"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΙΚΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΜΙΚΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΣΥΡΙΖΑίκα ΣΟΥΡΓΕΛΑ: Από τα καλύτερα "εγκεφαλικά" σε τηλεοπτική μετάδοση

 

ΑΝΘΡΩΠΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ο Μίκης και ο Ακης – καταξίωση και απαξίωση

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και ερευνητής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Warwick. 
(www.htsoukas.com)

 Αν και το γνώριζα ασαφώς, το συνειδητοποίησα με τον θάνατο του πατέρα μου: ο νεκρός δεν ελέγχει τη φήμη του· άλλοι μιλάνε γι’ αυτόν. 

Ενιωσα το παράδοξο του ενάρετου βίου: η αξία της προσπάθειας για «ευ ζην» βρίσκεται στην ίδια την προσπάθεια. Ο «αγαθός» άνθρωπος δεν θα μάθει ποτέ πλήρως και επακριβώς την αξία του αποτελέσματος της προσπάθειάς του. Την αποτίμηση θα την κάνουν άλλοι, εν αγνοία του.

Δύο προβεβλημένα δημόσια πρόσωπα πέθαναν πρόσφατα – ο Ακης Τσοχατζόπουλος και ο Μίκης Θεοδωράκης. Η πρόσληψη του θανάτου τους δεν θα μπορούσε να είναι πιο διαφορετική και, συγχρόνως, αποκαλυπτική.

Από σύντομες αναφορές των ΜΜΕ μάθαμε ότι στην κηδεία του πρώην υπουργού παρευρέθησαν ελάχιστοι. Δεν εκφωνήθηκαν επικήδειοι, έφυγε σχεδόν άκλαυτος. Αποτελεί κοινή η αίσθηση ότι πέθανε στη γενική απαξίωση. Με εξαίρεση, ασφαλώς, τους οικείους και στενούς φίλους του, ο θάνατός του δεν βιώθηκε ευρύτερα ως απώλεια.

Ο Μίκης, αντιθέτως, έφυγε με τιμές ήρωα: κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος. Ομόθυμα η πολιτειακή, πολιτική και θεσμική ηγεσία του Ελληνισμού εξέφρασε τη θλίψη της. Τα τιμητικά αφιερώματα στη ζωή και το έργο του ήταν πάμπολλα· η συγκίνηση διάχυτη για μέρες. Νιώσαμε ότι χάσαμε ένα κομμάτι από τη ζωή μας.

Δύο διακεκριμένα δημόσια πρόσωπα, δύο ριζικά διαφορετικοί τρόποι πρόσληψης του θανάτου τους. Γιατί ο ένας αποτιμάται απαξιωτικά, ενώ ο άλλος δοξαστικά; 

Η απλή εξήγηση είναι προφανής: ο ένας ήταν ο κάποτε πανίσχυρος υπουργός που καταδικάστηκε για διαφθορά, ο άλλος ο εμπνευσμένος δημιουργός και εμπνευστικός αγωνιστής.
 

Η αναδρομική αφήγηση του βίου ουδέποτε είναι απλώς γεγονοτολογική. Είναι εγγενώς αξιολογική.  

Δεν υπάρχει ουδέτερη απο-τίμηση: συγκεφαλαιώνοντας τη ζωή του τεθνεώτος, καλούμαστε να προσδιορίσουμε την τιμή του – να σταθμίσουμε την αξία του. Κατά τούτο, όλοι είμαστε δημόσια πρόσωπα, εφόσον σχετιζόμαστε στον «δήμο». Οι άλλοι θα μιλήσουν απολογιστικά για μας.

Ο θάνατος δεν είναι μόνον ο μεγάλος εξισωτής («οὐ παραμένει ὁ πλοῦτος, οὐ συνοδεύει ἡ δόξα· ἐπελθὼν γὰρ ὁ θάνατος, ταῦτα πάντα ἐξηφάνισται»). Ο θάνατος, επίσης, ολοκληρώνει και εξατομικεύει, παρατηρεί ο Χάιντεγκερ.

Ολοκληρώνει στο μέτρο που μόνο μετά θάνατον η ταυτότητά μας ολοκληρώνεται κατά κυριολεξία – τότε παύουμε να επιλέγουμε. 

Εν ζωή, ο άνθρωπος υπάρχει πάντοτε ως δυνατότητα· είναι το μόνο ον που έχει την ελευθερία να δημιουργεί τον εαυτό του. Στο μέτρο που αενάως αυτο-δημιουργείται μέσα από τις επιλογές του, δεν είναι ποτέ, ακόμη, οριστικά ολόκληρος ο εαυτός του όσο ζει, άρα δεν μπορεί να κατανοηθεί ακόμη στο σύνολό του. Παραδόξως, ολοκληρώνεται όταν χάνει τελειωτικά την ελευθερία των επιλογών του – όταν πεθαίνει.

Ο θάνατος εξατομικεύει εφόσον μας επιβάλλει τη μόνη αυστηρώς ατομική εμπειρία. Κανείς άλλος δεν μπορεί να πεθάνει αντί για μας. Αν και κάποιος άλλος μπορεί να αναλάβει τους ρόλους που υποδύομαι στη ζωή μου, κανείς δεν μπορεί να με αντικαταστήσει τη στιγμή του θανάτου μου. Η τελευταία πνοή του πατέρα μου ήταν η δική του και μόνο πνοή. Η αυστηρώς αυτοπρόσωπη συνάντηση με τον θάνατο προσδίδει μοναδικότητα σε ό,τι κάναμε στη ζωή μας: οι επιλογές μας φέρουν την ανεπανάληπτη σφραγίδα μας εφόσον, ανά πάσα στιγμή, αναμετριόμαστε, εν επιγνώσει ή μη, με το ενδεχόμενο του θανάτου μας.

Ο Μίκης ήταν και πρωτοποριακός μουσικοσυνθέτης και ενεργός πολίτης. Υπηρετούσε καλλιτεχνικά και πολιτικά ιδεώδη, όχι το άτομό του. Οι εκάστοτε επιλογές του συνέθεταν ένα έργο εν εξελίξει. Η στράτευσή του στην Αριστερά είχε σχεδόν θρησκευτικό –εσχατολογικό, σωτηριολογικό– χαρακτήρα και άρδευε την καλλιτεχνική του δημιουργία. Ο θάνατός του ολοκλήρωσε την ταυτότητά του. Τώρα, πλέον, μπορούμε να αποτιμήσουμε τον βίο του. Συνειδητοποιούμε τι πραγματικά σήμαινε για εμάς – η καλλιτεχνικά ζωογονητική δημιουργία του, η γρηγορούσα συνείδησή του, η ακατάβλητη παλικαριά του. Ολα τα άλλα, τα μικρά, τα προσπερνούμε. 

Ομοθύμως αναφωνούμε «άξιος», γιατί ο Μίκης υπηρέτησε αξίες για τις οποίες πήρε ρίσκα και πλήρωσε γι’ αυτά. Η ζωή του έλαμψε γιατί την υπέταξε στο κοινό καλό κι έτσι μας ανύψωσε, αισθητικά και ηθικά.

Ο Ακης ήταν στον αντίποδα. Υπηρέτησε, πρωτίστως, το άτομό του. Οι επιλογές του ως υπουργού ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, αυτές του κομματικού – πελατειακού γραφειοκράτη, στη χειρότερη του αργυρώνητου πολιτικού. Ο σοσιαλισμός του ήταν λιγότερο στράτευση σε κοινωφελή ιδανικά και περισσότερο το ιδεολογικό πρόσχημα για την ευδαιμονιστική νομή της εξουσίας. Ο τρυφηλός του βίος ανέδειξε τον αθέμιτο πλουτισμό πολιτικών και η δικαστική καταδίκη του κατέστη σύμβολο μιας διεφθαρμένης πολιτικής τάξης. Ηταν υπουργός, αλλά δεν υπ-ούργησε. Εφέρετο να είναι φίλος του λαού, αλλά δεν τίμησε τον λαό.  

Αν και στεκόμαστε με σεβασμό στον νεκρό, νιώθουμε αμηχανία – δεν ξέρουμε τι καλό να πούμε γι’ αυτόν.

Ο Μίκης είδε τη ζωή του ως έργο τέχνης. 

Ο Ακης την είδε ως παράνομη συσσώρευση πλούτου.  

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ζει κανείς, αλλά ένας για να χαρακτηρισθεί «άξιος». 

Ισως η ισχυρότερη ηθική φιλοσοφία ζωής προέρχεται από τη διαρκή υπόμνηση προς τον εαυτό: 

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η λοιμική της κενολογίας


Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ

Με την εκδημία του ο Μίκης Θεοδωράκης χάρισε σε όλους εμάς, τους συμπατριώτες του, μια μάλλον τελευταία αναζωπύρωση του χαμένου πια βιώματος της φιλοπατρίας. Επιβίωσε πολυτραγουδισμένη η φιλοπατρία του Μίκη, της αποδόθηκαν τιμές, έστω και με κοινότοπες άψυχες φλυαρίες, από τους θεσμικούς ενταφιαστές της ελληνικότητας – πολιτικούς, δημοσιογράφους, Δεξιούς και Αριστερούς υπέρμαχους του Ιστορικού Υλισμού.

Η μεθοδική «αποτοξίνωση» των Ελλήνων από την ελληνικότητά τους πήρε χαρακτήρα καταιγιστικό από το 1974, με την κατάρρευση της δικτατορίας. Κάθε αναφορά στον πατριωτισμό, στη γενέθλια γη και κοινότητα, στην παράδοση, Ιστορία, πολιτισμό των Ελλήνων, «μύριζε» χούντα, κάθε νουνεχής την απέφευγε. Καθάρθηκε το λεξιλόγιο ταχύτατα, δεν υπήρξε κόμμα που να αντισταθεί στην εμπεδωμένη, από άκρη σε άκρη της Ελλάδας, τρομοκρατία των «προοδευτικών» δυνάμεων.

Θεωρήθηκε η «μεγάλη ώρα» της ελλαδικής Αριστεράς, η οργανωτική της υπεροχή τής έδινε τη δυνατότητα να αστυνομεύει κάθε έκφραση ενημέρωσης ή παιδαγωγίας –ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, πολιτιστικούς συλλόγους, σχολεία, πανεπιστήμια–, κάθε δημόσιος λόγος απηχούσε την υποταγή ή και συστράτευση στη φοβία για τον πατριωτισμό. Ο «μέγας» Καραμανλής και οι πολιτικοί του υπήκοοι ήταν τα εμφατικότερα υποδείγματα έμφοβης υποταγής στη διεθνιστική (καπιταλιστική ή «προοδευ-τική») προπαγάνδα.

Μεθοδικότατα, ο διεθνισμός του προλεταριάτου φρόντισε να αλώσει πρώτες (συχνά με εξωφρενική αυθαιρεσία) τις τότε Παιδαγωγικές Ακαδημίες και στη συνέχεια τα πανεπιστημιακά Τμήματα που ετοίμαζαν λειτουργούς της εκπαίδευσης. Κατορθώθηκε ο τάχα και «αριστερός» διεθνισμός να επιβληθεί στην ελληνική κοινωνία σαν αναγκαία συνάρτηση της «προόδου».

Το μεγάλο προσόν και κατόρθωμα του Μίκη Θεοδωράκη ήταν ότι δεν υποτάχθηκε στις κομματικές παρωπίδες. Κράτησε ανόθευτη, στη ζωή του και στη δουλειά του, την ελληνικότητα που μεταγγίζει η βιωματική λαϊκή παράδοση: Είχε το αισθητήριο να διακρίνει την ελληνική γνησιότητα, όση επιβίωνε στον στανικό «εξευρωπαϊσμό» των θεσμών και της οργάνωσης του βίου. Είδε στην απελευθέρωση από τη χούντα μια συναρπαστική ευκαιρία, να αφυπνισθεί η Ελλάδα, να αποτινάξει τη σχιζοφρένεια της δάνειας διχοστασίας. Γι’ αυτό δήλωνε ο ίδιος «κομμουνιστής», ενώ ταυτόχρονα στήριζε τον Καραμανλή  σαν αντέρεισμα της απειλής των τανκς – δέχθηκε ο «κομμουνιστής» Μίκης να υπουργοποιηθεί στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Την πολιτική του ταυτότητα τη δήλωνε η μουσική του δημιουργία – ήταν κάτι συναρπαστικό, μια επανάσταση στη νοο-τροπία. 

Δεν συμβιβάστηκε ποτέ με τη δογματική ιδεολογία, την προπαγάνδα. 

Οραμά του ήταν η ελληνική διαφορά, που την έκανε τραγούδι για να τη σώσει από το ιδεολόγημα. Ετσι, χάρη στον Μίκη, είδαμε την ελληνική διαφορά να μην απομονώνει την Ελλάδα, αλλά να γίνεται όχημα εισόδου στον διεθνή στίβο. Από την ίδρυσή του το πλασματικό ελλαδικό κρατίδιο οργανώθηκε και λειτούργησε μιμητικά, μεταπρατικά, υποταγμένο ασφυκτικά στη δυτική πατρωνία – υπουργεία, κοινοβούλιο, κόμματα, ιδεολογίες, Δίκαιο και δικαστήρια, σχολεία και πανεπιστήμια, εμπόριο και βιομηχανία, πολεοδομία και αρχιτεκτονική, ακόμα και η εκκλησία, τα πάντα «κάλπικο δάνειον», όπως το είπε ο Μακρυγιάννης, όλα ξενόφερτα, όλα απομιμήσεις, ξιπασιά «νάνου ορθουμένου επ’ άκρων ονύχων και τανυομένου να φθάσει εις ύψος και φανή και αυτός γίγας» (Παπαδιαμάντης).

Από το τέλος της δικτατορίας των συνταγματαρχών ώς σήμερα η αλλοτρίωση του Ελληνισμού συντελείται με ταχύτητα φωτιάς που κατακαίει κατάξερο δάσος – όμως στον στίβο παντοδαπής εκφραστικής η ελληνικότητα επιβιώνει. Οχι με οργανωμένη πυρόσβεση, αλλά στις «υπόγειες στοές» που αινιγματικά τραγουδάει ο Σαββόπουλος. Σπιθαμιαίοι πρωθυπουργίσκοι, τόσο ασήμαντοι όσο και οι ημιπαράφρονες δασοεμπρηστές, ξηλώνουν από παντού την ελληνικότητα σαν να δαιμονίζονται που ακόμα επιζεί.
 

Περνούν και αφανίζονται οι σπιθαμιαίοι. Και παραδόξως επιβιώνει η αοπλία της ποιότητας: Μάνος Χατζιδάκις, Διονύσης Σαββόπουλος, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Νίκος Ξυδάκης, Γιάννης Μαρκόπουλος. 

Ποιο ηχηρό όνομα από την πολιτική αγορά μπορεί να αναμετρηθεί με το θησαύρισμα ελληνικής αυτοσυνειδησίας, που άφησαν κληροδότημα ο Χρήστος Βακαλόπουλος και ο Κωστής Παπαγιώργης;

Ποιος κομματάνθρωπος είναι ικανός να υποκλιθεί στους δύο ζώντες κορυφαίους της ελληνικής ποίησης σήμερα: Νίκο Παναγιωτόπουλο και Ανθή Λεούση;
 

Ελπίδα για τον Ελληνισμό είναι η «μέσα Ελλάδα» όπως την ονομάτιζε ο Ζήσιμος Λορεντζάτος. 

Ποιος θυμάται σήμερα (και γιατί να θυμηθεί) τον δήμαρχο της Αλεξάνδρειας, όταν ζούσε εκεί ο Καβάφης, ή τους πρωθυπουργούς τότε στην Αθήνα; 

Με την ίδια λογική αξιολογήσεων της ποιότητας του βίου ή πολιτισμού οφείλουμε, όχι άγνοια ή παράκαμψη, αλλά «ανάθεμα» παλλαϊκό σήμερα σε υπουργούς Παιδείας και πρωθυπουργούς, που επέβαλαν το μονοτονικό, κατάργησαν το γλωσσικό πρωτείο των Αρχαίων Ελληνικών, υποκατέστησαν το σχολείο με το φροντιστήριο.

«Πατρίδα» θα πει: 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΝΕΟ-ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Τρεις κηδείες και μια πτώχευση

Ε-Ξ-Α-Ι-Ρ-Ε-Τ-Ι-Κ-Ο

Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Τον επικήδειο του Παλαμά τον Φεβρουάριο του 1943 τον εκφώνησε ο Αγγελος Σικελιανός. Τότε είπε το περίφημο «Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπάει η Ελλάδα». Αμέσως μετά ο Γιώργος Κατσίμπαλης με τη βροντώδη φωνή του άρχισε να τραγουδάει τον Εθνικό Υμνο. Το συγκεντρωμένο πλήθος τον ακολούθησε και σε λίγο, όπως γράφει ο Τσάτσος, επικράτησε το σύνθημα «Ζήτω η Ελευθερία». Ο Παλαμάς πέθανε όπως έζησε, ως εθνικός ποιητής. Η κηδεία του είναι μία από τις εμβληματικές στιγμές της κατοχικής Ελλάδας.

Οταν πέθανε ο Σεφέρης ήμουν ακόμη μαθητής. Πήγαμε στην Αγία Σώτειρα Κοττάκη στην οδό Κυδαθηναίων, μια παρέα φίλων. Δεν θυμάμαι αν υπήρξαν επικήδειοι. Η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη λόγω δικτατορίας, ιδιαίτερα για εμάς τους νεότερους. Θυμάμαι μόνον ότι ένας απ’ αυτούς που σήκωναν το φέρετρο ήταν ο Στρατής Τσίρκας. Θυμάμαι ακόμη και τη σιωπή του πλήθους. Είχε πεθάνει ο ποιητής μας. Σεβασμός και ευλάβεια απέναντι στον μεγάλο νεκρό. Θυμάμαι ακόμη ότι στην πορεία προς το Α΄ Κοιμητήριο αρχίσαμε να τραγουδάμε την «Αρνηση».

Ο Μίκης Θεοδωράκης είχε ζητήσει να κηδευτεί ως κομμουνιστής
.
 

Καταλάβαμε τι σημαίνει. 

Πρώτον, αφαιρέθηκε από το φέρετρο η ελληνική σημαία που το κάλυπτε όσο ήταν εκτεθειμένο σε δημόσιο προσκύνημα στο παρεκκλήσιο της Μητροπόλεως. 

Δεύτερον, στον προαύλιο χώρο ήταν συγκεντρωμένοι κάτι τύποι με κόκκινες σημαίες που γιουχάισαν τον πρωθυπουργό. 

Τρίτον, έβγαλε λόγο ο Δημήτρης Κουτσούμπας, ο οποίος μάλλον μπέρδεψε τις περιστάσεις. Ηταν σαν να μιλούσε σε ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός του. Πάντα εκτός τόπου και χρόνου αυτοί οι άνθρωποι. Την κατάσταση έσωσαν η συγκίνηση της Προέδρου της Δημοκρατίας και η εξόδιος ακολουθία της επομένης στο χωριό του, στον Γαλατά της Κρήτης.  

Η κόρη του Μαργαρίτα τον χαιρέτισε με τον καλύτερο τρόπο, τραγουδώντας η ίδια α καπέλα, ένα τραγούδι του. Σκέφτηκα ακούγοντάς την πως αν δεν ήταν κόρη του θα μπορούσε να είχε σταδιοδρομήσει ως τραγουδίστριά του. Οσοι τον ακολούθησαν ώς το κοιμητήριο τραγουδούσαν.

Τρεις στιγμές της Ελλάδας. 

Οι κοινωνίες και τα έθνη κρίνονται και από τον τρόπο που αποχαιρετούν τους νεκρούς τους.  

Η Ελλάδα της Κατοχής. Ο Παλαμάς δεν φεύγει μόνος. Τον συνοδεύουν ο Σικελιανός, ο Κατσίμπαλης, σαν να του λένε πως οι κόποι του δεν πήγαν χαμένοι. Υπόσχονται πως θα συνεχίσουν το έργο του, θα το μεταφράσουν με τη δική τους δημιουργικότητα. 

Η Ελλάδα της δικτατορίας. Ο Σεφέρης αποχωρεί περιστοιχισμένος από ανθρώπους που αναγνωρίζουν την αξία του. Υποκλίνονται με τη σιωπή τους. Υποκλίνονται τραγουδώντας την ποίησή του. 

Η Ελλάδα του 2021. Η ναρκισσευόμενη Ελλάδα, όπου σέβεσαι τον νεκρό μόνον αν αυτός επιβεβαιώνει τις απόψεις σου.  

Προσπαθώ να παραβλέψω εκείνο το «πολέμησα στον Δεκέμβρη». Δύσκολο γιατί το είχε ζητήσει ο ίδιος. Οπως, λέει, ο Αισχύλος είχε ζητήσει για επιτύμβιο την αναφορά της συμμετοχής του στον Μαραθώνα. Προς αδαείς: Ο Μαραθώνας ήταν η νίκη της συντηρητικής Αθήνας που ένωσε την πόλη και της έδωσε την ορμή για τη Σαλαμίνα, που ήταν η μάχη της δημοκρατικής Αθήνας. Σιγά μην κάτσουν να σκεφτούν τέτοιες λεπτομέρειες οι οπαδοί τού «άντε να ξεμπερδεύουμε». Και πώς ξεμπερδεύεις; Τέσσερις λέξεις σού φτάνουν: «Ο τελευταίος των μεγάλων».

Μα γιατί το προσπερνάς με τόση άνεση;  

Δεν σου περνάει απ’ το μυαλό πως με αυτόν τον τρόπο τον αδικείς; Είναι σαν να του λες πως ο κόπος του πέρασε, αλλά ο σπόρος του δεν έπιασε. 

Ποια είναι η Ελλάδα που ακουμπάει στο φέρετρο του Μίκη; 

Η Ελλάδα του 1943 ήταν καθημαγμένη. 

Το 1971 την Ελλάδα την ταλαιπωρούσε ένα καθεστώς το οποίο κληροδότησε στους μεταγενέστερους τη γελοιοκρατία. 

Ομως και οι δύο αυτές Ελλάδες είχαν αποθέματα δημιουργικότητας. Είχαν εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους. Δεν είπαν ποτέ ότι θάβουν τον «τελευταίο των μεγάλων». Περίμεναν τον μεγάλο που θα πάρει τη θέση του.

Είναι η διαφορά της σημερινής Ελλάδας από το παρελθόν της.  

Εχει...

 

ΕΘΝΙΚΑ ΣΟΥΡΓΕΛΑ - ΣΥΡΙΖΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Ποια ήταν η άποψη του γίγαντα Μίκη Θεοδωράκη για τον εθνικό μας κατσαπλιά Αλέξη Τσίπρα;

2015 Θεοδωράκης για Τσίπρα: “Για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, όπως αποδείχθηκε, η συνεργασία μαζί μας δεν ήταν ειλικρινής αλλά απλώς μας μεταχειρίστηκε, για να αυξήσει μονομερώς την εκλογική του δύναμη και να μπει στη Βουλή, με στόχο την κατάκτηση της διακυβέρνησης”

2016: “Η διχαστική δήλωση του κ. Τσίπρα που μας χωρίζει σε καλούς και κακούς Έλληνες αποδεικνύει ότι έχει χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα”

2016: “Σύντροφε Αλέξη, σε παραδέχομαι, γιατί είσαι μάγκας. Κάνεις ό,τι θέλεις χωρίς να λογαριάσεις κανένα. Παίρνεις το προσωπικό σου αεροπλάνο, το γεμίζεις με φίλους, πας στην Κούβα & αφήνεις τον λογαριασμό να τον πληρώσουν τα κορόιδα. Κάνεις το κέφι σου.”

2017: “Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη αρχίσει να κινείται στα βήματα του Μαδουρισμού. Οι δεκάδες χιλιάδες διορισμοί αποβλέπουν στον πλήρη έλεγχο του Κράτους. Το σχέδιο Παππά απέτυχε στην επιδίωξη του ελέγχου των ΜΜΕ.”

2017: “Ο ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ θα μείνει στην ιστορία ως η δεξιότερη από όλες τις κυβερνήσεις της Ελλάδας από το 1831 ως σήμερα. Πέραν της καταστροφικής πολιτικής που επέβαλε, υπέγραψε συνθήκες με τις οποίες παρέδωσε στους ξένους το μέλλον της χώρας”

2018: “Εγώ δεν ντρέπομαι, όπως οι εθνομηδενιστές που μας κυβερνούν, να παραμείνω πιστός στις ιερές αξίες των προγόνων μας που μας δίδαξαν την αγάπη και τη θυσία για την πατρίδα – μια πατρίδα που σέβεται και αγαπά όλες τις πατρίδες του κόσμου”

2018, προς Τσίπρα: “Κάποτε...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η κοινή μας ευαισθησία

Ε-Ξ-Α-Ι-Ρ-Ε-Τ-Ι-Κ-Ο

Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Αν σήμερα εμφανιζόταν ένας Θεοδωράκης που δεν ήταν ο Μίκης. Είχε όμως τη μουσική του ευφυΐα, το χειμαρρώδες ταλέντο του, την ευαισθησία να διαβάζει ποίηση και να ακούει μουσική, την ορμή του. Θα ήμασταν σε θέση να τον αναγνωρίσουμε όπως αναγνωρίστηκε ο Μίκης; Τα τραγούδια του θα γίνονταν η γλώσσα του κοινωνικού μας υποσυνείδητου, όπως ήσαν, για τη γενιά μου τουλάχιστον, τα τραγούδια του Μίκη; 

Η απάντηση είναι πως όχι. 

Οχι επειδή ο Μίκης υπήρξε μοναδικός. Αν και υπήρξε μοναδικός. 

Οχι επειδή στους καιρούς μας δεν ξεφυτρώνουν μοναδικοί δημιουργοί.  

Απλώς επειδή δεν υπάρχει κοινό για να τους υποδεχθεί και να τους αναγνωρίσει. Και ως κοινό δεν εννοώ τους ακροατές ή τα κλικ στο youtube που μπορούν να φθάσουν τα εκατομμύρια. Εννοώ ένα σύνολο που μοιράζεται την ίδια ευαισθησία την οποία ενορχηστρώνει αυτός που στέκει απέναντί του. 

 Αυτό έκαναν ο Θεοδωράκης και ο Χατζιδάκις. Σε μια Ελλάδα όπου άχνιζε ακόμη το αίμα του Εμφυλίου και οι πολιτικές συγκρούσεις ρούφαγαν ό,τι δημιουργικό, έφτιαξαν τη γλώσσα της κοινής μας ευαισθησίας. Ηταν μια Ελλάδα όπου ο οικοδόμος έτρωγε στην ίδια ταβέρνα με το αφεντικό του και τραγουδούσαν τα ίδια τραγούδια. Ασχέτως οικονομικών, πολιτικών διαφορών. Εμεναν οι προσωπικές, όμως αυτές είναι στην ανθρώπινη φύση.

Σήμερα ζούμε την κατάσταση που ο Πλάτων στους Νόμους του ονομάζει «θεατροκρατία».  

Θέατρο την εποχή εκείνη ήταν η κερκίδα, οι θεατές.  

Θεατροκρατία είναι η ηγεμονία της κερκίδας. Η κατάσταση στην οποία το πληκτρολόγιο του αποδέκτη έχει μεγαλύτερη αξία από τον δημιουργό.  

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου ο dj έχει μεγαλύτερη αξία από τους δημιουργούς της μουσικής. Το λεγόμενο «κοινό» έχει γίνει ένα συνονθύλευμα από απόψεις που σβήνουν το περίγραμμα της δημιουργίας. 

Δεν θα μπορέσουμε να ξαναζήσουμε το αίσθημα της κοινότητας που ξεσηκωνόταν μέσα μας όταν τραγουδούσαμε την «Αρνηση» του Σεφέρη, ή όταν ακούγαμε το «Δοξαστικό» από το «Αξιον Εστί» και το «Πνευματικό Εμβατήριο». Τα ακούω ακόμη και συγκινούμαι ακόμη όταν ακούω το «Στο παραθύρι στεκόσουν» από τον «Επιτάφιο» του Ρίτσου, ιδιαίτερα στην εκτέλεση με τη Μαίρη Λίντα. Ξέρω ότι η συγκίνηση που αισθάνομαι χρωστάει πολλά στη συγγνωστή νοσταλγία μου για τα χρόνια της νιότης μου. Ομως δεν είναι μόνον αυτό. Αυτοί οι άνθρωποι μου έμαθαν να σκέφτομαι και να ζω υπολογίζοντας ότι η ατομικότητα έχει αξία όταν καταγράφεται στη συλλογική ευαισθησία. Αν ο ένας από τους δύο όρους της εξίσωσης εκλείψει, σβήνει και ο άλλος.

Υποσχόταν πολλά η Ελλάδα του Μίκη και του Μάνου. 

Αυτοί...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Απεσταλμένοι

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ 

Toυ ΛΕΥΤΕΡΗ ΚΟΥΣΟΥΛΗ

Ο Μίκης Θεοδωράκης ανήκει στους «απεσταλμένους». 

Είναι αυτοί που στη διαδρομή του ανθρώπου, από τα πρώτα ήδη βήματα των αρχέγονων εναποθέσεων, μιλάνε για λογαριασμό όλων, για όλους και για όλα.  

Εκφράζουν με το χάρισμα της τέχνης τους την ορατή και αόρατη, την ψηλαφητή και την αψηλάφητη, ομορφιά της ύπαρξης. Τους ονομάζουμε δημιουργούς, είναι εμπνευστές. Τους αποκαλούμε καλλιτέχνες, είναι δημιουργοί.

Ανάμεσά τους σε βάθρο υψηλό, οι μουσικοί δημιουργοί. Δεν γνωρίζω από μουσική, γνωρίζω τον συγκλονισμό της. Αν η ποίηση εξυψώνει, η μουσική μας μεταφέρει στο όριο του νοητού. Αν η ποίηση ανυψώνει τα πράγματα με τον λόγο, η μουσική τα μεταποιεί και τα μεταπλάθει με τους ήχους και την αρμονία της. Αν η ποίηση είναι ένα νεύμα, η μουσική είναι μια αγκαλιά. Στη μουσική η ποίηση γίνεται «ηχητική σάρκα». Απτή και ψηλαφητή.

Η μουσική εκφράζει το ανέκφραστο. Και ο δημιουργός βάζει τη σφραγίδα του στην ασύλληπτη και ακατάληπτη, περίπου σαν το θείο, φύση του ανέκφραστου. Το κατεβάζει στη γη από το ύψος του, το καθιστά ανθρώπινο, ικανό να βιωθεί και ανθρώπινα να υπάρξει.  

Καθώς δεσμεύει ο δημιουργός το ασύλληπτο, αυτό δονείται στον χώρο, σαν να θέλει να απελευθερωθεί από τα «δεσμά» του εμπνευστή, παίρνει κάτι από την πνοή του και διαπερνά σώματα, ψυχές, χρόνο και χώρο. Ετσι σαν ασίγαστος συγκλονισμός, άφθαρτη θα ταξιδεύει στο σύμπαν η μουσική του.

Οι «απεσταλμένοι» μουσικοί δημιουργοί είναι οι υπηρέτες της εορτής. Του εορταστικού, πανηγυρικού γεγονότος της ύπαρξης. Οσο τίποτα η εορτή μας μιλάει για την κοινότητα, τους δεσμούς, την ιστορία της, την ευκταία ενότητά της. Αν η εορτή είναι η κοινωνία όλων με όλα, η μουσική είναι η ανώτερη έκφρασή της. Και αν είναι επαναλαμβανόμενη η δέηση στους ναούς «υπέρ της των πάντων ενότητας», η μουσική την υλοποιεί και την ενσαρκώνει, μέσα από την οικουμενική της γλώσσα και την πλανητική της ηχώ.

Οι δημιουργοί νικούν τον χρόνο. Χώρος του άφθαρτου η τέχνη, αυτός χάνεται μέσα στην ευρύτητά της. Χωρίς σύνορα και συμβατικές οριοθετήσεις. 

Οι «απεσταλμένοι» είναι απεσταλμένοι όλων. Πέρα από κράτη και έθνη. Είναι «απόστολοι των εθνών». Η οικουμενικότητα αυτή, μιλάει για την ενότητα του αγώνα για τον πολιτισμό πάντοτε και παντού στον κόσμο. Και τώρα και χθες και αύριο.  

Πέρα από την καθημερινή μέριμνα των πραγμάτων, η μουσική του Θεοδωράκη...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Οι τρεις ψηλοί

 


Ο σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης, αφηγούμενος προσωπικές του συζητήσεις με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Ρένο Αποστολίδη, συνόψισε την ομορφιά και το δράμα της φυλής μας


    Από τον Παναγιώτη Λιάκο

Η ματιά ενός καλού σκηνοθέτη στην πραγματικότητα είναι πολύ πιο οξυδερκής, αναλυτική και βαθιά από οποιουδήποτε άλλου.

Ο Κώστας Φέρρης είναι ένα από τα σημαντικότερα σκηνοθετικά και δημιουργικά κεφάλαια που διαθέτει η χώρα

Στον λογαριασμό του στο facebook έγραψε τα ακόλουθα για τον μέγα συνθέτη που πέρασε στην αιωνιότητα. Τίτλος του άρθρου του Κώστα Φέρρη «Οι τρεις ψηλοί», και έχει ως εξής:

«Το τριγυρίζουμε το θέμα, αλλά δεν θα βρούμε άκρη αν δεν ολοκληρώσουμε την εξίσωση. 

Ο Μίκης Θεοδωράκης είχε έναν τρομερό “ιδεολογικό” αντίπαλο, επίσης πανύψηλο. Τον Ρένο Αποστολίδη. Σκοτώθηκαν στις σελίδες των “Νέων Ελληνικών” και των εφημερίδων.

Και ο Ρένος κυνηγήθηκε και φυλακίστηκε, όπως ο Μίκης. Κι όμως, στις 21 Απριλίου, “είναι ο άνθρωπος που μου έσωσε τη ζωή” θα πει ο Μίκης.

Όταν ρώτησα τον Μίκη πώς κι έγινε αυτό, μου είπε: “Είχαμε τα ίδια όνειρα, αλλά συγκρουόμενες ιδεολογίες. Αγαπιόμαστε, αλλά τσακωνόμαστε, όπως όλοι οι Ελληνες”.

Όταν ρώτησα τον Ρένο, μου είπε: “Ο Ψηλός ο Μπούας δεν κατάλαβε πως γι’ αυτόν πολεμούσα”.

Στην πραγματικότητα, ο Μίκης αγαπούσε τον “λαό” γιατί ονειρευότανε. 

Ο Ρένος σιχαινότανε τον “λαό” γιατί τον προσγείωνε η πραγματικότητα.

Στον Εμφύλιο, ο Μίκης προέτεινε τα στήθη του για να τον σκοτώσουν. 

Στον Εμφύλιο, ο Ρένος, φαντάρος, δεν έριξε ούτε μια σφαίρα και κινδύνεψε να πάει στρατοδικείο. Για να μη σκοτώσει κάποιον Μίκη που ήταν απέναντι.

Ο Ρένος εισέβαλε στη Βουλή και τον καταδικάσανε. 

Ο Μίκης μπήκε νόμιμα στη Βουλή μήπως και σταματήσει τον Εμφύλιο.

Αλλά η Εθνική Συνείδηση ήταν κοινή. Μέχρι Εθνική Υπερηφάνεια.

  

Το ερώτημα παραμένει πάντα: 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Σαν άστρο κοιμήσου...

Του ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΥ

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη.  

Δεν έχω ούτε λόγια, ούτε τρόπους να μιλήσω για τη μεγαλοσύνη του. Βλέπετε κάποιοι άνθρωποι είναι τόσο μεγάλοι που μας επιτρέπουν με την παρουσία τους απλά να βρίσκουμε στη σκιά τους καταφύγιο: σε αυτούς δεν μπορούμε ούτε να πούμε έστω «αντίο» γιατί η σκιά τους μένει για πάντα. 

Πώς να αποχαιρετήσεις κάποιον που θα ναι για πάντα εδώ, που μετά από 96 χρόνια που σταμάτησε σε ετούτη τη χώρα για να πάρει και να δώσει ανάσες, παίρνει απλά το δρόμο της αθανασίας;  

Και πώς να τον ξεπροβοδίσεις, όταν ξέρεις πως η απουσία του θα εξακολουθήσει να σφραγίζει το μέλλον της Ελλάδας του, μια Ελλάδας που σφράγισε με την παρουσία του;

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη. 

Υπάρχουν δυο πράγματα που έκανε για την Ελλάδα του που δεν περιγράφονται με λέξεις: πρώτα έμαθε στους Ελληνες τη γοητεία, τη δύναμη και την αντοχή της μεγάλης ποίησής και μετά έμαθε σε όλη τη γη τη γοητεία, τη δύναμη και την αντοχή της χώρας του – της Ελλάδας του – αναλαμβάνοντας ένα ρόλο δημιουργού και συγχρόνως σύμβολου, ένα ρόλο που δεν είχε στα διακόσια χρόνια της ύπαρξής της κανείς άλλος.

Τη δεκαετία του ΄60 ο Μίκης έμαθε σε ένα λαό που προσπαθούσε να βρει τη δύναμη να πάει μπροστά ότι η αληθινή δύναμη είναι η δύναμη της Τέχνης: έμαθε στον ταπεινό μεροκαματιάρη Ελληνα, στον αγρότη, στον φτωχό του Θεού που δεν είχε τελειώσει το σχολείο, στον μαχητή της ζωής που είχε άλλες έγνοιες και θεωρούσε το τραγούδι ένα απάγκιο, πως η μουσική είναι πράξη αντίστασης, αλλά και κατάθεση ψυχής, δημιουργία αλλά και βάλσαμο. Του έμαθε να τραγουδά Σεφέρη και Ρίτσο και Ελύτη και Αναγνωστάκη και Λειβαδίτη. Του άνοιξε τους ορίζοντες μυώντας τον σε ένα κόσμο ποιητών, υψηλών νοημάτων, απλησίαστων ιδεών. Τον πήρε από το χέρι κι έγινε ο μεγαλύτερος δάσκαλός του, ένας κοινωνός και καθοδηγητής, ένας αληθινός μπροστάρης στην πιο πετυχημένη πολιτιστική επανάσταση που γνώρισε ο τόπος.

Και μετά, αστείρευτος όπως ήταν και τεράστιος τόσο ώστε να ξεπερνά τα όρια της χώρας, έκανε εξαγωγή της Τέχνης του στον πλανήτη ολόκληρο κι έκανε τη μουσική του παρηγοριά και ελπίδα για επαναστάτες και κατατρεγμένους, για ηττημένους και φυλακισμένους, για μαχητές και ήρωες που δεν ήξεραν ούτε μια λέξη ελληνική αλλά στις νότες του Μίκη ανατρίχιαζαν. Τους ένωσε μαγικά και τους μύησε σε μια ελληνικότητα παγκόσμια – αξιολάτρευτη κι αξιοζήλευτη. Από την Κούβα μέχρι το Παρίσι του. Κι από την Παλαιστίνη μέχρι το Χόλυγουντ.

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη. 

Η δωρική μεγαλοπρέπεια της μουσικής υποχρέωσε τον πλανήτη να χορέψει σαν τον Ζορμπά. Η επιβλητική παρουσία της προσωπικότητας του έδωσε για δεκαετίας μια νέα διάσταση στον όρο Ελληνας. Η πολιτική του δράση τον έκανε σύμβολο παγκόσμιο. Η ζωή του έγινε πηγή έμπνευσης.

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη. 

Ηταν ένας βασιλιάς που αρνιόταν το θρόνο του για να ζει αναμεσά μας. 

Ενας κομμουνιστής, φίλος του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που έδωσε με τη στάση του μαθήματα ατομικής ευθύνης.  

Ενας εξερευνητής όχι της μουσικής των στίχων που διάλεξε για χάρη μας, αλλά του Μεγάλου Λόγου που ταίριαζε στις μελωδίες του. Πήρε το Ρίτσο και τον έβαλε στην καθημερινότητα της χώρας, στην πορεία και στη διαδήλωση. Πήρε το Σεφέρη και τον έβαλε στους έρωτές μας. Πήρε τον Ελύτη και του δωσε τη μεγαλοπρέπεια του χαμένου ανθυπολοχαγού, χωρίς να του στερήσει τη γλύκα του Αιγαίου που τον ακολουθούσε. Αν σύνθεση είναι η ανάδειξη των νοημάτων, η πλοκή των ιδεών, η χρησιμοποίηση της κάθε νότας για τη δημιουργία ενός πλανήτη μαγικού, ο Μίκης ήταν ο δημιουργός του σύμπαντος.

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη. Βλέπω ότι και οι υπόλοιποι που τον έζησαν, τον αγάπησαν, τον αποθέωσαν, τον μίσησαν, τον τραγούδησαν κι αυτοί δυσκολεύονται: οι πιο πολλοί αναφέρουν το πώς τον γνώρισαν, πως βρέθηκαν δηλαδή ευεργετημένοι κάτω από τον μεγάλο ίσκιο του. Σέβομαι την αμηχανία τους. Δεν ξέρω τι μπορεί κανείς να φωτίσει από την προσωπικότητά του.

Τι ήταν ο Μίκης; 

Ένας δημιουργός που άλλαξε τον κόσμο μας; 

Ένας υπέροχος αναρχικός που αναστάτωνε δεξιούς κι αριστερούς συντηρητικούς με την απρόβλεπτη κινητικότητα του;  

Ένας λαϊκός κοσμοπολίτης; 

Ένας παγκόσμιος Ελληνας; 

Ένας ήλιος που γέμιζε και φώτιζε τα στάδια; 

Ενας γοητευτικός αληθινός άντρας που μετέτρεπε φυλακές και εξορίες σε βασίλεια τρομάζοντας με ένα του βλέμμα τους βασανιστές του; 

Ενας συνθέτης οικουμενικός που μιλά στις καρδιές χάρη σε μια παγκόσμια γλώσσα εντελώς δική του; 

Κι αν ήταν όλα αυτά κι άλλα τόσο, πως μπορούσε να σηκώνει παράλληλα και τη δική μας ανάγκη να ξαποσταίνουμε στη σκιά του;

Δεν ξέρω τι να πω για τον Μίκη Θεοδωράκη. Χθες βράδυ στην πολυκατοικία που ζω ένα κορίτσι έπαιζε στο πιάνο την Ομορφη Πόλη. Αδέξια λιγάκι, αλλά υπέροχα. Κατά παραγγελία της καρδιάς του. Αυτό το αποτέλεσμα μιας έμπνευσης που δίνει ο Μίκης ήταν ό,τι ωραιότερο άκουσα χθες. Σε μια μέρα συγκίνησης κι αμηχανίας ενώ οι νότες πλημύριζαν το σπίτι μουρμούριζα «Θα γίνεις δικιά μου πριν έρθει η νύχτα, τα χλωμά τα φώτα πριν ρίξουν δίχτυα, θα γίνεις δικιά μου».

Μόνο ο Μίκης θα χε λόγια και τρόπους για να αποχαιρετήσει το Μίκη. Θα τον αποχαιρετήσω λοιπόν με μερικούς από τους στίχους που λάτρεψε κι απογείωσε με τη μουσική του: σας καλώ να συνδέσετε τις τελείες σε αυτό το αντίο που γράφεται με τις δικές του λέξεις, αυτές τις λέξεις που οι νότες του μετέτρεψαν σε ελληνική μαγεία – σε τεράστια και μοναδική απόδειξη ότι σε τούτη εδώ τη γωνίτσα του πλανήτη έχει γεννηθεί ο λόγος, εν αρχή. Ας αποχαιρετήσουμε το Μίκη με...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Η κληρονομιά του Μίκη

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Από τον Φαήλο Μ. Κρανιδιώτη

 Θα ήταν αστείο, αν δεν ήταν τόσο χυδαίο, να βλέπεις τους υβριστές του Μίκη Θεοδωράκη, αυτούς που έχυσαν χολή και ρατσιστικές για την ηλικία του λοιδορίες, μετά τη φοβερή ρήση του στην ομιλία του στο Σύνταγμα για την πιο επικίνδυνη μορφή φασισμού, την αριστερόστροφη, να προσπαθούν να οικειοποιηθούν την καλλιτεχνική, ηθική και πολιτική κληρονομιά του.

    Το απόσταγμα της τιτάνιας εισφοράς του στην ελληνική διαχρονία είναι η απόλυτη ταύτισή του με το ίδιο το Έθνος, την Πατρίδα, την ελληνικότητα. Ο ίδιος το είχε συνοψίσει σε μια φράση, πως στο τέλος μόνο η Πατρίδα και το Έθνος έχουν σημασία.

Σε χώρες στην άκρη του κόσμου, όπου οι άνθρωποι αγνοούν τη θέση της Ελλάδας στον χάρτη, ξέρουν ένα πράγμα γι’ αυτήν που το ταυτίζουν μαζί της, τον Μίκη Θεοδωράκη και τη μουσική του.  

Ο Μίκης συνόψισε ακόμη πιο πυκνά και απλά το μέτωπο του αγώνα: Από τη μια είμαστε οι πατριώτες και από την άλλη οι εθνομηδενιστές.

Όποια και αν είναι η πολιτική μας προέλευση, δεξιά, αριστερά, κέντρο, όλοι όσοι προτάσσουμε την υπεράσπιση της Πατρίδας, με όλα όσα εμπεριέχει, είμαστε απέναντι στους εθνομηδενιστές κάθε χρώματος.

Κανείς δε άλλος δεν είχε μαστιγώσει στο πρόσωπο την ψευτοκουλτούρα και τους Αποστόλους του Μαρασμού, ιντελιγκέντσηδες τους έλεγε, «που απέχουν από την αληθινή διανόηση και τον λαϊκό πολιτισμό όσο μια γάτα από ένα λιοντάρι», δεν έχω κουραστεί να το γράφω ξανά και ξανά.

Προτού φύγει από τη ζωή, την οποία έζησε στον υπερθετικό βαθμό σε κάθε της πτυχή, μας έδειξε το πεδίο του αγώνα για τις επόμενες δεκαετίες, όπου θα διακυβευτεί η επιβίωσή μας, το να μη γίνουμε Χετταίοι στο νεκροταφείο της Ιστορίας, επειδή οι εθνομηδενιστές πιστεύουν στο «άρατε πύλας» και στη συλλογική μας αυτοκτονία, παραδίδοντας το όνομα της Μακεδονίας σε Σκοπιανούς σοβινιστές, τα νησιά, τις πόλεις και τις γειτονιές μας σε ισλαμιστές εισβολείς, την Παιδεία και τον πολιτισμό σε γενίτσαρους, δημιουργώντας μια δυστοπία, όπου ο Ελληνας είναι θύμα ενός καθημερινού αντίστροφου ρατσισμού.

Ακόμη όμως και εάν δεν υπήρχε το βίντεο της συγκλονιστικής ομιλίας του στο Σύνταγμα, που ζεμάτισε τους παρακμιακούς πρώην συντρόφους του, ακόμη και αν δεν υπήρχε το πλήθος των συνεντεύξεων και τα βιβλία του, ακόμη και αν ο Μίκης, ως τραπιστής μοναχός, είχε πάρει τον όρκο της σιωπής και το μόνο που θα είχαμε ήταν η μουσική και τα τραγούδια του, αυτά αρκούν.

Μέσα τους υπερχειλίζουν η ελληνικότητα και ένας ρωμαλέος και αισθητικά υπέροχος ελληνικός τρόπος. Οταν ακούς τα τραγούδια του, τον μελοποιημένο Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Σεφέρη, όλα, δεν σου έρχεται να πας σαν τη μαϊμού να χοροπηδάς γύρω από το επιδοτούμενο ξόανο του ισλαμικού εποικισμού, την Αμάλ. Αλλα συναισθήματα ξυπνάει, π.χ. το «Αξιον Εστί», που προκαλεί αλλεργική αντίδραση στους φορείς τελικού σταδίου της παρακμής και του ανθελληνισμού.

Οταν ακούς το «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ», αν η ψυχή σου δεν έχει σαπίσει, άλλα πράγματα νιώθεις για αυτό το Έθνος και τη γη που πατάς. 

Οταν ακούς το «Χρυσοπράσινο φύλλο», δεν σε πιάνει πρεμούρα για Διζωνικη Δικοινοτική Συνομοσπονδία και μετατροπή ολόκληρης της Κύπρου σε τουρκικό προτεκτοράτο. Μόνο με τον νου και την καρδιά στην Απελευθέρωση το ακούς.

Ο Μίκης μάς τα έκανε λιανά σε όλους, ξεκάθαρα, με ομιλίες, δηλώσεις, συνεντεύξεις. Η μουσική του μπορεί κάποιες φορές να είναι βαθιά ερωτική, αλλά συχνά είναι ένας παιάνας του πατριωτικού χρέους, ένα κάλεσμα στα όπλα για τον αέναο αγώνα του Έθνους για Ελευθερία.

Στην προσωπική ολοκλήρωση όλοι αναζητούμε την Αγάπη. 

Στη συλλογική, εθνική ολοκλήρωση αναζητούμε την Ελευθερία. 

Τα υπηρέτησε διαχρονικά και τα δύο. Άλλοτε μας τα σιγοψιθύρισε και άλλοτε ήχησαν σαν πολεμικά εμβατήρια που μας βούρκωσαν τα μάτια και φούσκωσαν τα στήθη μας με περηφάνια και διάθεση για ορμή και θυσία.

Ο Μίκης δεν έγραψε μισή ψόφια νότα.  

Στους μελλοντικούς αγώνες...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Σε ποιον ανήκει ο Μίκης;

 

Toυ ΘΑΝΟΥ ΤΖΗΜΕΡΟΥ

Ξεκίνησε τη σχέση του με τη μουσική ως ψάλτης
.  

Ανήκει στην Εκκλησία; 

Γράφτηκε οικειοθελώς στη νεολαία του Μεταξά.  

Ανήκει στη Χρυσή Αυγή; 

Εξελέγη βουλευτής με την ΕΔΑ και το ΚΚΕ.  

Ανήκει στην αριστερά;  

Επανεξελέγη με τη ΝΔ και υπήρξε υπουργός του Μητσοτάκη.  

Ανήκει στη δεξιά; 

Έγραψε το "Μαουτχάουζεν" που είναι πλέον μέρος της ισραηλινής ταυτότητας. Ανήκει στον σιωνισμό;  

Έγραψε τον εθνικό ύμνο της Παλαιστίνης. 

Ανήκει στη Χαμάς; 

Υποστήριξε τον Τσίπρα και το ΟΧΙ στο δημοψήφισμα.  

Ανήκει στον ΣΥΡΙΖΑ; 

Αποκήρυξε τον Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ, αναγνωρίζοντας ότι εξαπατήθηκε.  

Ανήκει στον Λαφαζάνη; 

Κατήγγειλε τη συμφωνία των Πρεσπών, υποστηρίζοντας ότι η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική.  

Ανήκει στη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ; 

Εξέθεσε τον αριστερόστροφο φασισμό χαρακτηρίζοντάς τον ως τον πιο επικίνδυνο. Ανήκει, ξανά, στη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ;

Ο Μίκης ως συνθέτης ανήκει στην ανθρωπότητα. 

Ως πολιτικός δεν ανήκει πουθενά. 

Ανήκει ...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Έφυγε ένας αναντικατάστατος Έλληνας !

Γράφει ο Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης

Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι το δίχως άλλο εκείνη η προσωπικότητα που
στην διάρκεια της μακράς και θρυλικής ζωής του κατάφερε να ταυτίσει το όνομά του με αυτό της Ελλάδας.  

Εκτός συνόρων, Μίκης Θεοδωράκης σήμαινε Ελλάδα και το αντίστροφο: Ελλάδα σήμαινε Μίκης Θεοδωράκης! Θα έλεγε κανείς δίχως να υπερβάλλει ότι αυτός ο άνθρωπος κατάφερε με την πολυσύνθετη και πολύπλευρη προσωπικότητά του να καταστεί σε επίπεδο συμβολισμού κάτι αντίστοιχο με την Ακρόπολη, ένα τοτέμ του νέου ελληνισμού. Δεν είναι τυχαίο που πριν λίγο καιρό, ο Μίκης είχε δηλώσει ότι αν του λείψει κάτι, αυτό θα είναι η Ακρόπολη.

Ο Μίκης υπήρξε σε όλη του την ζωή χειμαρρώδης όπως και η έμπνευσή του. Δεν ήταν άνθρωπος που εύκολα θα συγκρατούσε την παρορμητική του έκφραση χάριν κάποιας σκοπιμότητας.

 Ο Μίκης, πάνω από όλα, ήταν ο υπέροχος εαυτός του, γι’ αυτό και ανήκε σε όλους – πάρα την έντονη πολιτικοποίησή του που στην χώρα μας γεννά ρήγματα και διχασμούς. 

Ο Μίκης ανήκει σε κάθε Έλληνα, δεξιό, αριστερό, κεντρώο, και αυτό αποτελεί ένα από τα ανομολόγητα επιτεύγματα αυτής της τεράστιας προσωπικότητας που σήμερα πενθεί σύσσωμος ο ελληνισμός, ο κάθε Έλληνας, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, ο καθένας μας που μέσα του σιγοψιθυρίζει ένα τραγούδι του, μελαγχολικά, καθώς ξέρει ότι Μίκης δεν θα ξαναϋπάρξει , ότι έφυγε ένας αναντικατάστατος Έλληνας…

Ο Μίκης διέθετε το μεγαλείο και την πηγαία ιδιοφυΐα, το μεγάλο ταλέντο που του χάριζε αυτήν την ασυγκράτητη παρόρμηση για ζωή που μετουσιωνόταν σε μια συμφωνική μουσική, σε ένα τραγούδι, σε μια πορεία, σε έναν μεγάλο θυμό, σε μια διαδήλωση, σε ένα λάθος, σε ένα παραλήρημα, στο να διευθύνει -με τον χαρακτηριστικό τρόπο που αγαπήσαμε, λατρέψαμε και κρατάμε μέσα μας ως μια κίνηση δική μας- τις ορχήστρες του σα να διηύθυνε την ίδια του την ύπαρξη παρασύροντας την χώρα ολόκληρη στους δικούς του φρενήρεις ρυθμούς! Εξ ου και διηύθυνε με το ίδιο πάθος μια διεθνούς φήμης ορχήστρα όπως και δυο μόλις μπουζούκια, καθισμένα σε ψάθινες καρέκλες…

Αυτός ήταν ο Μίκης ένας παθιασμένος με ανοικονόμητο ταλέντο που δεν τον χωρούσε ο τόπος κι όπως έδειξε...

 

ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: Ο Μίκης πάντα μας έβαζε δύσκολα...

Toυ Δημήτρη Θεοδωρόπουλου

Το φευγιό του Μίκη όπως ήταν φυσικό έδωσε αφορμή σε όλους μας να δούμε για άλλη μια φορά τι ήταν αυτό που τον κράτησε τόσα χρόνια δίπλα μας και τι είναι αυτό που δεν θα τον πάρει ποτέ από διπλά μας.

Ο Μίκης με τους πολιτικούς του αγώνες, με την μουσική του ιδιοφυία και με την κουλτούρα που έδωσε απλόχερα στον λαό, κατάφερε να εκφράσει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον το Συλλογικό ασυνείδητο μιας ολόκληρης χώρας.

Το έκανε με τον δικό του τρόπο.

Δεν ρώτησε κανέναν.

Τράβηξε πολλά από όλους αυτούς που τον είχαν κρίνει ως αντεθνικώς δρώντα και επιζήμιο για την πατρίδα και από όλους αυτούς που κατά καιρούς δεν τον εύρισκαν αρκούντως αριστερόν για να τον κάνουν «παρέα».  

Τώρα από κει που είναι με τον τρόπο του εκδικείται τους πάντες

·         αυτούς που ευχαρίστως τον έσερναν από Δικαστήριο σε Δικαστήριο και από εξορία σε εξορία και τώρα έσπευσαν να το κηδέψουν Δημόσια δαπάνη

·         αυτούς που τώρα αναγκάστηκαν να παραδεχτούν φωναχτά την ιδιοφυία του και την πρόσφορα του ξεχνώντας τι του είχαν σούρει κατά καιρούς  

·         τους συντρόφους του που αν και πολλάκις του αναγνώριζαν μόνο την μουσική του ιδιοφυία τους θύμισε γραπτώς ότι θέλει να κηδευτεί σαν Κομμουνιστής.

Όλα αυτά βέβαια για τα τυπικά του φευγιού του.

Γιατί ο Μίκης δεν φεύγει.

Δεν γίνεται να φύγει.

Θα είναι εδώ να μας συντροφεύει

·         στους έρωτες μας

·         στις χαρές μας

·         στις λύπες μας

·         στους όποιους αγώνες κάνουμε για την ζωή μας

Και αυτό δεν είναι επιλογή μας.

Ο Μίκης είναι μέσα μας και...

 

"Επίγεια σοφία" (Στη μνήμη του Μίκη Θεοδωράκη που κηδεύεται σήμερα στην Κρήτη...)

Ο άνθρωπος είναι ένα χρέος.

 

Και σας ρωτάω: πώς πρέπει να ζήσουμε τα μετρημένα χρόνια μας; Πρέπει να τα γευτείς, να τα εξαντλήσεις. Πρέπει με τα μάτια να δεις ό,τι υπάρχει, με το στόμα σου να φας ό,τι υπάρχει, με τα χέρια να ψάξεις ό,τι υπάρχει. Αυτό είναι παγανισμός: η λατρεία του υπαρκτού και των αισθήσεων.


Δεν είμαι ήρωας. Οι ήρωες πεθαίνουν νέοι. Είμαι ένας πολίτης που κάνει το καθήκον του.

 

Αν δεν είχα βιώσει αυτά που βίωσα, δεν θα είχα γράψει αυτήν την μουσική. Η μουσική για εμένα ποτέ δεν υπήρξε αυτοσκοπός, είναι κάτι το βιωματικό.

 

Τα πράγματα για μένα ήσαν σαφή. Δεν μπορεί να λέγεται Αριστερά η παράταξη που δεν σέβεται τη Δημοκρατία, ούτε μέσα στο Κόμμα ούτε μέσα στην Κοινωνία. Όμως... πώς να βιώσεις μια τέτοια αλήθεια, όταν έχεις θυσιάσει τα νιάτα σου σ’ αυτήν την ιδεολογία;

ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ: Καλό σου Ταξίδι Μεγάλε μας Μίκη!

 

Αποχαιρετά ο Καθηγητής Γιώργος Πιπερόπουλος
 

     Σε ευχαριστώ, όπως ΟΛΟΙ οι Έλληνες και μαζί μας η Οικουμένη, για τα μουσικά έργα σου (και όχι μόνο) και όπως με σεβασμό σου είχα πει και από κοντα όταν το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας σε τίμησε με τον τίτλο του Διδάκτορα της Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, με τη μουσική σου χόρεψα συρτάκι ως φοιτητής στη Νέα Υόρκη, λέκτορας στη Βοστώνη και αργότερα στη Γερμανία και την Αυστρία και και μετά ως Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στη Θεσσαλονίκη...

     Από σήμερα και στην αιωνιότητα θα μάθεις εκεί στον Παράδεισο όλους τους Αγγέλους να χορέψουν στη Μουσική σου ενώ οι επόμενες γενιές Ελλήνων και η Ανθρωπότητα θα συνεχίσει να απολαμβάνει το τεράστιο Μουσικό σου έργο

     Υποκλίνομαι με θαυμασμό, σεβασμό και αγάπη

 



"Επίγεια σοφία"

 


ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Δαπανώντας μυθικό κεφάλαιο



Δ​​ικός του είναι ο μύθος, ό,τι θέλει τον κάνει.  


Ως ζωντανός εθνικός μύθος, ο Μίκης Θεοδωράκης μπορεί να είναι υπέρ της δραχμής.  


Μπορεί να είναι πρώτα υπέρ, και μετά κατά του Τσίπρα. 


Μπορεί να ισχυρίζεται ότι όλες οι δυνάμεις συνωμοτούν εναντίον μας και να καταγγέλλει για ραγιαδισμό όσους διαφωνούν μαζί του.  


Το συμβολικό κεφάλαιο που έχει συσσωρεύσει –κυρίως διά της τέχνης του, παρά διά της πολιτείας του– μπορεί να το δαπανά, όπως δαπανά κανείς την περιουσία του.


Ο Μίκης φέρει την αιματηρή εμπειρία του εικοστού αιώνα. Κάποιοι της γενιάς του υπερέβησαν αυτή την εμπειρία. Αφησαν το αίμα να στεγνώσει. Αλλοι έβραζαν μέχρι το τέλος, διαβάζοντας τον κόσμο όπως τούς υπαγόρευαν οι πληγές τους. 


Ο Θεοδωράκης δεν ήταν ούτε ο μόνος ούτε ο πρώτος που στράφηκε στις πληγές του 20ού αιώνα για να αντλήσει νοήματα για το σήμερα. Δεν ήταν ο πρώτος που «διάβασε» την κρίση με όρους της δεκαετίας του ’40· που μίλησε για νέο ΕΑΜ, για κατοχή και ξενόδουλες κυβερνήσεις.


Αν αξίζει κανείς να αναμετριέται με αυτές τις απόψεις δεν είναι γιατί ενδύονται το μνημειακό κύρος του σεβάσμιου φορέα τους, αλλά γιατί...

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Μίκης Θεοδωράκης: από τους «αγανακτισμένους» στο συλλαλητήριο



Όποιος παρεμβαίνει στην πολιτική ζωή με τις ομιλίες, τα άρθρα και τις δημόσιες παρεμβάσεις του δεν μπορεί να βρίσκεται έξω από το πεδίο της κριτικής.  


Εξαίρεση δεν μπορεί να αποτελέσει ο Μίκης Θεοδωράκης, ούτε λόγω ιστορίας ούτε λόγω ηλικίας.


Αντί να δούμε αναλυτικά τα σημεία της ομιλίας του στο συλλαλητήριο της πλατείας Συντάγματος μπορούμε, με την απόσταση του χρόνου, να ρίξουμε μια ματιά σε όσα έλεγε την άνοιξη του 2011 προς τα πλήθη των «αγανακτισμένων».  Ο τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδώσης Πελεγρίνης οργάνωσε στις 31 Μαϊού συγκέντρωση στα Προπύλαια με κεντρικό ομιλητή τον Μίκη Θεοδωράκη.


Ο Μίκης Θεοδωράκης αφού κατήγγειλε το μνημόνιο, ισχυρίστηκε ότι:
«Η σημερινή Κυβέρνηση που έχει φτάσει στο 20%, στην ουσία κυβερνά παράνομα και όχι μόνο γιατί στηρίζεται στο ένα πέμπτο των ψηφοφόρων αλλά και γιατί η ηγεσία της μας οδήγησε με τη δική της βούληση στο χάος προκαλώντας την εκτίναξη των spreads στις 900 μονάδες και στη συνέχεια βάζοντάς μας εκβιαστικά κάτω από τον έλεγχο του ΔΝΤ, της Τρόικα και του Μνημονίου δηλώνοντας συνάμα προκλητικά πως παραδίδει αυτοβούλως στους ξένους ένα τμήμα της Εθνικής μας Ακεραιότητας!»


Και ο ομιλητής συνέχισε:
«Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε τη μεγάλη διαφορά που χωρίζει τους Ανεξάρτητους Έλληνες από τις πολιτικές δυνάμεις του Συστήματος. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι για όσες δυνάμεις είναι εγκλωβισμένες στο Σύστημα δεν υπάρχει λύση. Γιατί πολλοί μας λένε να γίνουμε κόμμα και να πάρουμε μέρος στις εκλογές. Τι να κάνουμε λοιπόν; Να πάρουμε 15-20%, θα βγάλουμε 10-15 βουλευτές να πάνε στα ορεινά, τα δύο μεγάλα κόμματα θα συνεχίζουν την ίδια πολιτική του ξεπουλήματος της χώρας, θα ανεβαίνουμε στο βήμα όπως κάνει τώρα και η αριστερά. Την ώρα που θα ανεβαίνουνε, θα αδειάζει η αίθουσα και άλλους να βλέπει, άλλους ν' ακούει και έτσι θα λένε αυτοί α κυβερνάμε, ξεπουλάμε αλλά είμαστε δημοκράτες. Έχουμε και αντιπολίτευση. Όχι φίλοι μου, δε θα μπούμε σε αυτή τη λογική. Θα μας βρουν απέναντι. ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ θα κάνουμε, πρέπει να το καταλάβετε».


Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει διατελέσει βουλευτής σχεδόν όλων των παραδοσιακών κομμάτων και υπουργός της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.


 Ήταν επίσης μεταξύ των πρώην βουλευτών που διεκδίκησαν την καταβολή αναδρομικών από το κράτος.


Ο πρώην υπουργός και βουλευτής, αφού έχει απολαύσει τα καλά των θέσεων που κατείχε, κάλεσε ευθέως τους πολίτες να καταλύσουν το Σύνταγμα και τους δημοκρατικούς θεσμούς, αρνούμενος τις εκλογές και ζητώντας επανάσταση. Ορισμένοι «αγανακτισμένοι», συνεπαρμένοι από τις προτροπές του Μίκη Θεοδωράκη προσπάθησαν στη συνέχεια να εισβάλουν στο κοινοβούλιο.


Ο Μίκης Θεοδωράκης καλούσε τους ακροατές του να στραφούν εναντίον του μνημονίου και της δανειακής σύμβασης γιατί, όπως υποστήριζε, ήταν πρόθυμες η Ρωσία και η Κίνα να μας δανείσουν με πολύ ευνοϊκούς ορούς. Στην διακήρυξη της Κίνησης Ανεξάρτητων Πολιτών «Σπίθα», που ανακοίνωσαν μαζί με τον καθηγητή Γιώργο Κασιμάτη, αναφέρουν:


«Πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί και κυκλοφορούν στο διαδίκτυο αναφέρουν ότι η Ελλάδα ευρισκόμενη σε κακή οικονομική κατάσταση και στα πρόθυρα πτωχεύσεως, δέχθηκε προ καιρού προτάσεις


1.Από την Κίνα η οποία λέγοντας ότι θέλει να βοηθήσει την Ελλάδα, μας προτείνει Να μας ξεπληρώσει όλο το δημόσιο χρέος, χωρίς αντάλλαγμα (τι είναι το χρέος της Ελλάδας για τις οικονομικές δυνατότητες της Κίνας;) Να μας δανείσει όποιο ποσό είναι αναγκαίο για την λειτουργία της χώρας, με 1% (έναντι 6,7% των Γερμανών) Να μας στείλει όσους τουρίστες θέλουμε ή έστω όσους έχουμε την υποδομή να φιλοξενήσουμε. Η απάντηση της Κυβέρνησης: Ο Χ Ι, δεν χρειαζόμαστε βοήθεια!


2.Από την Ρωσία για οιαδήποτε βοήθεια, οικονομική και μη με προϋπόθεση να ενεργοποιηθεί η συμφωνία του περίφημου αγωγού και να της δοθεί η δυνατότητα επισκευής πολεμικών της πλοίων στην Σύρο (όπως ήταν και παλαιότερα με τα «εμπορικά» της πλοία). Η απάντηση της Κυβέρνησης: Ο Χ Ι, δεν συμφωνούμε!»


Η εναλλακτική λύση που πρότειναν για να βγει η Ελλάδα από την οικονομική ασφυξία ήταν ένα μείγμα από φήμες που κυκλοφορούσαν στο διαδίκτυο. Δεν χρειάζεται να σταθούμε σε όλες αυτές τις δοξασίες, άλλωστε έχουν διαψευστεί πανηγυρικά. Αρκεί μόνο να δούμε το μέγεθος της αφέλειας, με την οποία αντιμετώπιζαν τον σύγχρονο κόσμο εκείνοι που εμφανίζονταν σαν να κατέχουν τη λύση του ελληνικού προβλήματος.


Η κινεζική κυβέρνηση, που κρατάει τους πολίτες της χώρας στη φτώχεια για να επενδύει στις διεθνείς χρηματαγορές, εμφανίστηκε σαν ο πρόθυμος και αγνός χρηματοδότης της Ελλάδας. Τίποτε δεν εμπόδιζε την Κίνα να αγοράσει ελληνικά ομόλογα, τα οποία έδιναν τότε απόδοση πάνω από 30%. Δεν το έκανε γιατί τα θεωρούσε επικίνδυνα, καθώς ο δικός της οίκος αξιολόγησης τα είχε υποβαθμίσει εγκαίρως.


Όμως έπρεπε να υπάρχει κάποιος έτοιμος να σώσει την Ελλάδα από τα νύχια των κακών που συνωμοτούσαν εναντίον της.  Τότε υποτίθεται συνωμοτούσαν για να μας εξοντώσουν οικονομικά και τώρα υποτίθεται ότι συνωμοτούν για να διαμελίσουν την Ελλάδα μέσω της ΠΓΔΜ.


Μόνο που η Ελλάδα δεν κινδυνεύει από διεθνείς συνωμοσίες. 


Κινδυνεύει από...