ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ: Έλληνες κομάντος εναντίον Σομαλών πειρατών

Της ΟΛΓΑΣ ΜΠΑΛΑΦΟΥΤΗ

Με την καλά στημένη βιομηχανία της σύγχρονης πειρατείας να καταφέρνει πλήγμα ύψους 12 δισ. δολαρίων κάθε χρόνο, στην παγκόσμια οικονομία, όλο και περισσότερες ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας δηλώνουν έτοιμες να αναλάβουν δράση.

Οι Σομαλοί (που από ψαράδες έχουν μετατραπεί σε σύγχρονους κουρσάρους) έχουν εκπαιδευτεί, έχουν εξοπλιστεί και ξέρουν ακριβώς τι ζητάνε. Στόχος τους δεν είναι η αρπαγή των πλοίων και ο θάνατος του πληρώματος, αλλά... τα λύτρα!

Η κατάσταση που επικρατεί τα τελευταία χρόνια στον Ινδικό Ωκεανό είναι ανεξέλεγκτη και οι πειρατές, για κακή τύχη των ναυτικών, βρίσκουν συνεχώς νέα ορμητήρια. Υπολογίζεται ότι σχεδόν το 20% των αγαθών που διακινούνται σε παγκόσμιο επίπεδο δια θαλάσσης, περνά από περιοχές όπου τη «στήνουν» οι πειρατές. Κι ενώ οι κίνδυνοι φυλάκισης ή θανάτου είναι υψηλοί, η πειρατεία αποτελεί ένα εύκολο και πολύ καλά αμειβόμενο «επάγγελμα». Ένας Σομαλός κερδίζει περίπου 600 δολάρια τον χρόνο, κάνοντας τον ψαρά. Με μία πειρατεία, μπορεί να βγάλει και 10.000 δολάρια ετησίως.

Από το στόχαστρο των σύγχρονων κουρσάρων δεν ξεφεύγουν φορτηγά πλοία, ιδιωτικά γιοτ και ιδίως πετρελαιοφόρα. Κάθε χρόνο, περίπου 25.000 πλοία διασχίζουν τα «δύσκολα νερά» του κόλπου του Άντεν. Από αυτά, το 1/3 σχεδόν είναι ελληνικών συμφερόντων.

Η απάντηση σε αυτή την καλά οργανωμένη βιομηχανία έρχεται από τις ιδιωτικές εταιρείες ασφάλειας που. Με την εξειδικευμένη εκπαίδευση του προσωπικού τους, αποτρέπουν και διαχειρίζονται αποτελεσματικά περιστατικά επίθεσης. Ως τώρα αποτράπηκαν αρκετές επιθέσεις, όταν οι πειρατές εντόπισαν ότι επί του πλοίου υπάρχει μία ένοπλη ή μη ομάδα ασφαλείας, αλλά και όταν ο πλοίαρχος εφάρμοσε τις οδηγίες BMPs (αύξηση ταχύτητας πλοίου, ελιγμοί, ενημέρωση κ.λπ.).

Μια τέτοια νεοσύστατη εταιρεία είναι η Zeus. 

ΣΟΜΑΛΙΑ: Λύτρα 238 εκατ. δολ. σε πειρατές το 2010

Του Νικου Μπαρδουνια

Πονοκέφαλο και για τους Ελληνες εφοπλιστές αποτελούν οι πειρατές που δρουν στα στενά ανοιχτά της Σομαλίας, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα στη διακίνηση των εμπορευμάτων μέσω θαλάσσης αλλά και οικονομικές απώλειες, καθώς απαιτούν μεγάλα ποσά προκειμένου να απελευθερώσουν πλήρωμα και πλοία που έχουν καταλάβει. Εκτιμάται ότι έως το 2015 το συνολικό κόστος από τις πειρατικές επιθέσεις μπορεί να αγγίξει τα 15 δισ. δολάρια, σύμφωνα με μελέτη του οργανισμού Geopolicity.

Ωστόσο, από την πλευρά του, το μη κυβερνητικό ίδρυμα One Earth Future, με έδρα τις ΗΠΑ, σε έκθεσή του υπολογίζει ότι η θαλάσσια πειρατεία κοστίζει στη διεθνή οικονομία έως και 7 δισ. δολ. ετησίως, συνυπολογίζοντας άμεσο κόστος και έμμεσες δαπάνες. Το 2010 καταβλήθηκαν λύτρα ύψους 238 εκατ. δολ. μόνο σε Σομαλούς πειρατές, οι οποίοι έχουν εκτινάξει τις χρηματικές απαιτήσεις τους από τις 15.000 δολ. σε περίπου 5,4 εκατ. δολ. ανά πλοίο! Σημαντικό μερίδιο από τα λύτρα που έχουν καταβληθεί στους πειρατές προέρχεται και από Ελληνες εφοπλιστές, πλοία των οποία εγκλωβίστηκαν έπειτα από πειρατική επίθεση.

Να σημειωθεί ότι οι πειρατικές επιθέσεις έχουν σημαντικές επιπτώσεις και επί των ασφαλίστρων των εμπορικών πλοίων. «Οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις αγοράζουν τέσσερα βασικά είδη ασφάλισης ως αποζημίωση από την πειρατεία: κίνδυνος πολέμου, απαγωγές και λύτρα (kidnap & ransom), το φορτίο και hull. Η πιο σημαντική αύξηση των ασφαλίστρων είναι του κινδύνου πολέμου. Από τους υπολογισμούς αυτούς εκτιμάται ότι το συνολικό επιπλέον κόστος της ασφάλισης λόγω της Σομαλίας κυμαίνεται από 460 εκατ. δολ. έως και 3,2 δισ. δολ. τον χρόνο», υποστηρίζουν ειδικοί.

Το πρώτο 6μηνο του 2011 οι Σομαλοί πειρατές πραγματοποίησαν 163 επιθέσεις έναντι 100 επιθέσεων που πραγματοποίησαν την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Ωστόσο, φέτος, φαίνεται ότι ήταν λιγότερο αποτελεσματικοί στις επιθέσεις τους καθώς κατάφεραν να καταλάβουν 21 πλοία έναντι 27 πλοίων που κατέλαβαν πέρυσι. Σε παγκόσμιο επίπεδο πάντως οι πειρατές κατάφεραν φέτος να καταλάβουν 99 πλοία, 76 δέχθηκαν πυρά και 62 απλώς απειλήθηκαν.

Πλέον, αρκετά κράτη έχουν υιοθετήσει μέτρα παρουσίας ενόπλων επάνω στα πλοία που θα πλέουν στις επικίνδυνες περιοχές. Στην Ελλάδα, το όλο θέμα εξετάζεται από το υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, σε συνεργασία με την Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.

Σύγχρονοι μισθοφόροι με έδρα τα Εμιράτα

Tης  ΟΛΓΑΣ ΚΟΛΙΑΤΣΟΥ

Το «Camp Thor» απέχει μόλις 30 χλμ. από το διεθνές αεροδρόμιο του Αμπού Ντάμπι. Καταμεσής του στρατοπέδου, βρίσκεται η «στρατιωτική πολιτεία Ζαγιέντ» («Zayed Military City») -η μεγαλύτερη στρατιωτική βάση των εμιράτων.

Διαθέτει δικό της αεροδρόμιο και ελικοδρόμιο και κεντρικά γραφεία εξοπλισμένα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Δεν είναι προσβάσιμη σε απλούς στρατιώτες, μόνον σε επίλεκτους αξιωματικούς και οι άνδρες στα καταλύματα δεν είναι Αραβες, ούτε μουσουλμάνοι. Η έξοδος από τη βάση απαγορεύεται χωρίς συνοδεία, όπως και οι συζητήσεις περί των δραστηριοτήτων. Πρόκειται για σύγχρονους μισθοφόρους.

Τον περασμένο Μάιο, δημοσιογραφική ομάδα των «Τάιμς της Ν. Υόρκης» αποκάλυψε για πρώτη φορά την ύπαρξη του ιδιωτικού σώματος. Στα χέρια της βρέθηκε αντίγραφο συμβολαίου (με ημερομηνία Ιούλιο 2010) σχετικό με συμφωνία μεταξύ εταιρείας ονόματι «Reflex Responses Management Consultancy» και ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων των Εμιράτων για την οργάνωση σε μία πενταετία «ειδικής δύναμης ασφαλείας», αποτελούμενης από μισθοφόρους.

Επισήμως, η εταιρεία, γνωστή ως R2, είναι ιδιοκτησίας πολίτη των Εμιράτων. Ομως, επικεφαλής της δεν είναι άλλος από τον Ερίκ Πρινς, πρώην μέλος των ειδικών δυνάμεων του αμερικανικού Ναυτικού (SEALS) και ιδρυτή της «Blackwater», κορυφαίας διεθνώς επιχείρησης για αποστολές στρατιωτικές και ασφαλείας. Αυτόν κάλεσε για το μισθοφορικό σώμα ο πρίγκηπας -διάδοχος των Εμιράτων- αναπληρωτής διοικητής των ενόπλων δυνάμεων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, γνωστός στη βάση με το προσωνύμιο «Crownfish». Ο Πρινς αποκαλείται συνθηματικά «Kingfish».

Το σώμα διοικείται από «συμβούλους», μεταξύ των οποίων Βρετανοί βετεράνοι, πρώην μέλη των γαλλικών ειδικών δυνάμεων, Νοτιοαφρικανοί - βετεράνοι της εταιρείας μισθοφόρων «Executive Outcomers», Αμερικανοί, Γερμανοί πρώην αστυνομικοί ή αξιωματικοί του γερμανικού στρατού, ακόμη και μέλη της γερμανικής αντιτρομοκρατικής GSG 9. Οι γραμμές τους αυξάνονται καθημερινά.

Στα συμβόλαια αναφέρεται ότι το σώμα θα χρησιμοποιείται σε επιχειρήσεις αέρος, ξηράς και θαλάσσης, σε συνθήκες μάχης σώμα με σώμα, ενώ αφήνεται να εννοηθούν και σενάρια αντιμετώπισης τρομοκρατικών επιθέσεων, προστασία πυρηνικών εγκαταστάσεων και εξεδρών άντλησης πετρελαίου, ακόμη και ανθρωπιστικές επιχειρήσεις.

Τα σοβαρά επεισόδια της περασμένης Πρωτοχρονιάς σε «στρατόπεδο εργασίας» έξω από το Ντουμπάι -μελανή πλευρά του οικονομικού θαύματος στον Κόλπο- έδωσαν αφορμή για την πρώτη επέμβαση της «ομάδας της ερήμου». Ωστόσο επίλεκτες αστυνομικές δυνάμεις κατέστειλαν τις ταραχές -κατά τον ειρηνικότερο τρόπο, αφού «το σώμα δεν προειδοποιεί- όποιος σηκώσει έστω κι ένα πανό εκτελείται επί τόπου», σύμφωνα με πρώην μισθοφόρο.

Η «Blackwater Worldwide» του Ερ. Πρινς πλούτισε επί προεδρίας Μπους υιού. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας αποδείχθηκε πακτωλός και η εταιρεία έγινε πρώτο όνομα στις εξωτερικές αναθέσεις στρατιωτικών επιχειρήσεων, σε Ιράκ, Αφγανιστάν. Επεισόδιο εκτέλεσης αμάχων στη Βαγδάτη το 2007 από μισθοφόρους οδήγησε σε σειρά δικών και ανακρίσεων από το Κονγκρέσο. Εκεί αποκαλύφθηκε ότι η εταιρεία διατηρούσε στρατόπεδα εκπαίδευσης, όπως στην Ιορδανία, χωρίς άδεια από το υπ. Εξωτερικών. Υπήρξε συμβιβασμός, ο Πρινς κατέβαλε 42 εκατ. δολάρια «για το παρελθόν» και η υπόθεση έκλεισε.

Το 2009, η εταιρεία μετονομάστηκε σε «Xe Service» -πραγματώνοντας παλιό όνειρο του Ερ. Πρινς: να οργανώσει ιδιωτικό «στρατό του κουτιού» για λογαριασμό της CIA, ένα σώμα με ανεξάρτητη δύναμη αέρος, γιατρούς, σκαπανείς και οπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, ικανό για επιχειρήσεις ανά την υφήλιο και διαθέσιμο σε οιονδήποτε διέθετε τον απαραίτητο οβολό.

Μετά τη δημοσίευση των «Τάιμς Ν. Υόρκης», υψηλόβαθμος στρατιωτικός των Εμιράτων επιβεβαίωσε, ότι η εταιρεία του Πρινς «παρέχει υποστήριξη σε όλους τους τομείς των σχεδίων για σώμα ιδιωτικού στρατού». Και πως «καμία σύμβαση δεν έρχεται σε αντίθεση με διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου».

enet.gr

Οι κρυφές μπίζνες της πειρατείας

Της ΝΕΦΕΛΗΣ ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΥ

Οι ακτές της Σομαλίας αποτελούν κατά κύριο λόγο το εφαλτήριο των πειρατών, από όπου πραγματοποιούνται οι επιθέσεις στα διερχόμενα από τον Κόλπο του Αντεν και τον Ινδικό Ωκεανό δεξαμενόπλοια και πετρελαιοφόρα.

Από το θαλάσσιο αυτό πέρασμα δηλαδή, ζωτικής σημασίας για τον ανεφοδιασμό των ευρωπαϊκών αγορών με βιομηχανικά προϊόντα από την Ασία και πρώτες ύλες από τη Μέση Ανατολή.

Βασικό μέλημα των Ηνωμένων Εθνών και της Interpol είναι η πάταξη της πειρατείας στη ρίζα της, δηλαδή στους τρόπους χρηματοδότησής της.

Οπως επισημαίνει η ειδική σύμβουλος του ΟΗΕ, Delphine Schantz, «δεν έχουμε να κάνουμε πλέον με ερασιτέχνες, η πειρατεία αποτελεί μέρος του οργανωμένου εγκλήματος πλέον, που από το 2007 και ύστερα έχει άριστες υποδομές».

Η πειρατεία όμως στοιχίζει, και μάλιστα ακριβά.

Το ύψος των λύτρων, που καλούνται οι πλοιοκτήτριες εταιρείες να καταβάλουν στην περίπτωση ομηρίας, κάθε χρόνο αυξάνεται.

Συγκεκριμένα, από τα 2 εκατ. δολάρια το 2009, τον περασμένο χρόνο συνολικά οι πειρατές καρπώθηκαν περί τα 110 εκατ. δολάρια.

«Δεν έχουμε δυστυχώς -συνεχίζει- τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε το δρομολόγιο που ακολουθούν τα χρήματα όταν αλλάζουν χέρια, διότι δεν γίνεται χρήση του υφιστάμενου τραπεζικού συστήματος. Η μεταφορά τους γίνεται μέσω άλλων μηχανισμών, όπως του συστήματος Hawala (χρήματα μεταφέρονται προσωπικά με ανθρώπους από χώρα σε χώρα) ή μέσω κινητών τηλεφώνων».

Οι τρόποι, ωστόσο, χρηματοδότησης, αν και ιδιαιτέρως πολύπλοκοι, γίνονται όλο και πιο γνωστοί στις Αρχές.

Διαφορετικοί άνθρωποι, είτε μέλη της διασποράς σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, είτε επιχειρηματίες με βάση σε χώρες της Μέσης Ανατολής, κατέχουν θέσεις-κλειδιά, όπως κάνει γνωστό ο επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων White Mountain Research με βάση τις ΗΠΑ, Rudolph Atallah.

Μόλις οι πειρατές εισπράξουν τα χρήματα, σημειώνει, αυτομάτως διασκορπίζονται, το 50% λαμβάνουν οι «επενδυτές», το 30% οι πειρατές, το 10% όσοι εγγυήθηκαν για τη μεταφορά των πειρατών έως τους στόχους, αλλά και για τη φύλαξη των ομήρων, ενώ, τέλος, το 10% προορίζεται για τα μέλη της φυλής.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ενωσης Ρεπόρτερ Αφρικής (Fair-Forum for African Investigative Reporters), μέρος των χρημάτων χρησιμοποιείται για την ανοικοδόμηση της πρωτεύουσας της Κένυας, Ναϊρόμπι.

Στο ερώτημα, πάντως, εάν με τα λύτρα χρηματοδοτούνται τρομοκρατικές οργανώσεις και δη η Αλ Κάιντα, δεν δίνεται ουδεμία επίσημη απάντηση, ενώ η Ουάσιγκτον επισήμως δηλώνει «καμία συζήτηση για την τρομοκρατία».

Η καταπολέμηση πάντως του φαινομένου φαίνεται πως θα καθυστερήσει.

Τουλάχιστον αυτό υποστηρίζει ο ιδρυτής της Παγκόσμιας Ενωσης για την Προστασία των Θαλάσσιων Διαδρομών και πρώην σύμβουλος της ασφαλιστικής εταιρείας Lloyd's, John Dalby, διότι «για ορισμένους αυτή η business καταλήγει να είναι ιδιαιτέρως επικερδής».

Και αυτό επειδή ως μέτρο πρόληψης στην περίπτωση που ένα πλοίο υποχρεωθεί να ακινητοποιηθεί ή επιβληθεί η καταβολή λύτρων, οι ασφαλιστικές εταιρείες αυξάνουν προκαταβολικά τα ασφάλιστρα, και δεν προβλέπεται η οποιαδήποτε επιστροφή ή συμψηφισμός χρημάτων εάν τελικά το πλοίο δεν δεχτεί επίθεση ή επιλέξει να ακολουθήσει διαφορετικό δρομολόγιο αποφεύγοντας τα επικίνδυνα περάσματα.

Τα επιπλέον ασφάλιστρα εκτιμώνται σε περισσότερα από 460 εκατ. δολάρια κάθε χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής οργάνωσης Oceans Beyond Piracy.

Την ίδια άποψη φαίνεται πως έχει και το Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικών Μελετών, καθώς σε μία έρευνα που έδωσε στη δημοσιότητα το 2010 με τίτλο «Kidnap and Ransom», σημειώνεται ότι «δεν είναι προς το όφελος των ασφαλιστικών εταιρειών η καταπολέμηση της πειρατείας».

«Τα ασφάλιστρα υπολογίζονται βάσει των υπαρκτών ενδεχόμενων κινδύνων», υπογραμμίζει από την πλευρά του ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Allianz Transport, και από τους ελάχιστους ανθρώπους του κλάδου που έχει δεχτεί να κάνει δηλώσεις στα μέσα ενημέρωσης, Gilles Mareuse.

Και προσθέτει πως «δεν κάνουμε business plan με γνώμονα την πειρατεία».

Μεγάλη χαμένη είναι σε κάθε περίπτωση η Αίγυπτος, η οποία χάνει τα τελευταία χρόνια περίπου 642 εκατ. δολάρια το χρόνο επειδή τα πλοία επιλέγουν πολλές φορές να κάνουν τον περίπλου της αφρικανικής ηπείρου αντί να περάσουν από τη Διώρυγα του Σουέζ, γεγονός βεβαίως που επιβαρύνει κατά 2,5 δισ. δολάρια τους πλοιοκτήτες λόγω της αυξημένης κατανάλωσης καυσίμων.

Οι τιμές του πετρελαίου είναι εξασφαλισμένες και δεν ελλοχεύουν κίνδυνοι εκτίναξης της τιμής του λόγω των όλο και συχνότερων επιθέσεων, σημειώνει από την πλευρά του ο εκδότης του επιστημονικού περιοδικού «Petrole et Gaz Arabe», Francis Perrin.

Μία ακόμη παράμετρος είναι το κόστος για τη διατήρηση στρατιωτικών δυνάμεων στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή για τις χώρες εκείνες που έχουν αποστείλει πλοία για την εγγύηση της ασφάλειας των διελεύσεων από τον Κόλπο του Αντεν.

Υπολογίζεται στα 2 δισ. δολάρια ανά έτος, προκειμένου να παραμένουν στα σημεία οι δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης (Atalanta) και του ΝΑΤΟ (Ocean Shield και Task Force 151), ενώ περίπου 24,5 εκατ. δολάρια δαπανά ο ΟΗΕ.

Η αναποτελεσματικότητα των ληφθέντων μέτρων αλλά και η αδυναμία ορισμένες φορές των συμμαχικών δυνάμεων να παρέμβουν αποτρεπτικά, αφήνει το περιθώριο ανάπτυξης ιδιωτικών παραστρατιωτικών εταιρειών.

Το γεγονός αυτό έχει επισημανθεί, καθώς εγείρει ιδιαίτερες ανησυχίες, αφ' ενός για το μέλλον των εθνικών ενόπλων δυνάμεων, αφ' ετέρου λόγω του ότι οι εταιρείες αυτές φαίνεται πως δεν τηρούν πάντοτε τους κανόνες διεθνούς δικαίου.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