ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Υπάρχει θέμα αλλαγής συνόρων στα Βαλκάνια?

"Νεκρός όρος η Βόρεια Ήπειρος*", ζωντανός όρος η Μεγάλη Αλβανία, σε επίδειξη δύναμης και μάλιστα στην πλατεία Συντάγματος. Όπως στρώνει κανένας, κοιμάται.

*Ράμα pic.twitter.com/P51eEQwt5Z

— Rick Blaine (@Underwood_DC) November 29, 2024

 

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Η σύγκλιση της Ευρώπης βασίσθηκε στην επιθυμία, μεταπολεμικά, των κυρίαρχων κρατών να αποφύγουν έναν νέο, μεγάλο πόλεμο και στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν ένα κοινό οικονομικό, και αν προκύψει και πολιτικό, μέλλον.

Και τα δύο, και το οικονομικό και το πολιτικό μέλλον, προϋποθέτουν ότι τα κράτη και η Ένωση θα λειτουργήσουν σε περιβάλλον ασφάλειας άρα, μια υποτυπώδης αμυντική συγκρότηση ήταν επιβεβλημένη.

Από όλα αυτά εκείνο που προχώρησε ήταν το οικονομικό στοιχείο. Και ατμομηχανή σε αυτό ήταν η Γερμανία. Οικονομική σύγκλιση χωρίς κάποιες πολιτικές προϋποθέσεις είναι δύσκολη αν όχι αδύνατη. Το πολιτικό μέρος το ανέλαβε η Γαλλία και αυτός είναι ο περίφημος Γαλλογερμανικός άξονας.

Ο άξονας αυτός έχει υποστεί, ρωγμές και, μάλιστα, σοβαρές. Υπάρχει μια υποδόρια κρίση στις σχέσεις  των δύο αυτών χωρών και ο καθένας στον τομέα του δεν τα πηγαίνει καλά. Η Γαλλία δεν παράγει πολιτικές ιδέες και η Γερμανία περνά καθαυτή μια οικονομική κρίση. Άρα, το δημιούργημά τους, δηλαδή, αυτό που λέμε σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση, τρίζει.

Οι τριγμοί, κυρίως, οι οικονομικοί είναι σοβαροί.

Το γερμανικό πλεονέκτημα ήταν ότι παρήγαγε προϊόντα υψηλής αξίας σε ανταγωνιστικές τιμές και διαμόρφωνε πλεονάσματα τα οποία μπορούσε να διαχύσει, με το αζημίωτο, στην ευρωπαϊκή ομήγυρη. Επέλεγε, συνήθως, επιλογές υποδομών ή άλλων προγραμμάτων που στον ορατό ορίζοντα θα της επέστρεφαν τα χρήματα που θα κατέβαλε. Οι οδικές ή σιδηροδρομικές υποδομές ήταν και είναι μια τέτοια επιλογή.

Για ορισμένους, η ελληνική κρίση παρέδωσε στη Γερμανία όλες τις υποδομές που δημιουργήθηκαν με ευρωπαϊκά προγράμματα. Έχουν τρόπους να παίρνουν πίσω αυτά που δαπανούν.

Οι ρωγμές στον γαλλογερμανικό άξονα, οι ενδογενείς κρίσεις που περνούν οι δύο σημαντικότερες χώρες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και η αποδομητική, του διεθνούς συστήματος που δημιουργήθηκε μετά το 1990,  λειτουργία του τραμπισμού ως ιδεολογίας, δημιουργούν συνθήκες αποσταθεροποίησης της Ευρώπης.

Θα μπορέσουν να ανακάμψουν πολιτικά και οικονομικά Γερμανία και Γαλλία;

Τι θα γίνει αν τα πολιτικά κόμματα που αμφισβητούν τις κυρίαρχες επιλογές της μεταψυχροπολεμικής εποχής έχουν καθοριστική επιρροή στις πολιτικές κατευθύνσεις των χωρών τους; 

Όλη αυτή η δυναμική δημιουργεί τις προϋποθέσεις μετεωρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι επιπτώσεις αυτού του μετεωρισμού είναι, ήδη, αισθητές και θα γίνουν ακόμη εντονότερες για χώρες όπως η Ελλάδα η οποία στερείται έρματος. 

Τα αρκετά χρόνια που βρίσκεται στις συντελούμενες ευρωπαϊκές διεργασίες η Ελλάδα δεν μπόρεσε να αποκτήσει ούτε πλαίσιο προάσπισης της κυριαρχίας της, ούτε πολιτική ανάπτυξης. Επέλεξε το παιδιαριώδες, όλη η ανάπτυξη θα γίνεται στην Αθήνα και από εκεί θα διαχέεται στην ελληνική περιφέρεια. Βεβαίως, τίποτε δεν διαχέεται. Αυτό σε συνδυασμό με την καταστροφική επιλογή του Καλλικράτη ως μορφής διοικητικής οργάνωσης της χώρας, οδήγησαν στην σημερινή ερήμωση της περιφερειακής Ελλάδας.

Ήταν, και είναι, τόσο εμμονική η επιλογή αυτού του μοντέλου ανάπτυξης που ακόμη και στις περιπτώσεις που η Ελλάδα, ως χώρα, θα μπορούσε να ωφεληθεί από υποδομές και διεργασίες στα Βαλκάνια, μέσω ανάθεσης ενός ρόλου στη Θεσσαλονίκη, προτιμήθηκε και προτιμάται η αποχή της χώρας από τα έμμεσα οφέλη αφού στο επίκεντρο δεν βρίσκεται η Αθήνα. Για παράδειγμα, βεβαίως, είναι προτιμότερος ο άξονας Χ αλλά αν δεν μπορέσει να επιτευχθεί, ή, παράλληλα με αυτόν, γιατί δεν αναζητάται πως μπορεί να έχει οφέλη η χώρα από τον αναπόφευκτο άξονα 8 (Βουλγαρία, Σκόπια, Αλβανία, Ιταλία) με αξιοποίηση της Θεσσαλονίκης;

Το νέο μεταψυχροπολεμικό περιβάλλον άφηνε απέξω την Ελλάδα ως προς τις μεγάλες επιλογές του. Αντί να αξιοποιήσουν άλλες περιοχές της χώρας που γειτνίαζαν με τις διεθνείς επιλογές, οι ελληνικές κυβερνήσεις επεδίωξαν να προσαρμόσουν τα νέα δεδομένα με την Αθήνα.

Το αποτέλεσμα δεν ήταν, απλώς, δαπανηρό. Ήταν και ανεπιτυχές.

Η Ελλάδα κατασκευάζει δρόμους από κάθε περιοχή της χώρας που θα την συνδέει με την Αθήνα, ενώ τέτοιες δυνατότητες υπάρχουν, ήδη, αδιαφορώντας πως θα συνδέσει την χώρα με την βαλκανική και ευρωπαϊκή δυναμική. 

Η Γερμανία μπορεί να καταφέρει να ξεπεράσει την πολιτική της κρίση αλλά είναι, μάλλον, δύσκολο, να ξεπεράσει την οικονομική. Το γερμανικό οικονομικό θαύμα βασίσθηκε στην φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, την αμυντική κάλυψη από τις ΗΠΑ, την ενιαία αγορά και τα φθηνά μεταναστευτικά χέρια για τις προλεταριακές εργασίες ή τις εργασίες δεύτερης επιλογής. Τίποτε από αυτά σήμερα δεν συντρέχει. Και δεδομένων των διακηρύξεων της ιδεολογίας του τραμπισμού οι σχέσεις Ουάσιγκτον-Βερολίνου δεν προοιωνίζονται ρόδινες. Κυρίως, λόγω της διαφορετικής φιλοσοφίας των πολιτικών επιλογών αλλά και των αναγκαστικών, λόγω γεωπολιτικής, σχέσεων της Γερμανίας με τη Ρωσία.

Δεν υπάρχει, αυτήν την στιγμή συνολική εικόνα των επιδιώξεων του Τραμπ, αλλά τα προμηνύματα είναι μιας αναθεώρησης του μεταψυχροπολεμικού status quo.  Ποιο μπορεί να είναι το μέλλον της Ελλάδας σε μια τέτοια ρευστή Ευρώπη;

Για λόγους που έχουν να κάνουν, προφανώς, με τις επιλογές της δικής του πολιτικής στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, μιλώντας στη ρωσική δεξαμενή σκέψης Βαλντάϊ, είπε πως «η Ελλάδα θα έπρεπε κάποια στιγμή να σκεφθεί την επιστροφή στην δραχμή ή εν πάση περιπτώσει σε ένα εθνικό νόμισμα για να μπορέσει να αναπτυχθεί και να μην πέσει στους ώμους του λαού αυτή η προσπάθεια». Είναι συγκινητικό το ενδιαφέρον του κ Πούτιν για τον ελληνικό λαό αλλά και προφανής η επιθυμία του να αποδομήσει την ελάχιστα συνεκτική Ευρώπη.

Πάλι, εξαιτίας των γερμανικών επιλογών η Ευρώπη δεν μπόρεσε να εμβαθύνει τις σχέσεις των κρατών μελών της και επέλεξε τις συνεχείς διευρύνσεις για να έχει ευρύ πεδίο κινήσεων η γερμανική οικονομία. Αλλά, τώρα…

 

ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Σκόπια: Ο ταραχοποιός των Βαλκανίων

Σκόπια: Ημέρα της τουρκικής δημοκρατίας στο παλιό παζάρι https://t.co/e24DUfF0Jk μέσω @Valkaniko pic.twitter.com/ve20xWxi6f

— Βαλκανικό Περισκόπιο (@Valkaniko) October 30, 2024

 

Toυ ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1991, τα Σκόπια πραγματοποίησαν δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία τους και το 95,5% των συμμετεχόντων ψήφισε θετικά.

Τριάντα τρία χρόνια μετά, η γειτονική χώρα δεν έχει, ακόμη, ενηλικιωθεί. Το εν ου παικτοίς παιχνίδι ελέγχεται, ακόμη, αλλά ο κίνδυνος εκτροπής πάντα ελλοχεύει.

Τα σχετικά δημοσιεύματα με αφορμή την επέτειο ανέφεραν δύο ημερομηνίες ως σημαντικές.

Την αλβανική εξέγερση το 2001 που οδήγησε στη Συμφωνία της Αχρίδας με την οποία οι Αλβανοί των Σκοπίων απέκτησαν δικαιώματα συνιστώντος κράτους και τη Συμφωνία των Πρεσπών με την οποία, υποτίθεται, ότι λύθηκε η διαφορά περί της ονομασίας με την Ελλάδα.

Τα Σκόπια δεν άφησαν κανέναν γείτονά τους ανενόχλητο.

Εκτός από το αλβανικό στοιχείο με το οποίο σήμερα συμβιούν και την Ελλάδα με την οποία η διαφορά χρονολογείται σε βάθος ιστορικού χρόνου, άρχισαν να συγκρούονται και με την Βουλγαρία. Και όλα αυτά ενώ θέλουν να γίνουν μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία τα κράτη μέλη υποτίθεται ότι ενώνονται με κοινούς, ειρηνικούς σκοπούς. Και η είσοδός τους στην Ένωση εξαρτάται και από τη Σόφια και από την Αθήνα.

Κάτω από την επιφάνεια του δήθεν κοσμοπολιτισμού τους διατηρείται τεχνητά μια εθνικιστική έξαρση που έχει μεν τη βάση της στην ταυτότητα που διεκδικούν αλλά η ταυτότητα είναι το μέσον για τους διαχειριστές της εξουσίας.

Ο στόχος είναι οι πολιτικές επιδιώξεις μιας κομματικής ομάδας, του VMRO εν προκειμένω, του οποίου ο σύγχρονος ιδεολογικός ινστρούχτορας Νίκολα Γκρούεφσκι, βρήκε άσυλο στην Ουγγαρία καθώς εκκρεμούν εναντίον του εντάλματα στη χώρα του.

Η Ελλάδα σε βάρος των δικών της συμφερόντων τους παραχώρησε τη μακεδονική ταυτότητα και τη μακεδονική γλώσσα αλλά η βουλιμία τους δεν ικανοποιείται.

Και το ερώτημα είναι γιατί;

Ποιος ο λόγος που η σημερινή κυβέρνηση εγείρει και πάλι θέμα ονομασίας;

Πολλούς συμφέρει να υπάρχουν διαφορές στην περιοχή και να τις διεγείρουν όταν έχουν συμφέρον.

Τα Σκόπια προσφέρονται για τον ρόλο του agent provocateur.

Ταραχοποιός της βαλκανικής γειτονιάς κρατούν ανοικτές εθνικιστικές πληγές που έχουν τις ρίζες τους δεκαετίες πίσω, ως μέσο πολιτικής χειραγώγησης της κοινωνίας τους η οποία δεν κατάφερε να ορθοποδήσει οικονομικά τα 33 αυτά χρόνια ανεξάρτητου βίου.

Μαθητές του τουρκικού οθωμανισμού εγείρουν ζητήματα με σκοπό να εκβιάσουν την ΕΕ για την ένταξή τους λησμονώντας ότι το μέγεθος και η γεωπολιτική θέση έχουν σημασία για την αποτελεσματικότητα του εκβιασμού.

Έχουν την αίσθηση πως παίζοντας και το ουγγρικό χαρτί με τη Ρωσία και την Κίνα θα πετύχουν καλύτερα τον στόχο τους. Η Κίνα, τελικά, είναι που δάνεισε 500 εκατομμύρια ευρώ στα Σκόπια μέσω Ουγγαρίας. Το ερώτημα είναι γιατί;

Πέραν του πολιτικού παιχνιδιού σε εθνικιστική βάση τα Σκόπια προκαλούν και με τον ακραίο πολιτικό λόγο τους και την ακραία συμπεριφορά τους.

Η πρόεδρος της χώρας Γκορτνάνα Σιλιάνοφσκα Ντάβκοβα θέλησε να επισκεφθεί τη Σόφια για να παρακολουθήσει την παράσταση Nabucco από τη «Μακεδονική Όπερα και Μπαλέτο» έλεγε η είδηση. Αλλά η πρόεδρος είχε και άλλες στοχεύσεις. Ήθελε να δει τον Βούλγαρο ομόλογό της Ρούμεν Ράντεφ σε μια άτυπη συνάντηση. Άγνωστο τι επεδίωκε με τη συνάντηση. Θέλησε να συζητήσει μαζί του πολιτικά ζητήματα ως δύο λαοί με κοινές ρίζες ή επειδή το κύρος της προέδρου επέβαλε μια τέτοια συνάντηση.

Στην αναμνηστική φωτογραφία από τη συνάντηση διακρινόταν, μόνο, η σημαία της Βουλγαρίας. Προφανώς, με βάση τη διαμάχη των δύο χωρών που συνεχίζεται, στα Σκόπια δημοσιογράφοι και δημοσιολογούντες εξέλαβαν το γεγονός ως πρόκληση. Ο πόλεμος της σημαίας απασχόλησε τις δύο χώρες τις τελευταίες εβδομάδες.

Το γραφείο της κ. Σιλιάνοφσκα ζήτησε εξηγήσεις από την βουλγαρική πλευρά αλλά η Σόφια εξεπλάγη. Γιατί να τοποθετηθεί σημαία αφού η συνάντηση δεν είχε επίσημο χαρακτήρα, ήταν η απορία που διατυπώθηκε στην βουλγαρική πρωτεύουσα.

Μπορεί η Συνταγματολόγος κ. Σιλιάνοφσκα να αγνοούσε το στοιχείο αυτό του πρωτοκόλλου;

Η λογική λέει όχι. Και αν το αγνοούσε θα της το έκανε γνωστό ο διπλωματικός σύμβουλός της.

Προς τι, λοιπόν, όλη αυτή η φασαρία; Μήπως προς επιβεβαίωση του ρόλου του προβοκάτορα;

Η υπόθεση έχει και συνέχεια:

Ο Βούλγαρος πρέσβης στα Σκόπια εκλήθη στο υπουργείο εξωτερικών για να του επιδοθεί νότα διαμαρτυρίας αλλά αρνήθηκε να την παραλάβει.

Και εκεί που θα νόμιζε κανείς ότι το θέμα θα τελείωνε, να και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης των Σκοπίων Αλεξάνταρ Νικολόσκι, να κάνει δηλώσεις εκτός κάθε πολιτικής, κρατικής και όποιας άλλης ευπρέπειας.

Τι είπε, όπως παρέθεσε αυτολεξεί τις δηλώσεις του, ο επικεφαλής του βουλγαρικού κόμματος «Υπάρχει τέτοιος λαός», Σλάβι Τριφόνοφ, «Αλλά επειδή ο οικοδεσπότης προφανώς δεν είναι πολιτισμένος, αν θέλουν, ας στείλουν ένα σημείωμα διαμαρτυρίας σε αυτό που λέω: ο οικοδεσπότης δεν είναι ούτε πολιτισμένος, ούτε αξιοπρεπής, ούτε σεβαστός, οπότε η κατάσταση είναι αυτή που είναι. Πιο άθλιοι από αυτούς είναι μόνο εκείνοι οι υπηρέτες στη χώρα μας που υπέγραψαν ότι ο “μακεδονικός” και ο βουλγαρικός λαός έχουν κοινή ιστορία, την οποία δεν έχουν. Οι ίδιοι που συμφώνησαν με την υπογραφή τους ότι η “μακεδονική” γλώσσα είναι διάλεκτος της βουλγαρικής και ότι δεν θα μπούμε ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση αν δεν αναγνωρίσουμε ότι είμαστε Βούλγαροι και έχουμε βουλγαρικές ρίζες, τώρα μιλάνε για πατριωτισμό»…

Προφανής η στόχευση του Νικολόσκι στο εσωτερικό.

Αλλά και ο Σλάβι Τριφόνοφ δεν έμεινε πίσω σε ποιότητα βαλκανικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Είπε: «Κοίτα κάτι, Νικολόσκι. Μπορώ να είμαι πολύ αγενής, μπορεί να είμαι ακόμη και χυδαίος. Πρώτον, γιατί μπορώ. Και δεύτερον, γιατί έχω λόγο, αλλά θα είμαι ευγενικός και θα σου πω το εξής: “Υπάρχεις γιατί η Βουλγαρία υπάρχει από το 1300. Μιλάτε γιατί η βουλγαρική γλώσσα υπάρχει εδώ και 1162 χρόνια.

»Και κάποιος σαν εσάς μπορεί να είναι αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, γιατί άνθρωποι σαν εμένα, αντί να κάνουν αυτό που νιώθουν και θέλουν, είναι καλοσυνάτοι, σχετικά πράοι και σέβονται τους κανόνες και τους νόμους της ΕΕ. Δεν είμαστε μίζεροι – εσύ είσαι μίζερος! Και οι Βούλγαροι στη Βόρεια Μακεδονία δεν είναι υπηρέτες, αλλά εσείς είστε υπηρέτες – υποθέτω των Σέρβων [σ.σ. άλλη αντιπαράθεση αυτή]. Ο μόνος σωστός τρόπος δράσης σε αυτή την κατάσταση είναι η ανάκληση του πρέσβη της Βόρειας Μακεδονίας στη χώρα μας το συντομότερο δυνατό».

Και σε αυτό το ωραίο βαλκανικό τοπίο, ο απερχόμενος Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Διεύρυνση Όλιβερ Βαρχέλι δηλώνει ότι «στόχος της ΕΕ είναι να πραγματοποιήσει μια διακυβερνητική διάσκεψη με τη Βόρεια Μακεδονία, την Αλβανία και τη Σερβία τους επόμενους μήνες».

Και ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας Χρίστιαν Μιτσκόσκι να δηλώνει σε συνέντευξή του πως θέλει να επαναφέρει το όνομα Δημοκρατία της Μακεδονίας για τη χώρα του και να ζητά ιδέες από τους πολίτες για το πώς.

Τα Βαλκάνια ...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΕΘΝΙΚΑ ΞΕΦΤΙΛΙΚΙΑ: Κατ ευθείαν στον τοίχο!

 

Του Παντελή Σαββίδη
 

Ένα θέμα που αναδεικνύει η “Καθημερινή” ενισχύει την επίμονη θέση μου πως αν η Αθήνα δεν αλλάξει την νοοτροπία της η Ελλάδα δεν ‘εχει μέλλον. Θα περιοριστεί στον παρακμιακό άξονα Αθήνα-Μύκονος και θα καταρρεύσει.

Το θέμα που προβάλλει η “Καθημερινή” λέει πως ενώ υπήρξε συνεννόηση η Βουλγαρία να προμηθεύεται φυσικό αέριο απο έναν κάθετο του TAP αγωγό, τελευταία στράφηκε προς την Τουρκία για να προμηθεύεται απο τον Turkish Stream αέριο το οποίο μπορεί να είναι και ρωσικό, μετονομαζόμενο σε τουρκικό.

Υποτίθεται όλη αυτή η επιχείρηση συντελείται στο πλαίσιο των εθνικών RepowerEU για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και εάν εγκριθεί τότε δεν υπάρχουν περιθώρια αναστροφής της κατάστασης.

Η Αθήνα είναι εκνευρισμένη και με την Σόφια και με τις Βρυξέλλες, επειδή ούτε η Ε.Ε. κάνει κάτι να την βοηθήσει.

Είναι καλομαθημένοι στην ελληνική πρωτεύουσα και νομίζουν πως τον “αθηναϊσμό” τους ως ιδεολογία, επειδή μπορούν να τον επιβάλλουν στην εσωτερική αποικία τους, έχουν την δυνατότητα να τον επιβάλλουν και στο εξωτερικό. 

Κούνια που τους κούναγε…

Ας το συνειδητοποιήσουμε όλοι. Ηγεσία και λαός. Το σύστημα όπως λειτουργεί σήμερα μας οδηγεί στον γκρεμό. Πρέπει να αλλάξει. Πρέπει να αλλάξει και η αντίληψη του κεντρικού κράτους για τον ρόλο του και η νοοτροπία των συνιστωσών του, οικονομικών, πολιτικών και πνευματικών.

Τα Βαλκάνια είναι πνεύμονας της χώρας θέλουν δεν θέλουν στην Αθήνα. Και τα Βαλκάνια δεν μπορούν να τα διαχειρισθούν απο το Σύνταγμα. Το πρώτο που πρέπει να κάνουν είναι να μεταφέρουν το Βαλκανικό Τμήμα του υπουργείου εξωτερικών στην Θεσσαλονίκη. Και να καταστήσουν την πόλη έναν απο τους βαλκανικούς πόλους. Τα περί πρωτευουσας των Βαλκανίων και άλλα παρόμοια ας τα λένε στα στάδια των ομάδων τους. Εδώ δεν περνάνε.

Αντί να ενισχύσουν την κρατική και διπλωματική παρουσία στην πόλη αποδυναμώνουν και το μικρό τμήμα του υπουργείου εξωτερικών που λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη.

Ο μόνος ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η Αθήνα στα Βαλκάνια σήμερα είναι να καταστεί θεραπαινίδα της Τουρκίας. Προς τα εκεί βαδίζει. Αυτό μπορεί και αυτό θέλει. Το προτιμά να είναι η Αθήνα θεραπαινίδα της Άγκυρας παρά να δώσει μια δυναμική σε μια άλλη πόλη της Ελλάδας.

Το ρεπορτάζ της Καθημερινής καταλήγει: “Αυτό που απασχολεί πλέον είναι κατά πόσο η στροφή της Βουλγαρίας προς την Τουρκία θα καταστήσει ανενεργές κι άλλες υποδομές της χώρας και θα την περιθωριοποιήσει γεωπολιτικά”.
 

Σας φαίνονται παράξενα; 

Κάποια στιγμή...

 

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΗΛΙΘΙΟΙ - ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΘΑΡΜΑΤΑ - ΔΙΕΘΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Θα εκραγεί το ηφαίστειο του Κοσόβου;

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ

Του ΓΙΑΝΝΗ ΣΙΔΕΡΗ

Όλα τα είχαμε στην Ευρώπη, ένας νέος πόλεμος  στα Βαλκάνια μας έλειπε - που θα είναι η χαρά της Μόσχας και του Πεκίνου.

Σε κατάσταση ενισχυμένης ετοιμότητας βρίσκεται από προχθές ο σερβικός στρατός. Οι αφορμές γράφτηκαν χθες στο liberal, αλλά οι αιτίες είναι ο στόχος της πλήρους ανεξαρτησίας του βορείου Κοσόβου, και της ενσωμάτωσής του στο κρατίδιο, τη στιγμή που αυτό είναι μερικώς αναγνωρισμένο, και το βόρειο τμήμα του αποτελεί αυτόνομη επαρχία.

Φυσικά και στη συγκεκριμένη περίπτωση ο δυτικός στραβισμός είχε το αναμενόμενο ατυχές αποτέλεσμα. Το «ανεξάρτητο» Κόσοβο αναγνωρίστηκε από κάποιες χώρες μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ (το επιχαλκωμένο άγαλμα του Μπιλ Κλίντον στο κέντρο της Πρίστινα  καταδεικνύει ποιον θεωρούν «ελευθερωτή» τους), το Ηνωμένο Βασίλειο, τους τρεις μεγάλους της Ε.Ε. (Γερμανία, Ιταλία  και Γαλλία). Από τα υπόλοιπα κράτη του ΟΗΕ μόνο τα μισά το έχουν αναγνωρίσει.

Το Κόσοβο είναι ένα υβρίδιο κράτους εντός ενός άλλου κράτους, του Σερβικού. Η περίπτωσή του αποτέλεσε και επιχείρημα που χρησιμοποίησε ο Πούτιν για τη Γεωργία. Και φυσικά είναι λογικό τώρα η Μόσχα να παρεμβαίνει υπέρ της Σερβίας για να δημιουργήσει προβλήματα αποσταθεροποίησης στη Βαλκανική. Αλλά χειρών αδίκων ήρξαντο οι Δυτικοί με πρωταγωνιστές τους Αμερικανούς που ενεθάρρυναν τη λαθρόβια ανεξαρτησία του. Δημιούργησαν ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα που γίνεται θρυαλλίδα συγκρούσεων (και άλλων συγκρούσεων) στην Ευρώπη.  

Το πρόβλημα μας αφορά άμεσα, αλλά δεν είναι μόνο «τοπικό».

Εάν υπάρξει επέμβαση της Σερβίας για να αποφευχθεί ένας ακόμη ακρωτηριασμός της (ή υπό την αιτιολογία να προστατεύσει τους Σέρβους της επαρχίας), τι θα κάνει η Ε.Ε.;  

Θα επιβάλει κυρώσεις τύπου Ρωσίας στη Σερβία; 

Το ΝΑΤΟ τι; 

Θα κηρύξει πόλεμο στη Σερβία, και η Ελλάδα θα μετάσχει υπέρ της ενσωμάτωσης του βορείου τμήματος ενός κράτους που δεν το έχει αναγνωρίσει;

Τι θα κάνουν οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Γαλλία, καθώς μια ανάφλεξη στο Κόσοβο ενδεχομένως θα ενεργοποιήσει και το ρήγμα της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, η οποία ήδη φυτοζωεί, ενώ οι εκεί Σέρβοι έχουν αποχωρήσει από τις δομές της;  

Και πόσο μια ανεκτικότητα ενσωμάτωσης του βόρειου τμήματος (περιοχή Μητροβίτσα) δεν θα στείλει την Σερβία περεταίρω στην αγκαλιά της Μόσχας και του Πεκίνου;

Όπως γράψαμε και παλιότερα, υπάρχουν δύο απόψεις στο θέμα του Κοσόβου: 

Η αφελής του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού και κάποιων αριστερών νέας κοπής, που βλέπει στην κίνηση του Κοσόβου το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. Ξεχνούν ότι εδώ είναι Μπαλκάνια και αυτά έχουν κοστίσει αίμα και εχθρότητα αιώνων. Και το αίμα έχει μνήμη.

Και από την άλλη η επιφυλακτική εκείνων που έχουν παρόμοια εθνικά προβλήματα και γνωρίζουν ότι αυτά μεταλλάσσονται σε πληγές αιμάσσουσες. Μεταξύ τους και η Ελλάδα. 

'Εχει μεν ψηφίσει αιτήματα του Κοσόβου για ένταξη σε διεθνείς οργανισμούς όπως το  ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ συμμετέχει και στη μη στρατιωτική αποστολή της ΕΕ – EULEX,  όπως και στην αποστολή του ΝΑΤΟ KFOR.

Ωστόσο η χώρα μας δεν το έχει αναγνωρίσει (παρά τις πιέσεις που της ασκούνται). Και αυτό δεν οφείλεται στη μυθολογημένη «φιλία» μας με τη Σερβία. Η αναγνώριση θα δημιουργούσε προηγούμενο και θα ήταν αντίστοιχη με αναγνώριση του  ψευδοκράτους της Βόρειας Κύπρου. Οι δύο περιπτώσεις δεν είχαν την ίδια αφετηρία (η μία είναι αποτέλεσμα εισβολής, ή άλλη διάθεση απόσχισης), αλλά στην ουσία το αποτέλεσμά τους είναι το ίδιο επικίνδυνο: Ακρωτηριασμός υπαρχουσών κρατικών  οντοτήτων (μια τέτοια αναγνώριση ενδεχομένως θα αποτελούσε μήτρα και για εκκόλαψη μελλοντικών προβλημάτων και στη Θράκη).

Ακριβώς για να μη δημιουργηθεί προηγούμενο, δεν το αναγνωρίζουν επίσης η Ισπανία (με το γνωστό πρόβλημα της Καταλωνίας), η Ρουμανία (αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα με την Ουγγρική μειονότητα), η Σλοβακία (παρόμοια προβλήματα Ουγγρικής μειονότητας), η Κίνα λόγω Ταιβάν (αλλά το αναγνωρίζει η ίδια η Ταιβάν), και φυσικά η Κύπρος.  

Η προσπάθεια πλήρους ενσωμάτωσης της αυτόνομης επαρχίας συνδέεται και...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η χρήση της ελληνικής ισχύος στα Βαλκάνια.

Toυ ΜΙΧΑΛΗ ΤΣΙΝΤΣΙΝΗ

Η Ελλάδα δεν έχει εύκολους γείτονες. Ή τουλάχιστον αυτό προβλέπει το εθνικό δόγμα του αναδελφισμού. Αλλά η καλή γειτονία θέλει δύο. Και στο δικό της μέρος, στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, η Ελλάδα παρασυρόταν από τα παρωχημένα σύνδρομα των γειτόνων της, αντί να τους καθοδηγεί με υπόδειγμα το δικό της δυτικό πεπρωμένο.

Δεν αναγνωριζόταν πάντοτε ομόφωνα στο εσωτερικό ότι το εθνικό συμφέρον ταυτίζεται με την αποβαλκανοποίηση των Βαλκανίων – με την απαλλαγή τους από τους αλυτρωτισμούς και τους αιματηρούς μεγαλοϊδεατισμούς του εικοστού αιώνα και τη μετατροπή τους σε «κανονικό» μέρος της Ευρώπης. Σήμερα όμως η ελληνική συμβολή στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό (όπως λέγεται ευφημιστικά η αποβαλκανοποίηση) των γειτόνων μπορεί πλέον να θεωρείται κεκτημένο της εξωτερικής πολιτικής.

Βλέποντας κανείς τη σύνοδο των Τιράνων –με τους Ευρωπαίους ηγέτες να παρακολουθούν όρθιοι και αμήχανοι το φολκλορικό θέαμα που τους είχε ετοιμάσει ο Ράμα– θα διακινδύνευε την υπερβολή ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική για την Αλβανία εκφράζει περισσότερο τις προσδοκίες της πλειοψηφίας των Αλβανών, απ’ ό,τι η εξωτερική πολιτική των Τιράνων. Η αλβανική κοινωνία –το δυναμικότερο κομμάτι της οποίας εδώ και τρεις δεκαετίες έχει διασπαρεί στην ευρωπαϊκή Δύση– φαίνεται να είναι πιο αποφασιστικά προσανατολισμένη προς ένα ευρωπαϊκό μέλλον, απ’ ό,τι η ηγεσία της· απ’ ό,τι ο επαμφοτερίζων πρωθυπουργός με τις παρδαλές γραβάτες που δίνει συχνά την εντύπωση ότι έλκεται εξίσου από την Τουρκία.
 

