"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΙΣΛΑΜ και ΔΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΜΗ: Οι μουσουλμάνοι θα ξεπεράσουν σε αριθμό τους χριστιανούς έως το 2035 και θα παρουσιάσουν αύξηση πληθυσμού της τάξης του 80% έως το 2070.

Islam is projected to overtake Christianity as the world's largest religion  by 2035, according to new demographic forecasts released by the US-based  Pew Research Center. The projections estimate that  

By Sabrina Penty & Will Hallowell / The Daily Mail

 

Νέα γραφήματα δείχνουν πώς οι Μουσουλμάνοι θα ξεπεράσουν σε αριθμό τους Χριστιανούς παγκοσμίως έως το 2035.

Σύμφωνα με νέα έκθεση του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου Pew Research Center, αν και ο αριθμός των πιστών και στις δύο θρησκείες αυξάνεται, το Ισλάμ αναπτύσσεται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς.

Ένας βασικός λόγος, όπως αναφέρει η έκθεση, είναι ότι οι Μουσουλμάνοι τείνουν να αποκτούν περισσότερα παιδιά σε σύγκριση με άλλες μεγάλες θρησκευτικές ομάδες.

«Είναι θέμα παιδιών», δήλωσε ο Conrad Hackett, ανώτερος δημογράφος του ερευνητικού κέντρου, εξηγώντας ότι οι προσηλυτισμοί και άλλοι τρόποι αλλαγής θρησκευτικής ταυτότητας παίζουν πολύ μικρότερο ρόλο σε σχέση με τα ποσοστά γονιμότητας.

Κατά την περίοδο 2020-2025, το ποσοστό γονιμότητας μεταξύ των Μουσουλμάνων ήταν 3,1 παιδιά ανά γυναίκα, ενώ για τους Χριστιανούς το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 2,5, σύμφωνα με το Pew.

Το μέσο ποσοστό γονιμότητας για όλες τις υπόλοιπες γυναίκες ήταν 1,6, ποσοστό χαμηλότερο από το όριο του 2,1, το οποίο θεωρείται απαραίτητο για την αναπλήρωση μιας γενιάς από την επόμενη.

Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις του Pew, το 2020 υπήρχαν παγκοσμίως 2,27 δισεκατομμύρια Χριστιανοί και 2,02 δισεκατομμύρια Μουσουλμάνοι.

Οι νέες προβλέψεις του Pew δείχνουν ότι έως το 2035 θα υπάρχουν 2,57 δισεκατομμύρια Μουσουλμάνοι και 2,52 δισεκατομμύρια Χριστιανοί

John Gramlich on X: "NEW: "For centuries, Christianity has been the world's  largest religion. That may soon change. Muslims are expected to outnumber  Christians by 2035, according to new projections from Pew

 

Έως το 2070, εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, θα υπάρχουν περισσότεροι από 3,6 δισεκατομμύρια Μουσουλμάνοι και λίγο λιγότεροι από 3 δισεκατομμύρια Χριστιανοί παγκοσμίως.

Στη Βρετανία, οι Χριστιανοί αναμένεται να ξεπεραστούν σε αριθμό από τα άτομα που δεν ασπάζονται καμία θρησκεία.

Έως το 2070, το ποσοστό των Χριστιανών στο Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να μειωθεί από 49,4% το 2020 σε 25,4%.

Την ίδια περίοδο, το ποσοστό των Μουσουλμάνων στη Βρετανία αναμένεται να αυξηθεί από 6,4% σε 16%.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης θα εντοπιστεί στους «μη θρησκευόμενους» (άτομα χωρίς θρησκευτική ταυτότητα), το ποσοστό των οποίων θα αυξηθεί από το 40,2% ώστε να αποτελέσουν πλειοψηφία, φτάνοντας το 52,3% του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου έως το 2070.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού έργου του Pew, το οποίο εξετάζει πώς ενδέχεται να μεταβληθεί το μέγεθος των κυριότερων θρησκευτικών ομάδων μεταξύ 2020 και 2070.

Οι προβλέψεις λαμβάνουν υπόψη πρόσφατες διαφορές μεταξύ των θρησκευτικών ομάδων όσον αφορά την ηλικιακή τους διάρθρωση, τα ποσοστά γονιμότητας, καθώς και τις τάσεις αλλαγής θρησκεύματος και μετανάστευσης.

Το Pew προβλέπει ότι, εντός 40 ετών, οι ΗΠΑ δεν θα έχουν πλέον χριστιανική πλειοψηφία.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι Χριστιανοί αποτελούν σήμερα το 62% του πληθυσμού, αλλά το ποσοστό τους αναμένεται να πέσει κάτω από το 50% έως το 2065.

Παράλληλα, στον γειτονικό Καναδά, το ποσοστό των Χριστιανών αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 50% έως το 2030.

Και στις δύο χώρες, ένας σημαντικός λόγος για αυτή τη μείωση είναι η ταυτόχρονη αύξηση του αριθμού των ατόμων που δεν δηλώνουν καμία θρησκευτική ταυτότητα.

Έως το 2070, εκτιμάται ότι η συγκεκριμένη ομάδα θα αποτελεί το 41% ​​του πληθυσμού των ΗΠΑ, ενώ στον Καναδά θα ξεπεράσει σε αριθμό τους Χριστιανούς.

Οι Μουσουλμάνοι και οι Χριστιανοί αναμένεται να ακολουθήσουν τον ρυθμό αύξησης του συνολικού πληθυσμού.

 

 

 

 

 

 

 

Σύμφωνα με το Pew, ο παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να αυξηθεί κατά 29% μεταξύ 2020 και 2070.

Από τις θρησκευτικές ομάδες που εξετάστηκαν, μόνο οι Μουσουλμάνοι και οι Χριστιανοί αναμένεται να ακολουθήσουν αυτόν τον ρυθμό: ο αριθμός των Χριστιανών προβλέπεται να αυξηθεί κατά 30% και των Μουσουλμάνων κατά 80%.

Όπως επισημαίνει το ερευνητικό κέντρο, αν και ο αριθμός των Ινδουιστών και των Εβραίων αυξάνεται σε απόλυτα μεγέθη, το ποσοστό τους επί του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να μειωθεί.

Το ίδιο κέντρο προβλέπει ότι ο αριθμός των Βουδιστών θα μειωθεί, τόσο σε απόλυτους αριθμούς όσο και ως ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, εν μέρει λόγω της αναμενόμενης μείωσης του συνολικού πληθυσμού στην Κίνα, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.

Σύμφωνα με το Pew, τις επόμενες δεκαετίες, το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να σημειωθεί στην Αφρική, και συγκεκριμένα στην περιοχή νότια της ερήμου Σαχάρα, όπου οι περισσότεροι κάτοικοι είναι Χριστιανοί ή Μουσουλμάνοι.

Το Pew προέβλεψε ότι τα υψηλά ποσοστά γονιμότητας και η αυξανόμενη προσδόκιμη διάρκεια ζωής στην περιοχή θα οδηγήσουν σε αύξηση του παγκόσμιου αριθμού των πιστών και των δύο θρησκειών.

Εκτιμάται ότι, έως το 2070, περισσότεροι από τους μισούς Χριστιανούς παγκοσμίως θα ζουν στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ το Κονγκό θα ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναδεικνυόμενο στη χώρα με τον μεγαλύτερο χριστιανικό πληθυσμό, καθώς ο αριθμός των Χριστιανών εκεί θα τριπλασιαστεί, φτάνοντας τα 270 εκατομμύρια.

Οι πληθυσμοί άλλων μεγάλων περιοχών αναμένεται να αυξηθούν με πιο συγκρατημένο ρυθμό ή ακόμη και να μειωθούν.

Για παράδειγμα, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν στην Ευρώπη θα μειωθεί κατά 17% έως το 2070, σύμφωνα με το Pew, ενώ ο αριθμός των Χριστιανών στην περιοχή θα υποχωρήσει κατά το ένα τρίτο, από 505 εκατομμύρια σε 324 εκατομμύρια.

