Του Μιχάλη Τσιντσίνη
Ιδού, κύριοι, τα αλιεύματα. Κοιτάξτε τα δίχτυα του νόμου. Σας φέρνουν τα μεγάλα ψάρια.
Η αλυσιδωτή αποκάλυψη σοβαρών υποθέσεων φοροδιαφυγής προορίζεται έτσι να λειτουργήσει τονωτικά για την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Επιτέλους, κάποιοι συλλαμβάνονται και λογοδοτούν.
Μπορεί όμως να λειτουργήσει και εντελώς ανάποδα. Οταν ο συλληφθείς είναι κάποιος που έχει πρωτοσυλληφθεί πριν από δεκαοκτώ χρόνια, με την ένδειξη ότι χρησιμοποιούσε τους φούρνους του ως «πλυντήρια» για τα κέρδη του από τη σωματεμπορία· όταν ξέρουμε ότι η δίκη του καθυστέρησε, οι μάρτυρες εξαφανίστηκαν, η Δικαιοσύνη τον άφησε ελεύθερο να επεκτείνει τις δραστηριότητές του σε εκατοντάδες επιχειρήσεις και να δελεάζει κρατικούς λειτουργούς με «λιπαντικά», τότε ποιος πιστεύει πια στην αποτελεσματικότητα του κράτους, που τον θυμήθηκε τώρα;
Ποια εντύπωση μετράει περισσότερο;
Οτι τον «τσάκωσαν»; Ή ότι τόσα χρόνια τον άφηναν να αλωνίζει –να πλουτίζει και να διαφθείρει– σχεδόν ανενόχλητος;
Ενδεικτικό της ανάποδης επίδρασης –του γεγονότος ότι το «Χωριάτικο» δεν εκλαμβάνεται ως υπόδειγμα διαλεύκανσης, αλλά σαν μνημείο διαχρονικής θεσμικής αποτυχίας– είναι και η καχύποπτη ερώτηση «γιατί τώρα;».
Αντί στα στόματα όλων να κυριαρχεί το «επιτέλους!», ακούγεται εξίσου η απορία γιατί να γίνουν τόσες συλλήψεις τώρα, λίγους μήνες πριν από τις εκλογές.
Η επίσημη απάντηση είναι ότι το κράτος οργανώθηκε μόλις πριν από δύο χρόνια έτσι ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει το οργανωμένο έγκλημα. Εδώ και δύο χρόνια έχουμε FBI – τη ΔΑΟΕ (Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος). Είχαμε όμως και πριν από τη ΔΑΟΕ την ΑΑΔΕ, της οποίας τα εποπτικά συστήματα είχαν καταφέρει να προσπεράσουν οι κατηγορούμενοι.
Ο ένας μεταρρυθμιστικός βραχίονας φαίνεται ότι χρειάζεται τουλάχιστον ένα δεύτερο, ομόλογό του, για να λειτουργήσει (ακόμη και όταν το «οργανωμένο έγκλημα» είναι τόσο εξεζητημένο, ώστε να κρύβει απλώς κερασμένες πίτσες).
Αυτό που υπονοείται είναι ότι κάθε ελεγκτικός βραχίονας του ελληνικού κράτους, παλιός ή νέος, επαφίεται στην αποφασιστικότητα και στην ικανότητα του προϊσταμένου του.
Αυτό το –προσωποπαγές και ευάλωτο στην πολιτική συγκυρία– σύστημα εφαρμογής του νόμου εμπεδώνει ή κλονίζει την πίστη ότι ο νόμος θα ισχύει πέρα από κυβερνητικές διαθέσεις και υπουργικές ιδιοσυγκρασίες;
Η πίστη που καλλιεργείται μπορεί να είναι τελικά η αντίστροφη.
Οι δραματικώς αναπαραγόμενες δικογραφίες δείχνουν και στα μάτια των «μικρών ψαριών» του επιχειρείν πώς συντελείται η μεγάλη φοροδιαφυγή. Τους επιβεβαιώνουν φαντασμαγορικά, με ονόματα και διευθύνσεις, την αγοραία αντίληψη για το «πώς γίνονται οι δουλειές». Αν δεν κλέψεις, δεν επιζείς. Αν δεν κλέβεις, είσαι ο αφελής, που θα τον καταπιεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός της πάνδημης λαμογιάς και θα τον εξαφανίσει.
Η πίστη ότι «όλοι έτσι κάνουν» είναι, προς το παρόν, ισχυρότερη από τη νωπή εντύπωση ότι «αν το κάνεις, θα πιαστείς». Μια έφοδος προς τη νομιμότητα δεν αλλάζει τη ριζωμένη κουλτούρα ότι ο ελληνικός καπιταλισμός ή θα είναι γκρίζος ή δεν θα υπάρχει.
Για να ξεριζωθεί η κουλτούρα, απαιτείται…
κάτι πολύ διαρκέστερο από το σθένος ενός υπουργού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου