Πώς ο Τζουλιάνι εξημέρωσε τη Νέα Υόρκη

Από τους κακόφημους δρόμους του ’70, που ενέπνευσαν το Χόλιγουντ, στην ανακήρυξή της ως η ασφαλέστερη μεγαλούπολη των ΗΠΑ

Του Δημητρη Ρηγοπουλου

Aς είναι καλά οι κλασικές ταινίες του Μάρτιν Σκορσέζε. Βλέποντας άλλη μια φορά τους «Κακόφημους δρόμους» ή τον «Ταξιτζή», μπορούμε ανά πάσα στιγμή να θυμηθούμε ότι στην ιστορία του 20ού αιώνα υπήρξαν πόλεις που βρέθηκαν ακόμα πιο χαμηλά από την Αθήνα. Κορυφαίο παράδειγμα, η Νέα Υόρκη στις δεκαετίες του '70 και του '80. Oσοι έζησαν στη Νέα Υόρκη αυτής της περιόδου είναι κατηγορηματικοί. Η Αθήνα ακόμα και σήμερα, όπου θεωρητικά διανύει τις χειρότερες στιγμές της στη μεταπολιτευτική περίοδο, δεν έχει φτάσει στο ναδίρ του Μανχάταν εκείνης της περιόδου.

«Ναι, νομίζω δεν υπάρχει σύγκριση ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις, η κατάσταση ήταν ακόμα χειρότερη τότε», υπογραμμίζει η σκηνοθέτις Βάλερι Κοντάκος, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Νέα Υόρκη.

«Υπήρχε μια ζώνη στην καρδιά της πόλης που θεωρητικά ήταν απαγορευμένη για τις ώρες που έπεφτε το σκοτάδι. Συμμορίες λυμαίνονταν ολόκληρες περιοχές, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, μαφίες σκληρών ναρκωτικών, δεν ήταν για βόλτες. Μιλάμε για την Πέμπτη Λεωφόρο, από τους 14 μέχρι τους 23 δρόμους». 

Το φθινόπωρο του 1972, ένα τραγούδι που ακούγεται πολύ στα αμερικανικά ραδιόφωνα είναι το «AmericaCity Suite» των Cashmaκαι West, μια αλληγορία πάνω στην παρακμή της Νέας Υόρκης. Μια παρακμή που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο κακό περιβάλλον που διαμορφώνεται στην αμερικανική οικονομία εκείνα τα χρόνια. Το 1975, ο Δήμος της Νέας Υόρκης έφτασε στο χείλος της χρεοκοπίας για να σωθεί τελικά χάρη σε ένα γενναιόδωρο ομοσπονδιακό δάνειο. Νωρίτερα, ο πρόεδρος Τζέραλντ Φορντ είχε αρνηθεί να εγγυηθεί τη σωτηρία της πόλης, εξαγριώνοντας πολλούς Νεοϋορκέζους. Την επόμενη ημέρα, η Νew York Daily News κυκλοφόρησε με τίτλο «Ford to City: Drop Dead» (Ο Φορντ: «Πέθανε Νέα Υόρκη»). Σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά;

Η κατάπτωση της αμερικανικής μεγαλούπολης έφτασε σε τέτοιο σημείο που στις 13 Ιουλίου του 1977, κατά τη διάρκεια ενός θρυλικού, πια, μπλακ άουτ, σημειώθηκαν εκατοντάδες κρούσματα λεηλασιών. Οι συλλήψεις από την αστυνομία έφτασαν τις 3.000, αλλά οι ίδιες οι αρχές ομολογούσαν ότι δεν υπήρχε χώρος στις φυλακές. Επίσης κάτι εξαιρετικά οικείο. Στα τέλη της δεκαετίας του '70, η Νέα Υόρκη είχε αποκτήσει τη φήμη μιας δυσάρεστης και επικίνδυνης πόλης, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες λευκών της μεσαίας τάξης να αναζητήσουν «καταφύγιο» στα προάστια.

Οπου φύγει φύγει

Υπολογίζεται ότι ένα εκατομμύριο Nεοϋορκέζοι εγκατέλειψαν την πόλη τους εκείνο το διάστημα. Tη δεκαετία του '80, παρά την αναγέννηση της Wall Street και τη βελτίωση των οικονομικών, παρουσιάστηκαν νέα προβλήματα. Κρούσματα ρατσιστικής βίας και εξάπλωσης του φαινομένου των αστέγων. 

Η αντίστροφη μέτρηση για τη νέα εποχή αρχίζει από τις αρχές της δεκαετίας του '90, με αιχμή τις δύο θητείες του Ρούντολφ Τζουλιάνι στη θέση του δημάρχου. Κατά τη διάρκεια της δικής του διοίκησης, η εγκληματικότητα σημείωσε δραστική μείωση κατά 57%. Οι φόνοι περιορίστηκαν κατά 65%. Από τους 2.000 φόνους στην αρχή της θητείας του Τζουλιάνι φτάσαμε στους μόλις 466 το 2009. Το 2005, η Νέα Υόρκη ανακηρύχθηκε η ασφαλέστερη μεγαλούπολη των ΗΠΑ.

Εκτός από το δόγμα μηδενικής ανοχής με το οποίο ταυτίστηκε ο Ρεπουμπλικανός πολιτικός, του αναγνωρίζεται μια ιδιαίτερα επαγγελματική προσέγγιση απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα. Εφάρμοσε από το 1996 το πρόγραμμα CompStat ένα στατιστικό εργαλείο που διευκόλυνε την εξέλιξη του δείκτη εγκληματικότητας ανά γειτονιά. Ανάλογα με το τι έδειχναν οι αριθμοί, υπήρχε προληπτική δράση εκ μέρους της Αστυνομίας προκειμένου να μην εξαπλωθούν φαινόμενα παραβατικότητας.

Θα μπορούσε ο Γιώργος Καμίνης και κάθε δήμαρχος Αθηναίων να εξελιχθεί σε Ελληνα Τζουλιάνι; Κατηγορηματικά όχι. Για δύο βασικούς λόγους. 

Πρώτον, ο Δήμος δεν ελέγχει την Aστυνομία (η αντίστοιχη Δημοτική Αστυνομία έχει περιορισμένες αρμοδιότητες). 

Δεύτερον, ο Γιώργος Καμίνης δεν έχει το οικονομικό περιβάλλον που απολάμβανε επί προεδρίας Κλίντον η Νέα Υόρκη, με αποτέλεσμα τη θεαματική μείωση της ανεργίας και των αστέγων στους δρόμους. Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε καταδικασμένοι. Η ελαφρά βελτίωση που παρατηρείται στο κέντρο της Αθήνας τις τελευταίες δύο εβδομάδες αποδεικνύει πως αν υπάρχει πολιτική βούληση, τα πράγματα ίσως γίνουν καλύτερα.

ΑΓΡΥΠΝΟΣ ΦΡΟΥΡΟΣ

Τριτον: Τα πολυπολιτισμικά cartoons είναι ανίκανα να δώσουν λύσεις σε πρόβλημα που δημιούργησαν πολυπολιτισμικοί γραφικοί ομοϊδεάτες τους και υποστηριχτες τους... 

New York’s Little Italy, Littler by the Year (Η "Μικρή Ιταλία" γίνεται όλο και μικρότερη)

Του SAM ROBERTS / The New York Times

Το 1950, οι μισοί κάτοικοι της Μικρής Ιταλίας, που συνολικά ανέρχονταν σε 10.000, ήταν ιταλικής καταγωγής. Οι στενοί δρόμοι αυτής της νεοϋορκέζικης γειτονιάς αντηχούσαν από τις παιδικές φωνές και τις μελωδικές κουβέντες που αντήλασσαν οι διερχόμενοι στα ιταλικά. Τότε ο ένας στους πέντε κατοίκους είχε γεννηθεί στην Ιταλία. 

Η απογραφή του 2000 έδειξε ότι οι Ιταλοαμερικανοί στη γειτονιά ανέρχονταν στο 6% του τοπικού πληθυσμού, ενώ μόνο 44 είχαν γεννηθεί στην Ιταλία. Μισό αιώνα νωρίτερα οι γεννημένοι στην Ιταλία ανέρχονταν σε 2.149 άτομα. Η πιο πρόσφατη απογραφή, του Δεκεμβρίου, υποδεικνύει ότι το ποσοστό των Ιταλοαμερικανών έχει συρρικνωθεί σε λιγότερο από 5%, ενώ ούτε ένας δεν έχει γεννηθεί στην Ιταλία.

Η Μικρή Ιταλία γίνεται όλο και μικρότερη. Η Τσάιναταουν επεκτάθηκε προς Βορράν, το Σόχο προς τη Δύση και μαζί «κατάπιαν» τη γειτονιά των Ιταλών. Σήμερα η καρδιά της ιταλικής κοινότητας της Νέας Υόρκης υπάρχει μόνο στις νοσταλγικές αναμνήσεις των παλαιότερων και στους τουριστικούς οδηγούς. Εκεί που κάποτε υπήρχαν μικρά ιταλικά εστιατόρια, σήμερα βλέπει κανείς διαφημιστικές πινακίδες στα κινεζικά για σπα και ευχές για την κινέζικη πρωτοχρονιά.

Η λέσχη της οικογένειας Γκαμπίνο στον αριθμό 247 της οδού Μάλμπερι έχει μετατραπεί σε μπουτίκ, ενώ πρόσφατα, έως το 2005, ο Βίνσεντ Τζιγκάντε, «νονός» της οικογένειας Τζενοβέζε, περιφερόταν στους δρόμους με μπουρνούζι και παντόφλες υποδυόμενος τον ψυχικώς ασθενή για να αποφύγει τη σύλληψη. Τον περασμένο μήνα απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον εκατό μαφιόζων της Νέας Υόρκης, κανείς από τους οποίους δεν κατοικεί στη Μικρή Ιταλία.

Πέρυσι η Υπηρεσία Εθνικών Πάρκων, κατά τον σχεδιασμό του χάρτη της περιοχής, δεν χάραξε σαφή όρια ανάμεσα στις δύο γειτονιές.

Σε αυτήν, όμως, τη γειτονιά που εξαφανίζεται, πολλά από τα μικρά «μνημεία της ιστορίας της» επιβίωσαν και γνωρίζουν ιδιαίτερη ακμή χάρη στους τουρίστες και σε αυτό που ο συγγραφέας Νίκολας Πιλέτζι περιγράφει ως «Ιταλούς του Σαββατοκύριακου»: τους εύπορους και ευτραφείς γιους των αδύνατων μεταναστών πατεράδων τους.

Ενα από αυτά τα μνημεία της γειτονιάς είναι το μικρό μπακάλικο της οικογένειας Ντι Πάλο, που άνοιξε το 1903, μία μόλις δεκαετία από το Alleva, το οποίο επαίρεται ότι είναι το παλαιότερο τυροπωλείο των ΗΠΑ, και το κατάστημα της οικογένειας Ντι Φεράρα που άνοιξε τις πόρτες του το 1892. Πέντε γενιές συγγενών εργάζονται σε αυτά τα τρία καταστήματα, αλλά και τα τρία δεν έχουν αρνηθεί την τεχνολογία και πωλούν τα προϊόντα τους και μέσω Ιντερνετ.

Το 1990, διηγείται ο Λου ντι Πάλο, ο άρρωστος πατέρας του κληροδότησε τα κλειδιά της επιχείρησης στην επόμενη γενιά. «Ετσι αποφασίσαμε να γυρίσουμε προς το παρελθόν, προς την ιστορία και τις ρίζες μας, να υιοθετήσουμε τον τρόπο που δούλευαν το μαγαζί οι γονείς, οι παππούδες και προπαππούδες μας. Θελήσαμε να γίνουμε μια οικογενειακή, μια ανθρώπινη επιχείρηση που θα έχει στο κέντρο της τον πελάτη. Εξακολουθούμε να είμαστε ένα μικρό κατάστημα, αλλά ταυτόχρονα είμαστε σημείο αναφοράς, ένας προορισμός στη γειτονιά. Ο κόσμος μού λέει: “Τι ωραία. Ακόμα βρίσκεστε εδώ”. Τους απαντώ ότι θα βρίσκομαι εδώ όσο εξακολουθούν να έρχονται», καταλήγει ο Ιταλοαμερικανός επιχειρηματίας.

Η συμμαχία των γλωσσών που βρίσκονται σε κίνδυνο

Του ΘΑΝΑΣΗ ΤΣΙΤΣΑ

Οι πιθανότητες να ακούσεις μια συζήτηση στα βλάσκι, μια παραλλαγή της ιστρο-ρουμανικής γλώσσας, είναι περισσότερες στο Κουίνς της Νέας Υόρκης από μετανάστες, παρά σε ένα απομακρυσμένο χωριό στην Κροατία.

Στη ρωμαιοκαθολική εκκλησία στην περιοχή Μορισάνια του Μπρονξ η λειτουργία μια φορά την εβδομάδα γίνεται στη γλώσσα γκαριφούνα, την οποία μιλούσαν απόγονοι των Αφρικανών σκλάβων που είχαν βρεθεί ναυαγοί στην Καραϊβική και εν συνεχεία μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ.

Στο Ρέγκο Παρκ του Κουίνς κατοικεί ο 67χρονος Χούσνι Χουσέιν, ο οποίος και θεωρείται ότι είναι το μοναδικό άτομο στη Νέα Υόρκη που μιλά μαμουτζού, μια αυστροασιατική γλώσσα, που έμαθε μικρός όταν μεγάλωνε κάπου στη δυτική Ινδονησία.

Αν και δεν υπάρχει ακριβής αριθμός, υπολογίζεται από ειδικούς επιστήμονες ότι η Νέα Υόρκη αποτελεί το σπίτι για 800 γλώσσες. Πρόκειται δηλαδή για έναν αριθμό μεγαλύτερο από τις 176 γλώσσες που μιλούν οι μαθητές στα δημόσια σχολεία της πόλης ή τις 138 που μιλούν οι κάτοικοι του Κουίνς, σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την απογραφή του 2000.

«Η Νέα Υόρκη είναι η πρωτεύουσα των γλωσσών σ' όλο τον πλανήτη. Βρισκόμαστε όμως σε ένα κρίσιμο χρονικό σημείο, γιατί αν δεν παρθούν μέτρα σε 20-30 χρόνια θα εξαφανιστούν», είπε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Ντάνιελ Κάουφμαν, καθηγητής Γλωσσολογίας στο City University.

Στην προσπάθειά του να διατηρηθούν αυτές οι φωνές ζωντανές, ο καθηγητής Κάουφμαν δημιούργησε τη «Συμμαχία Γλωσσών που Βρίσκονται σε Κίνδυνο» προκειμένου να καταγραφούν οι γλώσσες που απειλούνται, πολλές από τις οποίες δεν έχουν καν γραπτό αλφάβητο, γεγονός που κάνει τη διάσωσή τους ακόμα πιο δύσκολη. Παρά το γεγονός ότι η Νέα Υόρκη είναι ένα πλούσιο εργαστήρι γλωσσών, οι επιστήμονες έχουν αναγνωρίσει τον κίνδυνο ότι μπορεί να χαθούν κάποια στιγμή, τις επόμενες δεκαετίες· μια άμεση συνέπεια της παγκοσμιοποίησης.

Για τον καθηγητή Κάουφμαν, η αναζήτηση ατόμων που μιλούν σπάνιες γλώσσες είναι κάτι σαν περιπέτεια. Υστερα από ένα άκαρπο ταξίδι στην Ινδονησία το 2006 για να βρει άτομα που μιλούν μαμουτζού, παραβρέθηκε τυχαία σ' ένα γάμο στο Κουίνς πριν από δύο χρόνια. Ο Χουσέιν έτυχε να κάθεται δίπλα του. Χωρίς να χάσει χρόνο, άρπαξε μια κάμερα και τον βιντεοσκόπησε. «Ηταν η πρώτη φορά που κάποιος κατέγραψε σε βίντεο τη συγκεκριμένη γλώσσα», είπε ο Κάουφμαν γεμάτος περηφάνια.

Σύμφωνα με στοιχεία της UNESCO, από τις συνολικά 6.000 γλώσσες που έχουν καταγραφεί στον πλανήτη, περίπου 2.500 βρίσκονται σήμερα υπό εξαφάνιση. Υπολογίζεται ότι 200 γλώσσες πέθαναν τις προηγούμενες τρεις γενιές. Οι συνηθέστεροι λόγοι για την εξαφάνιση μιας γλώσσας θεωρείται ότι είναι οι πολεμικές συγκρούσεις και ο αναγκαστικός εκτοπισμός λαών.

«Ορφανό» το ελληνικό τοτέμ της Νέας Υόρκης

ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ τη δεκαετία του ΄60 προς τιμήν των ελλήνων εστιατόρων, τότε που μονοπωλούσαν τα εστιατόρια της Νέας Υόρκης. Σήμερα «λατρεύεται» σαν τοτέμ της ποπ κουλτούρας και αποτελεί σύμβολο της αμερικανικής μητρόπολης. Από την προηγούμενη εβδομάδα όμως το χάρτινο ποτήρι του καφέ Αnthora Cup έμεινε ορφανό, μετά τον θάνατο του εμπνευστή του.

Το αγόρασαν, το αντέγραψαν, το λάτρεψαν. Το ποτήρι Αnthora Cup κάποτε ζέσταινε τα χέρια κάθε Νεοϋρκέζου. Εμπνευσμένο από τους ελληνικούς αμφορείς και στολισμένο με μαιάνδρους και κίονες βρισκόνταν δίπλα στις καφετιέρες κάθε «diner», από τις πολύβουες γειτονιές της Αστόριας μέχρι τις λαμπερές συνοικίες του Μανχάταν. Ηταν οι εποχές που τα περισσότερα εστιατόρια ανήκαν σε Ελληνες. Από υπάλληλοι είχαν γίνει αφεντικά συστήνοντας τη Νέα Υόρκη στην κουλτούρα του καφέ.

Το Αnthora Cup γνώρισε ημέρες δόξας. Το 1994 η εταιρεία παραγωγής του πουλούσε 500 εκατομμύρια κομμάτια ετησίως. Σήμερα, το γαλανόλευκο ποτήρι δεν αγγίζει τους ίδιους αριθμούς. Οπως τα περισσότερα εστιατόρια άλλαξαν ιδιοκτήτες και μενού, έτσι και αυτό χάθηκε από τα ράφια. Αποτελεί όμως σύμβολο της πόλης. Συλλεκτικό αντικείμενο που εμφανίζεται στα χέρια ηθοποιών στην τηλεοπτική σειρά «Νόμος και Τάξη» και θυμίζει εποχές στις οποίες ο καφές φτιαχνόταν με το μεράκι του εστιάτορα και όχι τις συνταγές των πολυεθνικών.

Ο εμπνευστής

Ο Λέσλι Μπακ, ο εμπνευστής του ποτηριού, πέθανε την περασμένη εβδομάδα από επιπλοκές της νόσου Πάρκινσον. Ηταν 87 ετών. Ο Μπακ γεννήθηκε στην Τσεχοσλοβακία. Στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι γονείς του εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς και ο ίδιος οδηγήθηκε στο Αουσβιτς. Μετά τη λήξη του Πολέμου μετανάστευσε στην Αμερική. Δημιούργησε το Αnthora Cup το 1963 με σκοπό να δελεάσει τους έλληνες επιχειρηματίες που διαχειρίζονταν τα περισσότερα «diners» της Νέας Υόρκης. Το σχέδιό του έγινε γρήγορα μεγάλη επιτυχία και ενέπνευσε πολλές παραλλαγές.

πηγη ΤΑ ΝΕΑ