ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πότε θα δούμε «πέρα από τη μύτη μας»;

Της ΛΙΝΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Αν. Καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ.

Η Ημέρα της Ευρώπης (9 Μαΐου) είναι η επέτειος της ιστορικής Διακήρυξης του Σουμάν, τότε υπουργού Εξωτερικών της Γαλλίας, ο οποίος, το 1950, πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργάνου που θα διαχειριζόταν κεντρικά την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα. Η Συνθήκη για κοινή διαχείριση αυτών των απαραίτητων για την πολεμική βιομηχανία πρώτων υλών, που υπογράφηκε έναν περίπου χρόνο αργότερα, θα απέτρεπε κάθε ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών.

Εξήντα έξι χρόνια μετά ο χάλυβας συνεχίζει να απασχολεί την Ευρώπη. Με άλλο τρόπο αυτήν τη φορά: Η Κίνα ρίχνει στην αγορά τεράστιες ποσότητες φθηνού υλικού. Οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες αδυνατούν να ανταγωνιστούν το επιδοτούμενο κινέζικο προϊόν τόσο στις παγκόσμιες όσο και στις ευρωπαϊκές αγορές. Δεκάδες χιλιάδες Ευρωπαίοι εργαζόμενοι κινδυνεύουν από την ανεργία.  

Η ιστορία δεν είναι βέβαια πρωτότυπη. Κι ενώ είναι σαφές ότι στον δύσκολο αυτό ανταγωνισμό μόνον μια ενωμένη Ευρώπη με κοινό νόμισμα και κοινή οικονομική πολιτική μπορεί να ανταποκριθεί, δεξιός και αριστερός εθνολαϊκισμός φουσκώνει τα πανιά των εθνικιστικών κινημάτων και των αντιευρωπαϊκών δυνάμεων σε μια ήπειρο που έχει υποφέρει πολύ και για μακρό χρονικό διάστημα από τέτοιου είδους παραλογισμούς.  

Στο πλαίσιο αυτό, μια διατλαντική συμφωνία εμπορίου μπορεί να γίνει ευμενώς δεκτή. Μόνον βέβαια αν ευνοεί την ανάπτυξη και διαφυλάσσει όρους κοινωνικής δικαιοσύνης. Και η καλύτερη όμως συμφωνία δεν μπορεί να γίνει δεκτή αν παραμένει ερμητικά κρυφή από τους πολίτες και τους αντιπροσώπους τους. Και καμιά συμφωνία δεν μπορεί να είναι καλή, αν προστατεύει μεν οικονομικά εμπορικά συμφέροντα, υποβαθμίζει όμως μικρο- ή μακροσκοπικά το περιβάλλον. Η προσπάθεια ακόμη και των πετρελαϊκά πανίσχυρων Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων να απεξαρτηθούν οικονομικά μέχρι το 2035 από την παραγωγή πετρελαίου δείχνει ότι όσοι μιλούν για πράσινες πηγές ενέργειας δεν ομφαλοσκοπούν.

Στην Ελλάδα, βέβαια, όλα αυτά ακούγονται σαν μακρινή βοή. Ουδόλως μας απασχολεί το άμεσο μέλλον. Ζούμε για το σήμερα. Κλεισμένοι ολοένα και περισσότερο στον κόσμο μας, χτίζουμε γύρω μας τείχη.  

Για μας η 9η Μαΐου είναι απλώς...

 

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΤΣΑΡΛΑΤΑΝΟΙ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Απομάγευση...

Της Λίνας Παπαδοπούλου

Αν. καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ

Πάνω από πέντε χρόνια τώρα, μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού, πιστεύοντας μια ρητορεία αντιμνημονιακή, πείστηκε ότι υπήρχε κάπου, κρυμμένη από αργυρώνητους πολιτικούς, μια λύση μαγική για την Ελλάδα. Και πως θα αρκούσε ένας έντιμος μαχητικός πολιτικός -ο Σαμαράς ή ύστερα ο Τσίπρας- για να τη βάλει σε λειτουργία με το μαγικό ραβδί του.  


Θα ήταν ένα παραμύθι για μικρά παιδιά, αν δεν συνοδευόταν με υιοθέτηση λόγου διχαστικού και σκοταδιστικού, με ύβρεις και δόση ισχυρή ανορθολογισμού - πώς αλλιώς να γίνουν πιστευτά τα παραμύθια;

Η απομάγευση ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες με υπερψήφιση προαπαιτούμενων για τρίτη συμφωνία, παρόμοια με τις προηγούμενες. 


Ψήφος παραδοχή ότι, εντέλει, το δίλημμα ήταν από την αρχή και μέχρι σήμερα το ίδιο: μνημόνιο με σκληρή δημοσιονομική προσαρμογή εντός του ευρώ ή επιστροφή σε εθνικό νόμισμα πριν ή μετά από μια χρεοκοπία. 


Η δεύτερη απομάγευση αφορά οικονομία και θεσμούς: δημοψηφίσματα -έστω και αντισυνταγματικά σαν το δικό μας- και εκλογές, νόμοι και αποφάσεις των δικαστηρίων από μόνα δεν παράγουν χρήμα, ούτε και εξαλείφουν το χρέος, όσες επιτροπές κι αν στήσει μια Βουλή. Χρειάζονται δουλειά στην πραγματική οικονομία, οργάνωση και επιχειρηματική καινοτομία, σε σταθερό πολιτικό και νομικό τοπίο.

Εξάλλου, στην παγκοσμιοποιημένη μας υφήλιο, κυρίως στην Ευρώπη, και ιδίως όταν χρωστάς και θέλεις δανεικά, η εθνική δημοκρατία δεσμεύει μόνον εσένα, όχι τους έξω.  


Αν θέλεις σήμερα πραγματικά δημοκρατία, μόνον σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορείς να την αναζητάς. Μιλώντας για δημοκρατία στο κράτος σου και μόνον, είναι σαν να μιλάς για την ηγεμονία των δυνατών κρατών επί των αδυνάτων, αφού επιλέγεις να στηρίζεσαι σε διακυβερνητική διακυβέρνηση. Είναι αυτή η τρίτη απομάγευση.

Η τελευταία απομάγευση θα αφορά τον Τσίπρα: 

ΘΡΗΣΚΕΙΑ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Θάνατον πατήσας...

Της ΛΙΝΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα (1) το παγκόσμιο θρησκευτικό τοπίο αλλάζει συνεχώς και με γοργούς ρυθμούς. Τα επόμενα 40 χρόνια αναμένεται οι χριστιανοί να συνεχίσουν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού, αλλά οι μουσουλμάνοι πληθύνονται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη θρησκευτική ομάδα.

Οι τάσεις αυτές οφείλονται κυρίως στους διαφορετικούς δείκτες αναπαραγωγής. 

Αυτό που υπονοείται στη βάση αυτή υπολογισμού είναι ότι καθείς «γεννιέται» μέλος μίας θρησκείας. 

Αν, όμως, η πίστη ήταν μια εσωτερική, προσωπική υπόθεση, αυτό δεν θα ίσχυε.  

Αντιστρόφως: στον βαθμό που κάθε άνθρωπος από τη γέννησή του υπόκειται στη δογματική εισαγωγή του σε μια θρησκεία, η πίστη στην τελευταία δεν είναι εσωτερική και ψυχική υπόθεση, δεν είναι ανάγκη, ούτε επιλογή, αλλά μια βαθιά πολιτική και εξουσιαστική κατάσταση.

Δεν είναι, λοιπόν, να απορεί κανείς, όσο κι αν φρίττει, με τις απάνθρωπες πράξεις των τρομοκρατών ισλαμιστών, όσων δηλαδή χειραγωγούν την πίστη των άλλων για να ασκήσουν την πιο εγκληματική βία. Από τη μαζική δολοφονία των 147 ατόμων στο Πανεπιστήμιο της Κένυας μέχρι τη συστηματική μαζική εξόντωση αλλοθρήσκων από το Ισλαμικό Κράτος. 

Η αφαίρεση της ζωής με τρόπους φρικιαστικούς, η άρνηση της ανθρώπινης υπόστασης όσων δεν υπακούν στις εξουσιαστικές προσταγές του Ισλάμ ή, ορθότερα, στις ορέξεις όσων σκοτώνουν στο όνομά του. Είναι προφανές ότι η στάση αυτή δεν χαρακτηρίζει όλους τους πιστούς του Ισλάμ, όπως αντίστοιχα είναι γνωστό ότι απάνθρωπα εγκλήματα τελέστηκαν ιστορικά και στο όνομα του Χριστιανισμού.

Αν κάτι διαφοροποιεί τις καταστάσεις, είναι η ανάδυση, εδώ και λίγους αιώνες, στις χριστιανικές χώρες μιας κοσμικής «θρησκείας», εκείνης του ανθρωπισμού, που σημαίνει πίστη στην ίση ηθική αξία όλων των ανθρώπων και προσήλωση στα ανθρώπινα δικαιώματα.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που ανέχεται την εφαρμογή της Σαρίας! Στην Τουρκία καταργήθηκε στο υπο εξισλαμισμό ξέφραγο αμπέλι ζει και βασιλεύει...

Από την Λίνα Παπαδοπούλου

Επίκουρη καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Θυμήθηκα σήμερα την Εμινέ που κεραυνοβολήθηκε από έρωτα στα δεκατρία της. Τίποτε το περίεργο σ' αυτό· συμβαίνει σ' όλες τις συνομήλικές της. Μόνο που η Εμινέ είναι Ελληνίδα της μουσουλμανικής μειονότητας. Κι έτσι, χωρίς καλά καλά να το καταλάβει, βρέθηκε στην εφηβεία της έγγαμη και μητέρα. Αφορμή να τη θυμηθώ στάθηκαν οι δηλώσεις εκπροσώπων της μειονότητας εναντίον της αφαίρεσης από τον, χωρίς νομικές γνώσεις, μουφτή των δικαστικών του αρμοδιοτήτων, η οποία αποτελεί προϋπόθεση εκλογής του από τα μέλη της μειονότητας.

Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή στους Ελληνες Μουσουλμάνους της Θράκης του ιερού ισλαμικού νόμου, της Σαρία, παρά την κατάργησή της στην Τουρκία το 1926, παρότι δεν εφαρμόζεται σε καμιά άλλη ευρωπαϊκή χώρα και δεν επιβάλλεται από τη Συνθήκη της Λοζάνης (1923), η οποία δεσμεύει τη χώρα μας απλώς να σέβεται τα έθιμα της μειονότητας για τα οικογενειακά ή προσωπικά ζητήματα των μελών της. 

Το πρόβλημα με τη σαρία είναι ότι οι ρυθμίσεις της, οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου, προσβάλλουν ευθέως πολλά θεμελιώδη δικαιώματα: την αρχή της ισότητας των φύλων, τη θρησκευτική ελευθερία, το συμφέρον των ανηλίκων, το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη. Η άγραφη σαρία παραμένει αδιαφανής και διερμηνεύεται μόνο από τους μουφτήδες.

Οι γιοι παίρνουν διπλό κληρονομικό μερίδιο από τις κόρες. Διαζύγιο δικαιούται μόνο ο άνδρας με απλή δήλωσή του, ενώ η γυναίκα σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις (σχιζοφρένεια, στειρότητα, εγκατάλειψη). Η ασήμαντη διατροφή αναγκάζει τις διαζευγμένες γυναίκες να καταφύγουν σε έναν νέο γάμο, χάνοντας έτσι άμεσα την επιμέλεια των παιδιών τους, η οποία σε κάθε περίπτωση από τα 7 έτη για τα αγόρια και από τα 9 για τα κορίτσια περνάει αυτομάτως στον πατέρα. Οι γάμοι ανηλίκων όχι μόνο επιτρέπονται, αλλά μέχρι το 2002 τελούνταν και διά αντιπροσώπου. Ανήλικες μουσουλμάνες Ελληνίδες έπαιρναν, έναν αιώνα μετά τις «Νύφες» του Βούλγαρη, τον δρόμο προς τη Γερμανία για να ενωθούν με τον άγνωστο σύζυγο. Σπανίως τα δικαστήρια ελέγχουν τις βάσει της σαρία ειλημμένες αποφάσεις του μουφτή για αντισυνταγματικότητα, παρότι υποχρεούνται να το κάνουν. Σπανίως οι μουσουλμάνοι επιλέγουν να υπαχθούν σε αυτά, παρότι δικαιούνται να το κάνουν, καθώς αυτό θα σήμαινε εξοβελισμό από την κοινότητα. Η ελεύθερη βούληση καταργείται μαζί με την ισότητα, τη θρησκευτική ελευθερία και τη δυνατότητα του δικαίου να εξελίσσεται .

Βιοθεωρητικός πλουραλισμός

Από τη Λίνα Παπαδοπούλου

Επίκουρη καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Γέννηση και θάνατος. Στιγμές οριακές. Κάποτε στα χέρια μόνο του θεού, της τύχης, της φυσικής επιλογής. Πλέον, ολοένα και συχνότερα, στα χέρια της επιστήμης, του ανθρώπου, της συνειδητής απόφασης. 

Η τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής επιτρέπει την τεκνοποιία σε γυναίκες των οποίων την αναπαραγωγική ικανότητα στέρησε η φύση. ‘Η μια απαιτητική καριέρας που οδήγησε στην αναβολή της απόκτησης τέκνων. ‘Η τη στέρησαν ίσως οι, ανεξερεύνητες ακόμη ενδελεχώς, παρενέργειες της καλπάζουσας τεχνολογίας. Ο τρώσας και ιάσεται. Η επιστήμη και η ανθρώπινη απόφαση, υπό την έννοια της νομοθεσίας, επιτρέπουν την ανάκτηση της χαμένης αναπαραγωγικής δυνατότητας.

Στο άλλο άκρο της ζωής, η επιθυμία τερματισμού ενός μη αξιοβίωτου βίου καταγράφεται ολοένα και συχνότερα στα κοινωνιολογικά και νομικά κατάστιχα. Λέξη-κλειδί: ευθανασία. Ο θάνατος, το μεγαλύτερο κακό, με πρόθεμα ευ-. Οταν η ζωή είναι το απευκταίο και ένας αξιοπρεπής θάνατος το επιθυμητό. Ευθανασία παθητική, με απλή απόσυρση της τεχνολογικής υποστήριξης, όταν αυτή σε πείσμα της φύσης διατηρεί τη ζωή, ή ευθανασία ενεργητική, όταν χέρι ανθρώπου επιβάλλει την τελευταία πνοή.

Ατελείωτες οι φιλοσοφικές συζητήσεις αν ο άνθρωπος δικαιούται να παίζει τον θεό υλοποιώντας ατομικές επιθυμίες. Υβρις για μερικούς, υποστασιοποίηση ελεύθερης βούλησης του ατόμου για άλλους. Αντίστοιχες οι συζητήσεις για το πόσο φιλελεύθερος πρέπει να είναι στα θέματα αυτά ο νόμος. Ο τελευταίος, εξάλλου, δεν αναπαριστά μόνον, αλλά και διαπλάθει συνειδήσεις. Αν η νομοθεσία είναι υπερβολικά φιλελεύθερη, τόσο σε σχέση με την ευθανασία (χαλαρές προϋποθέσεις επιτρεπτού) όσο και με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (π.χ. ανεξέλεγκτη χρήση φέρουσας μητέρας, εμπορίου γαμετών κλπ.), η έκφραση σχετικής επιθυμίας από τους ενδιαφερόμενους μπορεί να καταστεί εμμέσως υποχρεωτική ως κοινωνικά αναμενόμενη και ψυχολογικά επιβαλλόμενη και όχι έκφραση ελεύθερης βούλησης.

Πέραν του νόμου, ωστόσο, το άτομο είναι -κατά το δυνατόν- ελεύθερο να αποφασίσει αν και μόνο αν κάθε πιθανή απόφασή του στο δίλημμα που τίθεται είναι κοινωνικά αποδεκτή. Ειδικότερα, η χρήση μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής από μια γυναίκα συνιστά άσκηση ελευθερίας, αν και μόνο αν η απόφαση μη τεκνοποίησης εμφανίζεται εξίσου κοινωνικά αποδεκτή, αν δεν κυριαρχεί ένα μοντέλο υποχρεωτικής αναπαραγωγής. Ενας ασθενής εκφράζει ελεύθερα τη βούλησή του να ζητήσει τεχνητή διακοπή της ζωής του, αν και μόνο αν είναι εξίσου κοινωνικά αποδεκτό να επιθυμεί να συνεχίσει τον βίο του παρά την κατάσταση της (μη) υγείας του, αν είναι κοινωνικά αναμενόμενο να επιθυμεί να ζει ως ανάπηρος ή ασθενής.

Μια κοινωνία που θέτει κανονιστικά πρότυπα μητρότητας ή πατρότητας, υγείας και σωματικής ακεραιότητας με απαιτήσεις καθολικής ισχύος, είναι προφανές ότι δεν πληροί τις προϋποθέσεις έκφρασης ελεύθερης βούλησης. Χωρίς αυτές, οι επιστημονικές και δικαιικές δυνατότητες δεν διευρύνουν το πεδίο της ελεύθερης βούλησης, το περιστέλλουν, γίνονται εργαλεία ανθρώπινης χειραγώγησης και όχι χειραφέτησης. Συνεπώς, η ανθρώπινη ελευθερία δεν υπηρετείται επαρκώς από την επιστημονική δυνατότητα και τον νομικό φιλελευθερισμό, προϋποθέτει προπάντων τον κοινωνικό και βιοθεωρητικό πλουραλισμό.

Μπούρκα στα δικαιώματα

Από τη Λίνα Παπαδοπούλου,

Επίκουρη καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Οσο το Ισλάμ στην Ευρώπη εξαπλώνεται και μεγεθύνεται τόσο ερωτήματα που αφορούν τη μεταχείριση της θρησκευτικής, βιοθεωρητικής και αισθητικής ετερότητας θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη ένταση. Το παράδειγμα της απαγόρευσης ή μη της μπούρκας και του νικάμπ, της μαύρης φορεσιάς που καλύπτει σώμα και πρόσωπο αφήνοντας ελεύθερα μόνο τα μάτια, αναδεικνύει τα βασικά επιχειρήματα που κυριαρχούν στην όλη συζήτηση εκατέρωθεν.

Η έννοια του δικαιώματος, μια έννοια φτιαγμένη από τα υλικά του Διαφωτισμού και της δυτικής σκέψης, προσπαθεί απεγνωσμένα να προσαρμοστεί σε τελείως διαφορετικές φιλοσοφικές προσεγγίσεις. Είναι δικαίωμα των γυναικών να ντύνονται όπως επιθυμούν, λέει η άποψη κατά της απαγόρευσης. Οποιαδήποτε παρέμβαση του κράτους στην αυτονομία του ατόμου να ντύνεται και να παρουσιάζει ή να μην παρουσιάζει το πρόσωπό του συνιστά καταπάτηση της ελευθερίας του. Το κάθε επιχείρημα όμως είναι δίκοπο μαχαίρι. Η αυτονομία δεν είναι μόνον διαδικαστική, απαντούν οι επικριτές της ολόσωμης και ολοπρόσωπης κάλυψης, είναι κυρίως ουσιαστική. Η συγκεκριμένη ενδυματολογική επιλογή δεν αποτελεί προϊόν αυτονομίας, αλλά της καταπίεσης που οι γυναίκες -ασύγκριτα διεισδυτικότερα από τους άνδρες- υφίστανται από τη θρησκευτική κοινότητα στην οποία ανήκουν.

Αν οι γυναίκες αυτές είχαν πραγματικά ανατραφεί σε καθεστώς προσωπικής αυτονομίας, τότε και μόνο τότε οι επιλογές τους θα μπορούσαν να γίνουν δεκτές ως έκφανση προσωπικής αυτοδιάθεσης. Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει. 

Αντιθέτως, η έμφυλη ανισότητα, η καταδίκη του γυναικείου σώματος ως μιαρού και ως πειρασμού που πρέπει να ακυρωθεί για να μην προκληθεί ο -πνευματικός κατά τ’ άλλα- άνδρας, ενσωματώνεται από τις ίδιες τις γυναίκες ως φυσική επιλογή και ως μονόδρομος. Και αυτή η φεμινιστική όμως προσέγγιση επιστρέφει με την αντίθετη όψη της: μήπως η απαγόρευση, αντί να βοηθήσει τις γυναίκες να απελευθερωθούν, τις ωθήσει βαθύτερα και ανεπίστρεπτα στα σκιερά δώματα του ιδιωτικού χώρου; Εξάλλου, μήπως τα προκλητικά δυτικά ρούχα, το μίνι, τα ψηλοτάκουνα, οι αισθητικές παρεμβάσεις, δεν αποσκοπούν και πάλι στον άνδρα εκ του αντιθέτου;

Δίκοπο μαχαίρι είναι όμως και το επιχείρημα της θρησκευτικής ελευθερίας. Σε μια πρώτη ανάγνωση η επιλογή ενδύματος βάσει των θρησκευτικών πεποιθήσεων αποτελεί έκφανση της ελευθερίας αυτής. Πόσο ελεύθερος όμως είναι ένας άνθρωπος όταν έχει κατηχηθεί και γαλουχηθεί με μια συγκεκριμένη θρησκεία από τη βρεφική του ηλικία χωρίς κανένα σχεδόν περιθώριο διαφυγής ή πάντως με δυσθεώρητο κόστος λόγω του ασφυκτικού ελέγχου της κοινότητας;  

Μένει ίσως αλώβητο το επιχείρημα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το ολόσωμο και ολοπρόσωπο ένδυμα καταργεί το άτομο ως πρόσωπο, συνεχίζει ο λόγος υπέρ της απαγόρευσης. Αφαιρεί την ταυτότητα του (θηλυκού) ατόμου, τα διαφοροποιητικά και ταυτοποιητικά χαρακτηριστικά του. Και αυτό δεν αποτελεί μόνον διακινδύνευση της ασφάλειας, αλλά και ακύρωση της ίδιας της αξιοπρέπειας του ανθρώπου. Η πρόσληψη του τελευταίου ως προσώπου με ηθική αξία, και όχι ως ομογενοποιημένου μέλους μιας αγέλης, αποτελεί, ωστόσο, θεμελιώδη αρχή όλου του δυτικού πολιτισμού με βαθιά θεμέλια και μεγάλη ιστορική διαδρομή. Η άρνησή της θα σήμαινε οπισθοδρόμηση αιώνων.