Οι εθνικισμοί δεν εξαφανίζονται μόνο με διπλωματικές αβρότητες. Δεν αρκεί ο συμβολισμός της διενέργειας μιας ευρωπαϊκής συνόδου στην πρωτεύουσα ενός κράτους που μέχρι πρόσφατα λογιζόταν failed state, για να το ρυμουλκήσει προς την Ευρώπη. Ισως γι’ αυτό –για να μην τροφοδοτήσει καχυποψίες, που θα παρέβλαπταν τους απτούς διπλωματικούς της στόχους– η ελληνική πλευρά αξιοποίησε τη μετεωρολογική συγκυρία για να αναβάλει την πρωθυπουργική επίσκεψη στη μειονότητα. Ο στόχος της σύναψης συνυποσχετικού με τα Τίρανα για προσφυγή στη Χάγη –που θα είναι ένα ακόμη ειρηνικό προηγούμενο διευθέτησης των θαλασσίων ζωνών– έχει προτεραιότητα έναντι της συμβολικής αξίας που θα είχε η επίσκεψη Μητσοτάκη.

Εχει νόημα να φέρεσαι εσύ διπλωματικά, όταν η άλλη πλευρά δηλώνει με όλους τους τρόπους ότι είναι ανεπίδεκτη συνεννόησης;  

Οταν δηλητηριάζει το κλίμα ακόμη και με εντελώς αχρείαστες προσβολές – όπως αυτή που εκσφενδόνισε ο Ράμα για το πώς μπήκε η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ενωση;

Εχει πάντως νόημα...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η Ε.Ε. και το «ρήγμα»των Βαλκανίων

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ

Οι ηγέτες της Ε.Ε. και των Δυτικών Βαλκανίων συναντώνται στις 6 Δεκεμβρίου στα Τίρανα για να συζητήσουν το μέλλον της περιοχής, σε μια περίοδο που οι δραματικές εξελίξεις στην Ουκρανία απειλούν να ενεργοποιήσουν (και) το βαλκανικό ρήγμα.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα βρεθούν, για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα του πολέμου, στο ευάλωτο βαλκανικό «πεδίο», και θα επιχειρήσουν να συντονίσουν το πολιτικό «ρολόι» της διεύρυνσης με το αυξανόμενο φιλοευρωπαϊκό αίσθημα των κοινωνιών.

Η βάρβαρη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η εντεινόμενη επιθετικότητα του δεσποτικού αναθεωρητισμού έδειξαν στις βαλκανικές κοινωνίες, και σε κάποιους εκ των ηγετών τους, τι μπορεί να τους προσφέρουν η Ρωσία αλλά και ο Ερντογάν, ο οποίος διεκδικεί ρόλο ισχυρού παίκτη στην αυλή τους, και τι η Ευρώπη.

Το momentum είναι ευνοϊκό και η πολιτική ηγεσία της Ε.Ε. θα πρέπει να το εκμεταλλευτεί για να επαναδιατυπώσει στο υψηλότερο επίπεδο τη βούλησή της να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης στους κόλπους της των εν αναμονή υποψήφιων χωρών.

«Αυτή είναι η ώρα της αλήθειας για τα Δυτικά Βαλκάνια», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Ε.Ε. Μαργαρίτης Σχοινάς και κάλεσε, εμμέσως, τους ηγέτες να προσέλθουν άπαντες στη διάσκεψη ώστε να εκπέμψουν ένα ηχηρό μήνυμα στους λαούς της Βαλκανικής ότι είναι δίπλα τους στις δύσκολες τούτες ώρες.

Εχει απόλυτο δίκιο. Πιθανές απουσίες, ειδικά κάποιων ισχυρών, όπως του καγκελαρίου Σολτς, του προέδρου Μακρόν ή και των δύο, θα οδηγήσουν σε μια υποβαθμισμένη σύνοδο που θα εκπέμψει αδύναμα μηνύματα.

Περιθώρια για άλλα χτυπήματα στην πλάτη δεν υπάρχουν. Φτάνει πια με τα μπρος – πίσω.  

Στην «πίσω αυλή» της Ευρώπης, τη Βαλκανική δηλαδή, υπάρχει γεωπολιτικό διακύβευμα: δύο επικίνδυνες φωτιές, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και στο Κόσοβο, σιγοκαίνε και εύκολα μπορεί υποδαυλιζόμενες να ανάψουν και να προκαλέσουν ανάφλεξη στην ανατολική ακτή της Αδριατικής.  

Οι λαοί των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να αισθανθούν την ευρωπαϊκή ομπρέλα προστασίας να υψώνεται πάνω τους τόσο με την ειλικρινή επαναδιατύπωση, στο υψηλότερο επίπεδο, της βούλησης για επιτάχυνση των ενταξιακών διαδικασιών, όσο και με, κυρίως, την άμεση και πρακτική βοήθεια στην κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών για να βγάλουν τον χειμώνα. 

Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η δύναμη της ανάγκης: Ενεργειακή ασφάλεια και Δυτικά Βαλκάνια

 Της Engiellushe Morina / ecfr.eu

Μια ενεργειακή κρίση διαφαίνεται στα Δυτικά Βαλκάνια. Καθώς οι ηγέτες της ΕΕ προσπαθούν να διατηρήσουν τα ενεργειακά αποθέματα για το επόμενο διάστημα, τουλάχιστον δύο χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η Βόρεια Μακεδονία και το Κόσσοβο, θα κηρύξουν κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης , λόγω των ελλείψεων που αναμένονται στους πιο ψυχρούς μήνες.

Η πανδημία προκάλεσε μεγάλη οικονομική κρίση στην περιοχή. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΑΕΠ των χωρών στα Δ. Βαλκάνια συρρικνώθηκε κατά ,2% το 2020 προτού ανακάμψει στο 7,4% το 2021. Ωστόσο, η παγκόσμια αύξηση των τιμών της ενέργειας απειλεί την περιοχή με μια νέα σειρά οικονομικών προκλήσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι φορείς χάραξης πολιτικής που εργάζονται για την πράσινη ατζέντα της Κομισιόν για τα Δυτικά Βαλκάνια, θα πρέπει να συμβιβάσουν τις αυξημένες τιμές και την ενεργειακή ασφάλεια, με τον στόχο της περιβαλλοντικής προστασίας. Αυτό θα απαιτήσει ισχυρή και συντονισμένη δράση από κυβερνήσεις στην περιοχή, μαζί με μια μεγάλη υποστήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωσης.

Για να γίνουν ενεργειακά ασφαλή τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, θα χρειαστεί να στραφούν προς την ΕΕ και να τηρήσουν τους κανονισμούς και τις πολιτικές της Ένωσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά στην πράσινη ατζέντα, κεντρικό σημείο της οποίας είναι η μετάβαση στις ΑΠΕ.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων θα πρέπει επίσης να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού ενέργειας. Για να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να συνεργαστούν με την ΕΕ για τη διαμόρφωση καινοτομιών και συγκεκριμένων ανά χώρα προσεγγίσεων στην πράσινη μετάβαση –υποστηριζόμενες από την πολιτική βούληση και τη θεσμική υποστήριξη. Μάλιστα, με την υπογραφή της Διακήρυξης της Σόφιας, έχουν ήδη δεσμευτεί να το κάνουν.

Τα περισσότερα κράτη στα Δυτικά Βαλκάνια εξαρτώνται κυρίως στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα για να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες. Η χρήση αυτών των εγκαταστάσεων θέτει σε κίνδυνο την ικανότητά τους να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις που περιγράφονται στην ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία –μία από τις οποίες είναι η μείωση των εκπομπών άνθρακα κατά 55% (σε σχέση με τα επίπεδα του 1990) έως το 2030. Παρόλα αυτά, δεδομένης της άμεσης πίεσης της ενεργειακής κρίσης, αυτές οι χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν να καίνε άνθρακα βραχυπρόθεσμα. Πραγματικά, η Βόρεια Μακεδονία και το Κόσσοβο έχουν ήδη ανακοινώσει ότι θα καθυστερήσουν τα σχέδια για σταδιακή κατάργηση των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής τους με καύση άνθρακα τα επόμενα χρόνια.

Για να επιβιώσουν από την ενεργειακή κρίση, τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων θα χρειαστεί επίσης να βελτιώσουν τη συνεργασία τους το ένα με το άλλο, μέσα στο πλαίσιο της διαδικασίας του Βερολίνου. Θα μπορούσαν να το κάνουν προετοιμάζοντας κοινές επενδυτικές προτάσεις στην ανανεώσιμη ενέργεια και την ενσωμάτωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου.

Το έγγραφο REPowerEU της Κομισιόν περιγράφει ένα σχέδιο 300 δισ. ευρώ για μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα κατά τα δύο τρίτα, έως το τέλος του 2022 και για να μην εισάγεται καθόλου ρωσική ενέργεια μέχρι το τέλος του 2030. Αυτή η στρατηγική σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή στην προσέγγιση της Ένωσης στα ενεργειακά ζητήματα. Θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στον ενεργειακό τομέα των Βαλκανίων. Το σχέδιο επικεντρώνεται στην επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και στη διαφοροποίηση της προσφοράς μέσω επενδύσεων σε τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου και άλλες υποδομές φυσικού αερίου.

Ως εκ τούτου, τα Βαλκάνια θα μπορούσαν να γίνουν ένας σημαντικός διάδρομος μεταφοράς για τις ενεργειακές προμήθειες της Ευρώπης –ιδιαίτερα το φυσικό αέριο- μεσοπρόθεσμα. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθινό για διάφορους αγωγούς αερίου που θα μπορούσαν να συνδέουν τα μέλη της ΕΕ με χώρες της Κασπίας όπως το Αζερμπαϊτζάν και για τη διασύνδεση Ελλάδας-Βουλγαρίας . Υπάρχει επίσης προγραμματισμένος σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη, ο οποίος θα συνδέεται με τον αγωγό Trans Adriatic και ο οποίος θα γίνει λειτουργικός το 2023.

Ο επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Josep Borrell Και ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμαν, έχουν σωστά υποστηρίξει ότι "καθώς επιταχύνουμε τη μετάβαση από μια οικονομία βασισμένη στους υδρογονάνθρακες σε μια βιώσιμη οικονομία που βασίζεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν μπορούμε να είμαστε τυφλοί στις γεωπολιτικές επιδράσεις". Τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων έχουν μικρές ενεργειακές αγορές. Αλλά εξαιτίας της εγγύτητάς τους με την ΕΕ, μπορούν να είναι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει να τερματίσει το μονοπώλιο φυσικού αερίου της Ρωσίας στα Δυτικά Βαλκάνια –παρά τον σχετικά μικρό ρόλο που διαδραματίζει το φυσικό αέριο στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.

Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Το Κοσσυφοπέδιο επικίνδυνη θρυαλλίδα της βαλκανικής ειρήνης

 

Toυ ΓΙΑΝΝΗ ΣΙΔΕΡΗ

Το επιχαλκωμένο άγαλμα του Μπιλ Κλίντον που στήθηκε στο κέντρο της Πρίστινας, και το οποίο κρατάει στο δεξί του χέρι το διάταγμα με το οποίο ενέκρινε τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς του 1999, είναι η εικαστική απεικόνιση της γενεσιουργού αιτίας των προβλημάτων που συνεχίζονται στο Κοσσυφοπέδιο, και που προχθές αναζωπυρώθηκαν, με αφορμή την αντικατάσταση των πινακίδων στα αυτοκίνητα των Σέρβων με κοσοβάρικες.

Προς το παρόν η κατάσταση αποκλιμακώθηκε με τη παρέμβαση των ΗΠΑ, αλλά ο Σεπτέμβριος είναι κοντά και ενδεχομένως θα αναζωπυρωθούν. Επί προσθέτως αποφασίστηκε να μην γίνονται αποδεκτά τα σερβικά δελτία ταυτότητας στις συνοριακές διαβάσεις, και στους κατόχους τους να παρέχεται προσωρινό έγγραφο για την είσοδο στο Κόσοβο με διάρκεια παραμονής 90 ημερών. Γνώριζαν φυσικά ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις, και προφανώς σε αυτές ευελπιστούσαν προκειμένου να πυροδοτήσουν στρατιωτικές αντιδράσεις.

Υπάρχουν δύο όψεις στο θέμα του Κοσόβου: 

Η αφελής του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού, ο οποίος τα προβλήματα μεταξύ των εθνικών ομάδων των Βαλκανίων τα ατενίζει με ψευδαίσθηση, νομίζοντας ότι πρόκειται για την πολιτισμένη διαμάχη μεταξύ Βαλλόνων και Φλαμανδών στο Βέλγιο. Ξεχνούν ότι στη βαλκανική αυτά κόστισαν αίμα και εχθρότητα αιώνων. Και το αίμα έχει μνήμη, τροφοδοτεί μίση, αναζωπυρώνει πάθη, θρέφει εθνικισμούς, εμποδίζει την εύκολη γειτονία.

Η άλλη όψη είναι αυτή των ηγέτιδων δυνάμεων. Το άγαλμα του Κλίντον δείχνει την αυθαίρετη έως ρατσιστική παρέμβαση στον κατακερματισμό των Βαλκανίων. Το ευρώ ως νόμισμα που υιοθέτησαν οι Κοσοβάροι χωρίς να ανήκουν στην ευρωζώνη ( και πριν το 2022 χρησιμοποιούσαν το γερμανικό μάρκο) δείχνει ποια μεγάλη ευρωπαϊκή δύναμη ήθελε ζώνες επιρροής στα Βαλκάνια χωρίς να ενδιαφερθεί για το κόστος. Έτσι μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ, το Κόσοβο μετετράπη σε ένα ιδιάζον κρατικό υβρίδιο, που υπάρχει εντός ενός άλλου κράτους, του Σερβικού (έδωσαν και πάτημα στο Πούτιν καθώς χρησιμοποίησε την στήριξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου από τον Τζωρτζ Μπους, ως επιχείρημα για τη Γεωργία, λίγους μήνες αργότερα).

Το πρόβλημα για μας είναι ότι η επιχειρούμενη ανεξαρτησία του Κοσόβου δεν είναι αθώα, όπως φαίνεται σε όσους αρέσκονται να μιλούν για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία των λαών. Γιατί ανεξαρτήτως βουλήσεως ΗΠΑ και ΕΕ (και επειδή στα Βαλκάνια οι εθνικισμοί είναι ενεργοί), η κοσοβάρικη ανεξαρτησία θα είναι μια ανεξαρτησία… εν μελλοντική δεσμεύσει: Πρόσφατα, τον Φεβρουάριο του 2022, το Κόσοβο και η Αλβανία αποφάσισαν να ιδρύσουν ελεύθερη διασυνοριακή περιοχή έκτασης 60 και βάθους 30 χιλιομέτρων, εντός των οποίων οι πολίτες θα κινούνται ελεύθερα. Η κοινή περιοχή θα έχει κοινές δημόσιες υπηρεσίες (!) και οι μετακινούμενοι θα μπορούν να παραμένουν στο άλλο τμήμα, να σπουδάζουν, ωσάν να είναι η χώρα τους.

Εντάξει, δεν χρειάζεται κανείς να είναι Σερβόφιλος ή Ρωσόφιλος (η Ρωσία για δικούς της λόγους καταγγέλλει αυτή την πολιτική) για να μη διακρίνει σε αυτή την κίνηση ένα πρώτο βήμα, ένα πρόπλασμα, μιας μετέπειτα ένωσης των δύο κρατών και τη δημιουργία της «Μεγάλης Αλβανίας». Σημειωτέον τότε που πάρθηκε η απόφαση, η Σερβία είχε ζητήσει την παρέμβαση της ΕΕ, η οποία ποίησε την νήσσαν.

Η Ελλάδα έχει πράξει το καλύτερο δυνατόν για το Κόσοβο. Παρότι είναι μια κυβέρνηση χωρίς τις καλύτερες συστάσεις (Ουτσεκάδες, λαθρεμπόριο ναρκωτικών κ.α.) έχει ψηφίσει αιτήματά του για ένταξη σε διεθνείς οργανισμούς όπως το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, συμμετέχει και στη μη στρατιωτική αποστολή της ΕΕ – EULEX, όπως και στην αποστολή του ΝΑΤΟ KFOR (το υπενθύμισε χθες από το Βιετνάμ ο Νίκος Δένδιας, λέγοντας ότι θα παρέμβει μεσολαβητικά).

Η άρνηση της Ελλάδας ως τώρα να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία του (ασκούνται έντονες πιέσεις από ΗΠΑ και ΕΕ, που καλό θα ήταν να μην τελεσφορήσουν), δεν έχει να κάνει με την πρόσδεσή μας στον μακροχρόνιο ιστορικό κύκλο φιλίας με την Σερβία, όπως πιστεύουν οι Ευρωπαίοι, οι εδώ ευρωπαϊστές, αλλά και οι ίδιοι οι Κοσοβάροι. Το πράττουμε γιατί...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Από την εξέγερση του Ίλιντεν (1903) στη διαμάχη Σόφιας - Σκοπίων

 

Του ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΟΛΕΒΑ

Η ένταξη του κράτους των Σκοπίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση περνά από την άρση του βουλγαρικού βέτο. 

Στις 24 Ιουνίου η Βουλή της Βουλγαρίας αποφάσισε να άρει το βέτο θέτοντας αυστηρούς όρους σε θέματα ιστορίας, γλώσσας και ταυτότητας.  

Στις 16 Ιουλίου η Βουλή των Σκοπίων ενέκρινε αρχικά την αποδοχή των βουλγαρικών όρων. Οι Σοσιαλδημοκράτες του Πρωθυπουργού Ντίμιταρ Κοβάτσεφσκι και τα αλβανικά κόμματα τάχθηκαν υπέρ της αποδοχής των όρων με βάση μία γαλλική πρόταση, η οποία εμφανίζει πιο μετριοπαθή τα βουλγαρικά αιτήματα.

Η δεξιά αντιπολίτευση, δηλαδή το κόμμα ΒΜΡΟ του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, αντιτάχθηκε και οργάνωσε συνεχείς διαδηλώσεις στους δρόμους. Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα. Στα Σκόπια πρέπει να συγκεντρώσουν πλειοψηφία 2/3 στη Βουλή για να εντάξουν στο κείμενο του Συντάγματος τη βουλγαρική μειονότητα ως συστατική και ιδρυτική εθνότητα του κράτους. Αυτό φαίνεται αδύνατο, διότι απαιτεί τη σύμπραξη της αντιπολίτευσης.

Η εξέγερση του Ίλιντεν της 20ής Ιουλίου 1903 είναι μία επέτειος που μπορεί να εξηγήσει τις ρίζες της διαμάχης Σόφιας και Σκοπίων.
 

1. Τι εννοούμε ως εξέγερση του Ίλιντεν;

Στις 20 Ιουλίου 1903, ενώ η Μακεδονία βρισκόταν υπό οθωμανικό ζυγό, η Βουλγαρική εθνικιστική οργάνωση ΒΜΡΟ (στα ελληνικά ΕΜΕΟ= Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση) και η Βουλγαρική Σχισματική εκκλησιαστική Εξαρχία υποκίνησαν μία ένοπλη εξέγερση Χριστιανικών πληθυσμών. Το φανερό σύνθημα ήταν «Η Μακεδονία στους Μακεδόνες», αλλά το υποκρυπτόμενο αίτημα ήταν «Η Μακεδονία στους Βουλγάρους». Οι Κομιταζήδες, δηλαδή ένοπλες ομάδες της ΒΜΡΟ, έσπασαν τηλεγραφικούς στύλους, ξήλωσαν σιδηροδρομικές γραμμές και επιτέθηκαν στη τουρκική φρουρά του Κρουσόβου. Για λίγες ημέρες η κωμόπολη του Κρουσόβου, με πληθυσμό τότε 10.000 Ελλήνων Βλαχοφώνων και 400 Βουλγάρων, διοικήθηκε από μία αυτοσχέδια κυβέρνηση. Οι Τούρκοι στρατιώτες, τακτικοί και άτακτοι, επέβαλαν σκληρά αντίποινα σε τρεις κωμοπόλεις με ελληνικό πληθυσμό, Το Κρούσοβο, την Κλεισούρα και το Νυμφαίο Φλωρίνης, τις οποίες έκαψαν.
 

2. Τι σημαίνει Ίλιντεν;

Στα βουλγαρικά σημαίνει «ημέρα του Ηλία», δηλαδή εορτή του Προφήτη Ηλία. Όντως η 20ή Ιουλίου για όλους τους Ορθοδόξους είναι η ημέρα εορτασμού του Προφήτη Ηλία.

3. Τι αποτελέσματα είχε;

Η Αθήνα αφυπνίσθηκε βλέποντας την καταστροφή βλαχοφώνων ελληνικών κωμοπόλεων και την επικίνδυνη δράση της βουλγαρικής Εξαρχίας και της ΒΜΡΟ. Άρχισε η συστηματική αποστολή αξιωματικών, δασκάλων και άλλων ενισχύσεων προς τον αγωνιζόμενο Ελληνισμό της υπόδουλης Μακεδονίας. Ο κίνδυνος ήταν η Μακεδονία να φύγει μεν από τον ζυγό των Οθωμανών, αλλά να καταστεί επαρχία της «Μεγάλης Βουλγαρίας».
 

4. Μετείχαν και ελληνικής συνειδήσεως πληθυσμοί;

Ναι, άλλοι από πίεση και φόβο, άλλοι πιστεύοντας αγνά ότι ήταν μία αντιτουρκική εξέγερση. Ο Άγγλος Πρόξενος στο Μοναστήρι, πρωτεύουσα τότε μιας Οθωμανικής Περιφέρειας και νυν Μπίτολα των Σκοπίων, ο Τζέημς Μακ Γκρέγκορ, καταγράφει σε εκθέσεις του ότι οι Έλληνες που συμμετείχαν, είτε μιλούσαν μόνον ελληνικά είτε μιλούσαν και άλλες διαλέκτους, διατήρησαν αλώβητη την ελληνική συνείδησή τους (Κων. Βακαλόπουλος, Το Μακεδονικό Ζήτημα, έκδοση εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ, Αθήνα 2018, σελ 196).
 

5. Υπήρχε κοινωνικό περιεχόμενο στα αιτήματα των Χριστιανών (κυρίως αγροτών) που συμμετείχαν;

Μάλλον όχι, δεν υπάρχει κάποια σχετική μαρτυρία. Η υποκίνηση έγινε από τον βουλγαρικό εθνικισμό για να ελέγξει τους Έλληνες και άλλες ομάδες. Ο Ίων Δραγούμης, Πρόξενος της Ελλάδος στο Μοναστήρι, καταγράφει την ξεκάθαρη υποκίνηση του Ίλιντεν από το βουλγαρικό κομιτάτο: «Του Προφήτη Ηλία ήταν η μέρα που είχε ορίσει το κομιτάτο για τον σηκωμό. Οι Βουλγάρες δασκάλισσες του Περλεπέ έρραψαν μία σημαία και κέντησαν επάνω με χρυσά γράμματα τα ονόματα ένδεκα πολιτειών της Μακεδονίας που σκόπευαν να τις πάρουν οι Βούλγαροι… Σε χωριά μπήκαν άλλοι και ανάγκασαν τους χωριανούς να τους ακολουθήσουν με τα γυναικόπαιδα…» (Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα, έκδοση Βιβλιοπωλείου της Εστίας, Αθήνα 2006, σελ. 108-109).
 

6. Υπήρχε τότε «μακεδονικό έθνος»;

Σαφώς όχι. Όλες οι αναφορές των Ευρωπαίων Προξένων από τη Θεσσαλονίκη και το Μοναστήρι, που περιγράφουν στις κυβερνήσεις τους το Ίλιντεν, μιλούν για Έλληνες, Βουλγάρους και Τούρκους, αλλά πουθενά για Μακεδόνες ως ξεχωριστό έθνος. Οι εκθέσεις έχουν εκδοθεί από το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνος στη Θεσσαλονίκη. Όπως είναι γνωστό το έθνος αυτό κατασκευάσθηκε το 1944 από τον Τίτο στην μεταπολεμική κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία.

7. Τι ρόλο παίζει το Ίλιντεν στη σημερινή διαμάχη Σόφιας- Σκοπίων;

Από τον Αύγουστο του 2017 οι δύο χώρες συμφώνησαν να εορτάζουν από κοινού την εξέγερση στις 2 Αυγούστου (είναι η 20ή Ιουλίου με τη διαφορά παλαιού και νέου Ημερολογίου), αλλά κάθε πλευρά δίνει τη δική της διαφορετική εθνική ερμηνεία.

Στο πρώτο διάγγελμα (12.6.2018) προς τον λαό του κράτους του ο πανηγυρίζων για την επικείμενη Συμφωνία των Πρεσπών Ζόραν Ζάεφ (τότε Πρωθυπουργός στα Σκόπια) αναφέρθηκε στους ήρωες του «μακεδονικού έθνους» και μεταξύ αυτών και στον Γκότσε Ντέλτσεφ, ο οποίος σκοτώθηκε από τους Τούρκους ενώ προετοίμαζε την εξέγερση του Ίλιντεν.

Όμως οι Βούλγαροι τον τιμούν ως Βούλγαρο. Μάλιστα έδωσαν το όνομά του στην πόλη του Άνω Νευροκοπίου. 

Ένας από τους όρους που θέτουν οι Βούλγαροι για να άρουν οριστικά το βέτο είναι η αυστηρή τήρηση της Συμφωνίας Φιλίας, Καλής Γειτονίας και Συνεργασίας της 1.8.2017 που υπέγραψαν οι δύο χώρες.

Η Συμφωνία προβλέπει τη σύσταση μιας διακρατικής Επιτροπής Επιστημόνων για θέματα Ιστορίας και Εκπαίδευσης. Οι διαφωνίες ήδη είναι πολλές, διότι τα ίδια πρόσωπα η μία πλευρά τα θεωρεί «Μακεδόνες» και η άλλη τα θεωρεί Βουλγάρους. Είναι χαρακτηριστικό ότι την εξέγερση του 1903 οργάνωσε η βουλγαρική οργάνωση ΒΜΡΟ και σήμερα αυτό άκριβώς το όνομα έχει το κόμμα της αντιπολίτευσης στα Σκόπια.

Η Ελλάδα δεν πρέπει...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η σύγκρουση Σόφιας - Σκοπίων για «μακεδονική» ταυτότητα - γλώσσα και οι Πρέσπες

 

Γράφει ο Νίκος Μελέτης


Η «μακεδονική» ταυτότητα και η συνδεόμενη με αυτήν «μακεδονική γλώσσα» αποτέλεσαν βασικά στοιχεία του μακεδονισμού με τον οποίο συγκρούσθηκε η Ελλάδα θεωρώντας ότι αποτελεί ακραία έκφραση αλυτρωτισμού και σφετερισμού της Ελληνικής Ιστορίας. Συγχρόνως όμως αποτελούν και κόκκινο πανί για τον Βουλγαρικό Εθνικισμό που θεωρεί ότι οι σλαβομακεδόνες και η γλώσσα τους προέρχονται από τη Βουλγαρία.

Η Συμφωνία των Πρεσπών έδωσε με τον γνωστό τρόπο «τέλος» στην διαφορά με την Ελλάδα, αλλά οι εκκρεμότητες με τη Βουλγαρία παραμένουν και απειλούν σήμερα την ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας.

Οι δυο χώρες παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες και τα κείμενα που υπέγραψαν στην διάρκεια διακυβερνητικών συναντήσεων, δεν έχουν κατορθώσει να βρουν ισορροπίες σε μια σειρά ζητήματα τα οποία έχουν ένα κοινό πυρήνα. Την προβολή εκ μέρους των Βορειομακεδόνων της ξεχωριστής «μακεδονικής» ταυτότητας την οποία μαζί με τη «μακεδονική γλώσσα» κατοχύρωσαν και με τη Συμφωνία των Πρεσπών και τη σταθερή αλυτρωτική πολιτική της Βουλγαρίας που θεωρεί ότι οι πολίτες της χώρας προέρχονται από το Βουλγαρικό έθνος και συνεπώς η Βουλγαρική εθνική μειονότητα πρέπει να αναγνωριστεί στο Σύνταγμα ως ιδρυτικό στοιχείο του κράτους και επίσης ότι η «μακεδονική γλώσσα» είναι διάλεκτος της Βουλγαρικής.

Η Βουλγαρία ήταν η πρώτη χώρα που είχε σπεύσει να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της τότε ΠΓΔΜ, χωρίς ποτέ όμως να αναγνωρίσει την ύπαρξη «μακεδονικής γλώσσας».

Οι συνομιλίες των δυο χωρών κρατούν τουλάχιστον πέντε χρόνια από το 2017 όταν υπεγράφη και το Σύμφωνο Φιλίας, στην διάρκεια των οποίων υπήρξε πρόοδος σε ζητήματα εκπαίδευσης, κοινού εορτασμού ιστορικών προσώπων (Ντελτσεφ, Τσάρος Σαμουήλ κ.α.), δικαιωμάτων των Βουλγαρικής συνείδησης πολιτών, αφήνοντας όμως μεγάλες εκκρεμότητες.

Η Γαλλική πρόταση που στόχο είχε να ξεμπλοκάρει τη διαδικασία, ουσιαστικά μεταφέρει τις βουλγαρικές απαιτήσεις στο διαπραγματευτικό πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, κάτι που θα καταστήσει όμηρο τη διαδικασία της Βόρειας Μακεδονίας, στις εκάστοτε διαθέσεις της Βουλγαρικής πλευράς. Επίσης θέτει ως προϋπόθεση την τροπολογία του συντάγματος κάτι που είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί με τις σημερινές συνθήκες.

Η Σόφια έκανε αποδεκτή τη γαλλική πρόταση, ενώ και η κυβέρνηση Ντίμιταρ Κοβατσέφσκι στα Σκόπια αναγκάσθηκε να την αποδεχθεί ως βάση συζήτησης όμως δεν διαθέτει την πλειοψηφία για να περάσει νέα τροπολογία στο Σύνταγμα και συγχρόνως βρίσκεται στο στόχαστρο της εθνικιστικής αντιπολίτευσης του VMRO που κατηγορεί την κυβέρνηση για μια ακόμη εγκατάλειψη της «μακεδονικής ταυτότητας» και εκβουλγαρισμό της χώρας. Η αντιπολίτευση μάλιστα έχει βρει την ευκαιρία να κινητοποιήσει τους οπαδούς της αμφισβητώντας έτσι τις επιλογές δυσκολεύοντας το κλίμα για την επίτευξη συμβιβασμού.

Οι παραδοσιακές αλυτρωτικές βλέψεις της Βουλγαρίας προς ολόκληρη τη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας έχουν καταγραφεί ιστορικά και είχαν στόχο και τα σημερινά εδάφη της Βόρειας Μακεδονίας αλλά και την ελληνική Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Τέτοιες εδαφικές η άλλου είδους αλυτρωτικές επιδιώξεις τουλάχιστον προς την Ελλάδα δεν υφίστανται.

Σε ό,τι αφορά τη Βόρεια Μακεδονία, η Βουλγαρία θέλει και επιδιώκει να κρατήσει ζωντανό το «πνεύμα» της Εσωτερικής Μακεδονικής Επαναστατικής Οργάνωσης (ΕΜΑΕΟ) που ιδρύθηκε το 1897 στην τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία και στόχο είχε αρχικά την απελευθέρωση όλης της Μακεδονίας και ένταξη της στο Βουλγαρικό Βασίλειο. Και έτσι να επιβάλει τη βουλγαρική καταγωγή του έθνους και της γλώσσας των Βορειομακεδόνων, χρησιμοποιώντας ως εργαλείο πίεσης την ενταξιακή πορεία των Σκοπίων.

Για τους Βοριεομακεδόνες λίγα χρόνια μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών που οδήγησε στην αλλαγή της επίσημης ονομασίας του κράτους είναι δύσκολο να γίνει αποδεκτός ένας συμβιβασμός που αφορά την ταυτότητα τους, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν θίγονται ζητήματα ταυτότητας.

Στο σημερινό αδιέξοδο το ερώτημα είναι εάν η Συμφωνία των Πρεσπών έχει παίξει τον ρόλο της. 

Εάν με τη Συμφωνία των Πρεσπών δεν αναγνωρίζονταν η γλώσσα ως «μακεδονική», αλλά ως «Σλαβομακεδονική» η «Βορειομακεδονική» πιθανότατα δεν θα υπήρχε σήμερα η ένταση του προβλήματος με τη Σόφια.

Επίσης εάν καθαρά είχε καθοριστεί η ταυτότητα ως «Βοριεομακεδονική» η «Σλαβομακεδονική» τότε πιθανότατα θα ήταν πολύ μικρότερο το πρόβλημα με τη Βουλγαρία καθώς σε αυτό το πλαίσιο θα ήταν λιγότερο έντονη η πίεση για κατοχύρωση της Βουλγαρικής μειονότητας ως ιδρυτικού μέλους του κράτους.

Με τη Συμφωνία των Πρεσπών όμως να αποδέχεται τη «μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα», ερεθίστηκαν τα αντανακλαστικά του Βουλγαρικού Εθνικισμού και δόθηκε η ευκαιρία στην Βουλγαρία να επαναφέρει το πλαίσιο των απαιτήσεων της εις βάρος των Σκοπίων καθώς θεωρεί ότι η κατασκευή εθνικής «μακεδονικής ταυτότητας και γλώσσας» στο πλαίσιο μιας κρατικής οντότητας επιδιώχθηκε από το καθεστώς Τίτο ως ανάχωμα στις αλυτρωτικές βλέψεις της Βουλγαρίας αλλά και τον υποτιθέμενο κίνδυνο από την Ελλάδα.

Η Ιστορία και οι αλυτρωτισμοί συνεχίζουν να δηλητηριάζουν το κλίμα στα Βαλκάνια και μάλιστα σε μια περίοδο που όλοι είναι μεν έτοιμοι να χαιρετίσουν την ενταξιακή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, ελάχιστοι όμως είναι πραγματικά πρόθυμοι να συμβάλουν στην κατεύθυνση αυτή.

Ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης των Δυτικών Βαλκανίων...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ρήγματα και τριγμοί «βαλκανικού τύπου»

Toυ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ

Πίσω από τα βόρεια σύνορά μας και στον άξονα από την Αδριατική έως και τη Μαύρη Θάλασσα, οι όμορες χώρες «βράζουν».  

Η Βόρεια Μακεδονία σείεται από καθημερινές διαδηλώσεις κατά του βέτο της Βουλγαρίας στον δρόμο της προς την Ε.Ε.  

Στη Σόφια, η φιλοδυτική κυβέρνηση έχει καταρρεύσει και τη χώρα σαρώνει αντιδυτικό κύμα, λόγω της διένεξης με τα Σκόπια για το Μακεδονικό, ενώ ο «πουτινισμός» κερδίζει έδαφος στην κοινωνία.

Η Αλβανία πνέει μένεα εναντίον της Ε.Ε., που δεν τη διαχωρίζει από τη Βόρεια Μακεδονία, με αποτέλεσμα το βέτο της Σόφιας να μπλοκάρει και τη δική της ενταξιακή πορεία, και οι οργισμένες διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης εναντίον του φιλοδυτικού πρωθυπουργού Ράμα επανήλθαν στην πλατεία και στους δρόμους των Τιράνων.  

Μέσα από την επικίνδυνη αυτή αναταραχή αναδύεται η αποτυχία των Ευρωπαίων να κάνουν πράξη την υπόσχεσή τους για ένταξη στην Ε.Ε. των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, που συντηρούν εστίες ιστορικών εθνικιστικών διενέξεων.  

Η στρατηγική της εμπέδωσης της ειρήνης και της σταθερότητας που επελέγη από τη Δύση για τα Δυτικά Βαλκάνια μέσω της ενσωμάτωσής τους στις δομές και στις κοινωνίες της ενωμένης Ευρώπης ήταν σωστή στη σύλληψή της, για να μην πούμε σοφή. Πλην όμως, η υλοποίηση έμεινε στη μέση και τώρα το φάντασμα ενός πισωγυρίσματος ορθώνεται με όχημα το Μακεδονικό, που επανέρχεται στη βαλκανική σκακιέρα με τις αλυτρωτικές αξιώσεις του βουλγαρικού εθνικισμού, επί της Βόρειας Μακεδονίας, υπό την απειλή αρνησικυρίας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Η σημερινή ατμόσφαιρα αποσταθεροποίησης θα είχε αποφευχθεί εάν ο Μακρόν το 2019 δεν είχε εμποδίσει, για δικούς του εσωτερικούς λόγους, επισείοντας μάλιστα το βέτο, τη χορήγηση ημερομηνίας έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στα Σκόπια και μαζί και στα Τίρανα. Τώρα τρέχει να υποβάλει συμβιβαστικές προτάσεις, αλλά είναι αργά. Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα.

Η ρωσική προπαγάνδα, όπως επισημαίνουν έγκυρα ΜΜΕ και αναλυτές σε Σόφια και Σκόπια, άρπαξε την ευκαιρία και εργαλειοποίησε τη διένεξη, ενισχύοντας τους εθνικιστές τόσο στη Σόφια όσο και στα Σκόπια με σκοπό την αποσταθεροποίηση.

«Υπάρχει η πεποίθηση ότι δομές που βρίσκονται κοντά στη Ρωσία χρησιμοποιούν το διμερές ζήτημα με τη Βόρεια Μακεδονία για να εμποδίσουν την πολιτική της Ε.Ε. και να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή», σχολίασε η αναλύτρια Σλομποντάνκα Γιοβάνοφσκα, ενώ στη Σόφια ο πολιτικός επιστήμων Πάρβαν Σιμεόνοφ εκτίμησε (πρακτορείο GIB) πως σχεδόν το 70% των Βουλγάρων είναι κατά της άρσης του βέτο για τα Σκόπια, και αν συμβεί αυτό...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Όπλα πάνε κι έρχονται…

 

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ

Ημεταφορά όπλων από την Κίνα στη Σερβία προκάλεσε ανησυχίες στη Δύση, μολονότι ο πρόεδρος Βούτσιτς έσπευσε να ανακοινώσει ότι η χώρα του σχεδιάζει να αγοράσει και γαλλικά μαχητικά Rafale.

Εως τώρα, οι Σέρβοι προμηθεύονταν οπλισμό κυρίως από τη Ρωσία και για να τηρούν τις ισορροπίες κάπου κάπου αγόραζαν και από τους Τούρκους και τους δυτικούς. Τώρα, για την ενίσχυση του οπλοστασίου τους στρέφονται (και) προς την Κίνα, που τείνει να μετατρέψει τη Σερβία στο κατεξοχήν εφαλτήριό της για τη διείσδυσή της στην Ευρώπη.  

Το ερώτημα είναι γιατί τέτοια πρεμούρα των Σέρβων να αγοράσουν πανάκριβα όπλα, από τη στιγμή που κανένας από τους κοντινούς τους γείτονες δεν είναι σε θέση να τους απειλήσει σοβαρά. 

Είναι, φυσικά, δικαίωμά τους να σχεδιάζουν την προστασία της εδαφικής τους ακεραιότητας στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε. Ομως, δεν μπορούν να θεωρηθούν αδικαιολόγητες και οι ανησυχίες των όμορων κρατών. Και ας έσπευσε να χαρακτηρίσει ως τέτοιες τις αντιδράσεις του Μαυροβουνίου και του Κοσόβου (σε πρώτη φάση) ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Το σημερινό δόγμα του Βελιγραδίου περί «σερβικού κόσμου», κατά το «ρωσικός κόσμος» στο όνομα του οποίου ο Πούτιν έπνιξε τη Μαύρη Θάλασσα στο αίμα, ή και του Μιλόσεβιτς παλαιότερα, «όλοι οι Σέρβοι σε μια Σερβία», που μετέτρεψε τη Γιουγκοσλαβία σε ερείπια, συντηρεί έντονη την καχυποψία για σερβική επιθετικότητα και βλέψεις στα δυτικά Βαλκάνια. Πολλώ μάλλον τώρα, που ο φόβος για μεταφορά σε αυτά της ουκρανικής κρίσης, με μοχλό το σερβικό ζήτημα, πλανάται μετά και τις σχετικές απειλές της Μόσχας, της οποίας το Βελιγράδι είναι ο πιστός σύμμαχος στην περιοχή.  

Προετοιμάζεται για κάτι η ηγεσία του Βελιγραδίου και συσσωρεύει όπλα; 

Μόνον ο Βούτσιτς το γνωρίζει.

Το σίγουρο είναι ότι...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Μεγάλο γαϊτανάκι στα Βαλκάνια

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΖΙΜΑ

 Ο Ταγίπ Ερντογάν ήταν το πρόσωπο που κυριάρχησε στη βαλκανική επικαιρότητα τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή την επίσκεψή του στην Αλβανία και την υποδοχή στην Αγκυρα του Σέρβου προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς και του υπουργικού συμβουλίου του.

Και αν στα Τίρανα μοίρασε διαμερίσματα για τους σεισμοπαθείς και αγάπες στη «χώρα της καρδιάς» του, οι συζητήσεις με τον Βούτσιτς επικεντρώθηκαν στο μεγάλο ζήτημα που υποβόσκει σήμερα στα Βαλκάνια: αυτό της αλλαγής των συνόρων, με επίκεντρο τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Το ετοιμόρροπο αυτό κράτος-μόρφωμα κλυδωνίζεται επικίνδυνα, απειλώντας τις συνοριακές ισορροπίες στη Βαλκανική, κι εκείνοι που μπορούν να αποτρέψουν τη διάλυσή του επί του παρόντος είναι η Αγκυρα και το Βελιγράδι.

Τα δύο αυτά κέντρα έχουν τους μηχανισμούς και την επιρροή στους ομοεθνείς και ομοθρήσκους τους, που απαρτίζουν τις δύο ιδρυτικές συνιστώσες της Β-Ε, και είναι σε θέση να επηρεάσουν αποφασιστικά τις εξελίξεις.

Ο μεν Βούτσιτς να εμποδίσει τον εθνικολαϊκιστή των Σέρβων της Βοσνίας Ντόντικ να υλοποιήσει τις απειλές του για απόσχιση της Ρεπούμπλικα Σρπτσκα, ο δε Ερντογάν να πιέσει τους ομοθρήσκους του να μην επιμένουν στο μοντέλο ενός πιο συγκεντρωτικού κράτους που θα αφαιρούσε προνόμια από τους Σερβοβόσνιους. Το αν θα το πράξουν ή όχι θα εξαρτηθεί από τα συμφέροντά τους και τις ευρύτερες γεωπολιτικές μεταβολές. Το κλειδί, πάντως, της ειρήνης στα Βαλκάνια σήμερα βρίσκεται στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη φωτιά που σιγοκαίει και πάει να φουντώσει.  

Ενδεχόμενη διάλυσή της, το ξέρουν όλοι, θα επιφέρει...

 

ΒΑΛΚΑΝΙΚΕΣ ΜΠΑΝΑΝΙΕΣ - ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Τί φέρνει το 2022 στην Βαλκανική γειτονιά μας

Γράφει ο KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ 

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 18.12.2021

Καθώς ήρθε η νέα χρονιά, το 2022, θα προσπαθήσω να καταγράψω τα προβλήματα και τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η χώρα μας λόγω της διαρκούς αναταραχής στη Βαλκανική γειτονιά μας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη ουδέποτε υπήρξε κανονικό κράτος. Είναι ένα προτεκτοράτο της Ευρ. Ενώσεως με δύο διακριτές οντότητες:  

Την Κροατομουσουλμανική και τη Σερβική (Republika Srpska). 

Μόνο μία πινακίδα στον ΟΗΕ θυμίζει ότι είναι ενιαίο κράτος. Κατά τα άλλα υπάρχουν δύο κράτη με βίους παράλληλους και ασύμπτωτους. 

Τώρα οι Σέρβοι της Βοσνίας θέλουν να δώσουν ένα τέλος στην τεχνητή συμβίωση. Πιστεύω ότι θα αποσχισθούν εντός του 2022, ίσως και για να αντιδράσουν στην υπερβολική ανοχή των Δυτικών χωρών προς τον αλβανικό εθνικισμό.  

Ως Έλληνες είναι χρήσιμο να πάρουμε μαθήματα από την έλλειψη βιωσιμότητας τέτοιων διφυών μορφωμάτων, ώστε να αποφύγουμε ένα νέο βοσνιακό πείραμα στην Κύπρο. Με απλά λόγια, όχι στα δύο κράτη, όχι στη χαλαρή συνομοσπονδία, όπως θέλει η Άγκυρα.

Στα Σκόπια η κυβέρνηση των Σοσιαλδημοκρατών επιβιώνει προσωρινά, παρά την παραίτηση του Ζόραν Ζάεφ από την Πρωθυπουργία, αλλά η στήριξη από συνεχώς εναλλασσόμενα αλβανικά κόμματα, τα οποία έχουν τη δική τους ατζέντα και τις δικές τους φιλοδοξίες, δεν είναι εχέγγυο σταθερότητας.  

Οι γείτονές μας θα συνεχίσουν να παραβιάζουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Τα εσωτερικά προβλήματα θα αυξηθούν όταν θα ολοκληρωθεί εντός του 2022 η απογραφή πληθυσμού και η ισχυρή αλβανική κοινότητα θα φανεί ότι φτάνει το 30%. Οι Αλβανοί θα απαιτούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην εξουσία, θα ζητούν καθεστώς ισοτιμίας με το σλαβικό στοιχείο, ενώ δεν θα τους αφήνει αδιάφορους το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας και της ένωσης με τους αδελφούς του Κοσσόβου και των Τιράνων.

Η Βουλγαρία απέκτησε νέα κυβέρνηση με φιλοδυτικό πρόσημο. Εκ πρώτης όψεως ο νέος Πρωθυπουργός  Πετκόφ δηλώνει έτοιμος να άρει το βέτο της Σόφιας ως προς την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων. Όμως… 

Υπάρχουν πολλά όμως: Ο Πετκόφ στηρίζει την κυβέρνησή του σε συνασπισμό με το κόμμα του Σλάβι Τριφόνοφ, δηλαδή ένα κόμμα το οποίο απαιτεί σοβαρές αλλαγές στα σχολικά βιβλία των Σκοπίων. Είναι εύκολο αυτό να ικανοποιηθεί; Όχι, όπως αποδεικνύουν οι άγονες συζητήσεις των επιστημόνων των δύο πλευρών επί τρία τουλάχιστον χρόνια. Εξάλλου ο Πετκόφ θα αναθέσει το Υπουργείο Εξωτερικών σε συνεργάτη του Τριφόνοφ. Και όλα αυτά σε μία βουλγαρική κοινωνία,  στην οποία το 70% είναι αντίθετο με την άρση του βουλγαρικού βέτο.

Η γειτονική μας Αλβανία του Έντι Ράμα συνεχώς προβάλλει το όραμα της ένωσης με το Κόσσοβο, χωρίς να απαντά στο ερώτημα  τι θα γίνει με τη σερβική μειονότητα στο βόρειο Κόσσοβο. Ως Έλληνες πρέπει...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Τα Βαλκάνια σαν βόμβα έτοιμη να εκραγεί

 

Του ΝΙΚΟΥ ΜΑΡΤΙΝΟΥ

Η παραίτηση του Ζόραν Ζάεφ από την πρωθυπουργία της Βόρειας Μακεδονίας στις 22 Δεκεμβρίου 2021 είχε στην πραγματικότητα προαναγγελθεί από τον περασμένο Οκτώβριο. Η αντικατάστασή του από τον Ντιμίταρ Κοβάτσεφσκι είναι μια συμβατική κίνηση εξισορρόπησης προκειμένου η χώρα να μη μείνει δίχως κυβέρνηση, αν και το πραγματικά δύσκολο έργο πέφτει στους ώμους του προέδρου Στέβο Πενταρόφσκι, ο οποίος πρέπει σε δέκα ημέρες να διευκολύνει τη συνεργασία του κυβερνώντος σοσιαλιστικού κόμματος SDSM με κάποιο άλλο από τα κοινοβουλευτικά κόμματα.  

Αν και η επιτυχία θεωρείται δεδομένη, η μακροημέρευση της νέας κυβέρνησης θεωρείται από όλους αμφίβολη. Παρά τη στήριξη της φιλοδυτικής κυβέρνησης των Σκοπίων από τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και την Ουάσιγκτον, η διαρκώς απομακρυνόμενη ευρωπαϊκή προοπτική έχει ενισχύσει το αντιευρωπαϊκό, ακροδεξιό κόμμα VMRO-DPMNE από το οποίο προερχόταν και ο γνωστός και μη εξαιρετέος Γκρουέφσκι. To VMRO-DPMNE έχει ανοιχτά ταχθεί κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών, που αποτελεί και το πλέον σημαντικό σκαλοπάτι της Βόρειας Μακεδονίας προς τη Δύση, εκείνο που οδήγησε αρχικά στο ΝΑΤΟ και συντηρεί τις ελπίδες για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση. 

Η περιπέτεια της Βόρειας Μακεδονίας μοιάζει μικρή, ωστόσο είναι πολύ κεντρική στο βαλκανικό κυκεώνα εξελίξεων.  

Πριν από λίγες ημέρες, στα Σκόπια καλλιεργήθηκε τεράστια προσδοκία από την αλλαγή φρουράς στη Σόφια και την ανάδειξη ενός δυτικότροπου ηγέτη, του Κίριλ Πέτκοφ, με σπουδές στο Χάρβαρντ και απόλυτη προσήλωση στην ευρωατλαντική προοπτική των Βαλκανίων. Αρχικά ο Πέτκοφ εξέφρασε την πεποίθησή του ότι η διαφορά με τη Βόρεια Μακεδονία (η υποψηφιότητα της οποίας είναι συνδεδεμένη με εκείνη της Αλβανίας) μπορεί να ξεπεραστεί ώστε να ξεμπλοκαριστεί η δυνατότητα για προσδιορισμό ημερομηνίας έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, διαδικασία ούτως ή άλλως δύσκολη, δεδομένου ότι το τρέχον εξάμηνο την προεδρία της ΕΕ την έχει η Γαλλία που τον Μάιο οδεύει σε προεδρικές εκλογές. 

Αν και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετέβη στη Σόφια άμεσα (ο πρώτος ηγέτης της ΕΕ που συναντήθηκε με το νέο πρωθυπουργό της Βουλγαρίας), με την ενεργειακή διάσταση της ελληνοβουλγαρικής σχέσης να κυριαρχεί στις συνομιλίες, η ελληνική αντιπροσωπεία μάλλον δεν έγινε περισσότερο σοφή ως προς τη στάση που θα κρατήσει η νέα ηγεσία της χώρας στις διαφορές της με τη Βόρεια Μακεδονία, οι οποίες εστιάζονται σε διαφορετικές απόψεις για την ταυτότητα.  

Το πρόβλημα όμως είναι βαθύτερο. Στη Σόφια μπορεί επιτέλους να εξελέγη κυβέρνηση, ωστόσο για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια τα νήματα κινεί ο πρόεδρος της Βουλγαρίας, ο Ρούμεν Ράντεφ, ένας παλιός πιλότος μαχητικού Mig-29 της Αεροπορίας και υπέρ μιας πιο ουδέτερης στάσης έναντι της Ρωσίας. Τα φιλορωσικά αισθήματα είναι πανταχού παρόντα στην ψυχοσύνθεση των Βουλγάρων. Πρόκειται όμως και για εκδηλώσεις μιας κοινωνικής απογοήτευσης. Αν και η Βουλγαρία έχει κάνει τεράστια βήματα από την ημέρα που εντάχθηκε στην ΕΕ ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα και μια εξίσου δυσλειτουργική οικονομία έχουν κρατήσει τον πληθυσμό καθηλωμένο στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης σχεδόν σε όλους τους δείκτες. Λογικό είναι, λοιπόν, η κόπωση για το ευρωπαϊκό ιδεώδες να είναι πιο έντονη εκτός των κόλπων της ΕΕ, στη Βόρεια Μακεδονία, την Αλβανία, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία, η οποία υποτίθεται ότι διαπραγματεύεται την ένταξη της τα τελευταία 10 χρόνια. 

Η μαύρη τρύπα των Βαλκανίων παραμένει, πάντως, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, όπου ένας συνδυασμός από παράγοντες έχουν καταστήσει τη χώρα ένα κατ’ όνομα κράτος, δίχως σχεδόν καμία λειτουργική ομοσπονδιακή λειτουργία. Ιδιαίτερα μετά το καλοκαίρι, όταν οι ηγέτες της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας Ερζεγοβίνης (Republika Srpska), πρακτικά απέσυραν την εμπιστοσύνη στην -ούτως ή άλλως διακοσμητική – κυβέρνηση, λόγω ενός ψηφίσματος για την ανάγκη αναγνώρισης των ειδεχθών εγκλημάτων του Πολέμου. Η στάση αυτή υποστηρίζεται, βέβαια, από το Βελιγράδι, κυρίως όμως από τη Μόσχα, η οποία διατηρεί τεράστια ισχύ στη χώρα. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν στο σύνολό της η ενέργεια με την οποία τροφοδοτείται η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έρχεται από τη Ρωσία αλλά και ελέγχεται απευθείας από τη Μόσχα.  

Αν στη βαλκανική εξίσωση προστεθεί η εξίσωση του Κοσόβου, του αλβανικού εθνικισμού (τα επιχειρήματα περί «Φυσικής Αλβανίας» και «αυτοχθόνων» Αλβανών), γίνεται ορατό διά γυμνού οφθαλμού...