ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ
Η ποντιακή γενοκτονία μπορεί να κωδικοποιηθεί σε τέσσερις φάσεις,
μετά την επικράτηση των Νεότουρκων, με την επανάσταση του 1908. Μια
επανάσταση που στην αρχή χαροποίησε με τα συνθήματα και τα ιδεολογήματά
της τους χριστιανικούς λαούς και τους έκανε να πιστέψουν ότι η απόλυτη
οθωμανική αυθαιρεσία πάνω στη ζωή τους θα αρχίσει να περιορίζεται. Οι
ελπίδες, όμως, διαψεύστηκαν.
Διότι, μέχρι το Τανζιμάτ, το 1839 οποιοσδήποτε οθωμανός αξιωματούχος
μπορούσε να αυθαιρετήσει και να αφαιρέσει ακόμη και τη ζωή ενός
χριστιανού χωρίς καν δίκη.
Για πρώτη φορά αυτή η αυθαιρεσία άρχισε να περιορίζεται με το Διάταγμα των Ρόδων ή το ΧάτιΣερίφ, το γνωστότερο ως Τανζιμάτ, του 1839.
Κάτω από την πίεση των ξένων δυνάμεων και συνειδητοποιώντας ότι για
να μπορέσει να μακροημερεύσει η οθωμανική αυτοκρατορία θα πρέπει να
κάνει μεταρρυθμίσεις, λίγα χρόνια αργότερα το 1856, ο Σουλτάνος
υπογράφει ένα νέο Διάταγμα, το ΧάτιΧουμαγιούν – Ισότητα μεταξύ των μιλετιών – .
Οι μεταρρυθμίσεις οδήγησαν στην οικονομική και πνευματική ανάκαμψη των χριστιανικών κοινοτήτων. Αυτό άρχισε να ενοχλεί.
ΤΟ ΚΟΜΙΤΑΤΟ ΚΑΙ Η ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΙΣΜΟΥ
Καθώς η αυτοκρατορία εκφυλιζόταν, τα ικανότερα μιλέτια, κυρίως οι
Έλληνες και οι Αρμένιοι, άρχισαν να αναδεικνύονται. Μια ομάδα τούρκων
στην οποία κυριάρχησε η σκληρή τριανδρία Εμβέρ, Ταλαάτ και Τζεμάλ, αντιλαμβανόμενη το τέλος της αυτοκρατορίας, δημιούργησε το κομιτάτο «Ένωση και Πρόοδος» με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός τουρκικού εθνικού κράτους κατά τα δυτικά πρότυπα.
Αυτό προϋπέθετε μια κρατική και ιδεολογική λειτουργία όπως στα δυτικά
κράτη. Και επειδή η σύνθεση της αυτοκρατορίας ήταν πολύ ανομοιογενής,
μόνο ένα πρότυπο όπως το Ελβετικό θα μπορούσε να ανταποκριθεί.
Ήταν, όμως, αδύνατον οι καθυστερημένοι ανατολικοί θεσμοί της
οθωμανικής αυτοκρατορίας να μετασχηματισθούν στο πλέον προχωρημένο
δυτικό πρότυπο συνύπαρξης διαφορετικών εθνοτήτων.
Οπότε, επελέγη η βίαιη μέθοδος της γενοκτονίας. Αλλά, η γενοκτονική μέθοδος δεν εφαρμόσθηκε από την αρχή με την ίδια ένταση. Είχε διαβαθμίσεις.
Θα μπορούσαμε να ταξινομήσουμε την μακρά περίοδο της γενοκτονίας (από το 1908 ως το 1923) σε τέσσερις φάσεις.
Οι τέσσερις αυτές φάσεις της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού,
και η αποχώρηση των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία, είναι ένα τεράστιο
ιστορικό γεγονός. Άλλαξε την πληθυσμιακή σύνθεση μιας περιοχής στην οποία εδώ και τρείς χιλιάδες χρόνια έδωσε το στίγμα του ο ελληνισμός.
ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΔΥΤΙΚΩΝ
Οι
ιστορικές ευθύνες των πρωταγωνιστών του δράματος είναι τεράστιες.
Τεράστιες είναι και οι ευθύνες των δυτικών δυνάμεων, την συμπεριφορά των
οποίων δεν μπορούσε να κατανοήσει ο μητροπολίτης Τραπεζούντος
Χρύσανθος.
Δεν μπορούσε, δηλαδή, ως ιερωμένος να κατανοήσει πως είναι δυνατόν,
χριστιανικοί λαοί να μην συμπαραστέκονται στους έλληνες τη στιγμή του
αφανισμού τους.
Φαίνεται, όμως, πως εκείνο που εν τέλει μετρά είναι το γεωπολιτικό συμφέρον και τίποτε άλλο.
Η γεωπολιτική διακύβευση ήταν τα πετρέλαια της Μοσούλης.
Σκίτσο για τη μοίρα της Μοσούλης μετά τις αποφάσεις της Κοινωνίας
των Εθνών και του Δικαστηρίου της Χάγης το 1926 να ενσωματωθεί στο
αγγλοκρατούμενο Ιράκ.
Βρισκόμαστε σε ένα προχωρημένο και απαιτητικό στάδιο της βιομηχανικής επανάστασης και οι ανάγκες σε ενέργεια είναι τεράστιες.
Η Μοσούλη προσφερόταν να ξεδιψάσει τόσο τις δυτικές δυνάμεις όσο και τη Ρωσία.
Ας δούμε, εν συντομία, αυτήν την πλευρά διότι, πιστεύω, πως εδώ
βρίσκεται η αιτία των σφαγών. Διότι αν οι «σύμμαχοι» συμπαραστέκονταν
στους Έλληνες, ή, ακόμη και αν δεν τους εμπόδιζαν να κινηθούν μόνοι
τους, οι εξελίξεις θα ήταν διαφορετικές.
Ας μην έχουμε καμιά αμφιβολία ότι οι Έλληνες εμποδίστηκαν. Αν
κινούνταν την κατάλληλη στιγμή με δικά τους στρατηγικά σχέδια και
ανοίγοντας τα μέτωπα που έκριναν ως καταλληλότερα, η εξέλιξη του πολέμου
και στο μικρασιατικό μέτωπο (1922) και στον Πόντο θα ήταν πολύ
διαφορετική.
Διότι,
αν προσεχθεί για ποιο λόγο π.χ. ο Βενιζέλος αρνήθηκε την πρόταση που
του έκαναν οι Πόντιοι, λίγο πριν τον ξεριζωμό, να ανοίξουν μέτωπο στον
πόντο για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ανεξαρτησίας και να
βοηθήσουν τον ελληνικό στρατό που πολεμούσε τον Κεμάλ στη Μικρά Ασία,το
συμπέρασμα θα είναι πως δεν πρέπει να το επέτρεψαν οι «Σύμμαχοι».
Γιατί
όμως;
Διότι τα συμφέροντά τους ενώ στην αρχή συνέπιπταν με τα ελληνικά, κατά την εξέλιξη των επιχειρήσεων άλλαξαν. Και ενώ στην αρχή είχαν κρυφές και μυστικές επαφές με τις δυνάμεις του Κεμάλ, αργότερα οι επαφές αυτές έγιναν απροκάλυπτες. Διότι διαπίστωσαν πως ο Κεμάλ και το νέο τουρκικό κράτος που θα δημιουργηθεί θα τους ευνοούσε στα σχέδιά τους.
Ποια ήταν τα συμφέροντά τους;
Βρισκόμαστε στην καρδιά της αποικιοκρατικής περιόδου. Το ποντιακό
ζήτημα από την αρχή μέχρι το τέλους του, θυσιάστηκε στο βωμό των
αποικιοκρατικών συμφερόντων.
Οι δυνάμεις που πρωταγωνίστησαν ήταν κυρίως η Αγγλία, η Γαλλία και η Γερμανία, η Αμερική και η Ρωσία και δευτερευόντως η Ιταλία.
Η ΑΓΓΛΙΑ
Η Αγγλία μπήκε στο ελληνικό παιχνίδι από τις αρχές της έναρξης του αγώνα της απελευθέρωσης, από το 1823.
Δεν συμμετείχε στην Ιερά Συμμαχία. Είχε έντονη παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και ανησυχούσε για την κάθοδο της Ρωσίας.
Ήθελε την ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά πλησίασε και
την ελληνική επανάσταση με το σκεπτικό πως αν οι Έλληνες καταφέρουν και
δημιουργήσουν κράτος θα είναι καλύτερα να το ελέγχουν παρά να μην ασκούν
καμιά επιρροή.
Ουσιαστικά, ο Σουλτάνος πείστηκε να παραδεχθεί την ήττα του και να
αποδεχθεί την ελληνική ανεξαρτησία, μετά το ρωσοτουρκικό πόλεμο του
1828.
Τον πόλεμο αυτό παρόλο που τον κέρδισε η Ρωσία, λόγω των ανοικτών
μετώπων που είχε περιορίστηκε από τους αγγλογάλλους στην υπόλοιπη
βαλκανική πλήν Ελλάδος.
Από τότε υπάρχει ο διαχωρισμός και η ένταξη της Ελλάδας στη δύση και όχι από τη Συμφωνία της Γιάλτας, το 1943.
Η ΡΩΣΙΑ
Η Ρωσία πάντοτε επιδίωκε την έξοδο στις θερμές θάλασσες.
