ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΙΣΛΑΜ - TOYΡΚΙΑ: Ο ρόλος του Ισλάμ στην οικονομική ανάπτυξη των πασάδων

Γράφει ο Γιώργος Κωνσταντινίδης 

Οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου.

Η θεωρία της «Συντηρητικής Δημοκρατίας» υπήρξε η νέα προσέγγιση της ισλαμικής επιχειρηματικής ελίτ της Τουρκίας μετά την άνοδο του AKP στην εξουσία, το 2002, οπότε άρχισε σταδιακά να πραγματοποιείται μια εντονότερη φιλελευθεροποίηση της τουρκικής οικονομίας στο πλαίσιο του Ισλάμ και του Κορανίου. Ο «εναλλακτικός εκμοντερνισμός», τον οποίο αντιπροσωπεύει η θεωρία αυτή, επιδιώκει να προωθήσει τον νεοφιλελεύθερο μετασχηματισμό της Τουρκίας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης με βάση τις επιταγές της ισλαμικής θρησκείας.  

Το Ισλάμ, σύμφωνα με τον Ταγίπ Ερντογάν και τον Αχμέτ Νταβούτογλου, δεν θέτει «ιδεολογικά εμπόδια», αλλά αντιθέτως συμβάλλει στην επιχειρηματικότητα και τη συσσώρευση εθνικού κεφαλαίου, δημιουργώντας πρόσφορες συνθήκες για τη νομιμοποίηση της καπιταλιστικής ανάπτυξης.
 

Αρχής γενομένης από την Τουρκία, εισάγεται μια καινούργια έννοια που χαρακτηρίζει την οικονομική δραστηριότητα στις ισλαμικές χώρες γενικότερα, του «Homo Islamicus», ο οποίος δραστηριοποιείται επιχειρηματικά – εμπορικά, έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο το θρησκευτικό του αίσθημα, ζει και εργάζεται με βάση τις επιταγές του Κορανίου, παράλληλα, όμως, ενστερνίζεται τις κύριες αρχές της φιλελεύθερης οικονομίας, την εξωστρέφεια της παραγωγικής δραστηριότητας, την έρευνα και ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων, τις προηγμένες μεθόδους παραγωγής και μάρκετινγκ - προώθησης των προϊόντων και των υπηρεσιών, την εταιρική στρατηγική, τη στρατηγική μάρκετινγκ, την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την πράσινη ανάπτυξη κ.λπ.  

Η καινούργια αυτή τάση στη φιλοσοφία του επιχειρείν ξεκίνησε από το Ικόνιο, την Καισάρεια και διάφορες άλλες πόλεις της Ανατολίας, που ήταν αποκομμένες για δεκαετίες από τον παραγωγικό ιστό και αποτελούν ορισμένες από τις πιο βαθιά θρησκευόμενες περιοχές της Τουρκίας.
 

Η σχέση εργοδοτών και εργαζομένων χαρακτηρίζεται αρμονική και αμοιβαία επωφελής. Στο σημείο αυτό κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική η επίδραση της ισλαμικής θρησκείας, που συνδράμει αποφασιστικά ώστε να εξομαλύνονται οι διαφορές και οι διενέξεις μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, επειδή σύμφωνα με το Κοράνι σημασία έχει πρωτίστως η επίτευξη σχέσεων συνεργασίας και το κέρδος της επιχείρησης. Εργοδότες και εργαζόμενοι πρέπει να αποτελούν μια «οικογένεια» και να διαμορφώνουν «οικογενειακούς δεσμούς». Ετσι θα μπορούν να «μοιράζονται» τα οφέλη από την επιτυχία της εταιρείας τους και θα απολαμβάνουν τους καρπούς των προσπαθειών τους. Η «εξισλαμισμένη» συσσώρευση του πλούτου χαρακτηρίζεται ηθική και έτσι μπορεί να εκληφθεί ως μια υπηρεσία προς τον Θεό. Επιπλέον, εκτός από ιερή, με βάση το Κοράνι, είναι και ανταγωνιστική προς την κεμαλική ελίτ, προς το κεμαλικό, το μεγάλο βιομηχανικό κεφάλαιο της Τουρκίας, που συνιστά έναν από τους πυλώνες ανάπτυξης της τουρκικής οικονομίας και το αντίπαλον δέος του ανερχόμενου ισλαμικού κεφαλαίου.
 

Το κεμαλικό κεφάλαιο έχει ως επίσημο φορέα εκπροσώπησής του την TUSIAD, ενώ το ισλαμικό τη MUSIAD (ανεξάρτητοι επιχειρηματίες). 

Η TUSIAD διασυνδέεται με τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια (Chambers of Commerce), ενώ η MUSIAD λειτουργεί μέσω εθελοντικών επιχειρηματικών συνδέσμων (Associations). Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους υποδαυλίζεται και από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους κεμαλιστές του CHP και τους ισλαμιστές του AKP

Οι ιδεολόγοι του οικονομικού Ισλάμ υποστηρίζουν ότι: 

ΤΟΥΡΚΙΑ: To χαϊδεμένο παιδί των οικονομικών υπερδυνάμεων και τα νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Οικονομολόγου, διδάκτρα Παντείου Πανεπιστημίου και συγγραφέα του βιβλίου «Συσσώρευση κεφαλαίου και παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία διαχρονικά».

Η σθεναρή απόφαση της Τουρκίας να αναμειχθεί στην εκμετάλλευση του θαλάσσιου φυσικού πλούτου της Κύπρου και οι προκλήσεις της στο Αιγαίο και ειδικά στην περιοχή του Καστελλόριζου δεν μπορούν να θεωρηθούν ανεξάρτητες των πολιτικοοικονομικών δεδομένων και συμφερόντων που έχουν διαμορφωθεί στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και της Υπερκαυκασίας.
 

Η Τουρκία παίζει τον ρόλο του διφορούμενου πόλου, όταν οι σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας χαρακτηρίζονται τεταμένες, όπως συμβαίνει στις μέρες μας. Χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα τη γεωστρατηγική και γεωπολιτική της θέση αποσπώντας οφέλη εκατέρωθεν. Οπως και στο παρελθόν έτσι και σήμερα η πολιτική της ενεργητικής ουδετεροφιλίας εφαρμόζεται από την Τουρκία, όταν και για όσο χρονικό διάστημα κρίνεται σκόπιμο από τους ιθύνοντές της. Το γεγονός ότι έχει συσσωρεύσει κρίσιμης μάζας οικονομική και στρατιωτική ισχύ τής προσδίδει το πλεονέκτημα να ελίσσεται στη διεθνή πολιτική και οικονομική σκακιέρα.
 


Ως πλεονέκτημά της η Τουρκία προβάλλει διαρκώς εκτός των άλλων και την κατά τα τελευταία δέκα χρόνια αναπτυσσόμενη οικονομία της. Οντας μέλος του G20, 16η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και 6η στην Ευρώπη, με προβλέψεις για ανάπτυξη περίπου 4% το 2014, δημοσιοοικονομική σταθερότητα και, παρά το έλλειμμα του εμπορικού της ισοζυγίου, του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (περίπου 7%) και το μεγάλο εξωτερικό χρέος του ιδιωτικού τομέα της, επιδεικνύει ανθεκτικότητα στη διεθνή οικονομική κρίση και στην κρίση χρέους που πλήττει την Ευρώπη.  

Εχοντας συνάψει αμοιβαίες και διεθνείς επιχειρηματικές συμφωνίες, πολύ δραστήρια οικονομική διπλωματία και στρατηγικό μάρκετινγκ εξασφαλίζει επιπλέον οφέλη και την ανοχή πολλών μεγάλων δυνάμεων (π.χ. ΗΠΑ, Ρωσίας, Ευρωπαϊκής Ενωσης, Ισραήλ κτλ.) για τις τολμηρές έως παράνομες αποφάσεις της. 

Μια τέτοια απόφαση αποτελεί η αποστολή και παραμονή του σκάφους «Barbaros» στην κυπριακή ΑΟΖ και οι απαιτήσεις της για την κυπριακή ΑΟΖ και το Αιγαίο. 

Οι οικονομικές υπερδυνάμεις στις μέρες μας δεν προβαίνουν σε σκληρές κυρώσεις προς την Τουρκία για τις παράνομες ενέργειές της στην Κύπρο, αλλά αρκούνται σε τυπικές ανακοινώσεις. Οι στενές επιχειρηματικές - εμπορικές σχέσεις που έχει αναπτύξει η Τουρκία με αυτές τις χώρες λειτουργούν «προστατευτικά» για την ίδια, καθώς διακυβεύονται σημαντικά οικονομικά συμφέροντα στην τουρκική επικράτεια. Πολυεθνικοί κολοσσοί έχουν εγκαταστήσει τα εργοστάσια παραγωγής τους στην Τουρκία ή έχουν επενδύσει επιχειρηματικά σε αυτήν (π.χ. Mercedes, Ford, Opel, Toyota, Renault, Hyundai, Goodyear, Unilever, Pfizer, Citibank κτλ.). Η οικονομία υπερισχύει της πολιτικής στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

KOINΩΝIA και ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: Το Facebook ως εθισμός… και όχι μόνο

Toυ ΓΙΑΝΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ

Ο μπλε κυρίαρχος των social media, μπορεί να υπερηφανεύεται πως απο τα 7 δις ανθρώπων επι γης, το 1 δις καθημερινά κάνει log in στην σελίδα του. Η επικοινωνία μας, έχει γίνει ένα προϊόν το οποίο οι ίδιοι παράγουμε και οι ίδιοι καταναλώνουμε, με μεσάζοντα την τεχνολογία.  

Δεν είναι η δίψα μας για socializing που μας ώθησε σε αυτό και μόνο το social medium αλλά αυτό που το κάνει επιτυχημένο είναι παλιές κλασσικές συνταγές των οικονομικών, της ψυχολογίας και του μάρκετινκ.

Ναι, το παρόν είναι ένα ακόμα άρθρο που αναλύει το πολυσυζητημένο facebook. Είναι επίσης, όμως, ένα άρθρο που θα μας δώσει 2-3 στοιχεία παραπάνω για το ΠΩΣ γίνεται στην πράξη αυτό…άρα αξίζει να διαβαστεί.

Και ας αρχίσουμε με τις διαφημίσεις. 

Οι φαινομενικά στοχευμένες διαφημίσεις και το news feed κατάλληλα προωθημένο στον κατάλληλο χρήστη, μπορεί αρχικά να μας δίνει μία αίσθηση προσωποποιημένου περιβάλλοντος του εν λόγω ιστότοπου, αλλά η πραγματικότητα είναι λίγο περιπλοκότερη. Αναπτυσσόμενες χώρες δραστηριοποιούνται στα ψεύτικα likes, – το ξέραμε αυτό???-  , τα οποία προωθούν μια ψευδή δημοφιλία εταιριών, ανθρώπων ή fan pages και εξηγώ ευθύς αμέσως πως λειτουργεί αυτό.

Κάνοντας το πείραμα αυτό πριν λίγο καιρό, (αξίζει να μετανοιώσεις τα 10 σου ευρώ ωστε να σου φύγει η περιέργεια, τόσο κοστίζουν τα ψεύτικα likes), διαφήμισα ένα ελληνικό μέλι και μία ψεύτικη εταιρία, ζητώντας μία παραπάνω προώθηση, μέσα στο ιστοχώρο για τον οποίο μιλάμε. Με έκπληξη συνειδητοποίησα όμως, πως οι fans μου προερχονταν απο μάλλον ‘’περίεργες’’ γειτονιες του πλανήτη.

Πρώτ’απόλα, την Αργεντινή και την Ουρουγουάη που είναι απο τους μεγαλύτερους παραγωγούς μελιών, έπειτα απο την Ινδονησία η οποια είναι η χαμηλότερη σε κατανάλωση χώρα σε μέλι και τέλος απο την Σρι Λάνκα.  


Τι κοινό έχουν αυτές οι χώρες? 

Α) δεν τους αρεσει το μελι ή εχουν πολυ απο αυτο, και 

Β) είναι αναπτυσσόμενες. 

Η μικρή μου απάτη, (sic) –δεν ήταν απατη καθώς δεν υπήρχε παράνομο περιουσιακό όφελος ούτε έβλαψα κάποιον πείθοντας να αγοράσει, εδειξε πολλά:

Εδειξε πως χωρες ολοκληρες δραστηριοποιούνται στα ψευτικα likes και στους ψευτικους λογαριασμους, βγάζοντας κέρδη απο αυτό ώστε να προωθήσουν διαφημίσεις και σελιδες. 

Αρα το πρωτο στοιχείο, αυτο της στοχευμένης διαφήμισης είχε ναυαγήσει. Στο facebook οι διαφημίσεις και τα likes γινονται απο μηχανές καπου στον κόσμο και προωθουνται ψευτικα οι σελιδες, ετσι για να ικανοποιησουν τον ναρκισισμο ή το μαρκετίνγκ μας.

Η δευτερη μου σκέψη για το πόσο εθιστικό είναι, βασίζονταν στον εθισμό τον ίδιο. Και εξηγώ:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Το τρίγωνο ΗΠΑ - Ισραήλ - Τουρκίας

Του Γιωργου Κωνσταντινιδη

Οικονομολόγου, διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου

Μέσα στην περιδίνηση της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους και κυρίως της ελληνοκυπριακής οικονομικής κρίσης η «συγγνώμη» που ζήτησε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου στον Τούρκο ομόλογό του Ταγίπ Ερντογάν για τους εννέα Τούρκους νεκρούς στο πλοίο «Μαβί Μαρμαρά» δεν σχολιάστηκε επαρκώς από την Ελλάδα.

Η χρονική στιγμή που επιλέχθηκε για την ισραηλινή «συγγνώμη» μόνο τυχαία δεν είναι. Τα ισχυρά συμφέροντα που συγκρούονται στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αποτυπώνουν τις τεράστιες πιέσεις που ασκούνται στους πολιτικοοικονομικούς παράγοντες των εμπλεκόμενων χωρών και τις γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές μεταβολές που συντελούνται. Παράλληλα υποδηλώνουν τις στενότατες σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της Τουρκίας.

Πρόκειται για το «τρίγωνο ΗΠΑ - Ισραήλ - Τουρκίας». Το γεγονός ότι μεσολαβητικό ρόλο στη «συμφιλίωση» Ισραήλ και Τουρκίας έπαιξε ο Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα αποδεικνύει τη σημασία που αποδίδουν οι ΗΠΑ στις ομαλές σχέσεις των δύο κρατών. Εξάλλου, ενδυναμώνοντας την Τουρκία, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να μετριάσουν την ενεργειακή δυναμική της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία με τα ελληνικά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου (τουλάχιστον όσα έχουν επιβεβαιωθεί από τους ειδικούς), μπορεί να καταστεί ενεργειακά αυτάρκης.

Οι ΗΠΑ επιθυμούν να έχουν λόγο και ρόλο στα ενεργειακά θέματα στην περιοχή και αυτό μπορεί να γίνει μέσω των αμερικανο-ισραηλινών εταιρειών. Ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας πρέπει να εξισορροπηθεί με την αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας.

Τα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Ελλάδας και της Κύπρου άπτονται πολύ ειδικών και λεπτών χειρισμών.

Η Τουρκία εποφθαλμιά τα πετρέλαια του Αιγαίου. Στρατηγικός της στόχος είναι η συγκυριαρχία στο Αιγαίο. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Τουρκία συντάσσονται με κοινό σκοπό την ανάμειξή τους στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων.

ΕΛΛΑΔΑ: Στο μέσο μιας οικονομικής και γεωστρατηγικής - γεωπολιτικής καταιγίδας που αλλάζει την Ανατολική Μεσόγειο

Του Γιωργου Κωνσταντινιδη

Οικονομολόγου, διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου

Η Αραβική Ανοιξη, η εντεινόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή, οι οξύτατοι ενεργειακοί ανταγωνισμοί και οι οικονομικοί υπολογισμοί μεταβάλλουν άρδην το οικονομικοπολιτικό σκηνικό στην ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που επηρεάζει και την Ελλάδα, η οποία προσπαθεί να ορθοποδήσει μεσούσης της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη.

Η κρίση στις σχέσεις Ισραήλ - Τουρκίας, που κλιμακώθηκε μετά το επεισόδιο με το πλοίο «Μαβί Μαρμαρά», ευνοεί την Ελλάδα και την Κύπρο, που έχουν συνάψει στενότερες σχέσεις με το Ισραήλ. Η Κύπρος έχει προχωρήσει σε στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, καθώς οι δύο χώρες έχουν κοινά οικονομικά (ενεργειακά) και πολιτικά συμφέροντα στη γεωγραφική τους περιοχή. Η Κύπρος έχει κηρύξει την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της και έχουν αρχίσει οι ενέργειες για την άντληση των ενεργειακών αποθεμάτων που διαθέτει ο υποθαλάσσιος χώρος στα χωρικά ύδατα της Κύπρου. Η Ελλάδα έχει τελευταία διευρύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ, ενδυναμώνοντας τη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.

Η Τουρκία ανησυχεί για τις στρατηγικές συμμαχίες που έχουν διαμορφωθεί και διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Η ίδια επιδιώκει να έχει μερίδιο στα οφέλη από την εκμετάλλευση των ενεργειακών κοιτασμάτων και θεωρεί επικίνδυνη την κρίση στη γειτονική Συρία, διότι ανοίγει ο ασκός του Αιόλου για τη δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους μέσα στην τουρκική επικράτεια, διαμελίζοντας το τουρκικό κράτος και επιφέροντας τεράστιο πλήγμα στην οικονομία και στην κοινωνία του.

Η Τουρκία αναδεικνύεται σε ισχυρό οικονομικό και πολιτικό παίκτη στην περιοχή των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και της Υπερκαυκασίας, και ανήκοντας στις 20 μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη (G20), αποτελεί πόλο έλξης ξένων κεφαλαίων και άμεσων ξένων επενδύσεων. Το ισλαμικό κεφάλαιο εισρέει ζεστό και άφθονο στη γειτονική χώρα, αποτελώντας πηγή πλούτου και συσσώρευσης κεφαλαίου για τη νέα, δυναμική ισλαμική οικονομική τάξη. Οι Τούρκοι προσπαθούν να διατηρήσουν την οικονομική τους ανάπτυξη έχοντας θέσει ως στόχο ρυθμό ανάπτυξης 4% για το 2012. Οι πιθανότητες επίτευξής του κρίνονται περιορισμένες, αφού και η Τουρκία επηρεάζεται από τη διεθνή οικονομική κρίση. Μια ανάφλεξη στην πολύπαθη περιοχή της Μέσης Ανατολής θα είχε δυσάρεστες συνέπειες για την οικονομία της.