RADAR: Ο ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ: ΓΙΒΡΑΛΤΑΡ

Πρώην υπουργού Ευρώπης της Βρετανίας επί πρωθυπουργίας του Τόνι Μπλερ.

Ο λιλιπούτειος τσακωμός για το Γιβραλτάρ, η έκταση του οποίου είναι η μισή της εκλογικής περιφέρειας του Ντέιβιντ Κάμερον, είναι το τέλειο παράδειγμα του πώς δεν πρέπει να διεξάγεται η διπλωματία.

Ο Κάμερον και ο Μαριάνο Ραχόι μοιάζουν περισσότερο από όσο ίσως θέλουν να παραδεχθούν. Είναι και οι δύο αδύναμοι ηγέτες πρώην μεγάλων αυτοκρατοριών, που δεν ελέγχουν πραγματικά τα κοινοβούλιά τους, είναι απηυδισμένοι με την Ε.Ε. και κυβερνούν ανήσυχες, μη αφομοιωμένες περιφέρειες, όπως η Καταλονία και η Σκωτία. Επιπλέον, και οι δύο αντιμετωπίζουν σκάνδαλα με τη χρηματοδότηση των κομμάτων τους, με τη διαφορά ότι ο Ραχόι δεν μπορεί να μετατρέψει τους χορηγούς του σε νομοθέτες για να εξαγοράσει τη σιωπή τους. Η βρετανική και η ισπανική οικονομία πλήττονται από σαπισμένα τραπεζικά συστήματα, που οδηγήθηκαν στην κατάρρευση ενώ αξιωματούχοι στο Λονδίνο και τη Μαδρίτη κοιμούνταν τον ύπνο του δικαίου.

Οι Ισπανοί και ο Βρετανοί τα πάνε μια χαρά. Εκατοντάδες χιλιάδες Βρετανοί έχουν μετακομίσει στην ηλιόλουστη νότια Ισπανία, Ισπανοί παίκτες έχουν παίξει κρίσιμο ρόλο στην επιτυχία αγγλικών ποδοσφαιρικών ομάδων και, σε αντίθεση με τις προκαταλήψεις κατά των Γάλλων και των Πολωνών, δεν υπάρχουν φαινόμενα ισπανοφοβίας στη Βρετανία.

Γιατί λοιπόν αυτή η παράλογη διαμάχη, δύο φαλακροί που πολεμούν για μία χτένα, όπως είχε πει ο Μπόρχες για τη σύρραξη στα Φόκλαντς;

Ο λόγος είναι ότι σχεδόν όλες οι πρωτοβουλίες της βρετανικής κυβέρνησης στην εξωτερική πολιτική από τον Μάιο του 2010 στοχεύουν στη δημιουργία εντυπώσεων, όχι στην ουσία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ατέλειωτοι καβγάδες για την Ευρώπη, που κατέληξαν στην προκήρυξη δημοψηφίσματος, οι οποίοι αφορούν εσωκομματικές ισορροπίες των Συντηρητικών, όχι τα πραγματικά συμφέροντα του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η Ισπανία πάσχει κι αυτή από έλλειψη συνέπειας στην εξωτερική της πολιτική, πέραν από τη συνεχή υπονόμευση της κληρονομιάς του Μιγκέλ Μορατίνος. Η Μαδρίτη εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει το Κοσσυφοπέδιο – ένα από τα μείζονα λάθη της εποχής Μορατίνος. Η επιμονή αυτή, έναντι της πολιτικής της Ε.Ε. και της στάσης πάνω από 100 κρατών-μελών του ΟΗΕ, είναι ανάξια ενός μεγάλου έθνους.

Η εξωτερική πολιτική απαιτεί επιμόρφωση της κοινής γνώμης. Αντ’ αυτού, η Βρετανία και η Ισπανία έχουν επιδοθεί σε μία σκληρή μάχη για τα πρωτοσέλιδα, με το Λονδίνο να στέλνει πολεμικά πλοία στην περιοχή και τη Μαδρίτη να μιλά για τη δημιουργία κοινού άξονα με την Αργεντινή κατά της Βρετανίας στον ΟΗΕ!

Η κοινή γνώμη πρέπει να επιμορφωθεί και σχετικά με το Γιβραλτάρ. Οχι -στην περίπτωση των Βρετανών- ώστε να εγκαταλείψουν το Γιβραλτάρ, κάτι που δεν είναι ούτε πιθανό, ούτε ιδιαίτερα επιθυμητό. Αλλά ώστε να υπάρξει μία αίσθηση του πώς μπορούν να αποφευχθούν εντάσεις στο μέλλον.

Της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΤΖΑΒΑΡΑ

(...) Οι αρχαίοι Ελληνες πίστευαν ότι στην Ιβηρική Χερσόνησο, στο σημερινό Γιβραλτάρ, βρίσκονταν οι Ηράκλειες στήλες και όριζαν εκεί την άκρη του κόσμου. Εξαιτίας ακριβώς της προνομιακής γεωγραφικής του θέσης (ενώνει τη Μεσόγειο Θάλασσα με τον Ατλαντικό Ωκεανό) και της στρατηγικής του σημασίας για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας, το Γιβραλτάρ αποτέλεσε για αιώνες την αιχμή του δόρατος για σειρά αντιπαραθέσεων.

Κατελήφθη στο παρελθόν από Αραβες και Ισπανούς για να περάσει από το 1704 στους Βρετανούς και να προσαρτηθεί αργότερα στην Αγγλία. Σήμερα αποτελεί υπερπόντιο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου και έχει περίπου 29.000 κατοίκους.

Διαθέτει αυτονομία διακυβέρνησης εκτός από την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, που καθορίζονται από τη βρετανική κυβέρνηση.

Πώς φθάσαμε στη νέα κρίση

Η διαμάχη για την κυριαρχία επί του συγκεκριμένου εδάφους βρισκόταν για αιώνες σε εξέλιξη με διάφορες αφορμές. Τα τελευταία χρόνια πήρε μορφή στη διένεξη για τα δικαιώματα αλίευσης στην περιοχή. Τόσο η Ισπανία όσο και το Γιβραλτάρ προβάλλουν δικαιοδοσία στα νερά ενώ και οι δύο επίσης καταγγέλλουν παραβιάσεις της «άλλης πλευράς» σε ό,τι θεωρούν δικά τους ύδατα.

Ο τελευταίος κύκλος άνοιξε τον Ιούλιο, αφότου το Γιβραλτάρ επιχείρησε να δημιουργήσει έναν τεχνητό ύφαλο για να ενισχύσει αυτό που θεωρεί δική του θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή.

Η Ισπανία στέκεται «απέναντι» και θεωρεί από την πλευρά της ότι οι ενέργειες έγιναν χωρίς την απαραίτητη άδεια, σε δικά της ύδατα, κατά παράβαση της περιβαλλοντικής της νομοθεσίας και με συνέπειες στην αλιεία της.

Σε αντίδραση, επέβαλε αυστηρότερους ελέγχους στα μεθοριακά σημεία διέλευσης με το Γιβραλτάρ, που είχαν ως αποτέλεσμα να σχηματιστούν τεράστιες ουρές από επισκέπτες που καθυστερούσαν δραματικά στην προσπάθειά τους να περάσουν στο δημοφιλή Βράχο.

Χαοτική κατάσταση δημιουργήθηκε το Σαββατοκύριακο 27-28 Ιουλίου και η βρετανική κυβέρνηση κάλεσε τον Ισπανό πρεσβευτή στο Λονδίνο και του επέδωσε διαμαρτυρία ενώ και ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Γουίλιαμ Χεγκ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισπανό ομόλογό του και του ζήτησε να παρέμβει.

Ομως η ισορροπία χάθηκε όταν ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Γκαρθία-Μαργκάγιο σε συνέντευξή του άφησε να εννοηθεί ότι η Μαδρίτη εξετάζει την επιβολή ακόμη αυστηρότερων διασυνοριακών περιορισμών.

Στις 5 Αυγούστου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι συνοριακοί έλεγχοι πρέπει να σέβονται τους νόμους της Ε.Ε. και να τηρείται η προβλεπόμενη αναλογία. Δύο μέρες αργότερα ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον δήλωσε ότι είχε μια «εποικοδομητική» συνομιλία με τον Ισπανό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι, αλλά η εξίσου χαώδης κατάσταση που επικράτησε το Σαββατοκύριακο 10-11 Αυγούστου εξάντλησε τη βρετανική υπομονή. Η Ντάουνινγκ Στριτ έκανε λόγο για «πολιτικά υποκινούμενες ενέργειες» και απείλησε με άνευ προηγουμένου νομική προσφυγή μέσω Ε.Ε.

Η ισπανική κυβέρνηση, πάλι, ανακοίνωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να παραπέμψει στο Συμβούλιο Ασφαλείας το θέμα και να ζητήσει τη στήριξη της Αργεντινής (που επίσης βρίσκεται σε διένεξη με τη Βρετανία για την υπόθεση των Φόκλαντς).

Αλιεία, το μόνο αγκάθι;