"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Προς νέους συντηρητικούς



Η​​ ελληνική κοινωνία χρειάζεται επειγόντως μετάγγιση αυτοπεποίθησης. 


Η πανωλεθρία που τη βαφτίσαμε κρίση για να ξεμπερδεύουμε –απλώς αυτή δεν μας αφήνει– μας οδήγησε στην πλήρη απαξίωση εαυτών.  


Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στον διπλανό μας. Οι λέξεις μας έχασαν τη σημασία τους και οι πράξεις έχουμε προεξοφλήσει πως θα πέσουν στο κενό. Οθεν και η καταθλιπτική ακινησία μας.


Η ανάκτηση της αυτοπεποίθησής μας δεν μπορεί παρά να περάσει από το συνδετικό υλικό της κοινότητάς μας, την εθνική συνείδηση.  


Αυτή είναι το μεγάλο θύμα του προοδευτικού λυρισμού που ηγεμόνευσε τα τελευταία σαράντα χρόνια. Είτε διότι η κυρίαρχη αριστερή ελίτ την αντιμετώπιζε εχθρικά, είτε διότι η ανάγκη για φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις δεν τη διέκρινε λόγω μυωπίας, είτε διότι όσοι την υποστήριζαν οχυρώνονταν πίσω από απολιθωμένα στερεότυπα.


Η εθνική συνείδηση δεν μας φέρνει αντιμέτωπους με την οικοδόμηση της Ενωμένης Ευρώπης. Η Ευρώπη ξεκίνησε ως πολιτισμική κοινότητα εθνών που το καθένα έχει τη δική του Ιστορία. Αντιθέτως, η έλλειψη αυτοπεποίθησης μας μετατρέπει σε φοβισμένους πολίτες της Ενωσης, οι οποίοι, επειδή δεν έχουν εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους, θεωρούν ότι τους φθονούν και τους καταδιώκουν. Φοβόμαστε τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, διότι φοβόμαστε τους εαυτούς μας. Και ξεχνάμε ότι είμαστε αρκετά δυνατοί ώστε να μην έχουμε να φοβηθούμε τίποτε από το όνομα ενός μικρού κράτους στα βόρεια σύνορά μας.


Με τον πυρετό του Μακεδονικού αποκαλύφθηκε ότι η εθνική συνείδηση είναι ενεργή και μπορεί να κινητοποιήσει ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας που αποκαλείται «συντηρητικό». Και καλά κάνει. Μια συντηρητική πολιτική είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση και της εθνικής συνείδησης και της συλλογικής μας αυτοπεποίθησης. Είναι απαραίτητη και για να μη γίνει η Ευρώπη κουρελού κοινοτήτων και δικαιωμάτων, όπως την προοιωνίζεται η πολυπολιτισμική ιδεολογία, το ρετάλι του μαρξισμού που πάει να γίνει φόρεμα με τους ζηλωτές του φιλελευθερισμού.


Η συντηρητική στάση δεν ταυτίζεται με την ακινησία, όπως τη θέλουν οι αντίπαλοί της. Είναι μια στάση που υπόκειται στις μεταμορφώσεις του χρόνου, τη λεγόμενη πρόοδο, όμως αναζητεί τα όριά της σε αξίες που της επέτρεψαν να δημιουργηθεί. Χαρακτηριστικό του συντηρητικού είναι ότι δεν κρίνει το παρελθόν με βάση τις αξίες του παρόντος. Δεν θεωρεί τον Παλαμά ρατσιστή επειδή δεν έγραψε τον «Δωδεκάλογο του Ρομά». Θεωρεί ότι ο Παλαμάς έχει μεγαλύτερη αξία από τον οποιονδήποτε σύγχρονο νομοθέτη. Αυτό ονομάζεται παιδεία.


Ενας νέος συντηρητικός δεν είναι συντηρητικός με τον ίδιο τρόπο που ήσαν οι παππούδες του, κι ας μοιράζεται πολλές αξίες μαζί τους, μεταξύ αυτών την εθνική συνείδηση.  


Εχει απορρίψει την επανάσταση ως προνομιούχο μοχλό της Ιστορίας. Και δεν αποδέχεται εκ των προτέρων τις μεταρρυθμίσεις του φιλελευθερισμού μόνον και μόνον επειδή είναι μεταρρυθμίσεις. Ως εκ τούτου μην ταυτίζετε τον νέο συντηρητικό με τους neocons. Αυτοί συμπεριφέρθηκαν σαν τροτσκιστές που ήθελαν να εξαγάγουν δημοκρατία, όπως ο Τρότσκι επανάσταση.


Και τώρα στο «διά ταύτα»: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: «Βαθιά» Ελλάδα



Το σουρεαλιστικό περιστατικό στη Λαμία με τη δημόσια περιφορά του νεκρού μητροπολίτη καθιστού πάνω στον θρόνο του και ντυμένου με τα άμφια (τελετουργικό, όπως μάθαμε, των λεγομένων Παλαιοημερολογιτών ή αλλιώς των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών Ελλάδος), μου έφερε στον νου την «περίπτωση Wahncau»: τραβηγμένη στις αρχές του 20ού αιώνα, μια ασπρόμαυρη φωτογραφία απεικονίζει μια γυναίκα να στέκεται σε μια γωνία. Εχει τα μάτια της κλειστά· μοιάζει να κοιμάται όρθια. Κι όμως, η γυναίκα είναι νεκρή.
 

Η περίπτωση Wahncau: μια σαρανταπεντάχρονη γυναίκα βρέθηκε πράγματι νεκρή, όχι όμως σε ύπτια μα σε όρθια στάση, στη γωνία της αυλής της. Η συνήθης μεταθανάτια μυϊκή παράλυση αποκαταστάθηκε από μια σπάνια, παράδοξη ακαριαία πτωματική ακαμψία. Η γυναίκα παρέμεινε όρθια ακόμα και μετά τη στιγμή του θανάτου της.  


Επειδή έχουμε συνηθίσει τους νεκρούς οριζοντιωμένους –παραδομένους, τρόπον τινά, και γι’ αυτό ακίνδυνους– η φωτογραφία προξενεί ένα τρομακτικό, απειλητικό αίσθημα. Ετσι όπως στέκει ορθή, ακουμπισμένη στον τοίχο πίσω της, με το κεφάλι γερτό στο στήθος, τα χέρια σταυρωμένα στο στομάχι, αγκυλωμένα, τα δάχτυλα να εξέχουν σαν μικρά στραβά ξερόκλαδα, έτσι όπως συνεχίζει όρθια, η αλλόκοτη αυτή φιγούρα μιας περίπου νεκροζώντανης, μοιάζει να μας απειλεί διαρκώς – ή να μας υπόσχεται το θαύμα.
 

Επειδή όμως πρόκειται για μια υπόσχεση που δεν τηρείται τελικά, απομένει μονάχα η απειλή. Δεν είναι τυχαίο ότι...
 

ΤΟΥΡΚΙΑ: Χαμός στην ισλαμοφασιστική μπανανία για «ανάρμοστο» φιλί σε σκηνή τηλεοπτικού σήριαλ

Χαμός στην Τουρκία για το «ανάρμοστο» φιλί Νέα πολεμική προκαλεί το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο της Τουρκίας μετά την απόφασή του να εκφράσει την αποδοκιμασία του για μία σκηνή τηλεοπτικού σήριαλ που περιέχει ένα φιλί, το οποίο χαρακτηρίζεται «ερωτικό» και κατά συνέπεια «ανάρμοστο (!)», σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου.

Ορμώμενος από μία «προσφυγή τηλεθεατών», ένα από τα μέλη του Συμβουλίου μελέτησε «από πολύ κοντά» ένα θερμό φιλί που ανταλλάσσουν δύο πρόσωπα του σήριαλ "Kara para Ask" (Βρώμικο Χρήμα και Ερωτας), που μεταδίδεται από το ιδιωτικό τηλεοπτικό δίκτυο ATV.
Στην έκθεση που παρουσίασε περιγράφει με υπερβολικές λεπτομέρειες τη σκηνή, φθάνοντας στο συμπέρασμα ότι δεν πρόκειται για ένα απλό φιλί, αλλά για ένα «ρούφηγμα χειλιών» «ερωτικού χαρακτήρα», που, κατά συνέπεια, είναι επιζήμιο για την ηθική των νέων την οποία οφείλει να προστατεύσει το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο.

Ο σχολαστικός πραγματογνώμων φιλιών σύμβουλος προτείνει στην έκθεσή του την επιβολή προστίμου στο τηλεοπτικό δίκτυο.

Η έκθεση προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Οι άνθρωποι στέλνουν διαστημικά σκάφη σε αστεροειδείς, και εμείς στην Τουρκία συζητούμε για ένα φιλί», έγραψε στο Twitter η Εζγκέ.

TOYΡΚΙΑ: Ακατάλληλο το "Game of Thrones" για τις στρατιωτικές ακαδημίες τηε ισλαμικής μπανανιας του Ερντογαν - Καταλληλότερο "μάθημα"? Το Κοράνι !!!


Η επιτυχημένη σειρά του HBO «Game of Thrones» φημίζεται για το προκλητικό περιεχόμενό της και συχνά προκαλεί διχογνωμίες. Η δραματοποιημένη εκδοχή των βιβλίων φαντασίας του George R. R. Martin βρίθει εικόνων φρικιαστικής βίας και σκληρών σεξουαλικών σκηνών βιασμού - ακόμη και αιμομειξίας. 

Η Κίνα έχει ήδη λογοκρίνει μερικώς την «αιμοσταγή» σειρά και τον ίδιο δρόμο αναμένεται να ακολουθήσει και η Τουρκία, όπου, σύμφωνα με την Hurriyet, το «Game of Thrones» έχει ήδη απαγορευθεί στις στρατιωτικές ακαδημίες της χώρας.
Οι κανονισμοί που εφαρμόζουν οι ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας στις στρατιωτικές ακαδημίες εφήβων ενισχύθηκαν με ένα νέο άρθρο στο κεφάλαιο που αφορά την «προστασία των μαθητών». Το εν λόγω άρθρο απαγορεύει την προβολή ταινιών ή τηλεοπτικών σειρών που απεικονίζουν «σεξουαλική εκμετάλλευση, πορνογραφία, κακοποίηση, παρενόχληση και κάθε παραβατική συμπεριφορά». Η Ηurriyet αναφέρει ότι ένας από τους βασικούς υπαιτίους γι’ αυτή τη ρύθμιση είναι το «Game of Thrones». Την ίδια στιγμή, στις στρατιωτικές ακαδημίες θα εισαχθεί για πρώτη φορά ως μάθημα η διδασκαλία των βασικών θρησκευτικών αρχών του Κορανίου και η ζωή του Προφήτη Μωάμεθ.

Η εξέλιξη αυτή είναι σοκαριστική για τα στρατιωτικά ιδρύματα, που έχουν υπάρξει αυστηρά κοσμικά. Υπό την ηγεσία του Τούρκου προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, ωστόσο, ο τουρκικός στρατός έχει πλέον «γονατίσει». Πολλοί επικριτές του Ερντογάν διακρίνουν έναν σταδιακό λανθάνοντα εξισλαμισμό της τουρκικής κοινωνίας και οι τελευταίες προσθήκες στο πρόγραμμα και τους κανονισμούς των στρατιωτικών ακαδημιών ίσως αποτελούν δείγμα αυτής της διαδικασίας.

