάτι διαφορετικό στον τόπο μας.

Αυτή είναι όμως μια υπαρξιακή συζήτηση. Η συζήτηση για τις υποδομές δεν είναι.

Τα παραδείγματα, άπειρα.

Η Μήλος θεωρείται ένας top προορισμός αυτή την εποχή. Κτίζεται σχεδόν παντού και παρά το γεγονός ότι, με τεράστια καθυστέρηση, «πάγωσαν» οι άδειες για ξενοδοχεία σε κάποιες περιοχές, βλέπεις πόσο τραυματισμένο είναι το μαγικό τοπίο της σε ορισμένα σημεία αξεπέραστης ομορφιάς. Πας επίσης στο αεροδρόμιό της και αντικρίζεις διαλυμένες τουαλέτες του 1970 και μία αίθουσα αναμονής που χωράει τους μισούς επιβάτες. Αν τύχει να υπάρχει καθυστέρηση, οι επιβάτες της προηγούμενης πτήσης βγαίνουν στο προαύλιο χωρίς προστασία από τον ήλιο και τη ζέστη, και περιμένουν αγανακτισμένοι…

Ή μήπως να περάσουμε από τη Ραφήνα, που παρουσιάζει εικόνα βαθιά τριτοκοσμική, καθώς ένα λιμάνι προσπαθεί να εξυπηρετήσει τριπλάσιο αριθμό πλοίων από αυτόν που του αρμόζει;

Μπορούμε επίσης να δούμε τι θα συμβεί στην ευρύτερη περιοχή της Ερμιόνης και στο Πόρτο Χέλι. Θα κτιστούν αρκετά πεντάστερα ξενοδοχεία, αλλά οι δρόμοι έχουν πλάτος που δεν σηκώνει δύο αυτοκίνητα σε αντίθετη κατεύθυνση και τα σκουπίδια είναι συσσωρευμένα δίπλα σε άθλιους κάδους σε κάθε διασταύρωση. Πώς θα λειτουργήσουν αυτά τα ξενοδοχεία σε αυτό το περιβάλλον, τι θα συμβεί αν –χτύπα ξύλο– ξεσπάσει μια μεγάλη πυρκαγιά;

Κανείς δεν ξέρει, ούτε και ενδιαφέρεται να προετοιμαστεί και να κάνει κάποιο σχέδιο για αυτό το ενδεχόμενο.

Και βεβαίως καταλήγουμε στην εναέρια κυκλοφορία και στην ΥΠΑ που, με ευθύνη των αρμόδιων υπουργών, έχει μείνει απελπιστικά πίσω σε υποδομές.

Από τη χώρα πέρασαν πάρα πολλά χρήματα τα τελευταία χρόνια και ο τουρισμός έδωσε μεγάλη ώθηση στην ανάπτυξή της. Ηταν όμως τεράστιο λάθος ότι τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης δεν πήγαν σε υποδομές αυτού του τύπου, αλλά σε…

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΨΩΝΑΡΟΞΕΦΤΙΛΑΡΟΠΛΗΚΤΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η αποφορά της επίδειξης του ασίτευτου πλούτου

Ε τι πιο αναμενομενο σε μια διακοποχωρα που μοιαζει ολοενα και περισσοτερο με την Κουβα του Μπατιστα;😎

Μήλος: Ελικόπτερο προσγειώνεται στο Σαρακήνικο για να κάνουν μπάνιο οι επιβάτες του https://t.co/7RrltPephH

— Pope Urban VIII (@thegreatrobbery) August 9, 2026

 

Της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΓΑΛΑΝΟΥ 

Στους βράχους του Σαρακήνικου της Μήλου δεν προσγειώθηκαν τα πέδιλα ενός ελικοπτέρου αλλά η αλαζονεία και η ξιπασιά. Ο υπέρμετρος εγωϊσμός συνοδεία επίδειξης, μαγκιάς και ισχύος.

Η αντίληψη ότι επειδή μπορείς να κάνεις κάτι, δικαιούσαι και να το κάνεις.

Κάπως έτσι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπία της Ελλάδας, μετατράπηκε για λίγα λεπτά σε ιδιωτικό ελικοδρόμιο και τώρα ψαχνόμαστε τι προβλέπει το σχετικό θεσμικό πλαίσιο. Λες και θα μπορούσε να έχει προβλέψει κάποιος το γούστο και καπέλο του ανθρώπου που είχε την εξαιρετική επιθυμία, να βρεθεί με αυτό τον τρόπο στα διάσημα βράχια της Μήλου. 

Το ελικόπτερο είχε άδεια από την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας να προσγειωθεί στις Αλυκές, κοντά στον Αδάμαντα και στο αεροδρόμιο της Μήλου.

Δεν κατευθύνθηκε εκεί.

Πήγε αρκετά χιλιόμετρα μακριά, στη βόρεια πλευρά του νησιού, και προσγειώθηκε στο Σαρακήνικο, την ώρα που στη διάσημη παραλία βρίσκονταν εκατοντάδες λουόμενοι.

Είναι απορίας άξιο πώς δεν έχει διαρρεύσει ακόμη τίποτα σχετικά με την ταυτότητα του επισκέπτη και των επισκεπτών που έφτασαν από τον ουρανό για να θαυμάσουν το μοναδικό τοπίο. Ίσως για να τους θαυμάσουν και οι πλεμπαίοι που έφτασαν μέχρι εκεί με τα πόδια.

Το σημαντικό, ωστόσο, δεν είναι να ανακαλύψουμε ποιος είναι ο πλούσιος, νεόπλουτος ή έχων αδικαιολόγητα και ουρανοκατέβατα λεφτά, δύναμη και θράσος. 

Η ουσία βρίσκεται στη συμπεριφορά. Και η συμπεριφορά είναι αυτή που προκαλεί.

Γιατί άλλο είναι να διαθέτεις ένα ελικόπτερο και άλλο να θεωρείς ότι η κατοχή του σου επιτρέπει να προσγειώνεσαι όπου θέλεις. Άλλο π.χ είναι να έχεις τη δυνατότητα να αγοράσεις μια υπηρεσία και άλλο να αγοράζεις, έστω για λίγα λεπτά, την αίσθηση ότι ο κάθε δημόσιος χώρος σου ανήκει.

 

Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι το πλαίσιο φαίνεται να έχει αφήσει ένα παράθυρο τόσο μεγάλο, ώστε η συγκεκριμένη πράξη – αυτή τη στιγμή – να τιμωρείται με ένα μικρό ή μεγάλο διοικητικό πρόστιμο. 

Ο ιδιοκτήτης και ο χειριστής του ελικοπτέρου κλήθηκαν από την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας να δώσουν εξηγήσεις και ο δικηγόρος τους, ζήτησε προθεσμία να καταθέσει απολογητικό υπόμνημα. Ο εισαγγελέας Σύρου έδωσε εντολή στο τοπικό αστυνομικό τμήμα να συλλέξει προανακριτικό υλικό για την προσγείωση στο Σαρακήνικο. Η ίδια πάντως η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας παραδέχεται πως ο κάθε πιλότος μπορεί να επιλέξει σημείο προσγείωσης και η πράξη θεωρείται παράνομη μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ άλλων εάν η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη Natura.

Αλλά υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να ρυθμίσει κανένας νόμος όσο πλήρης και όσο αυστηρός κι αν είναι.

Η αισθητική της συμπεριφοράς. Η αίσθηση του μέτρου. Η συναίσθηση της ματαιότητας της ματαιοδοξίας.

Και δεν είναι βεβαίως το πρόβλημα ο πλούτος. Ο πλούτος δεν είναι ντροπή.

Η ακραία επίδειξη του είναι ντροπιαστική και προκαλεί αποφορά η νοοτροπία του «έχω, άρα μπορώ» που κάποια στιγμή καταλήγει στο ακόμη χειρότερο «μπορώ, άρα επιτρέπεται».

Και αυτή η λογική είναι πολύ πιο επικίνδυνη από μια παράνομη προσγείωση.

Γιατί…

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: H τραγική φαιδρότητα της μπανανίας μας… Ή αλλιώς: «Έχω ελικόπτερο, πάμε για μπάνιο»;

Η Πολιτική Αεροπορία διαπίστωσε κενό στον νόμο όταν ένας... απίθανος τύπος προσγείωσε το ελικόπτερό του στο Σαρακήνικο με εκατοντάδες λουόμενους - Παρέμβαση Εισαγγελέα https://t.co/Tgz9xRrfT2 pic.twitter.com/uHvWUrSfb1

— Police-Voice (@PoliceVoice) August 9, 2026

 

Του Strange Attractor

Το χιλιοειπωμένο κλισέ, ότι δηλαδή τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, μπορεί να ίσχυε παλιά, ή να ισχύει αλλού, όχι όμως στη σημερινή μπανανία μας, που δεν βγάζει καν μπανάνες, αν και κάποιοι γαλάζιοι επιτήδειοι επιδοτούνται για μπανανοφυτείες ακόμη και στις απάτητες κορυφές της Πίνδου!

Έτσι, μόνο τις 2-3 τελευταίες μέρες είχαμε κάποιες λίαν ενδιαφέρουσες ειδήσεις που καλύπτουν όλη τη γκάμα, από τα γεωπολιτικά τερτίπια του υπαρκτού μητσοτακισμού, στο τραγικό, και λίγο μετά στο… φαιδρό.

Πάμε λοιπόν…

Εδώ και μερικά χρόνια η καταχρεωμένη και ανυπόληπτη Ελλάδα έχει δανείσει πανάκριβους πυραύλους ΠΑΤΡΙΟΤ (και επιθετικά ελικόπτερα, αν δεν κάνω λάθος) σε μια από τις πιο πλούσιες χώρες του πλανήτη… στη «Σουηδική» Αραβία, όπως θα έλεγε και η Ραχήλ (ζει αυτή;)

Γιατί;

Μόνο ο Κυριάκος γνωρίζει (μπορεί κι ο Πέτσας).

Και τι κάνει τώρα η Σ. Αραβία;

Υπογράφει σύμφωνο αμοιβαίας στρατιωτικής συμμαχίας με τη φίλη μας Τουρκία (και με το Πακιστάν).

Δηλαδή, αν κάποιος επιτεθεί στη Τουρκία, οι Σαουδάραβες θα τη στηρίξουν στρατιωτικά.

Δηλαδή, αν αύριο για τον Χ λόγο πάμε σε πόλεμο με τους Τούρκους, οι Σαουδάραβες θα χρησιμοποιήσουν τους πυραύλους μας… εναντίον μας!

Μια άλλη είδηση, τραγική αυτή τη φορά, αφορά σε 5χρονο αγοράκι που πνίγηκε σε πισίνα ενός μπιτς μπαρ στην Πάρο, όταν διέφυγε για λίγο της προσοχής των γονιών του.

Το κλου;

Υπεύθυνος ναυαγοσώστης στην εν λόγω πισίνα ήταν δηλωμένος ο 69χρονος(!) ιδιοκτήτης της επιχείρησης, που όμως δεν ήταν παρών στο περιστατικό.

 

Βέβαια, για να είσαι πιστοποιημένος ναυαγοσώστης πρέπει να είσαι έως 60 ετών το πολύ… και παρών στην πισίνα… ψιλά γράμματα για τους «αρμόδιους» που κάνουν (λέμε τώρα) τους ελέγχους.

Αν όμως μιλούσαμε για ξαπλώστρες, κάτι που αφορά μπόλικα τέλη προς το δημόσιο, τότε σίγουρα θα υπήρχαν δεκάδες κλιμάκια με μεζούρες να μετράνε τις αποστάσεις, προκειμένου να κόψουν πρόστιμο…

 

Και πάμε και στην πιο φαιδρή είδηση των προηγούμενων ημερών, που αφορά στην προσγείωση ενός ιδιωτικού ελικοπτέρου σε ακτή της Μήλου, στο Σαρακήνικο, όπου ο νεόπλουτος ιδιοκτήτης του ήθελε να πάρει το… λουτρό του μαζί με την παρέα του.

Εξάλλου, ποιος θα τον ελέγξει;

Το συμβάν κατέγραψε περαστικός, το πήραν τα κανάλια, και έγινε το έλα να δεις.

Μέχρι και ο εισαγγελέας της Μήλου διέταξε από το τοπικό Α.Τ. να διενεργήσει προανάκριση… χα χα χα.

Δυο τρεις (αν υπάρχουν τόσοι) δόκιμοι ή αποσπασμένοι αστυφύλακες του νησιού θα «διερευνήσουν» την αεροπορική αυτή υπόθεση! Μάλιστα…

Και οι «αρμόδιες» αρχές τι κάνουν άραγε;

Που είναι;

Το έχουμε ξαναγράψει σε κουραστικό βαθμό.

Από το 2020, με νόμο του Κ.Κ. του Αχ. (του αποκαλούμενου νέου Εθνάρχη) καταργήθηκαν όλες οι αρμοδιότητες της ΥΠΑ, και πέρασαν στην (δήθεν) ανεξάρτητη αρχή ΑΠΑ.

Η οποία εδρεύει στην Αθήνα, και λειτουργεί σε ωράριο εργασίας, 7 πμ-3 μμ, μόνο καθημερινές και εργάσιμες.

Γι’ αυτό, ακόμη  και το (φιλοκυβερνητικό) Πρώτο Θέμα γράφει στο χθεσινό ρεπορτάζ του «οι Αρχές δήλωσαν ότι θα προχωρήσουν σε  αυστηρή σύσταση από… Δευτέρα για την επικίνδυνη πρωτοβουλία σε μία γεμάτη από Έλληνες και τουρίστες παραλία…»!

Από Δευτέρα… ή πάμε, κι όπου μας βγάλει!

Συμπληρώνοντας μάλιστα πως «το βίντεο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας να εντοπίζει τώρα(!) νομικό κενό μιας και με βάση το ισχύον πλαίσιο, ο πιλότος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει το σημείο προσγείωσης, και σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας επεξεργάζεται την αναμόρφωση και επικαιροποίηση του π.δ. 19/2009, μεταξύ άλλων ως προς τις αερομεταφορές με ελικόπτερα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια των πτήσεων, την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την προστασία περιοχών που υπάγονται σε ειδικό καθεστώς προστασίας σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία… μπλα μπλα μπλα…»

Τρίχες κατσαρές δηλαδή.

Το περιστατικό έγινε σαββατοκύριακο, και ουδείς «αρμόδιος» υπήρχε για να επέμβει, όπως έχει γίνει και σε δεκάδες παρόμοια περιστατικά, κυρίως με (ανεξέλεγκτα επισήμως) μικρά-ελαφρά αεροσκάφη, για τα οποία περιστατικά όμως δεν ενδιαφέρεται κανένα ΜΜΕ.

Έτυχε τώρα «αργία» ειδήσεων λόγω 15γουστου, και γι αυτό «παίξανε» το βίντεο… αλλιώς πάπαλα.

Όσο για την ΑΠΑ, είναι αυτή η «Αρχή» που πέρσι ο διοικητής της εισέπραξε κάπου 450.000 ευρώ σε… αναδρομικά, από εποχή που ναι μεν είχε συσταθεί η ΑΠΑ, και αυτός είχε διοριστεί επικεφαλής της, αλλά δεν λειτουργούσε…

Ο ίδιος που μετά τα Τέμπη δήλωσε στη Βουλή (ως πρώην επικεφαλής του ΕΡΓΟΣΕ) ότι δεν κοιμάται τα βράδια φοβούμενος αεροπορικά Τέμπη.

Μετά όμως άρχισε να κοιμάται μια χαρά, με τα 450.000 ευρώ στην τσέπη.

Όσον αφορά στα ελικόπτερα, να διευκρινίσουμε ότι εφευρέθηκαν και εξελίχθηκαν ως αεροσκάφη-εργαλεία προκειμένου να μη χρειάζονται αεροδρόμια.

Το ελικόπτερο είναι σχεδιασμένο να απογειώνεται και να προσγειώνεται όπου θέλει ο χειριστής του.

Και αυτό του το στοιχείο έρχεται να το επικυρώσει η παγκοσμίως ισχύουσα νομοθεσία περί πολιτικής αεροπορίας.

Και για να το κάνουμε πιο λιανό, βάσει της νομοθεσίας ο χειριστής του ελικοπτέρου είναι ο μοναδικός υπεύθυνος για να αποφασίσει το που θα προσγειωθεί, εφόσον βέβαια λάβει υπόψη του την ασφάλεια του χώρου και των τυχόν περίοικων.

Τώρα, αν είναι μεθυσμένος, αν είναι υγιής, αν έχει πτυχίο σε ισχύ, αν το ελικόπτερο έχει όλα τα έγγραφά του (πιστοποιητικά, ασφαλιστήρια, κλπ), αν έχει κάνει τις απαραίτητες συντηρήσεις, είναι …

ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΔΟΠΛΗΚΤΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: «Ο τουρισμός να κερδάει κι όλοι οι άλλοι να πάνε να πνιγούν»

 

Της ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΔΟΥΣΗ 

 Προσπαθώ, εναγωνίως, τις τελευταίες ημέρες να καταλάβω τι ακριβώς συνέβη στο Σαρακήνικο της Μήλου με το ελικόπτερο που προσγειώθηκε στα βράχια. 

Δεν είμαι η μόνη. Ούτε καν η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας έχει καταλάβει, η οποία διαπίστωσε «νομοθετικό κενό». 

Ο πιλότος, στο μεταξύ, είχε ρωτήσει τον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου Μήλου «να το παρκάρω στα βράχια;» και του είπαν «ναι μπρο, δημόσια έκταση είναι, κάνε ό,τι θες».  

Οσο εμείς φωνάζουμε, ωρυόμαστε, γράφουμε οργισμένα σεντόνια διαμαρτυρίας, ο μπρο κατέβασε το ελικόπτερο, έκαναν οι επιβάτες τα μπανάκια τους κι έφυγε ανενόχλητος.  

Σε ένα σημείο μοναδικής φυσικής ομορφιάς αλλά και ευθραυστότητας, το οποίο τον τελευταίο καιρό έχει υποστεί τα πάνδεινα: Μπουλντόζες, μπιτσόμπαρα, τσιμέντα, ελικόπτερα, μόνο ο Γκοτζίλα δεν έχει εμφανιστεί.  

Γιατί διαμαρτυρόμαστε, όμως, όλοι εμείς; 

Επειδή θεωρούμε ότι τα αυτονόητα σε αυτήν τη χώρα είναι και θεσμοθετημένα. Οτι, για παράδειγμα, κανένας δεν μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει στους δημόσιους χώρους. Ιδιαιτερα σε τέτοιους δημόσιους χώρους. Οτι το κράτος μας προστατεύει τον φυσικό του χώρο. Οτι, τέλος πάντων, όλα έχουν ένα όριο. Γενικώς έχουν. Ειδικώς όμως, όταν δηλαδή πρόκειται περί της ιερής μας αγελάδας, του τουρισμού μας, το παιχνίδι παίζεται free style. Ο τουρισμός στην Ελλάδα είχε την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τη μια ημέρα λέγαμε «αχ, έτσι όπως πάει, σε δέκα χρόνια θα έχουν διαλυθεί τα πάντα» και το επόμενο πρωί ξυπνήσαμε και είχαν διαλυθεί ήδη. Με πρώτα θύματα τα σημεία «παρθένας φυσικής ομορφιάς», που ουτε παρθένα είναι πλέον, ούτε φυσικά, αλλά ούτε και ιδιαίτερα όμορφα. 

Δεν θα αρέσει σε ορισμένους αυτό που θα πω, αλλά εδώ υπάρχουν διάφοροι συνένοχοι. 

Ο πρώτος, φυσικά, είναι το κράτος και οι πολιτικές του. Αμεσες και έμμεσες. 

Το άμεσο είναι οι διαρκείς προσπάθειες να παρακαμφθούν νομοθετικά οι περιορισμοί και να τσιμεντωθεί το σύμπαν. Αυτό είναι προφανές και ελαφρώς αντιμετωπίσιμο, διότι μέρος της κοινωνίας αντιδρά. 

Το έμμεσο είναι πιο ύπουλο και καταστροφικό: οι κανονισμοί και οι περιορισμοί υπάρχουν, αλλά οι ελεγκτικοί μηχανισμοί κοιτάνε το φεγγάρι. 

Εάν πραγματικά ήθελε το κράτος να βάλει μια τάξη, στις παραλίες ας πούμε, όπου καταστρατηγούνται 30 νόμοι το νανοδευτερόλεπτο, θα το έκανε σε χρόνο μηδέν. Οπως μας έκοψε, σε χρόνο μηδέν, την κακή συνήθεια να πίνουμε και να οδηγούμε. Οσο, όμως, οι αρμόδιες αρχές ρεμβάζουν, οι μπιτσομπαράδες και οι ξενοδόχοι κλείνουν δημόσιες παραλίες, πετάνε ξαπλώστρες και μέσα στη θάλασσα, ρυπαίνουν με κάθε τρόπο, αισχροκερδούν, φτιάχνουν παράνομες κατασκευές, και άλλα διάφορα. 

Οι καταγγελίες, δε, που συνήθως περνάνε από το τοπικό επίπεδο των μηχανισμών ελέγχου, σπανίως έχουν αποτέλεσμα. Διότι το τοπικό επίπεδο πολύ συχνά είναι προστατευτικό προς τους τοπικούς επιχειρηματίες. Εκατοντάδες τα παραδείγματα κατ’ εξακολούθηση παρανομούντων που κάποιος πάει μια φορά τον χρόνο, τους λέει «δεν είναι σωστά πράγματα αυτά Μήτσο μου» και μετά φεύγει κι αυτοί συνεχίζουν να λειτουργούν παρανομώντας. 

Εδώ μπαίνει στη σκηνή ο δεύτερος συνένοχος: Αυτοί που εισπράττουν. Και όχι μόνο απ’ ευθείας.  

Εάν δεν υπήρχε η σιωπηλή συναίνεση μεγάλου μέρους της τοπικής κοινωνίας στη Μήλο, όχι ελικόπτερο δεν θα πήγαινε στο Σαρακήνικο, αλλά ούτε κουνούπι. Για μπουλντόζες δεν το κουβεντιάζουμε καν. Οταν διαμαρτύρεσαι, όμως, που ο άλλος έχει κανιβαλίσει την παραλία, η απάντηση που παίρνεις είναι «έλα μωρέ, δύο μήνες θα δουλέψει ο καψερός, άστον να ταΐσει τα παιδάκια του». Ολοι οι άλλοι που ταΐζουν τα παιδάκια τους δουλεύοντας 12 μήνες τον χρόνο και χωρίς να παρανομούν, είναι προφανώς κουτοί. 

Κάπως έτσι, παραλίες, δάση, βουνά, λόγγοι και φυσικοί πόροι, όλα καταλήγουν να μεταφράζονται σε ευρώ για όποιον είναι πιο ξύπνιος ή έχει τα καλύτερα «κονέ». Η κοινωνική τους αξία, ως δημόσια αγαθά εκμηδενίζεται εντελώς. Γράφουμε κι εμείς οι δημοσιογράφοι και οι απλοί πολίτες στα σόσιαλ, παρουσιάζουμε τεκμήρια παρανομιών και καταπατήσεων και δεν κουνιέται φύλλο. 

Σε δεκάδες ομάδες στο facebook οι πολίτες ανεβάζουν φωτογραφίες από επιχειρήσεις που παρανομούν εξώφθαλμα και τις βλέπουν εκατομμύρια μάτια, εκτός από εκείνα που πρέπει να τις δουν. Ηθελημένη τύφλωση. 

Και κάπως έτσι, η κατάχρηση και η παρανομία κανονικοποιούνται. Σκέφτεσαι «γιατί, αν κάνω καταγγελία θα γίνει κάτι;» κι απλώς κάθεσαι στη γωνιά σου. Οι ειπράττοντες εισπράττουν, οι άλλοι παραγκωνίζονται όλο και περισσότερο, ο φυσικός χώρος καταστρέφεται και το κράτος ποντάρει στην «ανάπτυξη» από τη μια και σ’ αυτούς που επωφελούνται από την άλλη. 

Ο τουρισμός πάει καλά κι αυτό μας αρκεί.  

Το μακροπρόθεσμο κόστος αυτής της κατάστασης δεν απασχολεί κανέναν. 

Αν το Σαρακήνικο κάποια ημέρα καταρρεύσει, αν το νερό στερέψει, αν τα σκουπίδια μας παίρνουν φωτιά και καίνε το μισό νησί, κανένα πρόβλημα. Αν οι τουρίστες σιχαθούν τη ζωή τους με τον τόπο που καταλήξαμε να τους πουλάμε, επίσης κανένα πρόβλημα. Οι ειπράττοντες θα έχουν εισπράξει και οι υπόλοιποι θα κοιταζόμαστε στα αποκαΐδια και τα τσιμέντα.  

Οπως έλεγε κι εκείνος ο...

 

Υπαρκτου κηφηνο-λαμογιαρο-καθαρματο-ψωναρο-κατσαπλιαδο-σουργελο-ξεφτιλαρόπληκτου ελληνισμού κωμωδία

Ο μέσος υπάλληλος του Κωτσόβολου έχει ετήσιο μισθό 20.000€ καθαρά και ο ιδιοκτήτης του 16.000€.

Να δείτε που η επόμενη κομμουνιστική επανάσταση θα γίνει από τα αφεντικά. pic.twitter.com/9eEqdBVrcH

— Καραφλομαλλιάς (@TheOhdaessu) August 13, 2026

Όταν στην χώρα μας, έκνομοι αριστεροί και γύφτοι τυγχάνουν πρακτικά του ακαταδίωκτου, είναι λογικά αναμενόμενο πως από τον δικαστή μέχρι τον καθηγητή πανεπιστημίου, τον καλλιτέχνη ή τον διανοούμενο άπαντες να προσπαθούν να φαντάζουν όσο πιο αριστεροί μπορούν και όσο πιο "γύφτοι".

— Thanos Dimou (@AthanDim) August 15, 2026

Παιδιά δείτε έναν μαλακα. Μαλακα τα παιδιά pic.twitter.com/M7ZTPaAuh9

— 𝒲𝒾𝓃𝓈𝓉𝑜𝓃 𝒞𝒽𝓊𝓇𝒸𝒽𝒾𝓁𝓁 ⨯ (@prwinND) August 14, 2026

Μετά αναρωτιόμαστε ποια πρόβατα🐑🐑 πάνε να δουν την μαύρη Ελένη, τον τρανς Αχιλλέα κ τον ασιάτη πολεμιστή που υποδύεται τον Έλληνα
Ταινία που χρηματοδοτεί με 6,5 εκατομμύρια το Ελλαδιστάν......
ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΞΥΛΑ ΑΠΕΛΕΚΗΤΑ
Ή ΛΑΪΚΙΣΤΙ...ΤΟΥΒΛΑ pic.twitter.com/t2mvvCctUH

— Penny Rage (@penny_rage) August 10, 2026

Το να μην γουστάρεις την Αφροδίτη και την κάθε Αφροδίτη είσαι σεβαστό και στα όρια της δημοκρατίας.

Το να βλέπω όμως άντρες και γυναίκες να δίνουν συγχαρητήρια στην κωλορατσα με ξεπερνάει. pic.twitter.com/rFAOOnb541

— 𝒲𝒾𝓃𝓈𝓉𝑜𝓃 𝒞𝒽𝓊𝓇𝒸𝒽𝒾𝓁𝓁 ⨯ (@prwinND) August 11, 2026

Γελάτε μεν με τις δύο μοσχαροκεφαλές, που έπεσαν από το ποδήλατο, αλλά να σας κοπεί το γέλιο, διότι τις βάλατε να σας κυβερνήσουν.

(Όπως και τον άλλον τον νομπελίστα, τον κοπανατζή του σχολείου.)

— gg (@NastrantinHotza) August 12, 2026

Να έρθει με το καλό ο Σεπτέμβρης και η ΔΕΘ, να δούμε πόσο κοστολογούν την εξαγορά συνειδήσεων και ψήφου της πλέμπας τα ρεμάλια μας οι πολιτικάντηδες.

— Thanos Dimou (@AthanDim) August 13, 2026

Αυτό με τις πισίνες που πνίγονται πιτσιρίκια ενω οι γονείς λιαζονται στα 2 μέτρα κ φταίει ο ναυαγοσώστης,
είναι σαν οι σκαφάτοι να τους πέφτουν τα παιδιά στη θάλασσα εν πλώ κ να φταίει το λιμενικό που δεν ήταν εκεί να τα σώσει. #ΓΝΟΜΗΜΟ

— MasTaKanateTsourekia (@KosmidisStathis) August 11, 2026

Αυτό το καινούριο που πνίγονται πιτσιρίκια σε πισίνες την ωρα που οι γονείς λιαζονται ή παίζουν με το κινητό κ έχουν το θράσος να ψάχνουν για ναυαγοσώστες, απινιδωτες,φαρμακείο
γιατρό,ελικόπτερα
σήματα,τανκς τι φάση!
Αντί να ανοίξουν τρύπα κ να θαφτούν μόνοι τους οι άχρηστοι.🤬

— MasTaKanateTsourekia (@KosmidisStathis) August 10, 2026

Κλοουν παρεμβατικοι ρουφιανοι κακεντρεχεις λουομενοι διαλυουν οικογενεια επειδη μια μανα συνετισε με μια φαπα το 6χρονο σκανδαλιαρικο αγορι της.
Επενεβη η εκθυλυκοποιημενη αστυνομια για μια φαπα σε ενα παιδι.
Αυτοφωρο οι γονεις, το παιδι τραυμα ενοχής για παντα.

ΓΑΜΙΕΣΤΕ ΟΛΟΙ pic.twitter.com/eDXr6HGD7c

— Evgenios Tzavaras 🇬🇷 (@EvgeniosTzav) August 12, 2026

 

Στις ταράτσες στη Γάζα δεν κάνουν διακρίσεις...😎 pic.twitter.com/eBpL1gumoz

— ΚΟΠΡΙΤΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (@6hmoBPE37u83WiV) August 13, 2026

Σαν σήμερα (16/8/ΧΧΧΧ)

 

1960: Επίσημη ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πρόεδρος αναλαμβάνει ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος, με αντιπρόεδρο τον τουρκοκύπριο Κιουτσούκ.

1968: Οι «Jackson Five», το μικρότερο μέλος των οποίων ήταν ο Μάικλ Τζάκσον, κάνουν το επίσημο ντεμπούτο τους δίπλα στη Νταϊάνα Ρος και τις «Σαμπρίμς», σε συναυλία στην Καλιφόρνια.

1958: Γεννιεται η Μαντόνα (Λουίζ Βερόνικα Τσικόνε)

1977: Πεθαίνει ο  Έλβις Πρίσλεϊ

2005: Πεθαίνει η Βίκυ Μοσχολιού

 

2018: Φεύγει  από τη ζωή νικημένη από τον καρκίνο στα 76 της χρόνια η «βασίλισσα της σόουλ» Αρίθα Φράνκλιν. 

2019 Πεθαίνει σε ηλικία 79 ετών, ο αμερικανός ηθοποιός Πίτερ Φόντα, γιος του θρύλου του αμερικανικού κινηματογράφου Χένρι Φόντα και μικρός αδελφός της Τζέιν Φόντα, που έγινε διάσημος χάρη στον ρόλο του στην καλτ ταινία Easy Rider (1969, σε σκηνοθεσία Ντένις Χόπερ) 

 

 

 

2020: Έφυγε από τη ζωή νικημένη απο τον καρκίνο η ηθοποιός Ειρήνη Ιγγλέση, πρώην σύζυγος του Θάνου Μικρούτσικου.

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ και ΨΩΝΙΣΜΕΝΟΙ ΓΟΝΟΙ: Σε ποιον ανήκουν τα τραγούδια;

  

Γράφει ο Αντώνης Καρπετόπουλος


H καλοκαιρινή συζήτηση για το σε ποιον ανήκουν τα τραγούδια, η οποία ξεκίνησε όταν σε συναυλία του ο Μανώλης Μητσιάς απήγγειλε τον «Γιάννη τον φονιά», λέγοντας πως δεν έχει την άδεια των κληρονόμων του Μάνου Χατζιδάκι για να τραγουδήσει το γνωστό τραγούδι, είναι μια μικρή απόδειξη πως μπορούμε να κάνουμε πλέον περίπλοκα ακόμα και τα πιο απλά. 

 Πήραν μέρος στη δημόσια συζήτηση πολλοί – δεν έλειψαν οι υπερασπιστές της απόφασης του κληρονόμου του γνωστού συνθέτη, που ισχυρίστηκαν ότι έχει κι αυτός τα δίκια του, αφού οφείλει να προασπιστεί πνευµατικά δικαιώµατα που του ανήκουν.

Υπήρξαν παράλληλα και εκείνοι που επισήμαναν ότι ο ίδιος ο Χατζιδάκις ήταν εξαιρετικά δύσκολος σε ό,τι είχε να κάνει με την παραχώρηση του έργου του και πολύ ακριβοδίκαιος ως προς την αξιολόγησή του – υπαινίχθηκαν δηλαδή πως όσα συμβαίνουν τώρα θα μπορούσαν να έχουν συμβεί και με πρωταγωνιστή τον ίδιο.

Πράγμα που μοιάζει πιθανό, αν και αποκλείω ο μεγάλος συνθέτης να αρνούνταν στον Μητσιά να πει το εμβληματικό αυτό τραγούδι, αναγνωρίζοντας ότι στην επιτυχία του έχει συντελέσει πολύ και η εκτέλεσή του.

Χάθηκα ωστόσο καλοκαιριάτικα. Η βάση της συζήτησης δεν μπορεί να είναι το τι θα έκανε ο Μάνος Χατζιδάκις, διότι αυτό είναι, δυστυχώς, τόσο υποθετικό που ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Το ερώτημα είναι σε ποιον ανήκουν τα τραγούδια.

Ας κάνουμε μια υπόθεση εργασίας. 

Ας πούμε πως ένας συνθέτης αποφασίζει να κάνει γνωστή ως τελική επιθυμία του, στη διαθήκη του, την απόλυτη εξαφάνιση των τραγουδιών του. Θεωρητικά, τουλάχιστον, έχει το δικαίωμα να το απαιτήσει.

Να ζητήσει, για παράδειγμα, να μην παίζονται στο ραδιόφωνο, να δρομολογήσει έτσι τα πράγματα ώστε να εξαφανιστούν οι δίσκοι και τα CD του και να απαγορεύσει την εκτέλεσή τους σε συναυλίες και εκδηλώσεις – αν έχει όρεξη, μπορεί μέσω της διαθήκης του να δημιουργήσει και ένα είδος οργανισμού με δικηγόρους κ.λπ. που να επιβλέπουν την «εξαφάνιση» του έργου του.  

Θα εξαφανίζονταν έτσι οι επιτυχίες του;

Μόνο τυπικά. Διότι, ουσιαστικά, αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει ποτέ. Θα υπήρχαν πάντοτε παιδιά στα ωδεία που θα μάθαιναν μουσική πάνω στις νότες τους. Θα υπήρχαν καλλιτέχνες του δρόμου που, αντιλαμβανόμενοι την έλλειψη αυτών των τραγουδιών, θα τα έβαζαν στο ρεπερτόριό τους. Θα υπήρχαν μουσικοί που σε παρέες θα τα έπαιζαν για τους φίλους τους και εκείνοι θα τα τραγουδούσαν.

Εντάξει, δεν είμαστε στη δεκαετία του ’50 και του ’60, όπου οι ερωτευμένοι έκαναν καντάδες, αλλά, αν τα τραγούδια αυτά μιλούσαν για τον έρωτα, όλο και κάποιος θα έβρισκε έναν τρόπο να τα μοιραστεί με την αγάπη του.

Αν μιλούσαν για την επανάσταση ή την πίκρα ή τον πόνο, πάλι θα ήταν καλοδεχούμενα: όσοι πιστεύουν στις επαναστάσεις θα φρόντιζαν να μην εξαφανιστούν, όσοι κουβαλάνε πίκρες και πόνους θα τα χρησιμοποιούσαν ως καταπραϋντικό – για τον σκοπό για τον οποίο γράφτηκαν δηλαδή.

Με μια προϋπόθεση βέβαια: ότι έχουμε να κάνουμε με μεγάλα τραγούδια, που έχουν κοινό. Κόσμο δηλαδή που τα έχει τραγουδήσει γιατί κάτι ψιθυρίζουν στην καρδιά, στο θυμικό και στο μυαλό του. Η όποια απαγόρευσή τους απλά θα δυνάμωνε τον μύθο τους

Θα μπορούσε ποτέ να εξαφανιστεί η «Φραγκοσυριανή» του Βαμβακάρη; 

Γράφτηκε το 1935 – σε λίγο θα είναι εκατό χρόνων, ενώ και η σπουδαία επανεκτέλεσή της από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση είναι πάνω από 60 ετών: το 1960 έγινε. Αν την ακούς και θες να την τραγουδήσεις, δεν είναι γιατί παίζεται στα ραδιόφωνα κάθε μέρα – δεν παίζεται ποτέ.

Σπανίως ακούγεται πια σε συναυλίες. Δεν γνώρισε επίσης άλλες σπουδαίες επανεκτελέσεις, εκτός από αυτή του «σερ Μπιθί». Αλλά όταν κάποιος γρατζουνάει τις νότες της όλοι σιγοντάρουν. 

 Ομοίως, δεν θα μπορούσε να εξαφανιστεί η «Απονη ζωή», η «Συννεφιασμένη Κυριακή», το «Αν θυμηθείς το όνειρό μου», το «Μη μιλάς άλλο γι’ αγάπη» – τα αναφέρω ενδεικτικά.

Δόξα στην έμπνευση των δημιουργών τους, τα μεγάλα ελληνικά τραγούδια είναι πολλά. Και όλα έχουν μια ομοιότητα: είναι υπεράνω του χρόνου· δηλαδή υπεράνω απαγορεύσεων, υπεράνω δικαιωμάτων, ακόμα και υπεράνω των ίδιων των δημιουργών τους. Εχουν αποκτήσει τόση δύναμη και τόση αυτάρκεια και αυτοτέλεια, που πορεύονται, χρόνια τώρα, από στόμα σε στόμα.

Η όποια απαγόρευσή τους απλά θα δυνάμωνε τον μύθο τους: θα τους έδινε μια ζωή ακόμα – θα τα έκανε να μοιάζουν με μικρές πράξεις αντίστασης, που τόσο πολύ, ως κάτοικοι αυτής της χώρας, αγαπάμε.

Σκεφτόμουν πως αν ο Μητσιάς τραγουδούσε τον «Γιάννη τον φονιά» στην πρόσφατη συναυλία και η αστυνομία – κατόπιν καταγγελίας των κληρονόμων του Χατζιδάκι – προχωρούσε στη σύλληψή του, το τραγούδι θα παιζόταν παντού και ίσως περισσότερο από τον καιρό της πρώτης του εκτέλεσης.

Η μουσική έχει μια τρομακτική δύναμη. Είναι αδύνατον να την τιθασεύσεις: κάτι που έχει γραφτεί πριν από χρόνια και μοιάζει ξεχασμένο μπορεί να επανέλθει μαγικά στην επικαιρότητα.

Ο Βιβάλντι εξέδωσε τις «Τέσσερις εποχές» το 1725. Τριακόσια ολόκληρα χρόνια αργότερα, καταπιάνονται μαζί τους πολλοί – οι περισσότερες ηχογραφήσεις τους έχουν γίνει μετά το 1950 –, το έργο αποτελεί μια διαρκή έμπνευση.  

Το ίδιο θα γίνει και με τη μουσική του Χατζιδάκι: είναι αδύνατον να την περιορίσεις – η έμπνευση του δημιουργού ανοίγει παράθυρα.

Ο «Γιάννης ο φονιάς» έχει δραπετεύσει από τον δημιουργό του, που όμως ήταν μάλλον περήφανος για αυτό. Αναλύθηκε ως τραγούδι όσο λίγα. Κουβαλάει μια μυθολογία. Υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις για το σε ποιον ακριβώς αναφέρεται και τι ακριβώς περιγράφει.

Είναι ένα από τα πιο μελαγχολικά ελληνικά τραγούδια – μια απόδειξη πως ακόμα και μια μελαγχολική σκηνή, χωρίς υπερβολές, μπορεί να γίνει ένα υπέροχο τραγούδι, αρκεί να υπάρξει η αποτύπωση των περιστατικών όπως τα διηγείται ο Νίκος Γκάτσος: «Του βγάλαμε γλυκό, του βγάλαμε και μέντα, μα για το φονικό δεν είπαμε κουβέντα».

Ολο αυτό λειτούργησε γιατί ο τρομερός Μάνος Χατζιδάκις βρήκε τη χαμηλόφωνη μελωδία που έδωσε στον στίχο μια υποβλητικότητα: για να μπεις στην ιστορία, το κλειδί είναι η μουσική της.

Και ο Μητσιάς έκανε τα υπόλοιπα: μας την είπε με τον τόνο που έπρεπε ώστε να μας βάλει κι εμάς στον πειρασμό να την τραγουδήσουμε. Αλλά το τραγούδι δεν ανήκει σε κανέναν από τους τρεις, μολονότι όλοι τους ήταν απαραίτητοι στη δημιουργία του.

Το τραγούδι ανήκει...

 

ΠΡΟΣΩΠΑ - ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Η αθόρυβη Αλίκη

 

Της ΡΕΑΣ ΒΙΤΑΛΗ

Αλίκη. Οχι, όχι η γατούλα. Αλίκη Περρωτή, η αθόρυβη κυρία.

Αθορύβως και αναχώρησε.

Αθορύβως και αποχαιρετίστηκε στην οχλαγωγικά θορυβώδη μας εποχή. Θορυβώδης από τσίγκινους ντενεκέδες, που τους συνοδεύουν μαυροφορεμένοι γουρουνάνθρωποι για προστασία.

Ποια ήταν η Αλίκη Περρωτή;

Η επιτομή της φινέτσας, της ευγένειας, του στυλ, της φιλοξενίας αλλά και της ευεργεσίας. Μια κοσμοπολίτισσα μπιλιονέρ από κούνια. Κόρη Θεόδωρου Κωνσταντοπούλου από την Πάτρα. Ητοι όλα τα έργα αναδόμησης μιας Ελλάδας ενός «κάποτε». Ό,τι αξιωθήκαμε σε δρόμο για να έχουμε Εθνική οδό. (Μια λωρίδα στο ανέβασμα, μια στο κατέβασμα). Ό,τι αξιωθήκαμε σε αεροδρόμια τοπικά και διεθνές, ό,τι γενικώς αξιωθήκαμε το αναλάμβανε η εταιρεία του πατέρα της, Θεόδωρου. Σπουδαίος πολιτικός μηχανικός, που πήρε το δίπλωμά του το 1919 από το ΕΜΠ και λαμπρός επιχειρηματίας ως διευθύνων σύμβουλος της ΑΕ «Οδών και οδοστρωμάτων» εν συνεχεία Αρχιρόδον.

Η οξυδέρκειά του τον καθοδήγησε να αγοράσει τα μεταχειρισμένα πολεμικά μηχανήματα των Αμερικανών στο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ, θεωρώντας ότι, ως πολεμικό υλικό, ήταν υψηλής αντοχής και με αυτά έκτισε την κατασκευαστική του εταιρεία. Η οποία έφτασε να επεκταθεί ακόμα και στην Μέση Ανατολή λαμβάνοντας δημόσια έργα, όπως, για παράδειγμα, και το λιμάνι της Βεγγάζης. 

Απέκτησε δυο κόρες. Την Αλίκη και την Πηνελόπη.

Η Αλίκη γεννήθηκε στα πλούτη, με αυστηρή γερμανίδα νταντά να τη γαλουχεί σε τρόπους. Υπέρκομψη, σοβαρή και ανάλαφρη, με μια αριστοκρατική απλότητα, χαριτωμένο χιούμορ και σοβαρούς στόχους. Η Αλίκη Περρωτή ήταν για μένα και εκείνη η φράση του Νίκου Αντωνιάδη, Διευθυντή του περιοδικού Ταχυδρόμος, όταν επιζητήσαμε αμφότεροι την συνεργασία μας. «Τρεις άνθρωποι δεν έχουν δώσει ποτέ συνεντεύξεις. Ο Θανάσης Βέγγος, η Αμαλία Μεγαπάνου και η Αλίκη Περρωτή» μου είπε, σχεδόν ως προτροπή.

Κι εγώ μπήκα σε διαπραγμάτευση. «Κάτι μπορεί να καταφέρω αλλά να ξέρεις ότι το μεγάλο μου όνειρο είναι μια στήλη χρονογραφήματος. Το χρονογράφημα με μαγεύει» προσπάθησα,

«Δεν διαβάζει πια ο κόσμος» είπε. Και μπορεί να είχε δίκιο.

Κοντοζυγώναμε χρόνια Χρηματιστηρίου. Ο κόσμος διάβαζε τιμές ρολογιών και ταξιδιών στις Σεϊχέλλες.

Ξεβλάχευαν μπουρτζοβλαχόμενοι αενάως.

Αενάως σιωπούσαν και οι Αλίκες.

Ωστόσο, και να μην πολυλογώ, και την Αμαλία Μεγαπάνου αξιώθηκα να γνωρίσω και βαθιά να εκτιμήσω (Η συνέντευξη ήταν περιπετειώδης και όσα πολλά έζησα). Και την Αλίκη Περρωτή να λατρέψω. Και στις Εικόνες (το επόμενο εγχείρημα της ομάδας) να κατακτήσω το πολυπόθητο χρονογράφημα, γιορτάζοντας φέτος 36 χρόνια χρονογράφος από τους 4Τροχούς και δώθε.

Από την αρχή μου ξεκαθάρισε ότι δεν έδινε συνεντεύξεις. «Αλλά δεν μου απαγορεύεται να καταγράψω όσα θα παρατηρώ στο πλευρό σας» της είπα και αμίλητα το συμφωνήσαμε.

 «Αύριο φεύγω για Θεσσαλονίκη στα εγκαίνια νέας πτέρυγας στην Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή. Θα εντυπωσιαστείς αν έρθεις». Υπολογίζοντας την οικονομική της δυνατότητα, βλακωδώς έκλεισα πρώτη θέση, ώστε να έχω τον χρόνο να μιλάω μαζί της. Ακόμα γελάω να με θυμάμαι εμένα στην πρώτη και την Αλίκη σε κάποια προς το τέλος «Ρέα μου, τι να πληρώσω; Την κουρτίνα; Υπάρχουν πιο σοβαροί σκοποί για τον άνθρωπο».

Λέτε να μην μπορούσε να πράττει και τα δυο;

Θα μπορούσε. Αλλά αυτή ήταν η παλαιοπλούσια Αλίκη.

Μακάρι να είχα τρόπο να σας περπατήσω σε εκείνη την εκδήλωση. Να δείτε ένα σωρό παλικάρια και κορίτσια από χώρες που μόλις άνοιγαν σύνορα και κατέφθαναν για να μορφωθούν σε νέες μορφές γεωργίας και εκμετάλλευσης της ευεργεσίας της γης. Κυρίως ήταν από εκείνες τις χώρες οι φοιτητές. Δεδομένου ότι τα ελληνόπουλα, κατευθυνόμενα από έλληνες γονείς, είχαν μόνη έγνοια-στόχο το «Business», και δώστου business. Φοιτητές με γραβάτες και κοστούμια να βγάζουν λόγους σε εξαιρετικά αγγλικά.

Τι δρόμους τους άνοιγε η Αλίκη στους νέους κόσμους!

Ευεργέτιδα ολκής. Ταγμένη στον εθελοντισμό, εξ απαλών ονύχων, επί δεκαπέντε χρόνια στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία». Με έργο, με αφοσίωση στα παιδιά, αληθινό έργο, όχι κοσμική περαντζάδα. Και να ήταν μόνο αυτό;

Το πιο σπουδαίο ευεργέτημά της… Εννοείται ότι γνωρίζετε το Νοσοκομείο «Αγία Ολγα» της Νέας Ιωνίας… Δωρεά της το 1989, στο αστρονομικό ποσό των 790 εκατ. δραχμών, υπολογίζοντας σε σημερινές τιμές μιλάμε για δισεκατομμύρια ευρώ; Αλλά, αλλά… Αχ άτιμη Ελλάδα! Ο μόνος της, ας πούμε διακριτικός «όρος», η μετονομασία του Νοσοκομείου σε «Κωνσταντοπούλειο» εις μνήμη του πατέρα της.

Εκεί να δείτε μάχες αντιρρήσεων!.. Αχ Ελλάδα! Για να το αποκαλούμε πάντα Αγία Ολγα.

Μα η Αλίκη Περρωτή… Κλασική παλαιοπλούσια Αλίκη, ποτέ δεν σταμάτησε να το ενισχύει. Αφήνοντας τα «μικρά» για τους μικρούς.

Την τιμώ, όχι μόνο γιατί διατήρησε την περιουσία της… Εύκολο το έχετε; Αλλά και γιατί μοίρασε με γνώση και στενή παρακολούθηση για το κάθε τι.

Προ ημερών διάβασα, σε μια σταλιά άρθρο, τον θάνατό της. Μπροστά μου ως βιαστικό τρέιλερ πέρασε το γλυκό της χαμόγελό, η αγέρωχη περπατησιά της, η τρυφεράδα της, το ντελικάτο σπίτι της με εκείνη την δυσθεώρητη, έργο τέχνης, πεταλούδα, τις κουβέντες της με την μαμά μου, ιδίως σε εκείνο το πάρτυ με όλη την Αθήνα στα πόδια τους και, βέβαια, κι εκείνες οι κάρτες της που μου έστελνε για χρόνια…Καλογραμμένες, μιας ξαφνιαστικά αυθόρμητης γραφής… Τι γυναίκα! Τι γοητευτική ύπαρξη! Τι κρίμα η φωτιά που κατέκαψε κάθε τι στο σπίτι μας να κάψει και εκείνες τις κάρτες… Μα εδώ χάσαμε ανθρώπους! Ασε τις κάρτες!

Ο ουρανός ας υποδεχτεί την γοητεία της. Και εμείς …