RADAR: Ο ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Στο πολύ επιτυχημένο Delphi Economic Forum 2018, παρουσιάστηκε από τη διαΝΕΟσις μια ομότιτλη έρευνα. Η εξαιρετική αυτή εργασία έγινε κάτω από την επίβλεψη του καλού φίλου και σπουδαίου επιστήμονα Διομήδη Σπινέλλη. Στην έρευνα κλήθηκα να απαντήσω σε συγκεκριμένες ερωτήσεις. Με την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος προτίθεται να εκσυγχρονίσει το Δημόσιο με την εκτεταμένη χρήση πληροφορικής, νομίζω ότι το κείμενο που ακολουθεί μπορεί να συμβάλει στην προσπάθεια αυτή.

Γιατί οι εταιρείες πληροφορικής εμπλέκονται σε έργα του δημοσίου τομέα;

Ετσι ξεκίνησε η πληροφορική στην Ελλάδα. Τέλη της δεκαετίας του ’60, όλη τη δεκαετία του ’70 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80, οι μοναδικοί υπολογιστές ήταν πανάκριβα main frames που μόνο το Δημόσιο, οι τράπεζες (πολλές ήταν κρατικές) και πολύ μεγάλες επιχειρήσεις μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά. Για τον λόγο αυτό οι εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στην Ελλάδα: ΙΒΜ, UNIVAC, Control Data, Honeywell-Bull στόχευαν κατά κύριο λόγο το Δημόσιο. Στην εταιρεία μας Ηλεκτρονικοί Διερευνηταί Δοξιάδη Α.Ε., η οποία αντιπροσώπευε την UNIVAC, είχαμε προμηθεύσει και εγκαταστήσει συστήματα στα υπουργεία Δημοσίων Εργων, Παιδείας, Δημοσίας Τάξεως, στον ΟΤΕ, στο ΝΑΤ, στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, στην Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, στη Μηχανογραφική Υπηρεσία Φορολογίας (ΜΥΦ), στο Αλουμίνιο της Ελλάδος, στην Εθνική Ασφαλιστική και αλλού. Πέρα από την προμήθεια, η συντήρηση του hardware σε δολάρια εξασφάλιζε ένα σημαντικό μηνιαίο έσοδο. Το λογισμικό δινόταν δωρεάν! Τα προβλήματα άρχισαν με τη διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1981. Οι διαγωνισμοί προέβλεπαν προμήθεια σε δραχμές και συντήρηση σε δραχμές! Με τη συνεχή υποτίμηση της δραχμής, οι διαγωνισμοί του Δημοσίου κατάντησαν πρακτικά ασύμφοροι. Η προμήθεια του hardware ήθελε περίπου 6 μήνες, δηλαδή από τη συμμετοχή στον διαγωνισμό μέχρι την παραλαβή μπορούσαν να περάσουν και 18 μήνες, πράγμα που καθιστούσε αδύνατη την πρόβλεψη του συναλλαγματικού κινδύνου.

Ποια είναι τα θετικά στοιχεία της συνεργασίας και της υλοποίησης πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου;

Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι σε όλες τις χώρες το Δημόσιο αποτελεί τον μεγάλο χρήστη της πληροφορικής. Ετσι έγινε και στην Ελλάδα. Στα πρώτα στάδια, η συνεργασία με το Δημόσιο βοήθησε και τα δύο μέρη και παράλληλα βοήθησε την ανάπτυξη της Πληροφορικής στην Ελλάδα. Οι πρώτες εκπαιδεύσεις προγραμματιστών έγιναν από τους προμηθευτές των συστημάτων, δεδομένου ότι τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα άργησαν να παρέχουν σπουδές στην πληροφορική και τον προγραμματισμό.

Στα αρχικά στάδια ο ανταγωνισμός ήταν υγιής και το όφελος ήταν αμοιβαίο. Αργότερα, όταν αυξήθηκαν δυσανάλογα οι παίκτες και «μολύνθηκε» ο ανταγωνισμός, πιστεύω ότι και τα δύο μέρη ζημιώθηκαν. Αυτό είναι ολοφάνερο σήμερα όπου οι περισσότερες εταιρείες πληροφορικής έχουν κλείσει.

Ποια είναι τα αρνητικά ζητήματα στη συνεργασία και την υλοποίηση τέτοιων συστημάτων;

Τα αρνητικά δυστυχώς είναι πάρα πολλά. Κατασπαταλήθηκαν Ευρωπαϊκοί και Εθνικοί πόροι χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Και τα δύο μέρη χόρεψαν τον ίδιο χορό. Οι περισσότεροι διαγωνισμοί ήταν φαλκιδευμένοι. Οι προϋπολογισμοί ήταν πάντοτε πολύ χαμηλοί με αποτέλεσμα ο μειοδότης να αναζητεί άλλους τρόπους για να έχει κέρδος. Επέκταση της σύμβασης χωρίς διαγωνισμό κατά 30%. Παράδοση μειωμένου έργου και διάφορα άλλα τεχνάσματα. Με την αποπληρωμή ενός έργου ύστερα από 550 ημέρες και το κόστος του χρήματος, είναι αδύνατη η κερδοφορία με περιθώρια της τάξεως του 20%. Οι περισσότερες εταιρείες μετείχαν στους διαγωνισμούς για να γράφουν τζίρο και όχι για πραγματική ανάπτυξη. Επίσης, η προσπάθεια της Κοινωνίας της Πληροφορίας να «μοιράσει» την πίτα σε όσο το δυνατόν περισσότερους παίκτες είχε καταστροφικά αποτελέσματα. Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πληροφορική των νοσοκομείων. Οι 14 διαγωνισμοί μοιράστηκαν σε 16 εταιρείες (αν θυμάμαι καλά), με αποτέλεσμα να έχουμε μη συμβατά μεταξύ τους συστήματα. Η σωστή αντιμετώπιση θα ήταν η προεπιλογή με διαγωνισμό ενός μόνο συστήματος ERP και στη συνέχεια επιμέρους διαγωνισμοί για την υλοποίηση του κάθε νοσοκομείου χωριστά.

Ποιες είναι οι απαιτούμενες διορθωτικές παρεμβάσεις;