ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Του Θάνου Τζήμερου
Ο τίτλος είναι πασπαρτού. Θα μπορούσε να αναφέρεται σε κάθε έκφανση της νεοελληνικής συμπεριφοράς, κυβερνώντων τε και κυβερνωμένων. Σήμερα, ας τον περιορίσουμε στο 176ο θέμα της πολιτικής ατζέντας, από πλευράς σπουδαιότητας, που όμως κυριαρχεί στις ειδήσεις εδώ και εβδομάδες: τον γάμο ανάμεσα σε άτομα του ιδίου φύλου.
Αρχίζω με μια τεχνική παρατήρηση: όταν το ΛΟΑΤΚΙ+ κίνημα θεωρεί την έννοια του φύλου ξεπερασμένη, καθιερώνοντας πολλές άφυλες ή διαφυλικές κατηγορίες, γιατί η δημόσια συζήτηση δεν τις εμπεριέχει;
Ένα nongender δεν θα μπορεί να παντρευτεί με ένα queer; Ένα trans με ένα intersex;
Άρα, αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς θα έπρεπε να μιλάμε όχι για γάμο ομοφύλων αλλά για γάμο ανάμεσα σε άτομα ανεξαρτήτως φύλου.
Γιατί, αλήθεια, έγινε πρωτοσέλιδο και δεν περιορίστηκε, όταν ανακοινώθηκε, σε μονόστηλο;
Διότι, αντίθετα από τον τρόπο με τον οποίον παρουσιάζεται από την κυβέρνηση, δεν είναι μια απλή ρύθμιση που θα εξυπηρετήσει λίγες εκατοντάδες συμπολίτες μας. Είναι το πρώτο βήμα σε μια άλλη εποχή, στην οποία έννοιες που αποτέλεσαν ακρογωνιαίους λίθους στην ανάπτυξη του πολιτισμού μας παύουν να σημαίνουν αυτό που σήμαιναν, χωρίς ακόμα να έχουμε προσδιορίσει τι θα σημαίνουν από δω και μπρος.
Μέχρι σήμερα, ο γάμος αφορούσε μια γυναίκα κι έναν άντρα που ένωναν τις ζωές τους με κύριο σκοπό το να κάνουν παιδιά.
Δεν ήταν "trendy” θεσμός, στην καλλιτεχνική παρέα μου, όταν ήμασταν άλκιμοι νεανίες. Τον θεωρούσαμε ασφυκτικό, καταπιεστικό, ξεπερασμένο. Μάλιστα, οι ομοφυλόφιλοι της παρέας ήταν οι πλέον διαπρύσιοι πολέμιοί του! Όταν υπάρχει αγάπη, τα χαρτιά και οι υπογραφές είναι περιττά. Όταν δεν υπάρχει, είναι χειροπέδες που πρέπει να σπάσουν. Έτσι λέγαμε, τότε που την ανθρώπινη ύπαρξη την προσλαμβάναμε με δύο μόνο τρόπους: με έρωτα ή χωρίς. Κι όταν τελικά συγκατανεύσαμε στον θεσμό (ο γράφων στην ηλικία των 51) το κάναμε χωρίς πολλή όρεξη, μόνο επειδή το βιολογικό ρολόι έδειχνε "τέλος χρόνου" για να αποκτήσουμε παιδιά.
Όταν όμως συνέβη αυτό το θαύμα, διαπιστώσαμε ότι το παιδί σε εκτοπίζει από το κέντρο του σύμπαντός σου. Και όλες σου οι ενέργειες, ακόμα και τα συναισθήματα, σταθμίζονται με νέους συντελεστές βαρύτητας. Αντιληφθήκαμε ότι ο γάμος, πέρα από το παιχνίδι του πόθου, που έρχεται και παρέρχεται, είναι, ή θα πρέπει να είναι, ένας τίμιος συνεταιρισμός στον οποίο δύο άνθρωποι αυτοδεσμεύονται, του ζευγαριού την ασήκωτη σφαίρα, να σπρώχνουν πιο πέρα, νύχτα και μέρα, που λέει κι ο ποιητής, με βασική επιδίωξη την ευτυχία του παιδιού. Ακόμα και εις βάρος της δικής τους. Ο πυρήνας της οικογένειας ήταν πάντα δύο άνθρωποι, πάντα αντιθέτου φύλου, και στους δύο τρίτος δεν χωρεί. Διότι, όταν χωρέσει, αρχίζουν τα ατυχήματα, και τα θύματα είναι κυρίως τα παιδιά.
Και τώρα συζητάμε για έναν τύπο γάμου, ο οποίος για την τεκνοποιία χρειάζεται τρεις, "με το καλημέρα"! Ο δότης σπέρματος σε ζευγάρι γυναικών και η παρένθετη μητέρα σε ζευγάρι ανδρών είναι το τρίτο πρόσωπο που, χωρίς αυτό, παιδιά γιοκ. Εάν, μάλιστα, σε μια παρένθετη μητέρα εμφυτευθεί ωάριο άλλης γυναίκας, γονιμοποιημένο με σπέρμα δότη εκτός των δύο ανδρών συζύγων, στην παραγωγή του παιδιού εμπλέκονται πέντε! Το μοντέλο παραγίνεται πολύπλοκο έως χαοτικό και καλείται η νομοθεσία να το ρυθμίσει. Κι αντί να το προσεγγίσει με δεδομένη την πολυπλοκότητά του, χρησιμοποιεί ως μέτρο το παλιό μοντέλο γάμου των δύο ετερόφυλων: η παρένθετη μητέρα ή ο δότης σπέρματος δεν έχει κανένα δικαίωμα. Ούτε υποχρεώσεις. Ψεκάστε, γεννήστε, τελειώσατε!
Και αν κάποτε η κυοφορήσασα μάθει ότι το παιδί που παρέδωσε "κακόπεσε" και θελήσει να αναλάβει τη φροντίδα του;
Ή αν το ίδιο το παιδί, στερημένο από το μητρικό χάδι και με ερεθισμένα τα μάγουλα από τα γένια των στοργικών μπαμπάδων του, ψάξει αργότερα να βρει τη μάνα του;
Με μια αναζήτηση στο διαδίκτυο θα ανακαλύψετε δεκάδες παρόμοιες περιπτώσεις, στα πιο "προχωρημένα" από μας κράτη, στις οποίες καλείται το δικαστήριο να βγάλει, πολύ δύσκολα, άκρη. Και ποιο δικαστήριο; Της Ολλανδίας όπου ζει το gay ζευγάρι ή του Καναδά όπου ζει η παρένθετη μητέρα; Και πώς θα επιβληθούν οι αποφάσεις της μιας χώρας στην άλλη;
Αν λοιπόν ο γάμος δεν είναι η ένωση άντρα και γυναίκας με σκοπό την τεκνοποίηση, τι είναι;
"Οικογένεια υπάρχει όπου υπάρχει αγάπη" υποστηρίζει η πολύχρωμη προπαγάνδα.
Και γιατί να περιορίζεται μόνο σε δύο άτομα;
Είμαστε δυο, είμαστε τρεις, είμαστε χίλιοι δεκατρείς, κι αγαπιόμαστε. Γιατί να μην μπορούμε να παντρευτούμε;
Αν νομίζετε ότι αστειεύομαι, μάλλον θα αγνοείτε την περίπτωση των Dr. Ian Jenkins, Jeremy Hodges και Dr. Alan Mayfield, οι οποίοι "έγραψαν ιστορία", όπως διαβάζουμε στις ειδήσεις επειδή, το 2017, ήταν οι πρώτοι τρεις που αναγνωρίστηκαν εξίσου ως μπαμπάδες των παιδιών του "polyamorous throuple" τους.
Και πώς τους αποκαλούν τα δύο παιδιά τους;
"I am Papa, Alan is Dada and Jeremy is Daddy” λέει ο Ίαν, ισοπεδώνοντας τις λεπτές νοηματικές διαφορές αυτών των λέξεων και τις συναισθηματικές αποχρώσεις που αντικατοπτρίζουν. (Κάποιος κακοπροαίρετος θα σχολίαζε την παγίωση ρόλων στην οποία οδηγεί η μόνιμη προσφώνηση Papa στον Ίαν και Daddy στoν Τζέρεμι...). Στην Καλιφόρνια συμβαίνουν αυτά, του πολύ "προχώ" κυβερνήτη Gavin Newsom, που διέταξε τις (ιδιωτικές) εταιρείες της Πολιτείας του, με απειλή προστίμου, να βάζουν ομοφυλόφιλους/ες και τρανς στα διοικητικά τους συμβούλια με ποσόστωση!
Η ποσόστωση ως προς τις υιοθεσίες θα είναι το επόμενο βήμα του πολύχρωμου δικαιωματισμού. Η αναλογία υποψήφιων ζευγαριών για υιοθεσία προς τα προσφερόμενα σε ιδρύματα παιδιά είναι στην Ελλάδα περίπου 20 προς 1. Σε άλλες χώρες είναι ακόμα μεγαλύτερη. Άρα δεν θα "ξεμένουν" στα ιδρύματα παιδιά, τα οποία, ελλείψει ενδιαφέροντος από ετερόφυλα ζευγάρια, θα τα υιοθετούν ομόφυλα, όπως ισχυριζόταν στην παροδηγητική, "leading question" της, μια πρόσφατη δημοσκόπηση. Αν ήθελε ο πρωθυπουργός και το περιβάλλον του να εκτονώσουν τις αντιδράσεις, πολύ θα βοηθούσε μια νέα ρύθμιση στην νομοθεσία περί υιοθεσίας η οποία, αναγνωρίζοντας τη σημασία των δύο φύλων στην ανατροφή του παιδιού, θα όριζε με σαφήνεια ότι αίτημα ομόφυλου ζευγαριού θα εξετασθεί μόνο εάν και όταν εξαντληθούν οι ετερόφυλοι υποψήφιοι. Το ότι δεν το κάνουν σημαίνει ξεκάθαρα πως ετοιμάζουν το έδαφος για το επόμενο βήμα, το οποίο θα ξεκινήσει με προσφυγές στη Δικαιοσύνη όσων ομόφυλων ζευγαριών κριθούν ακατάλληλα: "δεν μας απέρριψε η κοινωνική λειτουργός επειδή δεν πληρούσαμε τις προϋποθέσεις, αλλά επειδή είναι ομοφοβική". Έχει συμβεί ήδη από άγαμη ομοφυλόφιλη και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) τη δικαίωσε!
Θα τρέχουν λοιπόν στα δικαστήρια όλοι οι εμπλεκόμενοι, οι υιοθεσίες θα καθυστερούν κι άλλο, και θα έρθει το κράτος να επιβάλει την "προοδευτική" λύση: το 10% των παιδιών σε ιδρύματα θα δίδονται σε ομοφυλόφιλους. Ή, σε πιο σοφιστικέ εκδοχή: το ποσοστό ομόφυλων / ετερόφυλων ζευγαριών που εγκρίνονται θα είναι ανάλογο του ποσοστού των αντίστοιχων αιτήσεων.
Στον "κλασικό" γάμο ισχύει το "τεκμήριο πατρότητας": πατέρας του παιδιού θεωρείται αυτομάτως ο σύζυγος, ακόμα κι αν δεν είναι. Συνάπτει, λοιπόν, η Άννα μια σύντομη σχέση με τον Γιάννη, με σκοπό να μείνει έγκυος, αποκρύπτοντάς του ότι είναι παντρεμένη με τη Βάσω. Ο Γιάννης δεν μπορεί να κάνει δήλωση αναγνώρισης τέκνου διότι απαιτείται συναίνεση της μητέρας. Η Άννα δεν συναινεί. Ο νόμος θεωρεί ότι πατέρας είναι η... Βάσω.
Τι θα αποφασίσει το δικαστήριο αν ο Γιάννης εναγάγει την Άννα;
(Παραλλαγή του σεναρίου: Η Άννα παίρνει σπέρμα από τον Γιάννη που είναι φίλος του ζευγαριού, αλλά στην πορεία "τα σπάζουν".)
Θα ισχύει το "τεκμήριο πατρότητας" στον γάμο ομοφύλων; Και θα συνεχίσει να ονομάζεται έτσι;
Στοιχηματίζω ότι πολύ σύντομα θα μετονομασθεί σε "τεκμήριο γονεϊκότητας" (αυτή η είδηση δεν θα γίνει ούτε μονόστηλο) μπάζοντας την έννοια του Γονέα 1 και Γονέα 2 από την πίσω πόρτα και καταργώντας την ετυμολογική της αλήθεια: τη μεταβίβαση γονιδίων.
Ενώ λοιπόν, στο κλασικό ζευγάρι, τα προβλήματα διεκδίκησης του παιδιού αρχίζουν από τον χωρισμό, στο ζευγάρι ομοφύλων αρχίζουν από την τεκνοποίηση και περιπλέκονται εκθετικά αν το ζευγάρι χωρίσει και οι δύο πρώην σύζυγοι, με αντιπαλότητα ενδεχομένως μεταξύ τους και με νέους συζύγους ο καθένας, διεκδικούν το παιδί. Ποιος θα έχει δίκιο;
Προσπαθήστε να αποφασίσετε στις επόμενες περιπτώσεις:
Α. Σε ετερόφυλο ζευγάρι, η μάνα πεθαίνει στη γέννα. Εκείνος ανακαλύπτει ότι ήταν καταπιεσμένος ομοφυλόφιλος και ξαναπαντρεύεται με άντρα. Το παιδί τώρα έχει δύο "γονείς". Μετά από 10 χρόνια χωρίζουν και ο "σύζυγος" διεκδικεί συνεπιμέλεια. Τη δικαιούται; Αν ναι, θα καταλήγατε στο ίδιο συμπέρασμα, αν το παιδί έχανε τη μάνα του όταν ήταν 10 ετών και ζούσε με τον σύζυγο του μπαμπά μόνο 2 χρόνια;
Β. Ζευγάρι ανδρών παραγγέλλει, μέσω πρακτορείου, παιδί σε παρένθετη μητέρα σε χώρα του εξωτερικού. Το πρακτορείο αποκρύπτει από την μητέρα ότι οι ενδιαφερόμενοι είναι gay. Εκείνη πιστεύει ότι βοηθάει - με το αζημίωτο, ενδεχομένως - ένα ετερόφυλο ζευγάρι να αποκτήσει παιδί. Όταν μαθαίνει την αλήθεια, αρνείται να το παραδώσει. Τι πρέπει να γίνει;
Γ. Ζευγάρι που παράγγειλε παιδί από παρένθετη, αρνείται να το παραλάβει, διαπιστώνοντας ότι έχει γεννηθεί με αναπηρία. Η μητέρα δεν μπορεί να το συντηρήσει. Τι πρέπει να γίνει;
Δ. Παρένθετη μητέρα κατά τη διάρκεια της κύησης έχει βλαπτικές συνήθειες για την υγεία του εμβρύου, π.χ. καπνίζει, πίνει ή κάνει χρήση ναρκωτικών. Με ποιον νομικό τρόπο μπορούν οι "γονείς" που παράγγειλαν το παιδί να την υποχρεώσουν να αλλάξει συνήθειες; Μπορούν να ακυρώσουν την παραγγελία; Πώς θα αποδειχθεί ο βαθμός κινδύνου στον οποίο εκτίθεται το έμβρυο; Ποιος θα καλύψει τα έξοδα που έχουν γίνει μέχρι τότε, αν, τελικά, το deal χαλάσει;
Μια σύντομη αναζήτηση στο διαδίκτυο αποκαλύπτει δεκάδες παρόμοιες ιστορίες, με πλήθος υποπεριπτώσεων, όπου το νομικό κενό δημιουργεί πολυετείς δικαστικές διαμάχες, με το παιδί ως τρόπαιο και θύμα μαζί. Τα προβλήματα βιοηθικής που δημιουργούνται από την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στα ετερόφυλα ζευγάρια, ειδικά όταν γίνεται με γενετικό υλικό τρίτου, δεν έχουν απαντηθεί επαρκώς σε κανένα κράτος και οι διαδικασίες είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθούν.
Πρόσφατα έγινε γνωστή η ιστορία ενός Ολλανδού δωρητή σπέρματος πατέρα 550 παιδιών! Άλλοι προσφέρουν το σπέρμα τους ιδιωτικά μετά από διαφήμιση στο FB και ανεβάζουν φωτογραφίες των "παιδιών" τους. O Simon Watson από το Luton του Η.Β. ισχυρίζεται ότι με αυτόν τον τρόπο απέκτησε 800 παιδιά. Δεν υπάρχει, ούτε μπορεί να γίνει νόμος να εμποδίζει κάποιον από το να... μοιράζει σπέρμα, αν υπάρχουν πρόθυμοι αποδέκτες! Και πώς να ελέγξεις μια παγκοσμιοποιημένη αγορά; Η δανέζικη Cryos International, η μεγαλύτερη στον κόσμο τράπεζα σπέρματος, έχει πελάτες σε περισσότερες από 100 χώρες. Τα κράτη της Ε.Ε. δεν έχουν κοινή θέση ούτε καν στο βασικό επίδικο: η ταυτότητα του δότη ή της δότριας θα αποκαλύπτεται στα παιδιά ή όχι; Κάποιες το επιτρέπουν μετά τα 18, κάποιες άλλες όχι! Σκέψου βασανιστήριο, να έχεις στερηθεί το βίωμα του πατέρα ή της μητέρας, να ξέρεις ότι κάπου βρίσκεται ο άνθρωπος που σε γέννησε ή που σου μετέδωσε τα γονίδιά του, να ξέρεις ότι μπορεί να μη ζει αύριο, να είσαι 12 ετών και να θες να τον συναντήσεις, αλλά το κράτος να σου λέει "περίμενε 6 χρόνια ακόμα" ή να σου το απαγορεύει εντελώς! Στην Ολλανδία υπάρχει Ίδρυμα Παιδιών Δωρητών, που στηρίζει νομικά και συναισθηματικά αυτά τα παιδιά που αναζητούν τους γονείς τους, τους συγγενείς τους και τις ρίζες τους.
Στην Ελλάδα (Ν. 4958/2022) ισχύει ένα μεσοβέζικο σύστημα, τι πρωτότυπο! Ο δότης αποφασίζει...
