Του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΚΟΥΡΑ
Στην
παρουσίαση του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, με φόντο την Ακρόπολη, η
Μαριάννα Τουμασάτου διάβασε την ερώτηση: «Σκέφτομαι λοιπόν μήπως παράγονται περισσότερα κόμματα από όσα
μπορούμε να καταναλώσουμε».
Ο
Αιμίλιος Χειλάκης απάντησε:
«Ωραία ερώτηση,
θα δείξει. Αλλά είναι για πρωτοεμφανιζόμενους και σε άλλη πολιτική κατεύθυνση.
Εδώ υπάρχουν ρίζες και ιστορία. Το νήμα ξεκινάει από την κυβερνώσα αριστερά».
Σπάνια ένας πολιτικός πρόλογος αποκαλύπτει τόσο καθαρά όσα
θέλει να κρύψει. Μέσα σε λίγες λέξεις, η νέα προσπάθεια του κ. Τσίπρα
παρουσίασε δύο από τις πιο σταθερές πλάνες της αριστεράς.
Η
πρώτη είναι η πλάνη του κεντρικού υπολογισμού. Η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να
ξέρει εκ των προτέρων πόσα κόμματα «μπορεί να καταναλώσει» η κοινωνία.
Η
δεύτερη είναι η πλάνη της αυτοεξαίρεσης. Οι κανόνες της σπανιότητας,
του ανταγωνισμού και της αξιολόγησης ισχύουν για τους άλλους, όχι για εμάς,
διότι εμείς έχουμε ρίζες, ιστορία, και αριστερά.
Ο
Χάγιεκ θα χαμογελούσε πικρά.
Το ερώτημα «πόσα κόμματα μπορούμε να καταναλώσουμε» μοιάζει έξυπνο μόνο σε
όσους πιστεύουν ότι η κοινωνία είναι αποθήκη με ράφια.
Δεν
είναι. Η πολιτική, όπως και η αγορά, είναι διαδικασία ανακάλυψης. Κανείς δεν
γνωρίζει προκαταβολικά ποια ιδέα θα πείσει, ποιο πρόσωπο θα αντέξει, ποια
συμμαχία θα γεννηθεί, ποιο κόμμα θα πεθάνει. Αυτή η γνώση δεν βρίσκεται σε κάποιον εγκέφαλο, σε κάποια
επιτροπή, σε κάποιο ιδρυτικό συνέδριο. Διασπείρεται στους πολίτες.
Αν
αυτό ακούγεται θεωρητικό, αρκεί να θυμηθούμε τις τηλεοπτικές άδειες και το
σκάνδαλο χειραγώγησης των ΜΜΕ από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Η κυβέρνηση
Τσίπρα προσπάθησε κάποτε να πείσει τη χώρα ότι μπορούσε να «καταναλώσει» μόνο
τέσσερα πανελλαδικά τηλεοπτικά κανάλια. Δεν ήθελε να αφήσει την αγορά, τους
τηλεθεατές, τους διαφημιζόμενους, την τεχνολογία και τον ανταγωνισμό να δείξουν
πόσοι χωρούν. Ήθελε να το αποφασίσει το κράτος. Με υπουργική αυτοπεποίθηση. Σαν
να έλεγε στους πολίτες ότι η ενημέρωση είναι περιορισμένο αγαθό και το Μέγαρο
Μαξίμου ξέρει την ιδανική του δοσολογία.
Αυτό
είναι το πρόβλημα του οικονομικού υπολογισμού, μεταφερμένο στην πολιτική και
στα μέσα ενημέρωσης. Η αριστερά πάντα πίστευε ότι η κοινωνική ζήτηση μπορεί να
υπολογιστεί από πάνω προς τα κάτω. Πόσα
εργοστάσια, πόσα νοσοκομεία, πόσα ενοίκια, πόσες τιμές, πόσες ανάγκες, πόσα
κανάλια, τώρα και πόσα κόμματα. Η ίδια νοοτροπία που αποτυγχάνει να
καταλάβει γιατί η τιμή μεταφέρει πληροφορία, αποτυγχάνει να καταλάβει γιατί η
ψήφος, η τηλεθέαση και η διαφήμιση μεταφέρουν πληροφορία.
Η
απάντηση του Χειλάκη όμως ήταν ακόμη πιο αποκαλυπτική από την ερώτηση.
Δεν
είπε απλώς «θα δείξει»,
που θα ήταν η μόνη φιλελεύθερη απάντηση.
Πρόσθεσε
αμέσως ότι η ένσταση αφορά τους πρωτοεμφανιζόμενους και όσους κινούνται σε άλλη
πολιτική κατεύθυνση.
Εδώ, είπε, υπάρχουν ρίζες και ιστορία. Με άλλα
λόγια, το πρόβλημα των πλεοναζόντων κομμάτων υπάρχει, αλλά δεν αφορά το κόμμα
μας. Το δικό μας προϊόν δεν μπαίνει στο ίδιο
ράφι με τα υπόλοιπα. Έχει πιστοποιητικό καταγωγής.
Αυτή είναι η προστατευτική λογική του κρατισμού. Πρώτα
διατυπώνει έναν γενικό φόβο για την «υπερπαραγωγή». Μετά εξαιρεί από τον φόβο
τους παλιούς, τους ημετέρους, τους ιστορικά δικαιωμένους.
Στην
οικονομία αυτό γεννά άδειες, ποσοστώσεις, κλειστά επαγγέλματα και κρατικά
προνόμια.
Στην
πολιτική γεννά την ιδέα ότι οι νεοεισερχόμενοι πρέπει να απολογούνται για την
ύπαρξή τους, ενώ οι παλιοί δικαιούνται χώρο λόγω βιογραφικού.
Φυσικά, στον πραγματικό κόσμο, η ιστορία της κυβερνώσας αριστεράς
δεν είναι ακριβώς εγγύηση ποιότητας... Είναι μνήμη capital controls,
υπερφορολόγησης, θεσμικής αλαζονείας, αυταπάτης και κυνικού συμβιβασμού.
Σε μια ελεύθερη κοινωνία δεν αποφασίζουν οι παλιοί πόσα κόμματα
χωράει η χώρα. Δεν αποφασίζουν οι ηθοποιοί, οι επικοινωνιολόγοι, οι πρώην
πρωθυπουργοί ή οι ιδιοκτήτες της «ιστορίας». Αποφασίζουν οι πολίτες.
Η αγορά των ιδεών δεν χρειάζεται κεντρικό σχεδιαστή.
Χρειάζεται …