Πάντως, δεν πρόκειται για την πρώτη φορά που το «Game of Thrones» προκαλεί την αντίδραση των εν λόγω ακαδημιών. Το 2012, τέσσερις στρατιωτικοί απομακρύνθηκαν από τα καθήκοντά τους επειδή επέτρεψαν την προβολή της σειράς. Η επίσημη ανακοίνωση που ακολούθησε το συμβάν δεν απέδωσε την απόφαση αυτή στο θρησκευτικό αίσθημα των Τούρκων, αλλά υποστήριξε ότι το «Game of Thrones» προσβάλλει την τουρκική νοοτροπία. «Το έθνος μας προσβάλλεται και δυσφημίζεται, όχι άμεσα αλλά με τέτοιο τρόπο, ώστε οι θεατές του να μπορούν εύκολα να το αντιληφθούν, αφού μας παρουσιάζουν ως βάρβαρους, διεστραμμένους και απολίτιστους», έγραφε το κείμενο της ανακοίνωσης.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η χώρα του μασκαρεμένου συντηρητισμού της Αριστεράς


Είναι ευτύχημα ότι ο τροχός εφευρέθηκε χιλιάδες χρόνια πριν. Αν γινόταν σήμερα, η γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ θα είχε καταγγείλει τη χρήση του και θα επεσήμανε τον κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων ή την απειλή του «τροχοφασισμού» στην κοινωνία.  

Κατά τον ίδιο τρόπο το καθοδηγητικό όργανο της «Ριζοσπαστικής Αριστεράς» ανησυχεί για τους κινδύνους που εγκυμονεί η ηλεκτρονική ψηφοφορία. «Ο τεχνοφασισμός, με τον οποίο πειραματίζονται στα Πανεπιστήμια-ΤΕΙ, μπορεί να επεκταθεί σε κάθε δημοκρατική εκλογή εκπροσώπων για τη διοίκηση της χώρας» είπαν κι ελάλησαν οι «προοδευτικοί», επιβεβαιώνοντας τον Μορτ Σαλ που έλεγε ότι «Συντηρητικός είναι εκείνος που πιστεύει ότι τίποτε δεν πρέπει να δοκιμάζεται για πρώτη φορά». 

Μόνο που ο Καναδός κωμικός μιλούσε για τους Ρεπουμπλικανούς των ΗΠΑ, δεν ήξερε τον εν Ελλάδι αριστερό συντηρητισμό.

Δεν πρέπει να μας προξενήσει εντύπωση η τεχνοφοβική στάση του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν απαντά πρώτη φορά στον χώρο: 

KOINΩΝΙΑ: Η αντιμεταρρύθμιση η συντηρητική ιδεολογία της και η ομηρία της χώρας στον αριστερίστικο συντηρητισμό


Οι μεταρρυθμίσεις είναι περίεργο φρούτο. Δεν φύονται παντού· και όταν φύονται δεν ευδοκιμούν πάντα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κινεζική αυτοκρατορία στις αρχές της προηγούμενης χιλιετίας είχε όλη την τεχνολογία που αναπτύχθηκε κατόπιν στη Δύση (πυρίτιδα, κινητά τυπογραφικά στοιχεία) και, παρ’ όλα αυτά, η αργοπορημένη Δύση τα χρησιμοποίησε για να κατακτήσει τον κόσμο, ενώ η Κίνα παρήκμασε.

Αν και είναι τεράστια η συζήτηση που ξεκινά από το ερώτημα «γιατί η Δύση;» η καλύτερη απάντηση που έχω ακούσει είναι επειδή, στη Δύση, οι άνθρωποι ήταν πιο ελεύθεροι να δοκιμάσουν νέα πράγματα. Προφανώς, λόγω της ύπαρξης ανταγωνιστικών πριγκιπάτων, και διάφορων άλλων κρατικών μορφωμάτων, δημιουργούνταν γόνιμο έδαφος για την προώθηση καινοτομιών. Αν απαγορευόταν στη Ρώμη, πήγαινε κάποιος στη Φλωρεντία. Και αν απαγορευόταν στη Φλωρεντία πήγαινε στη Ρηνανία.