Την ίδια περίοδο, το ποσοστό του ευρωπαϊκού πληθυσμού που είναι μουσουλμανικό αναμένεται να αυξηθεί από 6% σε 13%.

Στις ΗΠΑ, το Pew προβλέπει ότι…

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΠΟΒΛΑΚΩΜΕΝΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η τιμητική θέση

Αρκάς για τον... «διάτρητο» Τσίπρα - ΤΑ ΝΕΑ

 

 

Toυ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΚΑΣΙΜΑΤΗ

Ποτέ δεν είχα αμφιβολία, οι παλαιότεροι αναγνώστες το ξέρετε. Πάντα το ήξερα και γι’ αυτό υμνώ το μεγαλείο του εξυπνότερου λαού του κόσμου, που ζει στην ομορφότερη χώρα του κόσμου.  (Με τις πιο άσχημες πόλεις στην Ευρώπη, αλλά το προσπερνώ, γιατί δεν είναι η ώρα να ανοίγω άλλο μέτωπο…).

Τώρα όμως έχουμε επιτέλους και τις επιστημονικές αποδείξεις, που επιβεβαιώνουν τη διανοητική υπεροχή του Υπαρκτού Ελληνισμού. Οχι παγκοσμίως, για να είμαι σαφής. Την επιβεβαίωση σε οικουμενική κλίμακα ακόμη δεν την έχουμε. Ομως δεν θα αργήσει να έρθει και αυτή, αφού έχουμε πλέον την επιστημονική επιβεβαίωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί, ναι, μπορούμε να το λέμε άφοβα, είμαστε ο εξυπνότερος λαός της Ευρώπης και με τη βούλα της Eurostat, της επίσημης ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας!

Τα τεκμήρια τα βρίσκουμε σε έρευνα της Eurostat του 2025, για το ποσοστό των ανθρώπων ανά κράτος, που επαληθεύουν περιεχόμενο το οποίο βρίσκουν διαδικτυακά, σε πληθυσμό ηλικίας 16-74 ετών.

Πρώτη είναι η Ιρλανδία με το ασύλληπτο 63% και προβάδισμα δέκα μονάδων από τη δεύτερη στην κατάταξη Ολλανδία με σχεδόν 53%. Ακολουθούν Λουξεμβούργο, Σουηδία, Φινλανδία, Βέλγιο, Ουγγαρία, Ισπανία, Σλοβακία, Δανία. Σταματώ εδώ, στις πρώτες δέκα, γιατί ο κατάλογος είναι μακρύς. (Οποιος ενδιαφέρεται τον βρίσκει στην ιστοσελίδα της υπηρεσίας).

Εμείς δεν έχουμε πάει πολύ καλά. Να το πω μάλλον με τον τρόπο που μας αρέσει να κολακεύουμε τον εαυτό μας: δεν πήγαμε όσο καλά αξίζαμε. Δεν έχει νόημα να αρνούμαστε την πραγματικότητα, αυτή είναι. Ούτε μπορείς να πεις, όμως, ότι είμαστε για τα πανηγύρια. Κάθε άλλο, παρακαλώ! Ας μη σπεύδουμε να διεκτραγωδήσουμε την κατάσταση. Είμαστε, αξιοπρεπέστατα, στη θέση 27, με ποσοστό κατά τι μικρότερο του 10%. Σύμφωνα με τη μέτρηση, δηλαδή, μόνο αυτό το ποσοστό διασταυρώνει από άλλες πηγές όσα βρίσκει στο Ιντερνετ.

Το γεγονός ότι 27 είναι και οι χώρες τις οποίες καλύπτει η έρευνα δεν πρέπει να μας πτοεί. Οπως ξέρουμε, αφότου το καθιέρωσε το ΠΑΣΟΚ επί Ανδρέα Παπανδρέου, η τελευταία θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας είναι πάντα η τιμητική. Οπως άλλωστε η οπισθοφυλακή σε μία υποχώρηση έχει τον δυσκολότερο ρόλο.

 Από τη συγκεκριμένη γωνία που ερευνά η μέτρηση, είμαστε λοιπόν ο εξυπνότερος λαός της Ευρώπης. Ποτέ δεν αμφέβαλλα. Από μακριά δεν φαίνεται, περνάμε για Ευρώπη – ιδίως αν έχει σκοτεινιάσει και έχεις και λίγη μυωπία. Αν όμως ζεις εδώ, το βλέπεις παντού: στο ιατρείο της Καρνεάδου, στη συνωμοσία του ξυλόλιου, στη «σκευωρία» εις βάρος του Φίλιππου Καμπούρη, στο χάλι της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης εν τέλει.

Με αυτά ως δεδομένα, πολύ φοβάμαι ότι …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΠΟΒΛΑΚΩΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ζουν ανάμεσά μας, είναι πολλοί και ψηφίζουν...

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ο γεννήτορας δεν είναι μόνο τίτλος

 

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Δεν είναι μόνο «η ανησυχητική εικόνα για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα» και «οι χαμηλές επιδόσεις των 15άχρονων μαθητών, κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ» που καταγράφηκαν στην τελευταία έκθεση PISA 2025.

Χρόνια τώρα επαναλαμβάνεται σχεδόν το ίδιο μοτίβο, εξαντλούνται η αυστηρότητα και η αγωνία μας στον σχολιασμό του –σοβαρού– προβλήματος, το οποίο αναμένεται και αντιμετωπίζεται σαν φυσικό φαινόμενο. Η έρευνα PISA είναι κάτι σαν τον Ελ Νίνιο της εκπαίδευσης.

Αν διαβάσει κανείς τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου Παιδείας, η χώρα μας δεν αποκλίνει από τον διεθνή μέσο όρο· αν διαβάσει τα ρεπορτάζ, αντιλαμβάνεται ότι η εικόνα είναι μάλλον απογοητευτική:

Ένας στους δύο Eλληνες μαθητές τελειώνει το γυμνάσιο χωρίς να μπορεί να κάνει απλές μαθηματικές πράξεις.

Τέσσερις στους δέκα δεν κατανοούν απλά κείμενα.

Το υπουργείο «προτείνει» να παρηγορηθούμε από το γεγονός ότι δεν αποτελούμε εξαίρεση. Η πτώση των επιδόσεων είναι διεθνής και σχετίζεται, εν μέρει, και με την πανδημία. Οι 765.000 μαθητές/τριες, που εκπροσωπούν 33 εκατ. μαθητικό πληθυσμό από 91 χώρες, το επιβεβαιώνουν. Ακόμη, όμως, και αν αραιώσουμε το δικό μας πρόβλημα μέσα στη διεθνή συνθήκη, αυτό δεν εξαφανίζεται. Παραμένει και επιμένει, με τάσεις ίσως και επιδείνωσης, μιας και είναι πολυπλόκαμο και δεν απομονώνεται από τις κοινωνικές παραμέτρους.

Η έκθεση επιβεβαιώνει σε παγκόσμιο επίπεδο ότι τα χρήματα δεν εγγυώνται από μόνα τους την επιτυχία (όπως π.χ. το Λουξεμβούργο, που ξοδεύει τα περισσότερα χρήματα ανά μαθητή στον κόσμο χωρίς ανάλογα αποτελέσματα).

Από την άλλη, πώς να προσπεράσει κάποιος την πολύ κομβική για την εκπαιδευτική διαδικασία επισήμανση ότι «οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα»;

Πώς ενισχύονται η περιέργεια και η επιμονή;

Συνδέεται, σε ένα βαθμό, αυτό με τη διεθνή παρατήρηση (σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ) ότι μόλις ένας στους δύο μαθητές δηλώνει ότι ο πατέρας του ή η μητέρα του ενδιαφέρεται γι’ αυτά που μαθαίνει στο σχολείο;

Το γονικό βλέμμα επηρεάζει ή όχι τη ζωή των παιδιών στο σχολείο;

Προφανώς και την επηρεάζει.

Το οικογενειακό περιβάλλον καθορίζει την ευημερία των μαθητών. Αρκεί η «εμπλοκή» να μην παρερμηνευτεί ως η άλλη όψη της «παρέμβασης» (απειλές προς εκπαιδευτικούς κ.ο.κ.) που, όχι σπάνια, αναφέρονται στην καθημερινότητα της ελληνικής πραγματικότητας. Από το δράμα στην απουσία.

Είμαστε «καταδικασμένοι» να ζούμε στα άκρα;

Η «αποστασιοποίηση» των γονέων, μια ευγενής έκφραση για την αδιαφορία, αφήνει τα παιδιά μετέωρα. Το κίνητρο για μάθηση είναι μια αξία που συνδέεται με την κοινωνική και συναισθηματική ασφάλεια του ανηλίκου. Εάν οι γονείς του δεν «νοιάζονται», η δημιουργική πλευρά διαλύεται στην καταναγκαστική υποχρέωση. Μαζί με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και τη μειωμένη σχολική δέσμευση, το ψυχικό «κοκτέιλ» γίνεται εκρηκτικό. Αθόρυβα εκρηκτικό, συνήθως. Υποδόρια δουλεύουν μέσα στο εφηβικό «εργαστήρι».

Η εκπαίδευση δεν είναι αποκλειστική ευθύνη των δασκάλων. Το παιδί χρειάζεται κάποιον να το «ακούσει». Να επισημάνει το σωστό ή το λάθος, να επιβραβεύσει ή να αποδοκιμάσει. Να θέσει το όριο. Και αυτό δεν γίνεται με την απουσία.

Η PISA είναι ένας οδοδείκτης. Οχι μόνο των καταγεγραμμένων επιδόσεων, αλλά και των «αόρατων» τάσεων.

Γιατί πίσω από κάθε θετικό ή αρνητικό πρόσημο, υπάρχει…

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Από PISA σε PISA… Πόσο καλά μιλούμε, γράφουμε και κατανοούμε τα Ελληνικά μας;

 

Toυ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ

Ομότιμου καθηγητή Γλωσσολογίας και πρώην πρύτανη τού ΕΚΠΑ

 

Ακούμε και διαβάζουμε στον δημόσιο λόγο λάθη, αστοχήματα, ασυνταξίες, ανορθογραφίες και διαπιστώνουμε έλλειψη γνώσης και ποιότητας στη χρήση των Ελληνικών μας, παράλληλα προς την αποδεδειγμένη αδυναμία των παιδιών μας ―και όχι μόνον― να κατανοούν γραπτά κείμενα.

Μερικά ψήγματα μόνο: Τίθονται, άνηκε, αναγγέλουν, αναγάγει, υπό τού μηδενός, αλειφή, αρκετά [αντί πολύ], επίταξη γιατρών [αντί επιστράτευση], επιπτώσεις [με θετική σημασία!], θνητότητα – θνησιμότητα [σύγχυση], τον ρόλο του ως υπουργός, των πολιτών καθεαυτών [αντί καθεαυτούς], εξ’ ακοής [το εξ δεν παίρνει απόστροφο], διαχείρηση, τού Βύρων, τον υπογράφων, επέβαλλαν και εφέτος νέους φόρους, τα επιχείρια τής κακίας [αντί τα επίχειρα], κοινοτυπία [αντί κοινοτοπία], κυρία υπουργός [αντί υπουργέ], η/τη Μέρι [σε υποτίτλους ξένων ταινιών], πρωτοπορεία [αντί πρωτοπορία], μεγενθύνω, συνοθύλευμα [αντί συνονθύλευμα], η οικογένεια τής εκλιπόντος [αντί τής εκλιπούσης], το φορέα/δήμο/χώρο/θεό [αντί τον για αιτιατική αρσενικού], η διεθνή συνθήκη, υπέγραψέ μου εδώ, το δέρμα επεξεργάζεται σε εργοστάσια [αντί υφίσταται επεξεργασία], δέχτηκε απλά [αντί απλώς = μόνο], επειγόντων συνθηκών [αντί επειγουσών], μιλάει σαν γιατρός [αντί μιλάει ως γιατρός (αν είναι γιατρός)]

Το πρώτο εθνικό θέμα για κάθε χώρα, το μείζον καθοριστικό θέμα για κάθε λαό, είναι αν οι πολίτες του γνωρίζουν επαρκώς τη μητρική τους γλώσσα, αν τη μιλούν και τη γράφουν σωστά και αν την κατανοούν εις βάθος όταν την ακούν και τη διαβάζουν.

Από αυτό ξεκινούν όλα: η καλλιέργεια τής σκέψης τους, η παιδεία τους, οι επιστήμες, οι θεσμοί, οι κοινωνικές σχέσεις, η πολιτική, η δημοκρατία. Γιατί όλα περνούν μέσα από τη μητρική γλώσσα.

Να το πούμε καθαρά και ―ας μού επιτραπεί― «αφοριστικά»;

Η έλλειψη επαρκούς γνώσης τής μητρικής γλώσσας συνιστά, κατά κανόνα, και έλλειψη επαρκούς δυνατότητας σκέψης και λόγου. Πρόκειται για ένα μειονέκτημα που ακολουθεί το άτομο σε όλες τις εκφάνσεις τής ζωής του και σε όλες τις δραστηριότητές του. Και δεν αναφέρομαι σε άτομα με εγγενείς δυσκολίες (δυσλεξία λ.χ.), αλλά σε πολύ συχνές, καθημερινές γύρω μας περιπτώσεις περισσότερο ή λιγότερο μορφωμένων συμπολιτών μας, συχνά ασκούντων δημόσια αξιώματα ή εκφωνούντων δημόσιο από τη δουλειά τους λόγο, αλλά και μαθητών, φοιτητών ακόμη και εκπαιδευτικών με ατελή ή περιορισμένη γνώση και χρήση τής μητρικής γλώσσας: λάθη συντακτικά, γραμματικά, λεξιλογικά, ορθογραφικά, σύνταξης κειμένων, εκφοράς τού λόγου, κατανόησης και απόδοσης γραπτών κειμένων κ.λπ.

Ωστόσο, η γνώση τού κόσμου περνάει μέσα από την γλώσσα («η γλώσσα μου είναι ο κόσμος μου» μάς είπε ο Βιτγκενστάιν, ο φιλόσοφος τής γλώσσας). Τα «όντα» τού κόσμου υπάρχουν για μάς ως «έννοιες», αποθηκευμένες στο «εργαστήρι τού νου» μας. Αλλά οι έννοιες, για να μπορούν να αξιοποιηθούν και να γνωστοποιηθούν, πρέπει να γίνουν «σημασίες» ντυμένες με «φθογγικές μορφές»∙ να γίνουν «λέξεις», συμβατικού χαρακτήρα για κάθε λαό. Και για να υπερβούν το απλό επίπεδο των λέξεων και να αποτελέσουν «λόγο», πρέπει να συνδεθούν με έναν λεπτό, σύνθετο, πολύμορφο δομικό μηχανισμό σε κάθε γλώσσα, με ό,τι αποκαλούμε «σύνταξη» και «γραμματική».

Όταν λειτουργήσουν όλα αυτά, μιλούμε για γλώσσα, την εθνική μητρική γλώσσα κάθε λαού. Και από μόνα αυτά τα λίγα, έστω σχηματικά και γενικευμένα ειπωμένα, είναι, νομίζω, φανερό πόσο απαιτητική, μακρά και σύνθετη διαδικασία είναι η κατάκτηση τής μητρικής γλώσσας.

Πώς θα επιτευχθεί αυτή η κατάκτηση με τρόπο επαρκή και δημιουργικό για τη γενικότερη συγκρότηση και προσωπικότητα τού καθενός μας, αφού η γνώση αυτή συνδέεται με τη νόηση και τον κόσμο μας, άρα καθορίζει έμμεσα όλη μας την ζωή;

Πέρα από την εγγενή γλωσσική ικανότητα που κληρονομεί βιολογικά ο άνθρωπος, χρειάζονται στοχευμένη προσπάθεια τής οικογένειας, καλά οργανωμένη σχολική γλωσσική εκπαίδευση, καλό γλωσσικό περιβάλλον (ΜΜΕ, κοινωνικές σχέσεις κ.λπ.) και συνεχής ατομική προσπάθεια τού καθενός μας, γιατί η γλώσσα είναι «έργο ζωής».

 

Οικογένεια.

 

Όλα ξεκινούν από το σπίτι. Πώς και πόσο μιλούν στα παιδιά οι γονείς τους και ―καθόλου λιγότερο― ο παππούς και η γιαγιά και άλλα συγγενικά μέλη τού σπιτιού. Ήδη στην ανάπτυξη τής παιδικής γλώσσας παίζουν μεγάλο ρόλο τα γλωσσικά «ακούσματα» από το σπίτι. Αλλά και τα «διαβάσματα»∙ τι δίνουμε να διαβάσει και τι διαβάζει το παιδί από έντυπα (βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά) και επιλεγμένα ηλεκτρονικά κείμενα. Μαζί, πώς προφυλάσσουμε το παιδί―μείζον σύγχρονο πρόβλημα― από το να εκτίθεται γλωσσικά σε «ηλεκτρονικά σκουπίδια» που στρεβλώνουν το γλωσσικό του αίσθημα ή λειτουργούν αρνητικά και ασυναίσθητα για τα παιδιά ως… πρότυπα.

Ας προστεθεί η αναγκαία προσοχή στο διευρυμένο περιβάλλον τής οικογένειας και κυρίως στις παρέες των παιδιών (με ποια παιδιά παίζουν και μιλούν στο σπίτι, στη γειτονιά, στο σχολείο).

Παρακολουθούμε συστηματικά ως γονείς στο σχολείο την επίδοση τού παιδιού στην γλώσσα;

Και τι κάνουμε, όταν μάς χτυπάει καμπανάκι ότι το παιδί αντιμετωπίζει γλωσσικές ελλείψεις και προβλήματα;

Τελικά, η γλωσσική επίδραση που δέχεται το παιδί στο σπίτι λειτουργεί ως κύριος παράγων διαμόρφωσης τής γλωσσικής του ικανότητας και τής στάσης του στην γλώσσα (πόση σημασία και αξία δίνει στο να μάθει την γλώσσα του).

 

Σχολείο.

 

Έχουμε συνειδητοποιήσει ότι τα παιδιά μας περνούν ένα μέρος τής ζωής τους, 14 ολόκληρα χρόνια, στο σχολείο; Και ότι όλα αυτά τα χρόνια τα παιδιά μας διδάσκονται την ελληνική γλώσσα, με κυμαινόμενη ποσότητα (αριθμό διδακτικών ωρών και μαθημάτων σε όλες τις βαθμίδες) και ακόμη πιο κυμαινόμενη ποιότητα διδασκαλίας τής γλώσσας;

Αποτέλεσμα;

Δεν θα αναφερθώ εδώ στα αποτελέσματα τής αξιολόγησης τού προγράμματος PISA (αποφεύγω τις προκλήσεις), αλλά στις γνωστές μεγάλες αδυναμίες ―με εξαιρέσεις, φυσικά― που διέπουν τη γλωσσική έκφραση των μαθητών μας, γραπτή και προφορική. Αδυναμίες στο λεξιλόγιο, στην γραμματική, στην σύνταξη, στην εκφορά τού λόγου, στην ορθογραφία∙ αδυναμίες τόσο στην παραγωγή όσο και στην πρόσληψη τής μητρικής γλώσσας.

Οι αδυναμίες αυτές οφείλονται σε μειωμένη γλωσσική ικανότητα των παιδιών μας;

Είναι ανεπίδεκτα γλωσσικής μαθήσεως;

Σε καμία περίπτωση. Δεν χαϊδεύω αφτιά∙ ερμηνεύω.

Θα αναφέρω τρεις κύριους δυσμενείς για τη γλώσσα λόγους στο σχολείο:

α) Οι μαθητές μας δεν αποκτούν συνείδηση τής γλώσσας ως αξίας, αξίας που οφείλουν να ενστερνισθούν και να υπηρετήσουν. Στέκονται συνήθως ―σε ανησυχητικό βαθμό―σαν η γνώση τής μητρικής γλώσσας να μη τους ενδιαφέρει πολύ και να μην έχει καν προτεραιότητα στην προσπάθειά τους για μόρφωση (τα Αγγλικά για κάποια παιδιά ελκύουν περισσότερο το ενδιαφέρον και την εκτίμησή τους).

β) Σε μεγάλο βαθμό δεν διδάσκεται σωστά η γλώσσα στο σχολείο. Πικρή αλήθεια, κυρίως από έλλειψη τής απαιτούμενης γλωσσικής και διδακτικής κατάρτισης των εκπαιδευτικών από τα Πανεπιστήμιά μας ώστε να μπορούν να την μάθουν οι ίδιοι εις βάθος και να την διδάξουν με τρόπο που να αγαπήσουν τα παιδιά την γλώσσα και να ενδιαφερθούν να την μάθουν. Λείπει επίσης η συνεχής επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε συναφή θέματα τής γλωσσικής επιστήμης και των σύγχρονων μεθόδων διδασκαλίας τής μητρικής γλώσσας.

γ) Τα γλωσσικά διαβάσματα και ακούσματα των παιδιών τείνουν να είναι από περιορισμένα έως ανύπαρκτα. Διαταράχθηκε ή εγκαταλείφθηκε η ουσιαστική επαφή των παιδιών μας με το βιβλίο και με γραπτά κείμενα γενικότερα. Ομοίως λείπουν σχεδόν παντελώς για τους μαθητές μας ακούσματα από ομιλητές που αξιοποιούν δημιουργικά την γλώσσα μας. Δεν διαβάζουν βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά. Δεν ακούν ομιλίες, συζητήσεις, καλό θεατρικό λόγο. Έχουν δηλαδή «στέρηση πρότυπου ποιοτικού προφορικού και γραπτού λόγου», που επηρεάζει άμεσα την ικανότητά τους να εκφράζονται προφορικώς και γραπτώς. Και συγχρόνως δεν ασκούνται επαρκώς στην παραγωγή, πρόσληψη και επεξεργασία κειμένων (εξ ού και η αδυναμία καλής επίδοσης στις εξεταστικές διαδικασίες τού PISA).

 

Γλωσσικό περιβάλλον.

 

Ποια είναι η ποιότητα των Ελληνικών που ακούν τα παιδιά μας από τα ΜΜΕ;

Δεν αλλοιώνεται και στρεβλώνεται η αίσθηση τής γλώσσας των παιδιών από την πολύωρη επαφή τους με την ακατέργαστη γλώσσα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την κυριαρχία τού καταιγισμού τής ανεξέλεγκτης εικόνας εις βάρος τού λόγου;

Και, αν εξαιρεθεί ο λόγος που εκπέμπεται από έμπειρους δημοσιογράφους των τηλεοπτικών Δελτίων Ειδήσεων στα ΜΜΕ και κάποιων εκπομπών λόγου, τα Ελληνικά που ακούγονται σε σειρές συνεχείας (σήριαλ) και ποικίλου περιεχομένου εκπομπές λειτουργούν θετικἀ για τη χρήση τής γλώσσας;

Πρέπει να συνειδητοποιηθεί από όλους η γλωσσική ευθύνη των ΜΜΕ (τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών) και των ηλεκτρονικών διαδικτυακών μέσων (μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιστοτόπων και πλατφορμών όπως λ.χ. το FB), δοθέντος ότι ο λόγος τους λειτουργεί και επηρεάζει ως πρότυπο.

Διαβάζοντας π.χ. τους ελληνικούς υποτίτλους ξένων ταινιών συναντάς «γλωσσικά τέρατα» τού τύπου «η Μέρι» (κατάληξη θηλυκού ονόματος σε -ι, όπως γράφουμε το ψάρι ή το τυρί! ). Έχουμε συνειδητοποιήσει τι επίδραση ασκούν όλα αυτά;

Αφελής απορία: το ΕΣΡ δεν έχει λόγο σε αυτά τα θέματα;

Στο γλωσσικό περιβάλλον είναι ανάγκη να τονισθεί και μια άλλη έντονα αρνητική για την γλώσσα μας κατάσταση: η ξενολαγνία.

Όταν οι εμπορικοί ιδίως δρόμοι των ελληνικών πόλεων βρίθουν ξενόγλωσσων επιγραφών και λατινογραμμένων επωνυμίων και όταν η δημόσια τηλεόραση γέμει ξενόγλωσσων τίτλων εκπομπών (που δεν έχει σχέση με τους ικανούς δημοσιογράφους οι οποίοι πραγματώνουν τις εκπομπές), δεν είναι φανερό ότι στα παιδιά ιδίως γεννά μια «νοοτροπία μίμησης », συνδυασμένη με την ψευδαίσθηση και ματαιοδοξία κοινωνικού γοήτρου των ξενισμών;

Αν μέσα από την πράξη προβάλλεται ως ευρύτερο γλωσσικό μήνυμα ότι η ξενόγλωσση έκφραση τίτλων, επωνυμιών και ονομάτων «προσδίδει κύρος και αναγνώριση» στην εμπορική δραστηριότητα (που απευθύνεται σε Έλληνες πελάτες), τότε σε εθνικό επίπεδο υποβαθμίζεται, πάλι στην πράξη, η ελληνική γλώσσα. Και ας κρίθηκε μόλις πρόσφατα από την UNESCO ότι η Ελληνική, όχημα έκφρασης ενός μεγάλου πολιτισμού στην αδιάλειπτη χρήση της 40 αιώνων, αξίζει να βρίσκεται στο βάθρο των διεθνώς εορταζομένων γλωσσών μαζί με μόνο τις επτά επίσημες γλώσσες τού ΟΗΕ (Αγγλική, Γαλλική, Ισπανική, Ρωσική, Κινεζική, Αραβική, Αφρικανική) και την Πορτογαλική.

 

Αυτομόρφωση

 

Η δομή τής ανθρώπινης γλώσσας, όλων των γλωσσών, περιλαμβάνει σύνταξη, γραμματική και λεξιλόγιο.

Η κατάκτηση τής μητρικής γλώσσας σημαίνει για κάθε ομιλητή γλώσσας ότι έχει επάρκεια σε αυτούς τους τρείς τομείς.

Ότι κατέχει καλά τη συντακτική δομή τής γλώσσας, γιατί η «πρόταση» που δηλώνει τα νοήματά μας είναι προϊόν καλής γνώσης τού συντακτικού μηχανισμού τής γλώσσας. Από κοντά έρχεται η γραμματική δομή τής γλώσσας, από την οποία αρύονται οι ομιλητές τους «γραμματικούς τύπους» που «ντύνουν» τις συντακτικές σχέσεις. Τέλος, η καλή γνώση τού λεξιλογίου τής γλώσσας, τής δήλωσης των εννοιών που θέλουμε να εκφράσουμε υπό μορφήν σημασιών συνδυασμένων με φθόγγους, δηλαδή «λέξεων», είναι η βάση τής γλωσσικής επικοινωνίας. Και επειδή η γλώσσα δεν είναι ούτε μόνο λέξεις ούτε μόνο προτάσεις αλλά συνεχής λόγος, δηλαδή προφορικό ή γραπτό κείμενο, που ξεκινάει από προθέσεις και απολήγει σε σκοπούς, βασική γνώση στη γλώσσα είναι η δύσκολη, λεπτή και πολυεπίπεδη γνώση τής παραγωγής και πρόσληψης κειμένων.

Πρόκειται για μια πολυπαραγοντική τεχνική που περιλαμβάνει προθέσεις, συνεκτικότητα (λογική αλληλουχία) και συνοχή (γλωσσική αλληλουχία), συνάφεια προς το περιβάλλον (γλωσσικό και εξωγλωσσικό) και αποδεκτότητα (δυνατότητα να γίνει κατανοητό το κείμενο από τον ακροατή/αναγνώστη).

Καταλαβαίνουμε ότι η σύνταξη και κατανόηση κειμένων έχει ιδιαίτερες δυσκολίες∙ απαιτεί γνώση τού μηχανισμού τής γλώσσας (γλωσσικών επιπέδων και κειμενικών λειτουργιών) και μακρά επίπονη άσκηση.

Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές ―όχι μόνο τής Ελλάδος― στην κατανόηση και επεξεργασία κειμένου (δεν μιλούμε για «ανάγνωση»!) στον διαγωνισμό τού PISA, τού Προγράμματος Διεθνούς Αξιολόγησης των Μαθητών (Programme of International Student Assessment), που από λανθασμένη σύνδεση τείνει να συνδέεται με την ιταλική πόλη PISA και (μεταφορικά;) με τον κίνδυνο κατάρρευσης τού κεκλιμένου πύργου της.

Αν αυτή είναι η σύνθεση τής γλώσσας και τόσο απαιτητική η γνώση της, καταλαβαίνουμε ότι χρειάζεται συνεχής προσπάθεια καθενός μας να κρατάμε σε εγρήγορση την γλωσσική μας ικανότητα.

Αυτό σημαίνει συνειδητή αναδρομή, ευκαίρως ακαίρως, σε λεξικά, γραμματικές, συντακτικά, βιβλία για τα συχνά λάθη που γίνονται στην χρήση τής γλώσσας μας, αλλά και βιβλία και δημοσιεύματα για την Ελληνική, ομιλίες και εκπομπές στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Χρειαζόμαστε βελτίωση και εμπλουτισμό τού λεξιλογίου μας, προσοχή στις ορθογραφικές αδυναμίες μας, «φρεσκάρισμα» των γραμματικών μας γνώσεων και μεγάλη προσοχή στον τρόπο που μιλάμε και γράφουμε τα Ελληνικά μας. Χρόνος, κόπος, συνεχής προσπάθεια, ευαισθησία, αδιάπτωτο ενδιαφέρον για καλύτερη ποιότητα των Ελληνικών μας, που σημαίνει ―αυτό είναι και ένα επιπλέον καθοριστικό κέρδος― βελτίωση και ποιότητα στην λειτουργία τής σκέψης μας.

Επιλεγόμενα

Η κατάκτηση τής μητρικής γλώσσας, το είπα ήδη, είναι «έργο ζωής», που σημαίνει έργο αδιάπτωτης φροντίδας και ενασχόλησης διά βίου. Φροντίζοντας και βελτιώνοντας τη γλωσσική μας ικανότητα στη μητρική μας γλώσσα, καλλιεργούμε συγχρόνως τη νοητική μας ικανότητα, αφού γλώσσα και διάνοια δεν χωρίζονται («Οὐκοῦν διάνοια καὶ λόγος ταὐτόν», επισημαίνει ο Πλάτων στον Σοφιστή). Αν όμως είναι τόσο σημαντική η κατάκτηση και καλλιέργεια τής μητρικής γλώσσας, καταλαβαίνουμε τι έμφαση χρειάζεται να δοθεί από όλους τους διαμορφωτικούς παράγοντες τής γλώσσας που αναφέραμε και ιδιαίτερα από την σχολική εκπαίδευση.

Ειδικά στην κατανόηση κειμένων ―ένα θέμα που επανέφεραν πρόσφατα οι εξετάσεις τού Προγράμματος PISA―, πέρα μιας ειδικής τεχνικής που είναι διδάξιμη, χρειάζεται να ανατραπεί άρδην η στάση αυτής τής διαδικασίας.

Χρειάζεται να εμπεδωθεί η ανάγνωση κειμένων «με ένταση προσοχής και μεγάλη συγκέντρωση» («close reading» έχει χαρακτηρισθεί) έναντι τού «βιαστικού αναγνώστη» στον οποίον έχει μετατρέψει σήμερα παιδιά και μεγάλους η γρήγορη βιαστική («στα πεταχτά»!) ανάγνωση που κυριαρχεί σε σχέση με ποικιλόμορφα γραπτά τού διαδικτύου.

Η κατανόηση κειμένου είναι μια κατεξοχήν δημιουργική γλωσσική διεργασία που απαιτεί καλή γνώση τής γλώσσας, προσεκτική ανάγνωση και ασκημένη ικανότητα, ιδίως αν τίθενται ερωτήσεις κατανόησης και ζητείται η σύνταξη περίληψης πολύ περιορισμένου αριθμού λέξεων. Απαιτείται δηλαδή λιτότητα και πυκνότητα λόγου με έμφαση στις λέξεις-κλειδιά που αποδίδουν το κεντρικό νόημα τού κειμένου. Το ίδιο, και ακόμη περισσότερο, ισχύει για την παραγωγή ουσιωδών κειμένων.

Έχουμε μορφώσει και ασκήσει εντατικά τους μαθητές μας στο σχολείο σε αυτή την πολύ σύνθετη και απαιτητική διαδικασία; Και μάλιστα από το Δημοτικό (ηλικία 6-12 ετών) όπου τίθεται και ολοκληρώνεται η βασική γνώση τής μητρικής γλώσσας (λεξιλόγιο, σύνταξη, γραμματική);

Στις βαθμίδες Γυμνασίου και Λυκείου, υπό ευνοϊκές εκπαιδευτικές συνθήκες, συμπληρώνεται, βελτιώνεται και κυρίως συνειδητοποιείται η λειτουργία τής γλώσσας.

Και το κρίσιμο ερώτημα στην Πολιτεία: γνωρίζουμε στην Ελλάδα…

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟ-ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Εμείς είμαστε με τον άνθρωπο, όχι με τον αριθμό – (Η PISA στην Ελλάδα «γέρνει»)

 

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ 

Γράφει ο Διονύσης Δερβής Μπουρνιάς

Μαέστρος και καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Μαθηματικών και Μουσικής Festum 

 

«Από τη λογοτεχνία εγώ δεν καταλαβαίνω λέξη». Σε μια συνάντηση διανοουμένων, μια τέτοια δήλωση δύσκολα θα ακουγόταν αλλιώς απ’ ό,τι προάγγελος ενός χιουμοριστικού μονολόγου.

Αντιθέτως, η ομολογία «τα μαθηματικά ήταν ανέκαθεν ιερογλυφικά για μένα», μπορεί να εκφραστεί εντελώς σοβαρά, προσδίδοντας επιπλέον στον εκφραστή της και μια ιδιότυπη γοητεία.

Υπάρχει άλλωστε ένα ολόκληρο λεξικό αυτής της νεοελληνικής υπερηφάνειας. «Δεν είχα ποτέ μαθηματικό μυαλό». «Εγώ ήμουν πάντοτε θεωρητικός τύπος». «Μόλις δω αριθμούς, μπλοκάρω». «Τα μαθηματικά ή τα έχεις ή δεν τα έχεις». Και, βεβαίως το περίφημο: «Εμείς είμαστε με τον άνθρωπο, όχι με τον αριθμό».

Η τελευταία φράση, σήμα κατατεθέν της ελληνικής Αριστεράς, είναι, εκτός των άλλων, αποκαλυπτική της αδυναμίας μας να χτίσουμε μία σοβαρή Αριστερά στην Ελλάδα. Κατασκευάζει μια αντίθεση: από τη μία ο άνθρωπισμός, από την άλλη ο αριθμός – συνώνυμο εκμετάλλευσης. Η άγνοια του αριθμού σαν απόδειξη κοινωνικής δικαιοσύνης.

Στην τελευταία αξιολόγηση PISA, του 2025, οι 15χρονοι στην Ελλάδα συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 424 μονάδες στα μαθηματικά, έναντι 463 στον ΟΟΣΑ. Μόλις το 50% περίπου έφθασε τουλάχιστον στο επίπεδο 2, το βασικό επίπεδο μαθηματικής επάρκειας, κατά τον ΟΟΣΑ, έναντι περίπου 65%, κατά μέσο όρο στις χώρες του οργανισμού. Περίπου ένας στους δύο Έλληνες 15χρονους, δηλαδή, δεν έφθασε ούτε εκεί. Στα δύο υψηλότερα επίπεδα επίδοσης βρέθηκε μόλις το 2%, έναντι 8% στον ΟΟΣΑ.

Πρόκειται για έναν μαθηματικό αναλφαβητισμό (η λέξη innumeracy δεν υπάρχει καν στα ελληνικά!), που γίνεται ακόμη πιο κραυγαλέος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, μιας τεχνολογικής επανάστασης της οποίας η υποκείμενη γλώσσα είναι, σε μεγάλο βαθμό, μαθηματική.

 

 

Οι αριθμοί του PISA φωτογραφίζουν μια κατάσταση. Δεν εξηγούν τις αιτίες της.

Ίσως, λοιπόν, αξίζει να μετακινήσουμε για λίγο τη συζήτηση από τα αναλυτικά προγράμματα, τις εξετάσεις και τις ώρες διδασκαλίας, σε κάτι λιγότερο χειροπιαστό: στην πολιτισμική εικόνα που έχουμε κατασκευάσει για τα μαθηματικά.

Γιατί ένα παιδί μπορεί να δηλώνει με τόση άνεση «δεν είμαι μαθηματικός τύπος», με την αυτοπεποίθηση ενός ατόμου που δηλώνει μία ταυτότητα και όχι με την ενοχή κάποιου που ομολογεί ένα έλλειμμα;

Και εδώ η ιστορία των ιδεών προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αντίστιξη.

Στην πυθαγόρεια παράδοση, ο αριθμός κατείχε κεντρική θέση στην κατανόηση του κόσμου. «Τα πάντα εστί αριθμός», ακόμη κι αν δεν είναι αυτούσιο απόφθεγμα του Πυθαγόρα, αποδίδει αυτή την κεντρικότητα του αριθμού στην πυθαγόρεια θεώρηση του κόσμου.

Αιώνες αργότερα, ο χριστιανισμός πρότεινε μια διαφορετική οδό προς την ύψιστη Αλήθεια. Στο κατά Ματθαίον, ο Ιησούς ευχαριστεί τον Πατέρα επειδή «έκρυψας ταύτα από σοφών και συνετών και απεκάλυψας αυτά νηπίοις» (Ματθ. 11,25).

Η αντίθεση είναι ισχυρή. Η Αλήθεια στον χριστιανισμό μπορεί να αποκαλυφθεί και στον απλό, στον απαίδευτο, στον αγράμματο πιστό. Δε χρειάζεται να γνωρίζει γεωμετρία. Χρειάζεται να … πιστεύει. Και η γνώση όχι μόνο δε διευκολύνει την πίστη, αλλά πολλές φορές αποτελεί εμπόδιο σε αυτήν.

Ιστορικά και πολιτισμικά, αλλάζει η ιεράρχηση των οδών προς την ύψιστη Αλήθεια. Η διανοητική καλλιέργεια παύει να αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση της σωτηριώδους γνώσης. Ο αγράμματος βρίσκεται πλησιέστερα στην Αλήθεια από τον σοφό.

Το σημερινό ελληνικό σχολείο, βεβαίως, δεν είναι ούτε πυθαγόρεια αδελφότητα ούτε θεολογικό σεμινάριο. Το πρόβλημά του είναι πολύ πιο πεζό.

Το ίδιο το PISA, όταν περιγράφει το βασικό επίπεδο μαθηματικής επάρκειας, δε ζητεί από τον 15χρονο να ανακαλύψει την αριθμητική αρμονία του σύμπαντος, αλλά να μπορεί να αναγνωρίσει τη μαθηματική διάσταση της καθημερινότητας και να χρησιμοποιήσει στοιχειώδεις ποσοτικές σχέσεις για να την εκφράσει.

 

Εδώ λοιπόν η φράση «εμείς είμαστε με τον άνθρωπο, όχι με τον αριθμό», αποκαλύπτει ολόκληρη τη γελοιότητά της.

Διότι ο άνθρωπος είναι αριθμός.

Είναι το επιτόκιο ενός στεγαστικού δανείου.

Η πιθανότητα μιας ασθένειας και η αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας.

Ο πληθωρισμός που διαβρώνει έναν μισθό.

Η δημοσκόπηση που επιχειρεί να επηρεάσει μια ψήφο.

Ο αλγόριθμος που αποφασίζει, τι θα εμφανιστεί στην οθόνη μας.

Το δημόσιο χρέος που θα μεταβιβαστεί στην επόμενη γενιά.

Οι δείκτες μέσα από τους οποίους μια κοινωνία κατανέμει πόρους, κινδύνους και ευκαιρίες.

Η μαθηματική αγραμματοσύνη δε μας κάνει περισσότερο ανθρωπιστές. Μας κάνει περισσότερο εξαρτημένους από εκείνους που μπορούν να διαβάζουν τους αριθμούς για λογαριασμό μας.

Ο μαθηματικός αναλφαβητισμός είναι …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: PISA και πούπουλα -- Η παιδεία ως η μεγαλύτερη σύγχρονη ελληνική τραγωδία

 

Toυ ΜΑΝΟΥ ΒΟΥΛΑΡΙΝΟΥ

Δεν είναι περίεργο που τα αποτελέσματα της PISA δεν είναι πρώτο θέμα σε δελτία ειδήσεων, σάιτ και εφημερίδες.

Ο δημοσιογραφικός κόσμος της χώρας μπορεί να συγκινηθεί από ένα οικογενειακό δράμα αλλά όχι από μια εθνική τραγωδία (ίσως επειδή υποσυνείδητα καταλαβαίνει ότι η συγκεκριμένη τραγωδία διευκολύνει επαγγελματικά τους περισσότερους δημοσιογράφους). Και άλλωστε –όπως δείχνουν τα ίδια αποτελέσματα– η εκπαίδευση δεν είναι προτεραιότητα της ελληνικής κοινωνίας. Οπότε η μεγαλύτερη σύγχρονη ελληνική τραγωδία περνάει στα ψιλά ή στα λίγο πιο χοντρά. Αλλά περνάει χωρίς να συγκινεί ιδιαίτερα.

Αν νομίζετε ότι υπερβάλλω όταν λέω «η μεγαλύτερη σύγχρονη ελληνική τραγωδία», θα ήθελα πολύ να μου βρείτε πώς αλλιώς θα χαρακτηρίζατε το ότι οι μισοί Έλληνες μαθητές ηλικίας 15 ετών είναι λειτουργικά αναλφάβητοι.

Δεν μπορούν να καταλάβουν ένα κείμενο, δεν μπορούν να κάνουν απλούς υπολογισμούς, δεν έχουν ίχνος κριτικής σκέψης και μπορεί να φαίνεται σε κάποιους περίεργο, αλλά αυτό είναι κάπως χειρότερο από τις ανεβασμένες τιμές στις ξαπλώστρες. Πολύ περισσότερο αν σκεφτούμε ότι αυτά τα λειτουργικά αναλφάβητα παιδιά απέχουν ένα με δύο χρόνια από την ψήφο.

Και καθόλου παρήγορο δεν είναι το ότι η Ελλάδα μείωσε (λίγο αλλά μείωσε) την απόσταση που τη χωρίζει από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Γιατί δεν το έκανε επειδή βελτιώθηκε αλλά γιατί πια και αλλού στην Ευρώπη η πνευματική συγκρότηση των μαθητών ακολουθεί πτωτική πορεία.

Η Δύση, παραδομένη στην ευκολία και τις ενοχές, έχει παρατήσει τα παιδιά της στη μοίρα τους. Τα μεγαλώνει στα πούπουλα και αρνείται να τα πιέσει να μάθουν προκειμένου να ανταπεξέρχονται στις δυσκολίες της ζωής, είτε αυτές είναι εκπαιδευτικές είτε κοινωνικές. Στη Δύση πια μεγαλώνουν μοσχαναθρεμμένα και κακομαθημένα μωρά που παραμένουν μωρά για πάντα. Μωρά που χάρη στην ηλίθια χρήση της τεχνολογίας μαθαίνουν από μικρά να χρησιμοποιούν δεκανίκια κι έτσι δεν μαθαίνουν ποτέ να περπατούν χωρίς βοήθεια.

Η τεχνολογία δεν έκανε τους μαθητές πιο έξυπνους αλλά πιο χαζούς.

Όταν μπορείς πατώντας δυο κουμπιά να δεις το αποτέλεσμα και της πιο απλής μαθηματικής πράξης, γιατί να κάτσεις να την κάνεις με το μυαλό σου;

Όταν η παραμικρή σου απορία μπορεί να λυθεί πληκτρολογώντας, γιατί να κάτσεις να σκεφτείς;

Δεν φαντάζομαι κανείς να εκπλαγεί αν σας πω ότι …

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΓΡΑΜΜΑΤΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Θλίψη...

 

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΡΕΤΕΝΤΕΡΗ

Πάτωσαν οι έλληνες μαθητές στα τελευταία τεστ της PISA αλλά σιγά την είδηση. Ποιος έπεσε από τα σύννεφα;

Πτώση στα μαθηματικά. Πτώση στις φυσικές επιστήμες. Και πανωλεθρία, πού αλλού; Στην κατανόηση κειμένου.

Με άλλα λόγια, οι μαθητές μας δεν καταλαβαίνουν αυτό που διαβάζουν!

Και στα τεστ μιλάμε για απλά και μάλλον καθημερινά κείμενα. Ούτε Καρτέσιο τους ζητούν να κατανοήσουν, ούτε Μπουρντιέ.

Η μια εξήγηση είναι η παραδοσιακή. Πως «τι να κάνουμε; Αυτή τη στάνη έχουμε, αυτό το γάλα βγάζει».

Αλλωστε ούτε οι γονείς των παιδιών έχουν ιδιαίτερες επιδόσεις στην ανάγνωση, ενώ για την κατανόηση όσων διαβάζουν, άσ’ το καλύτερα.

Δεν ξέρω δηλαδή πόσες εφημερίδες ή βιβλία καταναλώνει ένα μέσο ελληνικό σπίτι. Κι αν δεν διαβάζουν οι μεγάλοι, πού θα μάθει να διαβάζει το παιδί;

 

Η άλλη εξήγηση είναι πιο γενική. Προ ολίγων εβδομάδων, ένας πρώην πρωθυπουργός δικαιολογήθηκε για τα μέτρια αγγλικά του λέγοντας ότι τα έμαθε στα «φροντιστήρια της γειτονιάς». Και όχι σε «αγγλικά κι αμερικανικά κολέγια».

Ακόμη κι αν έτσι είναι, δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να τα βελτιώσει στη συνέχεια όταν έφυγε πια από τέτοια φροντιστήρια.

Φυσικά η βελτίωση χρειαζόταν χρόνο, κόπο και προσπάθεια.

Κι αυτό είναι η ουσία της υπόθεσης. Η εκπαίδευση έχει ανάγκη να την αγαπήσεις. Για να της αφιερώσεις προσπάθεια.

