ΑΝΘΡΩΠΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Πόσο ηθικό είναι το μωρό σας;

Από την ΜΥΡΤΩ ΠΟΛΥΜΙΛΗ

Είναι δυνατόν ένα μωρό μόλις μερικών μηνών, να αντιλαμβάνεται τη διαφορά μεταξύ καλού και κακού;  


Υπάρχει περίπτωση να διαθέταμε όταν βρισκόμασταν ακόμη στην κούνια μας κάποιου είδους ηθική πυξίδα και μια έμφυτη αίσθηση δικαιοσύνης;


Ο Φρόιντ θα έλεγε όχι, και δεν θα ήταν ο μόνος. Η ηθική είναι κάτι που για πολλούς, ειδήμονες και μη, καλλιεργείται. Άλλοι πάλι διαφωνούν με την ύπαρξή της εξολοκλήρου, όπως ο Τόμας Χομπς που θεωρεί τον άνθρωπο ον εγωιστικό που προτάσσει την επιβίωση του πάνω απ' όλα. Πώς είναι δυνατόν ένα μωρό να μπορεί να κάνει τον διαχωρισμό μεταξύ καλού και κακού, όταν εμείς δεν μπορούμε καν να συμφωνήσουμε μεταξύ μας για το τι είναι ηθικά σωστό και τι λάθος;


Ο Πολ Μπλουμ, όμως, επιχειρεί να μας διαψεύσει και να αποδείξει ότι «ο Τόμας Τζέφερσον είχε δίκιο όταν έγραφε ότι η αίσθηση της ηθικής αποτελεί μέρος του σώματός μας όπως τα χέρια και τα πόδια μας». Μέσα από την έρευνά του ο 50χρονος καθηγητής ψυχολογίας στο Yale, σκόνταψε πάνω σ΄ ένα ιδιαίτερο φαινόμενο. Μωρά, ηλικίας μεταξύ τριών μηνών και ενός χρόνου, δείχνουν να διαθέτουν «μια κάποια κατανόηση της ηθικής και κάποιες θεμελιώδεις ηθικές παρορμήσεις», όπως είπε στο αμερικανικό περιοδικό Mother Jones.


Και πώς το συμπέρανε αυτό θα αναρωτηθείτε και δικαιολογημένα. Τα μωρά στα οποία αναφέρεται δεν μπορούν να μας αναλύσουν τι κρύβεται πίσω από τις πράξεις τους. Τα περισσότερα δεν μπορούν καν να μιλήσουν.  


Μπορούν όμως να δείξουν τις προτιμήσεις τους με τρόπους λίγο πιο... παραστατικούς. Τα μωρά στα πειράματα του Μπλουμ και των συνεργατών του παρακολούθησαν σύντομα μονόπρακτα -με διαφορετικά σενάρια το καθένα- με πρωταγωνιστές ζώα-μαριονέτες και σχήματα, κάποια «άτακτα» και κάποια «καλά-συνεργάσιμα». Π.χ.: ένας σκύλος παίζει με ένα μπαλάκι,που κάποια στιγμή του φεύγει. Αν το μπαλάκι πάει προς την γκρι γάτα, εκείνη θα του το επιστρέψει. Αν το πιάσει η πορτοκαλί γάτα, θα το πάρει και θα φύγει. Τέλος παράστασης. Τώρα τα μωρά καλούνται να επιλέξουν γάτες. Σχεδόν όλα διαλέγουν τη γκρίζα. Τα πιο μικρά (τριών μηνών) υποδεικνύουν την προτίμησή τους με το βλέμμα, ενώ τα μεγαλύτερα μωρά συνήθως παίρνουν στα χέρια τους τη γάτα της επιλογής του.


Τα σενάρια αλλάζουν, όπως και οι μεταβλητές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αντίληψη ενός παιδιού, όμως τα αποτέλεσματα παραμένουν σταθερά, σύμφωνα με τον Μπλουμ. Ακόμη και όταν τα πειράματα εξερευνούν την προδιάθεση των μωρών να επιβραβεύουν ή να τιμωρούν τους δύο χαρακτήρες, τα περισσότερα μωρά αναφανδόν επιβραβεύουν τον καλό και παίρνουν την καραμέλα από τον άτακτο χαρακτήρα.


Ο Μπλουμ μέσα από την έρευνα του και το βιβλίο του «Just Babies: The origins of good and evil», δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι είμαστε από τη φύση μας ηθικά όντα, ούτε να υποβιβάσει τη σημασία που παίζει το περιβάλλον στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας και των αρχών που μας συνοδεύουν. Ένα μωρό δεν μπορεί να αντιληφθεί ότι η σκλαβιά είναι κακό πράγμα. «Είναι όμως ηθικά πλάσματα, εξοπλισμένα με συμπόνια και τη δυνατότητα να κρίνουν τις πράξεις των άλλων». 

TOYΡΚΙΑ: Τα «μαργαριτάρια» του Ισλαμοφασίστα Ερντογάν

Από την ΜΥΡΤΩ ΠΟΛΥΜΙΛΗ

Πόσες απαράδεκτες δηλώσεις μπορεί να κάνει ένας ηγέτης μέσα σε μια εβδομάδα; 

Στην περίπτωση του προέδρου Ερντογάν, τρεις -τουλάχιστον δημόσια... Ιδιωτικά, ποιος ξέρει;  

Πόσους παραλογισμούς έχει, άραγε, εκστομίσει σ΄ όλη την πολιτική του καριέρα; 

Αυτό είναι μια πολύ μεγάλη ιστορία... διακοσμημένη με πολλά μαργαριτάρια.

Ας ξεκινήσουμε όμως από τη Δευτέρα, όταν ξεπέρασε για μια ακόμη φορά τον εαυτό του, δηλώνοντας -σε συνέδριο για τα δικαιώματα των γυναικών παρακαλώ- ότι «η ισότητα μεταξύ των δύo φύλων είναι αντίθετη στη φύση». Όπως επισημαίνουν όμως πολλοί Τούρκοι αρθρογράφοι κακώς εκπλαγήκαμε.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο «μεγάλος δάσκαλος», όπως τον αποκαλούν οι υποστηρικτές του, έχει πει κάτι τέτοιο. Το 2010 σε μια συνάντηση με εκπροσώπους γυναικείων οργανώσεων, χρησιμοποίησε τις ίδιες ακριβώς λέξεις. Το 2008 είχε προτρέψει τις απανταχού Τουρκάλες και «αγαπημένες αδερφές του» να κάνουν τουλάχιστον «τρία ως πέντε παιδιά», ενώ λίγα χρόνια πριν είχε δηλώσει ότι «δεν μπορείτε να περιμένετε να σεβαστώ το γεγονός ότι κορίτσια και αγόρια κάθονται δίπλα-δίπλα στα πανεπιστημιακά έδρανα». 

Το 1994 όντας δήμαρχος Κωνσταντινούπολης αποκαλύπτει σε υπάλληλό του ότι είναι ενάντια στη φύση οι γυναίκες να ανέρχονται στα ανώτερα κλιμάκια της εξουσίας. To 2012, όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους για τη δολοφονική επίθεση της τουρκικής αεροπορίας που σκότωσε 34 Κούρδους αμάχους στην περιοχή Uludere στην επαρχία Σιρνάκ της Τουρκίας απάντησε «μιλάτε συνέχεια για την Uludere. Κάθε άμβλωση είναι σαν μια Uludere». 

Είναι γνωστό ότι οι Τούρκοι δημοσιογράφοι απαγορεύεται πλέον να αναφερθούν στο συγκεκριμένο θέμα – όπως και σε πολλά-πολλά άλλα, όμως κι αυτό είναι μια άλλη πολύ μεγάλη ιστορία.

Και συνεχίζουμε. Στο ίδιο συνέδριο, (αυτό της Δευτέρας), επιτέθηκε εμμέσως σε μια απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας της χώρας. Χρησιμοποιώντας ένα απόφθεγμα που απέδωσε είτε στον Κομφούκιο είτε στον χαλίφη Ομάρ αναφώνησε: «ανεξαρτήτως του πόσο κακοί είναι οι νόμοι, αν τους εφαρμόζει ένας δίκαιος σουλτάνος, τότε το αποτέλεσμα θα είναι καλό. Ανεξαρτήτως του πόσο καλοί είναι οι νόμοι αν τους εφαρμόζει ένας βάρβαρος σουλτάνος τότε θα οδηγήσουν σε αδικίες». Και αναρωτιέται κανείς: τι θέλει να πει ο ποιητής;  

Η απάντηση είναι σχετικά απλή. Ο Ερντογάν, όπως και πολλοί άλλοι πολιτικοί παγκοσμίως, δε θέλει να του φέρνουν αντιρρήσεις ενώ η ύπαρξη ενός δικαστικού σώματος που δεν μπορεί να το ελέγξει απόλυτα τον δυσαρεστεί.

Στο παρελθόν είχε σχολιάσει: 
«Ξέρετε αυτό το πράγμα που λέγεται κατανομή εξουσιών; Αυτό θα το βρεις μπροστά σου ως εμπόδιο». Ούτε για τη δημοκρατία έχει πει τα καλύτερα λόγια. «Είναι ένα τρένο που θα σε πάει στον τελικό σου σταθμό και μετά θα κατέβεις», δήλωσε τη δεκαετία του 1990 αν και μετά ανακάλεσε. 

Για τον 60χρονο ιδιαίτερα δημοφιλή ηγέτη, οι Άλλοι φταίνε για όλα.  

Οι 40 -τουλάχιστον- δημοσιογράφοι που βρίσκονται στη φυλακή «είναι εκεί επειδή είναι πραξικοπηματίες, λαθρέμποροι όπλων και τρομοκράτες», όχι γιατί υπάρχει σοβαρό πρόβλημα ελευθερίας του Τύπου στη χώρα. 

Οι φεμινίστριες «δεν αντιλαμβάνονται την έννοια της μητρότητας όπως τη διδάσκει το Ισλάμ» για αυτό και του επιτίθενται. 

Περισσότερο όμως απ΄ όλους φταίνε οι ξένοι:  

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ : O δον Κορλεόνε στη Συρία

Aπό την ΜΥΡΤΩ ΠΟΛΥΜΙΛΗ

 

Τι θα συμβεί αν παραδώσει ο Άσαντ τα χημικά του όπλα;

 

Κατά κοινή ομολογία ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη θα συνεχίσει τη ζωή του ανακουφισμένο.

 

Οι Σύριοι όμως; Αν πιστέψουμε τον Σελίμ Ιντρίς, ηγέτη του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, οι αντάρτες θέλουν να επιτεθεί η Δύση κατά του συριακού καθεστώτος. Από την άλλη, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, φαίνεται πεπεισμένος ότι μια διπλωματική λύση είναι εφικτή.

 

Ο Γκράχαμ Άλισον, διευθυντής του Κέντρου Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων Belfer του Harvard Kennedy School, παρουσιάζει με άρθρο του στο The Atlantic μια ρηξικέλευθη προσέγγιση για τη Συρία. Σε μια προσπάθεια να βρει αρκετά πιο... ευφάνταστες λύσεις πέρα από το «βομβαρδίζεις ή συναινείς», θέτει ένα αναπάντεχο και ολίγον ανορθόδοξο ερώτημα. Αναρωτιέται «Τι θα έκανε ο Νονός;». Μια ερώτηση που απευθύνει εδώ και πολλά χρόνια στους φοιτητές του, που μελετούν τρόπους τιμωρίας και αποτροπής εγκληματικών συμπεριφορών.

Ο φημισμένος 73χρονος καθηγητής καλεί τη Δύση να επιστρατεύσει τους καλύτερους αναλυτές που έχει, για να βρεθεί ένας τρόπος να τιμωρηθεί ο Άσαντ, αλλά και για να αποτραπεί η μελλοντική χρήση χημικών είτε από το καθεστώς είτε από οποιαδήποτε άλλη ομάδα. Αντί όμως να τους κατευθύνει σε «πεπατημένα» μονοπάτια τύπου Κλαούζεβιτς και Σουν Τζου, ο Άλισον αναρωτιέται τι θα γινόταν αν η Δύση υιοθετούσε αντίστοιχες τακτικές -σοκ και δέους- μ’ αυτές του φανταστικού ντον Κορλεόνε;

Πέρα από τις προφανείς προτάσεις – δηλαδή τη δημιουργία ενός κοινού μετώπου Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ, τη δημοσιοποίηση όλων των στοιχείων που διαθέτει η αμερικανική κυβέρνηση και ενοχοποιούν το καθεστώς Άσαντ για τη χημική επίθεση – o πρώην σύμβουλος του Ρίγκαν αλλά και βοηθός υπουργός Άμυνας στην κυβέρνηση Κλίντον έχει και μερικές πιο ενδιαφέρουσες και προκλητικές προτάσεις. Αυτές, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως παράλληλοι μοχλοί πίεσης με τις διπλωματικές συνομιλίες που οι Ρώσοι ευελπιστούν να ξεκινήσουν, ή συγχρόνως με τις περιορισμένες εναέριες επιθέσεις που έχει υποσχεθεί ο Ομπάμα.

Μεταξύ άλλων προτείνει: