ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ο Εθνικός Υμνος «απελευθερώθηκε» από διαφημίσεις στο Διαδίκτυο - Αυτό που δεν έκανε το το ανεκδιήγητο Υπουργείο Πολιτισμού το πέτυχαν οι Δημοσιογράφοι!!! - Καλά ξυπνητούρια Πανούλη...

Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

Η δημοσιοποίηση του γεγονότος της διαφημιστικής εκμετάλλευσης κάποιων εκτελέσεων του Εθνικού Υμνου μας από το YouTube, θέμα που επεσήμανε πρώτος ο διαδικτυακός ιστότοπος ThePressProject και ύστερα η «Ελευθεροτυπία», προκάλεσε κατά τα φαινόμενα έστω και σιωπηρές... δράσεις και αντιδράσεις.

 

Το ελληνικό τμήμα της Google (ιδιοκτήτριας εταιρείας του YouTube από το 2006) με το οποίο ήρθαμε εξ αρχής σε επαφή στην αρχή της προηγούμενης εβδομάδας, ζητώντας διευκρινίσεις, απέφυγε, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, οποιαδήποτε επίσημη τοποθέτηση.

Και όμως, σιωπηρά απέσυρε τις διαφημίσεις από τις επίμαχες εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου, στις οποίες, όπως είχαμε εντοπίσει και αναφέρει σε δημοσίευμά μας, την ακρόαση του Υμνου «προλόγιζαν» διαφημιστικά σποτ της Pizza Hut, της Cosmote, των Village Cinemas κ.λπ. 

Αυτό βέβαια δεν ακυρώνει την υποχρέωση της Google να απαντήσει εάν η ίδια έχει ήδη καρπωθεί μέρος των εσόδων από τις διαφημίσεις, ποιος άλλος έχει ωφεληθεί από τα διαφημιστικά έσοδα και τελικά ποιος διεκδικεί τα συγγενικά δικαιώματα από τις συγκεκριμένες εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου.

Επίσημη απάντηση μας έστειλε ωστόσο η Jaclyn Ranere, αντιπρόεδρος του τμήματος μάρκετινγκ και εταιρικών ανακοινώσεων της εταιρείας The Orchard, δηλαδή της πολυεθνικής που εμπλέκεται στην υπόθεση καθώς, διαθέτοντας ένα παγκόσμιο δίκτυο συλλογικής διαχείρισης και διανομής μουσικής και ταινιών, δρα και υπέρ όσων ελληνικών ανεξάρτητων δισκογραφικών εταιρειών εκπροσωπούν δημιουργούς οι οποίοι διεκδικούν τα εκτελεστικά τους δικαιώματα από δικές τους εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου.

«Στην εταιρεία μας», μας απαντά η κυρία Ranere σε mail της, «υπάρχει ειδικό τμήμα που ασχολείται αποκλειστικά με τη διαχείριση δικαιωμάτων των παραγωγών των εταιρειών που διανέμουμε ψηφιακά. Η Orchard δεν διαχειρίζεται πνευματικά δικαιώματα, δηλαδή δικαιώματα συνθετών και στιχουργών, παρά μόνο δικαιώματα χρήσεως των ηχογραφημάτων (master rights).

»Συγκεκριμένα, για τη διαχείριση στο YouTube των ηχογραφημάτων των πελατών μας (μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και αρκετές ελληνικές ανεξάρτητες δισκογραφικές εταιρείες), το τμήμα αυτό -με τη βοήθεια των διαθέσιμων τεχνολογικών εργαλείων- επιτυγχάνει την αναγνώριση και ταυτοποίηση των ηχογραφημάτων, εφ' όσον αυτά χρησιμοποιούνται ανεπίσημα από απλούς χρήστες (user generated content).

»Στην περίπτωση όμως κομματιών των οποίων η σύνθεση δεν υπόκειται πλέον σε πνευματικά δικαιώματα (public domain/κοινό κτήμα) και προφανώς κυκλοφορούν πλέον σε χιλιάδες εκτελέσεις (όπως είναι ο Εθνικός Υμνος μιας χώρας, τα δημοτικά τραγούδια, οι κλασικές συνθέσεις κ.λπ.), προβλέπεται εξαίρεση από αυτή τη διαδικασία, για τον απλό λόγο ότι είναι δύσκολο έως αδύνατον το λογισμικό αναγνώρισης να εντοπίσει τις μικρές διαφορές ανάμεσα σε χιλιάδες παρόμοιες εκτελέσεις.

Επειδή αυτή η διαδικασία έχει αναπτυχτεί τεχνολογικά και εμπορικά πρόσφατα, υπάρχουν κάποια ηχογραφήματα -για τα όποια οι πελάτες μας βέβαια έχουν πλήρη δικαιώματα χρήσεως των ηχογραφημάτων (master rights)- τα οποία παρ' ότι ανήκουν στην κατηγορία "κοινού κτήματος", έχουν παραμείνει ενεργά στη διαδικασία ταυτοποίησης του YouTube.

Γι' αυτό όταν λαμβάνουμε ειδοποίηση από το YouTube, δεν εγείρουμε πλέον αξιώσεις για τα συγκεκριμένα ηχογραφήματα.

Συνεπώς και τώρα έχουμε αφαιρέσει από τον κατάλογό μας όλες τις αξιώσεις για τυχόν εκτελέσεις του ελληνικού Εθνικού Υμνου».

Με δυο λόγια, η Orchard, προφανώς και μετά το θόρυβο που δημιουργήθηκε, αποσύρει τις αξιώσεις της για τις εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου και πετάει το μπαλάκι στη YouTube... 

Ταυτόχρονα από την απάντηση της Orchard γίνεται σαφές ότι δεν είναι μόνον οι ξένες εταιρείες που ωφελήθηκαν, αλλά ότι υπάρχουν και ελληνικές εταιρείες και ιδιώτες που διεκδικούν συγγενικά δικαιώματα από εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου. Αυτό είναι νόμιμο;

Πάντως για τον Εθνικό Υμνο δεν υφίστανται πια πνευματικά δικαιώματα, καθώς έχει παρέλθει η 70ετία από το θάνατο των δημιουργών του, του Διονυσίου Σολωμού (1857) και Νικολάου Μάντζαρου (1872).

Ο βαθύς ύπνος του υπουργείου Πολιτισμού

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Pizza, σε γνωρίζω από την κόψη... Είναι νόμιμη η εμπορική εκμετάλλευση του Εθνικού μας Υμνου. Είναι, όμως, και ηθική;

Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

Η πρώτη εντύπωση παραπέμπει σε κωμωδία ή και... ταινία κατασκοπίας με γκροτέσκο στοιχεία: O ανυποψίαστος που επιθύμησε ξαφνικά να ακούσει τον Εθνικό μας Υμνο να παιανίζει στο σαλόνι του σε μία άσκηση ενίσχυσης του καταβαραθρωμένου φρονήματός του, πληκτρολογεί στο YouTube την επιθυμία του.

 

Διαλέγει μία από τις εκατοντάδες βιντεοσκοπημένες ή ηχογραφημένες εκδοχές, κάνει «κλικ» στην επιλογή του και... έκπληξη. Προτού να ξεκινήσει η χαρακτηριστική μελωδία του Νικόλαου Μάντζαρου, προτού να ακουστεί ή να κυλήσει σε trailer στην οθόνη ο πρώτος στίχος του Διονυσίου Σολωμού, «παίζει» μια διαφήμιση της Pizza Hut ή της Cosmote ή των Village Cinemas.  

Ε, άντε τώρα να πειστεί ο, ούτως ή άλλως εθνικά ταπεινωμένος, χρήστης ότι αυτό δεν είναι αμερικανικός ή γερμανικός... δάκτυλος!

Ο,τι μοιάζει με κακόγουστη πλάκα (αν και δεν ευθύνονται οι διαφημιζόμενες εταιρείες) είναι πάντως αλήθεια. Υστερα από σχετικά δημοσιεύματα του ειδησεογραφικού ιστότοπου PressProject που πρώτος εντόπισε το θέμα, «κολυμπήσαμε» κι εμείς στο απέραντο σύμπαν των επιλογών που προσφέρει το YouTube σε όποιον θέλει να ακούσει τον ελληνικό Εθνικό Υμνο. Και πέσαμε πάνω στις παραπάνω περιπτώσεις διαφημίσεων που προηγούνταν του επιλεγμένου εθνικού ακροάματος (http://www. youtube.com/watch?v=mMubGYz9wKc, http://www.youtube.com/wat ch?v=KPANtsXzLd8, http://www. youtube.com/watch?v=iVGnsZpPkKk).

Μετά κάναμε και μία μικρή έρευνα που κατ' αρχάς φαίνεται να περιορίζει την κακόβουλη εμπλοκή ξένων δυνάμεων, αλλά να μην αποκλείει την εμπλοκή απρόσωπων και αδιάφορων πολυεθνικών κι ακόμα χειρότερα κάποιου ελληνικού δακτύλου.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα απ' την αρχή. 

Η πνευματική ιδιοκτησία πάνω σε ένα πνευματικό έργο, σύμφωνα με το νόμο 2121/1993, διαρκεί 70 χρόνια μετά το θάνατο του δημιουργού του. Μετά, το έργο αυτό καθίσταται «κοινό κτήμα». Αυτή είναι φυσικά η περίπτωση (και) του Εθνικού μας Υμνου, αφού ο Σολωμός πέθανε το 1857 και ο Μάντζαρος το 1872. Δεν υφίστανται συνεπώς πνευματικά δικαιώματα. Υφίστανται όμως συγγενικά δικαιώματα (αυτά δηλαδή που αφορούν την εκτέλεση του έργου).

Με δυο λόγια, αν οποιοσδήποτε αποφασίσει να μπει σ' ένα στούντιο, να ηχογραφήσει τη δική του εκδοχή του Εθνικού Υμνου και να την «ανεβάσει» μετά στο YouTube, έχει προφανώς δικαίωμα να διεκδικήσει τα εκτελεστικά του δικαιώματα. Κι αυτό ακριβώς συμβαίνει στο χαώδη «γαλαξία» του YouTube (το οποίο από το 2006 ανήκει στην Google): εκεί ένας αυτοματοποιημένος μηχανισμός «καταμετρά» τα «χτυπήματα». Ετσι αν ένα βίντεο συγκεντρώνει ικανοποιητικό αριθμό «χτυπημάτων», το YouTube φροντίζει να του προσθέσει μία εισαγωγική διαφήμιση, αντιμετωπίζοντας με τον ίδιο τρόπο τον Εθνικό Υμνο και την τελευταία επιτυχία του Παντελή Παντελίδη για παράδειγμα.  

Υπάρχουν βέβαια διαφημιστικά έσοδα. Ποιος τα καρπώνεται αυτά; 

 Κατά ένα (συμφωνηθέν συνήθως) ποσοστό η Google. Τα υπόλοιπα οφείλουν να αποδίδονται στο δημιουργό του έργου και στον εκτελεστή/ερμηνευτή του.

Τι συμβαίνει συγκεκριμένα λοιπόν με κάποιες από τις εκτελέσεις του Εθνικού Υμνου; 

Αν και πρόκειται για «κοινό κτήμα», προφανώς κάποιοι από τους εκτελεστές του έργου έχουν διεκδικήσει τα εκτελεστικά τους δικαιώματα. Ποιοι μπορεί να είναι αυτοί;