Κυρίως όμως χρειάζεται να συνειδητοποιήσεις ότι δεν θα πάρεις τίποτα για το οποίο δεν θα προσπαθήσεις.

Αλλά αυτό από το οποίο πάσχει το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα είναι ότι έχει ατροφήσει η «κουλτούρα της προσπάθειας» κι έχει κυριαρχήσει ένα δικαίωμα «όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά». Ενας συνδικαλισμός της ευκολίας.

Ακόμη χειρότερα. Εχει επικρατήσει η αντίληψη ότι η επίδοση και η διάκριση είναι περίπου ελιτίστικο προνόμιο.

 

Δείτε τον πόλεμο που γίνεται εναντίον των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Λες και δεν αποτελεί δικαίωμα του καθενός να διαλέξει πού θα σπουδάσει ανάλογα με το μυαλό και την τσέπη του.

Θυμάμαι την κατακραυγή που είχε προκαλέσει προ ετών μια αναφορά στην «αριστεία». Αν όμως δεν θέλουμε να είμαστε άριστοι κι αν δεν πασχίζουμε να αριστεύσουν ακόμη κι εκείνοι που υστερούν, τότε τι θέλουμε;

Αραλίκι, γκομενιλίκι και αμπελοφιλοσοφία; Δεν σε πάνε μακριά.

Πριν λοιπόν πάθουμε κατάθλιψη και με τα επόμενα τεστ της PISA θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι…

 

Υπαρκτού αγραμματοκατσαπλιά ελληνισμού κωμωδία

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΞΥΛΟΛΙΟΨΕΚΑΣΜΕΝΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Ο Έλληνας δεν τσεκάρει αν είναι αλήθεια όσα διαβάζει στο ίντερνετ. Δεν χρειάζεται. Κανείς δεν τον πιάνει κορόιδο με ξυλόλια, σκορπιούς και επιβλαβή 5G

 

ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΝΕΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Εξηγώντας την ελληνική εξαίρεση

 

Γράφει ο Ηλίας Ντίνας

Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και κάτοχος της ελβετικής έδρας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας.

Η έρευνα της Polling Europe επιβεβαιώνει με τρόπο συστηματικό κάτι που προκύπτει ως μια διάχυτη παραδοχή: οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Eνωσης αντιμετωπίζουν τη Ρωσία ως τη βασική πηγή εξωτερικού κινδύνου, πολύ περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα. Ο μέσος όρος εμπιστοσύνης προς τη Ρωσία είναι στο μισό αυτού της Κίνας και στο ένα τρίτο των ΗΠΑ. Αντίστροφα, το ποσοστό που θεωρεί τη Ρωσία μεγαλύτερη απειλή είναι υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου για τις ΗΠΑ και σχεδόν τετραπλάσιο του αντίστοιχου για την Κίνα.

Είναι αρκετοί οι παράγοντες που εξηγούν αυτές τις διαφορές, αλλά θα προσπαθήσω να τους ομαδοποιήσω σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Τη γεωπολιτική προσέγγιση και την πολιτισμική ή αξιακή.

Ποια από τις δύο εξηγεί καλύτερα τη γενική αυτή τάση;

Για να απαντήσω θα προβώ σε μια απλή άσκηση. Θα εξετάσω κατά πόσον η απόσταση των ευρωπαϊκών πρωτευουσών του δείγματος από τη Μόσχα εξηγεί αυτή τη διακύμανση.

Αν οι λόγοι είναι πολιτισμικοί, η κοινή γεωγραφία, που φέρνει συχνά και κοινή ιστορία, θα έπρεπε να μικραίνει αυτές τις διαφορές.

Αντιθέτως, αν είναι η ρεαλιστική γεωπολιτική προσέγγιση αυτή που έχει σημασία, θα πρέπει η γειτνίαση να αυξάνει την απειλή.

Τι από τα δύο υπερισχύει;

Συσχετίζοντας το ποσοστό που θεωρεί τη Ρωσία απειλή με τη (λογαριθμημένη) απόσταση της πρωτεύουσας κάθε χώρας από τη Μόσχα, προκύπτει μια ευδιάκριτη αρνητική σχέση (ο συντελεστής συσχέτισης είναι -0,35 και εξηγεί 12% της συνολικής διακύμανσης). Αντίστοιχα, η συσχέτιση μεταξύ εμπιστοσύνης και απόστασης είναι ασθενώς θετική. Η απόσταση λειτουργεί επομένως ως ένδειξη υπέρ μιας γεωπολιτικής ανάγνωσης του κόσμου: όσο πιο άμεση είναι η πιθανότητα σύγκρουσης, τόσο μικρότερη σημασία έχουν η κοινή ιστορία ή η αίσθηση γειτνίασης.

 

Υπάρχει μια μεγάλη εξαίρεση σ’ όλο αυτό: η Ελλάδα.

Παρά την ενδιάμεση απόστασή της από τη Μόσχα, συγκρίσιμη περίπου με εκείνη της Ιταλίας, η χώρα μας καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό αντίληψης της Ρωσίας ως απειλής σε ολόκληρο το δείγμα. Είμαστε η μόνη χώρα στην έρευνα όπου το ποσοστό που θεωρεί τις ΗΠΑ τη μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη (31%) ξεπερνά το αντίστοιχο για τη Ρωσία (29%).

Είμαστε επίσης η χώρα με τη μικρότερη διαφορά ανάμεσα στην εμπιστοσύνη προς τις ΗΠΑ (24%) και προς τη Ρωσία (20%), όταν σε χώρες όπως η Πολωνία (52% έναντι 6%) ή η Ρουμανία (40% έναντι 12%) το χάσμα είναι τεράστιο.

Τα απόλυτα μεγέθη χρειάζονται προσοχή. Η ελληνική κοινή γνώμη δεν εμφανίζει υψηλή εμπιστοσύνη προς τη Ρωσία. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη σχετική αποτίμηση των δύο δυνάμεων. Η Ελλάδα έχει σχεδόν κλείσει την ψαλίδα ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Ρωσία, ενώ σε όλες τις υπόλοιπες χώρες του δείγματος η απόσταση είναι σαφής.

Τι εξηγεί αυτήν την ελληνική ιδιαιτερότητα;

Είναι σίγουρα πολλοί οι παράγοντες, αλλά θέλω να σταθώ στον ρόλο της γεωπολιτικής, που στη χώρα μας έχει πάρει διαστάσεις «ιερής αγελάδας».

Oταν η εξωτερική πολιτική ενός κράτους οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από το συμφέρον –μεταφρασμένο σε εξοπλισμούς ή χρήματα–, απουσιάζει ένα σταθερό πολιτικό και αξιακό λεξιλόγιο μέσα από το οποίο οι πολίτες μπορούν να ερμηνεύσουν τη θέση της χώρας στον κόσμο. Η ρητορική του μικρού και ευάλωτου κράτους προσφέρει επιπρόσθετο κίνητρο παραγκωνισμού αξιακών κριτηρίων στις εθνικές επιλογές μας και επιμέρους συμμαχίες. Το αξιακό κενό που παράγεται από αυτήν την τακτική καλύπτεται από την αναδρομή σε προγενέστερες ταυτίσεις – στην ελληνική περίπτωση μια τέτοια είναι η θρησκεία. Η Ορθοδοξία λειτουργεί ως το υπόλοιπο απόθεμα οικειότητας που δεν χρειάζεται να δικαιολογηθεί με επιχειρήματα προσδοκώμενου κέρδους.

Εδώ βρίσκεται και η ειρωνεία.

Στη χώρα που επενδύει τόσο έντονα στην εικόνα μιας έξυπνης και ορθολογικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία ζυγίζει συσχετισμούς, ανταλλάγματα και κέρδη, ευδοκιμούν τελικά οι πιο ανορθολογικές και προνεωτερικές μορφές πολιτισμικής ταύτισης.

Iσως λοιπόν χρειάζεται…