Για να αλλάζουν προς το καλύτερο τα πράγματα, πρέπει να επιτρέπονται διαρκώς δοκιμές, να εφευρίσκονται νέες λύσεις στα παλιά προβλήματα. Μόνο που εδώ οι συντηρητικοί έχουν ένα δίκιο. Τα περισσότερα απ’ όσα θα δοκιμάσουμε θα αποτύχουν. Δεν ξέρουμε εκ των προτέρων τι είναι επιτυχημένο ώστε να το εφαρμόσουμε και να ξεμπερδεύουμε με τις περιττές αποτυχίες. Η κοινωνία, η οικονομία, η ίδια η ζωή εξελίσσεται διά άπειρων αποτυχιών και μιας μόνο επιτυχίας, που ξεπληρώνει όμως το κόστος όλων των προηγούμενων αποτυχιών.

Είναι επόμενο, λοιπόν, η συντηρητική επιλογή να ξεκινάει με πλεονέκτημα.  

Κατ’ αρχάς, παίζει εντός έδρας. Μπορεί να απευθυνθεί στους πολίτες με ένα συντριπτικό επιχείρημα: ο κόσμος που ζούμε. Εχει τα στραβά του, αλλά, βρε αδελφέ, δεν είναι ό,τι χειρότερο μπορούμε να φανταστούμε. Εντάξει! Μπορεί να πεθαίνει κόσμος της πείνας επειδή ζει σε άνυδρες περιοχές, αλλά ποιος ξέρει τι κινδύνους θα διατρέξουμε εφαρμόζοντας τη γενετική τεχνολογία που επιτρέπει στο καλαμπόκι να αναπτύσσεται με λιγότερο νερό! Ο μυθικός Φρανκεστάιν καραδοκεί. Προσοχή! Δεν υπήρξε ποτέ Φρανκεστάιν· ήταν ένας λογοτεχνικός ήρωας της Μέρι Σέλεϊ, που αποτύπωσε με τον καλύτερο τρόπο τον φόβο για το μέλλον. Τα νέα πράγματα που θα προσπαθήσουμε να κάνουμε, τελικά θα στραφούν εναντίον μας. Γι’ αυτό, όπως λέμε, είναι προτιμότερο να καθίσουμε στ’ αυγά μας.

Το δεύτερο συντηρητικό επιχείρημα βασίζεται σε ένα ψεύδος. Παρουσιάζει την ανθρώπινη ιστορία σαν μια γραμμική εξέλιξη, ότι φτάσαμε εδώ μέσα από μια αλληλουχία επιτυχιών. Κάποιος εφηύρε τον τροχό, μετά ένας άλλος έφτιαξε το κάρο, αργότερα ένας τρίτος έκανε τις αυτοκινητάμαξες, στον 18ο αιώνα κάναμε τις ατμομηχανές, και δείτε τι ωραία αυτοκίνητα έχουμε σήμερα. Επειδή για εκπαιδευτικούς λόγους η πορεία της ανθρωπότητας πρέπει να δίδεται στα εγχειρίδια της Ιστορίας συνοπτικά, καταγράφουμε μόνο τους σταθμούς των λίγων επιτυχιών. Ετσι, όμως, δημιουργείται η ψευδής εντύπωση πως η ιστορία έχει νομοτέλειες· ότι το επόμενο βήμα της προόδου είναι μόνο ένα και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να επιτραπούν τα άλλα. Επειδή όμως δεν ξέρουμε ποιο ακριβώς είναι αυτό το επόμενο βήμα, ουσιαστικά τα απαγορεύουμε όλα: απαγορεύοντας αυτά που νομίζουμε ότι θα είναι αποτυχίες, στην ουσία απαγορεύουμε και την επιτυχία ακριβώς επειδή δεν ξέρουμε ποια δοκιμή θα είναι επιτυχής και ποια θα έχει μόνο το κόστος της αποτυχίας.

Το τρίτο συντηρητικό επιχείρημα είναι εξίσου ψευδές. Λέει σχηματικά ότι μέχρι να βρούμε την άριστη λύση για το επόμενο βήμα, δεν χάνουμε τίποτε αναπαράγοντας το υπάρχον. Αυτό θα είχε νόημα εάν ζούσαμε σε έναν στατικό κόσμο, όπου τίποτε δεν αλλάζει. Αυτό, όμως, ούτε ένας συντηρητικός δεν μπορεί να το ισχυριστεί στα σοβαρά. Επομένως, αυτό που λέμε πρόοδος είναι είτε η προσαρμογή ημών στις μεταβαλλόμενες συνθήκες είτε η μερική προσαρμογή των συνθηκών που μας περιβάλλουν. Μη φανταστούμε πολλά πράγματα. Μπορούμε να κάνουμε ένα φράγμα σε κάποιον ποταμό, να μεταβάλουμε τις συνθήκες σε ένα μικρό μέρος, αλλά τελικά οι μεταβαλλόμενες συνθήκες να το πάρουν και να το σηκώσουν. Δεν υπάρχει η αέναη τελειότης σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο. Το πιο ισχυρό μύθευμα των συντηρητικών, το όραμά τους, είναι η έννοια του παραδείσου. Κάπου εκεί στο μέλλον υπάρχει ένα τέλειο πράγμα, το οποίο παρεμπιπτόντως είναι και εντελώς ακίνητο. Πώς να υπάρξει πρόοδος στην τελειότητα;

Ο συντηρητισμός έχει ισχυρό ιδεολογικό υπόβαθρο στις κοινωνίες και δεν πρέπει να τον υποτιμάμε. Το πρώτο που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι η συντηρητική πρόταση είναι απλή και την κατανοούν όλοι: είναι ο κόσμος που έχουμε. Μπορεί αυτός ο κόσμος να έχει προβλήματα, αλλά στους περισσότερους πολίτες είναι πολύ πιο κατανοητός και λιγότερο επίφοβος από οποιαδήποτε πρόταση αλλαγής του υπάρχοντος.

Η συντήρηση είναι καταστροφική, αλλά μόνο μακροχρόνια. Το να προσπαθείς να διατηρήσεις το υπάρχον, όταν αναγκαστικά όλα αλλάζουν, οδηγεί σε κοινωνικό μαρασμό, αλλά αυτό γίνεται τόσο αργά και ανεπαίσθητα που οι περισσότεροι δεν το αντιλαμβάνονται. Γι’ αυτούς ισχύει το «κάλλιο πέντε και στο χέρι...», άσχετα αν αυτό διολισθαίνει στο 4,9, στο 4,8 κ.ο.κ.

H βασική αρετή του συντηρητισμού είναι ότι διατηρεί παλαιές συνήθειες σε νέες εποχές. Είναι η καταφυγή σε ένα παρελθόν που δεν υπάρχει, αλλά μας κάνει να νιώθουμε καλά, ειδικά σε περιόδους που οι ραγδαίες αλλαγές δεν μας επιτρέπουν να καταλάβουμε τι γίνεται. Ετσι, οι συντηρητικοί Βρετανοί διατηρούν αναχρονιστικούς θεσμούς, σαν τη βασιλεία. Τους θυμίζει τις παλιές εποχές της αυτοκρατορίας, σε έναν κόσμο που άλλαξε και έκανε τη Μεγάλη Βρετανία πολύ μικρότερη.

Το βασικό πρόβλημα του συντηρητισμού είναι ότι διατηρεί παλαιές συνήθειες σε σύγχρονους καιρούς, εις βάρος όμως των απαιτήσεων που δημιουργούν οι νέες εποχές. Κοινωνίες, για παράδειγμα, που κρατούν τις παραδόσεις και τις γυναίκες στο σπίτι, το πληρώνουν σε ανάπτυξη. Χάνουν πολύτιμο παραγωγικό δυναμικό από την οικονομία. Μια παράδοση, που κάποτε μπορεί να είχε ευεργετικά αποτελέσματα σε μια κοινωνία (όλες οι παραδόσεις, πριν γίνουν ξόανα, έχουν πίσω τους κάποια χρησιμοθηρία), συνήθως γίνεται τροχοπέδη στην ανάπτυξη – όχι μόνο την οικονομική, αλλά και την κοινωνική.

Η αλήθεια είναι ότι μπορείς να είσαι προοδευτικός με πολλούς τρόπους, αλλά συντηρητικός μόνο με έναν. Η συνταγή είναι απλή: