Γράφει ο Κωνσταντίνος Χαροκόπος
Ευδιάθετος
και χαλαρός κατά τη διάρκεια μια βόλτας του στο δάσος, ο Αλέξης Τσίπρας βρήκε
την ευκαιρία μέσω του Tiktok να καταγγείλει για μια ακόμα φορά τις τράπεζες,
βυθισμένος σε μια πρωτοφανή αμνησία περί των τραπεζικών θεμάτων, πολλά εκ των οποίων είχε χειριστεί ως
πρωθυπουργός με συγκυβερνήτη τον Πάνο Καμμένο.
Αναφέρθηκε
ο αρχηγός του νέου Σύριζα, στην «πλειοψηφία των ξένων funds που μοιράστηκαν
κέρδη ύψους 2,83 δισ. ευρώ»,
κλείνοντας το μάτι στην ξενοφοβική αντιμετώπιση των επενδύσεων που κυριαρχεί στον
χώρο της Αριστεράς. Λησμονώντας ωστόσο να αναφέρει ότι επί δικής του
διακυβέρνησης, είχε πραγματοποιηθεί η 3η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών σαν
αποτέλεσμα της καταστροφικής οικονομικής πολιτικής που είχε εφαρμόσει ο ίδιος,
μαζί με το «asset» Γιάνη Βαρουφάκη, το 2015. Μια ανακεφαλαιοποίηση στην
οποία είχαν ανταποκριθεί κυρίως ξένοι θεσμικοί επενδυτές.
Ανακεφαλαιοποιήσεις
και ξένα funds
Η
πρώτη μεγάλη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είχε γίνει το 2013 και ήταν η άμεση συνέπεια του PSI
(Private Sector Involvement) του 2012. Με το κούρεμα των ελληνικών
ομολόγων, οι τράπεζες εμφάνισαν ζημίες άνω των 30 δισ. ευρώ, καθώς κατείχαν
μεγάλο μέρος του κρατικού χρέους. Στην 1η ανακεφαλαιοποίηση είχε
συμμετάσχει το ΤΧΣ με ποσοστά από 80% έως και 90% καθώς και ιδιώτες με ποσοστό
της τάξης του 10% έτσι ώστε οι τράπεζες να διατηρήσουν διοικήσεις από τον
ιδιωτικό τομέα.
Η
δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είχε γίνει το 2014, καθώς οι τράπεζες χρειάζονταν επιπλέον
κεφάλαια για να καλύψουν τις ανάγκες που προέκυψαν από τα stress tests των
εποπτικών αρχών και την ανάγκη αντιμετώπισης των «κόκκινων» δανείων (NPLs). Στην
2η ανακεφαλαιοποίηση δεν είχε συμμετάσχει το ΤΧΣ, αλλά ιδιώτες επενδυτές.
Σημαντικοί θεσμικοί επενδυτές από το εξωτερικό είχαν τοποθετήσει στο μετοχικό
κεφάλαιο των τραπεζών περίπου 8,3 δισ. ευρώ.
Η τρίτη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, γνωστή ως
ανακεφαλαιοποίηση Τσίπρα – Βαρουφάκη, πραγματοποιήθηκε μόνο και μόνο λόγω των
«capital controls» και του 3ου Μνημονίου που προκάλεσαν μια τεράστια μαύρη
τρύπα κεφαλαίων στους ισολογισμούς των τραπεζών. Οι ιδιώτες επενδυτές που
είχαν συμμετάσχει στη 2η ανακεφαλαιοποίηση, έχασαν όλα τα κεφάλαια που είχαν
τοποθετήσει και ορισμένοι από αυτούς αναγκάστηκαν να τοποθετήσουν νέα κεφάλαια
σε μια προσπάθεια να σώσουν ό,τι μπορούσε να διασωθεί. Φυσικά, η ζημιά που
είχαν υποστεί οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές, απέτρεψε τη συμμετοχή αρκετών από
αυτούς, σε ένα πιθάρι από το οποίο το δίδυμο Τσίπρα – Βαρουφάκη είχε αφαιρέσει
τον πάτο. Έτσι το υπόλοιπο ποσό καλύφθηκε εκ νέου από το ΤΧΣ.
Επομένως το «πλήρες πέρασμα των τραπεζών στους
ξένους» που αποτελεί μέρος του καταγγελτικού αφηγήματος του Αλέξη Τσίπρα, έχει
όνομα και επίθετο. Και αυτό είναι: Αλέξης Τσίπρας. Μάλιστα. Ο
καταγγέλλων σήμερα Αλέξης Τσίπρας.
Αναβαλλόμενος
φόρος και κρατικά εγγυημένη αισχροκέρδεια
Ο
ίδιος αναφέρεται σε «κρατικά εγγυημένη αισχροκέρδεια» και σημειώνει ότι οι τράπεζες
αξιοποιώντας τις ζημίες προηγουμένων χρόνων μέσω του αναβαλλόμενου φόρου δεν
πληρώνουν φόρους.
Έχει βάση αυτή η καταγγελία;
Για
να δούμε.
Τον
Αύγουστο του 2014, η κυβέρνηση θεσμοθέτησε τη δυνατότητα των τραπεζών να
μετατρέπουν τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις σε «άμεσα εισπράξιμες
απαιτήσεις» από το κράτος.
Ο κύριος στόχος ήταν να ενισχυθούν τα κεφάλαια των τραπεζών (Core Tier 1).
Καθώς χωρίς αυτήν τη ρύθμιση, οι απαιτήσεις αυτές δεν θα μπορούσαν να
προσμετρηθούν στα εποπτικά κεφάλαια σύμφωνα με τους κανόνες της Βασιλείας III
και θα χρειαζόταν να γίνουν συνεχείς αυξήσεις κεφαλαίων.
Τον
Οκτώβριο του 2014, είχαν υπάρξει βελτιωτικές τροποποιήσεις της νομοθεσίας που καθόρισαν με
ακρίβεια τις συνθήκες υπό τις οποίες θα μπορούσε να ενεργοποιείται η μετατροπή,
όπως για παράδειγμα, σε περίπτωση λογιστικής ζημίας μιας οικονομικής χρήσης.
Και έρχεται το 2017, όπου με το νόμο 4465/2017, επεκτείνονται οι
προβλέψεις του νόμου για να καλυφθούν και οι απώλειες που υπέστησαν οι τράπεζες
από τη διαγραφή των δανείων στο πλαίσιο των αναδιαρθρώσεων των δανειακών
χαρτοφυλακίων, λόγω των κόκκινων δανείων.
Ποιος ήταν πρωθυπουργός το 2017;
Ο Αλέξης Τσίπρας. Μάλιστα. Ο καταγγέλλων σήμερα Αλέξης Τσίπρας.
H
υιοθέτηση της αναβαλλόμενης φορολογίας, ήταν αναπόφευκτη. Διότι με απλά λόγια,
αντί οι τράπεζες να περιμένουν δεκαετίες για να συμψηφίσουν τα μελλοντικά κέρδη
τους με παλιές ζημιές, ο νόμος τους επέτρεψε να υπολογίζουν αυτές τις
μελλοντικές φοροαπαλλαγές ως «σημερινά κεφάλαια», διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη
σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος κατά τη διάρκεια της κρίσης. Σήμερα, οι
ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε διαδικασία «ταχύτερης απόσβεσης» αυτών των
απαιτήσεων.
Καταχρηστικές
χρεώσεις και προμήθειες
Ο
Αλέξης Τσίπρας απαιτεί την κατάργηση των καταχρηστικών χρεώσεων και προμηθειών
στις καθημερινές συναλλαγές.
Αυτό μας θυμίζει την παλαιά διαφήμιση, με το διασκεδαστικό σλόγκαν : «last
year».
Έχει
μείνει λίγο πίσω ο αρχηγός του νέου Σύριζα. Παρόμοιες ενστάσεις είχε διατυπώσει προ ημερών και ο
Νίκος Ανδρουλάκης, μιλώντας και αυτός για «ληστρικές προμήθειες». Όπως έχουν
απαντήσει οι διοικήσεις των τραπεζών, μετά από συμφωνία με την κυβέρνηση έχουν
μειώσει ήδη τις προμήθειες, με αποτέλεσμα τα σχετικά έσοδα να είναι χαμηλότερα
από τα αντίστοιχα έσοδα των τραπεζών που δραστηριοποιούνται στις χώρες της
Ευρωζώνης. Άλλωστε οι τράπεζες προσφέρουν πλέον «πακέτα» απεριόριστων
συναλλαγών, που διευκολύνουν τους συναλλασσόμενους. Πιθανότητα η ίδρυση, αλλά
και η είσοδος νέων ψηφιακών τραπεζών στη χώρα μας, να αλλάξει τον χάρτη των
προμηθειών και να τις πιέσει ακόμα περισσότερο προς τα κάτω.
Διαφορά
επιτοκίων
Ο
Αλέξης Τσίπρας κατήγγειλε και το spread των επιτοκίων.
Είναι όμως έτσι;
Τα
επιτόκια καταθέσεων και δανεισμού προσδιορίζονται από τις τράπεζες με βάση τις
συνθήκες της αγοράς και τα προϊόντα που ζητούν τόσο οι καταθέτες όσο και οι
δανειολήπτες. Για
την ιστορία να αναφέρουμε ότι το spread ανάμεσα στα επιτόκια καταθέσεων και
δανεισμού το 2019 ήταν από 3 έως 4 μονάδες και σήμερα από 3,5 έως 4,5 μονάδες.
Τα
χαμηλά επιτόκια καταθέσεων οφείλονται σε μια σειρά από λόγους, όπως για
παράδειγμα ότι οι αποταμιευτές αφήνουν τα χρήματα τους σε τρεχούμενους ή απλούς
λογαριασμούς και δεν μετακινούνται εύκολα σε προθεσμιακές καταθέσεις, σε
αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης διαθεσίμων ή σε τίτλους σταθερού εισοδήματος. Στην χώρα μας η τραπεζική κατάθεση
παραμένει κυρίαρχη μορφή αποταμίευσης, οπότε οι τράπεζες δεν χρειάζεται να δελεάζουν
με υψηλά επιτόκια τους αποταμιευτές για να προσελκύσουν τα κεφάλαια τους. Είναι
ο βασικός κανόνας της προσφοράς και της ζήτησης, τον οποίο το οικονομικό
επιτελείο του νέου Σύριζα προφανώς δεν λαμβάνει ποτέ υπ’ όψιν του. Ίσως ο βασικός οικονομικός σύμβουλος
του Αλέξη Τσίπρα που έχει περάσει από συμβουλευτική θέση της Τράπεζας της
Ελλάδος, θα έχει κάτι να του πει σχετικά.
Μη
χρηματοδότηση της οικονομίας
Ο
Αλέξης Τσίπρας κατήγγειλε ότι οι τράπεζες δεν χρηματοδοτούν την πραγματική
οικονομία και ότι για να πάρει κανείς δάνειο πρέπει να αποδείξει ότι δεν έχει
ανάγκη τον δανεισμό.
Η
ίδια η πραγματικότητα τον διαψεύδει πανηγυρικά. Τα «υπόλοιπα» των δανείων, δηλαδή το
σύνολο των δανείων που έχουν χορηγήσει και παραμένουν στα χαρτοφυλάκια των
τραπεζών από όλες τις ελληνικές τράπεζες, μεγάλες και μικρές, συστημικές έως
και τις συνεταιριστικές τράπεζες σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της
Ελλάδος βρίσκονται στο ορόσημο των 200 δισ. ευρώ.
Το
2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η πιστωτική
επέκταση στην Ελλάδα ανήλθε σε 8,8%. Ποσοστό που είναι υπερδιπλάσιο από το 3,5%
της Ευρωζώνης. Στις δε
μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των πιστώσεων στη
χώρα μας ανήλθε σε 11,9%, έναντι 2,8% στην Ευρωζώνη.
Και ίσως κάποιος θα έπρεπε να εξηγήσει στον αρχηγό του νέου Σύριζα
ότι οι τράπεζες δεν δανείζουν αυτόν που απλά «έχει ανάγκη». Αλλά αυτόν που
διαθέτει δομές, που έχει επιχειρηματικά σχέδια, που έχει κεφαλαιακή βάση και
που πληροί τα τραπεζικά κριτήρια που θέτουν οι ίδιες ότι τράπεζες. Για τους
υπόλοιπους υπάρχουν εναλλακτικά επενδυτικά σχήματα που χρηματοδοτούν ή και
συμμετέχουν μετοχικά, όταν βρίσκουν ενδιαφέρουσες και κερδοφόρες περιπτώσεις.
Οι λίστες των κόκκινων δανείων είναι γεμάτες από δάνεια «ανάγκης»
από δάνεια δίχως σχέδια ή δίχως εγγυήσεις.
Και είναι προφανές ότι…