Βρισκόταν σχεδόν, μονίμως σε αντιπαράθεση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία
και επεδίωκε την εξέγερση των βαλκανικών λαών ως αντιπερισπασμό στους
πολέμους που διεξήγαγε με την υψηλή πύλη.
Χρησιμοποίησε τους Έλληνες για το σκοπό αυτό αλλά, παράλληλα και οι Έλληνες ευνοήθηκαν, και στρατιωτικά και οικονομικά από τη ρωσική πολιτική.
Την
προεπαναστατική διαμόρφωση μιας υποτυπώδους αστικής τάξης, καλύτερα
εμπορευματικής, διευκόλυνε πολύ η ρωσοτουρκική συμφωνία του Κιουτσούκ Καιναρτζή (1774), όρος της οποίας ήταν η παροχή δυνατότητας σε ελληνικά πλοία να αναρτούν την ρωσική σημαία και να μεταφέρουν εμπορεύματα.
Άλλωστε, και μετά την τουρκική λαίλαπα στη Ρωσία κατέφυγαν και οι πόντιοι Έλληνες και οι Αρμένιοι.
Παρά τις δυσκολίες και τους διωγμούς, κυρίως επι Στάλιν, ήταν μια σωτήρια καταφυγή.
Κρίσιμο σημείο που σημάδεψε τη ρωσική στροφή ήταν ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856), μετά τον οποίο η Ρωσία στρέφεται κυρίως προς τους σλαβικούς λαούς της βαλκανικής, καλλιεργώντας τον βουλγαρικό εθνικισμό.
Αποκορύφωμα αυτής της πολιτικής της ήταν η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878), με την οποία δημιούργησε τη Μεγάλη Βουλγαρία αλλά, ευτυχώς, την ίδια χρονιά η Συνθήκη αυτή ανετράπη και αντικαταστάθηκε από τη Συνθήκη του Βερολίνου.
Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Η Γερμανία συγκροτήθηκε σε ενιαίο κράτος το 1871, υπό την ηγεσία του Μπίσμαρκ.
Η ενωμένη Γερμανία είχε μια δυναμική οικονομία αλλά, οι διεθνείς αγορές ήταν κατειλημμένες από
τις αποικιακές δυνάμεις που ξεκίνησαν τον αποικιακό τους αγώνα
νωρίτερα, όταν η Γερμανία δεν υπήρχε ως ενιαίο κράτος και τα μικρά
γερμανικά κρατίδια δεν μπορούσαν να τις συναγωνιστούν. Ο κόσμος, κατά τη Γερμανική άποψη, έπρεπε να ξαναμοιραστεί. Οδηγηθήκαμε έτσι στον Α! Π.Π.
Η ενωμένη Γερμανία, παρά το δυναμισμό της, ασφυκτιούσε, γεωπολιτικά
ανάμεσα σε δύο ισχυρές, τότε, δυνάμεις. Τη Γαλλία από τη μια και τη
Ρωσία από την άλλη. Έπρεπε να διεκδικήσει- κατά τη Γερμανική άποψη- το
ζωτικό της χώρο. Και τον διεκδίκησε.
Η Γερμανική πολιτική προσδιόρισε τα γερμανικά συμφέροντα στο χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας, κυρίως γύρω από τον άξονα και την ενδοχώρα της σιδηροδρομικής γραμμής Κωνσταντινούπολη- Βαγδάτη και έτσι στήριξε τον Οθωμανό σουλτάνο. Παράλληλα, όμως, διαβλέποντας τις εξελίξεις με την εμφάνιση των Νεότουρκων, άφησε ανοικτές θύρες και προς την κατεύθυνση των τούρκων εθνικιστών.
Στις 14 Δεκεμβρίου 1913 έφθασε στην Κωνσταντινούπολη γερμανική στρατιωτική αποστολή υπό τον Λίμαν φον Σάντερς.
Είναι ο στρατιωτικός ο οποίος, καθοδήγησε τους διωγμούς
και τις διώξεις Αρμενίων και Ελλήνων, από τους Νεότουρκους, με σκοπό
την εξαφάνιση κάθε χριστιανικού στοιχείου από τα εδάφη της Αυτοκρατορίας
ή τον εκμουσουλμανισμό τους.
Είναι αυτός που συνέστησε τα «τάγματα εργασίας» και τις «εσωτερικές εξορίες» που οδήγησαν στον αφανισμό με απάνθρωπο τρόπο χιλιάδες Ποντίων και Αρμενίων.
Είναι μερικές από τις πράξεις αυτές της Οθωμανικής Τουρκίας που,
σύμφωνα με τον όρο ενός Πολωνού δικηγόρου εβραϊκής καταγωγής, του Ραφάλ
Λέμκιν, ονομάζονται γενοκτονία και που αρνείται να αναγνωρίσει το σύγχρονο τουρκικό κράτος.
ΣΧΕΔΙΟ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ: