Γράφει ο Αχιλλέας Γραβάνης
Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, μέλος Δ.Σ. του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου.
Η χώρα μας διαθέτει πτυχιούχους Ιατρικής που εισέρχονται στη διαδικασία λήψης ιατρικής ειδικότητας από διάφορες πηγές: τους πτυχιούχους των επτά δημόσιων ιατρικών σχολών, τους πτυχιούχους από ιατρικές σχολές χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, από χώρες εκτός Ε.Ε. και βέβαια στο άμεσο μέλλον από τις πρόσφατα αδειοδοτηθείσες ιατρικές σχολές που είναι παραρτήματα ιατρικών σχολών της αλλοδαπής στη χώρα μας (μη κρατικές ιατρικές σχολές).
Ολοι οι πτυχιούχοι Ιατρικής από άλλες χώρες πρέπει πριν μπουν στην ειδικότητα στη χώρα μας να αναγνωρίσουν το πτυχίο τους από τη δημόσια αρχή του Διεπιστημονικού Οργανισμού Αναγνώρισης Ακαδημαϊκών Τίτλων (ΔΟΑΤΑΠ).
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει εισαγωγική εξέταση για να ξεκινήσει ένας πτυχιούχος Ιατρικής την ειδικότητα. Η διαδικασία βασίζεται στην αίτηση για θέση ειδικευόμενου και, όπου υπάρχει, στη σειρά αναμονής για συγκεκριμένη ειδικότητα και νοσοκομείο.
Η διαδικασία συνοπτικά είναι η εξής:
Ο νέος γιατρός επιλέγει ειδικότητα και νοσοκομείο/νοσοκομεία όπου επιθυμεί να ειδικευθεί.
Υποβάλλει αίτηση τοποθέτησης για ειδίκευση στην αρμόδια Περιφέρεια/Υγειονομική Υπηρεσία.
Εγγράφεται στη λίστα αναμονής της συγκεκριμένης θέσης, εφόσον υπάρχει αναμονή.
Οταν έρθει η σειρά του, εκδίδεται η απόφαση τοποθέτησης και ο γιατρός ξεκινά ως έμμισθος ειδικευόμενος.
Η ανωτέρω διαδικασία δεν περιλαμβάνει κανένα αξιολογικό στοιχείο προτεραιότητας, όπως ο βαθμός πτυχίου, οι τυχόν ερευνητικές ή εν γένει επιστημονικές δραστηριότητες του νέου γιατρού στα φοιτητικά του χρόνια ή πριν από την ειδικότητα. Οι εξετάσεις για τους ειδικευόμενους έρχονται μόνο στο τέλος της ειδίκευσης, για την απόκτηση του τίτλου της ιατρικής ειδικότητας.
Η διαδικασία στηρίζεται μόνο σε λίστα αναμονής και χρονικής επετηρίδας κατάθεσης της αίτησης για ειδικότητα. Ετσι, πολλοί άριστοι φοιτητές, ανεξαρτήτως προέλευσης του πτυχίου τους, δεν δέχονται να περιμένουν και φεύγουν για ειδικότητα στο εξωτερικό, με πολύ καλύτερες επίσης αποδοχές.
Ενα σημαντικό μέρος αυτών των άριστων νέων γιατρών διαπρέπει διεθνώς και χάνεται για πάντα για το ελληνικό υγειονομικό οικοσύστημα, μένοντας στο εξωτερικό. Επίσης, οι κλινικές και το έμπειρο εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό δεν έχουν λόγο στην επιλογή των ειδικευομένων τους.
Σε αντίθεση με τη χώρα μας, οι επιστημονικά και ιατρικά προηγμένες χώρες επιλέγουν τους νέους γιατρούς για ειδικότητα ύστερα από διαδικασίες εξετάσεων και προσωπικής αξιολόγησης με συνέντευξη. Σε πολλές ευρωπαϊκές προηγούνται της ειδικότητας αυστηρές εξετάσεις σε εθνικό επίπεδο, κατάταξη των υποψηφίων και μετά έναρξη της ειδικότητας.
Για παράδειγμα, στη Γαλλία, η είσοδος στο σύστημα ειδικότητας γίνεται μέσω του τρίτου κύκλου σπουδών (troisième cycle des études médicales – TCEM). Οι Γάλλοι νέοι γιατροί περνούν από τις εθνικές διαδικασίες EDN και ECOS και η κατάταξή τους σε αυτές καθορίζει την πρόσβαση στις ειδικότητες και στις θέσεις.
Στην Ιταλία, η πρόσβαση στις ιατρικές ειδικότητες γίνεται με εθνικό διαγωνισμό, ο οποίος προκηρύσσεται κάθε χρόνο από το υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας. Μετά την εξέταση δημιουργείται η εθνική κατάταξη και ο υποψήφιος, ανάλογα με τη θέση του στην κατάταξη και τις διαθέσιμες θέσεις, επιλέγει ειδικότητα και νοσοκομείο. Αντίστοιχη διαδικασία υπάρχει και στην Ισπανία.
Για έναν απόφοιτο αμερικανικής ιατρικής σχολής που ξεκινά ειδικότητα στις ΗΠΑ, η διαδικασία περιλαμβάνει τις εξετάσεις βασικών και κλινικών επιστημονικών ιατρικών γνώσεων USMLE, την αίτηση για ειδικότητα σε διάφορα νοσοκομεία, την προσωπική συνέντευξη σε κάθε νοσοκομείο, την είσοδο όλων των αξιολογικών στοιχείων του υποψηφίου στο εθνικό πρόγραμμα NRMP (National Resident Matching Program). Η απόφαση αποδοχής του εκάστοτε νοσοκομείου στηρίζεται στη βαθμολογία της εξέτασης USMLE, στο βιογραφικό του υποψηφίου, στην προϋπάρχουσα ερευνητική εμπειρία, στις συστατικές επιστολές, στην ποιότητα της ιατρικής σχολής αποφοίτησης.
Το σύστημα ιατρικής ειδικότητας στη χώρα μας διώχνει τους περισσότερους άριστους νέους γιατρούς μας και χρειάζεται άμεσα αλλαγές που θα στηρίζουν την αξιοκρατία, την προτεραιοποίηση της αριστείας και την ουσιαστική επιστημονική αξιολόγηση των γνώσεων αλλά και της προσωπικότητας των ειδικευομένων.
Είναι απαραίτητη, λοιπόν, η οργάνωση ετήσιων εθνικών εξετάσεων για την έναρξη ειδικότητας από τις ιατρικές σχολές της χώρας και τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο.
Τα νοσοκομεία και ειδικά τα τριτοβάθμια και πανεπιστημιακά νοσοκομεία πρέπει …
