O Steve Jobs, 1996, για τη Microsoft: «Το μόνο πρόβλημα με τη Microsoft είναι ότι δεν έχουν καθόλου γούστο. Δεν έχουν απολύτως κανένα γούστο».
Ο κόσμος το εξέλαβε ως μια αιχμή μεταξύ ανταγωνιστών. Στην πραγματικότητα, όμως, επρόκειτο για ένα πρίσμα μέσα από το οποίο μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει έναν ολόκληρο πολιτισμό.
Διότι, στο τέλος της ημέρας, πολλά ζητήματα συνοψίζονται σε ένα πολύ απλό, πρωταρχικό ερώτημα: είσαι «cool» (χαρισματικός/ελκυστικός) ή όχι;
Το να είσαι «cool» δεν είναι κάτι μυστηριώδες. Σημαίνει ότι είσαι επιθυμητός από τους άλλους. Επειδή διαθέτεις ταλέντο, επειδή είσαι όμορφος, επειδή έχεις στυλ, χιούμορ, θάρρος. Επειδή ανήκεις στο κορυφαίο 5% ή 10% του τομέα σου —είτε πρόκειται για τον σωματικό, τον καλλιτεχνικό, τον πνευματικό ή τον ερωτικό τομέα.
Και η φύση δεν είναι ισοπεδωτική. Δεν στάθηκαν όλοι τυχεροί. Κάποιοι από εκείνους που δεν ευνοήθηκαν, μετέτρεψαν αυτή την έλλειψη σε μνησικακία.
Ο Nietzsche τα είχε προβλέψει όλα: όταν δεν μπορείς να είσαι ο πιο δυνατός, ο πιο όμορφος, ο πιο ευφυής, μπορείς πάντα να παρουσιάζεις τη δύναμη, την ομορφιά και την ευφυΐα ως κάτι ύποπτο. Επινοείς μια ηθική όπου η αριστεία μετατρέπεται σε αδικία. Στη συνέχεια, δημιουργείς συστήματα (κανόνες, νόρμες, επιτροπές, διαδικασίες) των οποίων ο πραγματικός σκοπός είναι να εμποδίσουν τους χαρισματικούς ανθρώπους από το να εκφραστούν.
Κοιτάξτε την Ευρώπη.
Η Ευρώπη είχε τη δική της εποχή ακμής και γοητείας. Φλωρεντία, Βερσαλλίες, το Παρίσι της δεκαετίας του 1920, Βιέννη, οι καθεδρικοί ναοί, οι εξερευνητές, οι επιστήμονες που ρίσκαραν τη ζωή τους για μια ιδέα. Μια ήπειρος γεμάτη ανθρώπους με στυλ.
Και κατέληξε να γίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια τεράστια σχολική αίθουσα, υπό τη διεύθυνση μιας δασκάλας —της Ursula von der Leyen—, η οποία δεν αντέχει τους μαθητές που ξεχωρίζουν.
Οι τελετές τους: βαρετές.
Η επικοινωνία τους: βαρετή.
Οι θεσμοί τους: βαρετοί.
Το όραμά τους για την εκπαίδευση: εξίσωση προς τα κάτω, αξιολόγηση, επιτήρηση.
Όταν αντικρίζουν κάτι όμορφο ή κάτι που κινείται με ταχύτητα, το πρώτο τους αντανακλαστικό δεν είναι ο θαυμασμός. Είναι η επιβολή ρυθμιστικών κανόνων.
Αυτό δεν είναι τυχαίο. Ένα σύστημα που δεν μπορεί να ανεχθεί την αριστεία, παράγει αναπόφευκτα μετριότητα. Όλα γίνονται χλιαρά, γκρίζα, εναλλάξιμα. Η Ευρώπη δεν διαθέτει πλέον γούστο. Απολύτως κανένα γούστο.
Το ειρωνικό είναι ότι ο Jobs είχε ήδη αναδείξει αυτή ακριβώς την αντίθεση. Οι διαφημίσεις «Get a Mac»: από τη μία πλευρά, ο Mac — χαλαρός, με τζιν, συμπαθής. Από την άλλη, το PC — με μπεζ κοστούμι, σφιγμένος, να «κολλάει», να ζητάει συγγνώμη, να ζητάει άδεια για το παραμικρό. Όλοι το καταλάβαιναν μέσα σε τριάντα δευτερόλεπτα. Δεν χρειαζόταν καμία επιχειρηματολογία. Το «cool» απέναντι στο «μη cool».
Και τώρα, το πραγματικό ερώτημα: πού πήγαν οι «cool» άνθρωποι της Ευρώπης;
Έφυγαν. Εκείνοι που ρίσκαραν, οι ορμητικοί, οι αντισυμβατικοί, οι επιχειρηματίες, οι ονειροπόλοι — όλοι αυτοί μπήκαν στο καράβι. Και ίδρυσαν μια χώρα πάνω σε μια ριζοσπαστική ιδέα: το άτομο είναι κυρίαρχο, η ιδιωτική ιδιοκτησία είναι ιερή, και η επιτυχία δεν αποτελεί έγκλημα, αλλά την απόδειξη ότι δημιούργησες κάτι καλό για τους άλλους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι, κυριολεκτικά, η χώρα που χτίστηκε από τους «cool» τύπους που έφυγαν από την Ευρώπη. Γι’ αυτό και κυριαρχούν εδώ και έναν αιώνα.
Όμως, η μνησικακία δεν πεθαίνει ποτέ. Είναι υπομονετική. Εγκαθίσταται στους θεσμούς, δεκαετία με τη δεκαετία: στα πανεπιστήμια, στον κρατικό μηχανισμό, στα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού, στα μέσα ενημέρωσης.
Στην Αμερική, πήρε τη μορφή μιας γραφειοκρατικής, ηθικολογικής και άχαρης Αριστεράς, η οποία επιδιώκει να ρυθμίζει τα πάντα, να παρακολουθεί τα πάντα, να ελέγχει τα πάντα. Είναι σαν τον αυστηρό δάσκαλο του παλιού καιρού, απλώς με άλλη προφορά.
Και αυτή η Αριστερά βρήκε το ιδανικό εργαλείο: τον μετανάστη. Όχι τον πραγματικό μετανάστη — με τη φιλοδοξία του, την ορμή του να εργαστεί, να δημιουργήσει, να προκόψει. Αλλά τον μετανάστη ως «κατηγορία». Ως εκλογική ομάδα. Ως ένα μόνιμο «θύμα» που πρέπει να προστατευτεί, να ενισχυθεί και να διατηρηθεί σε κατάσταση εξάρτησης. Προσεγγίζει κοινότητες και θρησκείες —με το Ισλάμ σε πρώτη γραμμή— αντιμετωπίζοντάς τες ως εκλογικά μπλοκ, με αντάλλαγμα την αφοσίωσή τους.
Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς: δεν δίνουν δεκάρα για τον ίδιο τον μετανάστη.
Αν νοιάζονταν, θα του έλεγαν αυτό που είπε η Αμερική σε εκατομμύρια μετανάστες πριν από αυτόν: «Έλα, δούλεψε, δημιούργησε, πλούτισε, γίνε cool».
Αλλά δεν λένε αυτό. Λένε: «Είσαι θύμα, δεν θα τα καταφέρεις χωρίς εμάς, ψήφισέ μας».
Δεν θέλουν να πετύχει. Θέλουν να τους έχει ανάγκη.
Αυτή είναι η απόλυτη προδοσία της αμερικανικής ιδέας. Η Αμερική χτίστηκε από μετανάστες, ακριβώς επειδή ήταν οι πιο «cool» άνθρωποι απ’ όλους: εκείνοι που είχαν το κότσια να αφήσουν τα πάντα πίσω τους. Η βαρετή Αριστερά μετέτρεψε την πιο δυναμική και τολμηρή προσωπικότητα της αμερικανικής ιστορίας σε έναν πελάτη μπροστά σε ένα γκισέ κρατικής υπηρεσίας.
Σήμερα, λοιπόν, η Αμερική βρίσκεται μπροστά σε μια πολύ απλή επιλογή. Σχεδόν αισθητική.
Να γίνει Ευρώπη: μια σχολική αίθουσα, έντυπα, επιτροπές, ένας δάσκαλος και η κυριαρχία ανθρώπων χωρίς καθόλου γούστο.
Ή να παραμείνει αυτό που υποτίθεται ότι είναι: η χώρα ανθρώπων που κάνουν πράγματα με στυλ, που στέλνουν πυραύλους στον Άρη, που δημιουργούν τεχνητή νοημοσύνη, ταινίες, αυτοκρατορίες — και που…
δεν χρειάζεται ποτέ να ζητήσουν συγγνώμη επειδή είναι ικανοί.
Βαρετή ή δυναμική.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου