Από το 2008, εκτός από τον βραβευμένο με Νόμπελ δημοσιογράφο στους New
York Times και καθηγητή Οικονομίας στο Princeton, Πολ Κρούγκμαν,
ελάχιστοι άνθρωποι έχουν γράψει για την οικονομική κρίση της Ευρώπης.
Πέντε χρόνια μετά, μπορούμε να πούμε ότι η Ευρωζώνη ζει ακόμη, παρά τις
προβλέψεις του και παρά το γεγονός ότι οι χώρες που επέλεξαν να
επιβάλλουν λιτότητα -αντίθετα με ότι διακήρυσσε ο Κρούγκμαν- τα
κατάφεραν τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά.
Η άποψη του Κρούγκμαν
γίνεται ευρέως αποδεκτή στον οικονομικό αγγλοσαξονικό κόσμο. Τυγχάνει
ευρύτατης αποδοχής και επιβολής πάνω στις πολιτικές που οι χώρες
επιλέγουν να υιοθετήσουν. Γι' αυτό αξίζει να κάνουμε έναν απολογισμό των
λεγομένων του για την κρίση στην Ευρώπη.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι
προβλέψεις του βγήκαν λάθος. Όλοι κάνουν λάθη. Αυτό που είναι
προβληματικό είναι ότι εκπροσωπεί μόνος του ένα λανθασμένο όραμα
οικονομικής πολιτικής.
Την πρώτη φορά που εξεπλάγην από τη
λανθασμένη εικόνα του Κρούγκμαν για τη χρηματοπιστωτική κρίση της
Ευρώπης ήταν τον Δεκέμβριο του 2008. Είχε γράψει ένα άρθρο σε μπλοκ που
με άφησε άφωνο. Το άρθρο είχε τίτλο «Η Λετονία είναι η νέα Αργεντινή».
Ακόμη και η σύγκριση που έκανε ήταν περίεργη.
Η Αργεντινή έχει
μια σημαντική και κλειστή οικονομία επικεντρωμένη σε λαϊκίστικες
οικονομικές πολιτικές. Η Λετονία παρουσιάζει μια μικρή και ανοιχτή
οικονομία, όντας μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης με λίγα χρέη και ένα
εξαιρετικό εμπορικό περιβάλλον. Οι μόνες ομοιότητες που μπορεί να
υπάρχουν ανάμεσα στις δύο χώρες είναι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις οι
οποίες προκλήθηκαν από ελλείμματα σημαντικά, που τις οδήγησαν σε
αποκλεισμό από τις αγορές.
Ξεκινώντας από αυτή την εύκολη
αναλογία, ο Κρούγκμαν συμπέραινε ότι η Λετονία έπρεπε να επιστρέψει στο
εθνικό της νόμισμα, όπως έκανε και η Αργεντινή, αλλά φυσικά κάτι τέτοιο
δεν συνέβη. Η κυβέρνηση της Λετονίας αγνόησε τη συμβουλή του. Εμεινε
σταθερή στην Ευρωζώνη και επέβαλε δρακόντεια μέτρα λιτότητας. Σύντομα η
εμπιστοσύνη στις αγορές αποκαταστάθηκε και πραγματοποιήθηκαν πολλές
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Σήμερα η Λετονία έχει τη γρηγορότερη
ανάπτυξη της Ευρώπης.
Το λάθος του Κρούγκμαν ήταν ότι έβλεπε μόνο ένα
μέρος από τους δείκτες και έβγαζε απλουστευτικά συμπεράσματα.
Ωστόσο, το
πιο χτυπητό λάθος του Κρούγκμαν είναι η προφητεία του ότι θα διαλυθεί η
Ευρωζώνη και μάλιστα την τοποθετούσε μεταξύ Απριλίου του 2010 και
Ιουλίου του 2012.
Ε, λοιπόν, πάλι έκανε λάθος. Οχι μόνο η Ευρωζώνη δεν
διαλύθηκε αλλά επιπλέον, το 2009, η Σλοβακία έγινε μέλος της, και
ακολούθησε η Εσθονία το 2011. Η Λετονία θα κάνει το ίδιο τον Ιανουάριο
του 2014.
Ακόμη κι αν όλοι έχουμε δικαίωμα στο λάθος, αυτό που
έκανε ο Κρούγκμαν ήταν πολύ βαρύ... Δεν κατάλαβε ότι ακόμη κι αν το ευρώ
εξαφανιζόταν η Ε.Ε. θα επιβίωνε. Το δήλωσε και ο Μάριο Ντράγκι τον
Ιούλιο του 2011, ότι η ΕΚΤ θα έκανε ότι χρειαζόταν για να σώσει το ευρώ.
Τον περασμένο αιώνα, τρεις οικονομικές ενώσεις διαλύθηκαν: