ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟΚΑΤΣΑΠΛΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Η γνωστική ασυμφωνία των αριστερών

Γράφει ο Αλέξης Αρβανίτης 

Επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Ε​​ίναι δύσκολο να είσαι αριστερός, ειδικά σήμερα που καταρρέει η λεγόμενη «πρώτη φορά αριστερά».  

Παρόλο, όμως, που αυτή η δυσκολία είναι ψυχολογικής και, άρα, ατομικής υφής, οι συνέπειές της δεν περιορίζονται μόνο στον ίδιο τον αριστερό. Δυστυχώς επεκτείνονται στο ευρύτερο κοινωνικό πεδίο και λαμβάνουν τη μορφή δισεπίλυτων πολιτικών στρεβλώσεων που αφορούν όλη την κοινωνία. Μία σύντομη αναδρομή σε βασικά διδάγματα και ευρήματα της φημισμένης κοινωνιοψυχολογικής θεωρίας της γνωστικής ασυμφωνίας, θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε πού έγκειται η δυσκολία και αν υπάρχει λύση.

Σύμφωνα με τη θεωρία γνωστικής ασυμφωνίας του Λέον Φέστινγκερ, οποιαδήποτε ανισορροπία μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών είναι πιθανόν να προκαλέσει μια δυσάρεστη ψυχολογική κατάσταση στο άτομο, που μπορεί να αρθεί μόνο μέσω της αλλαγής στα ασύμφωνα ψυχολογικά στοιχεία και της επαναφοράς στη γνωστική ισορροπία. Κλασικό παράδειγμα, που χρησιμοποίησε ο ίδιος ο Φέστινγκερ το 1962, είναι η ασυμφωνία που προκύπτει σε σχέση με το κάπνισμα. Αν εγώ καπνίζω και μου πείτε ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο, μέσα μου συγκρούεται η επιθυμία για κάπνισμα με μια πληροφορία για τις προοπτικές της υγείας μου. Σε αυτή την περίπτωση, μπορώ είτε να σταματήσω το κάπνισμα είτε να υποβιβάσω την πληροφορία που μου δίνετε διατυπώνοντας, για παράδειγμα, την άποψη ότι «Και ο παππούς μου καπνίζει μέχρι τα 95 του και είναι υγιής». Τελικώς, είναι ιδιαίτερα πιθανόν να οδηγηθώ σε μια επιλεκτική ανάγνωση της πραγματικότητας, ειδικά αν δυσκολεύομαι να σταματήσω το κάπνισμα.

Το υπόδειγμα ερευνών πάνω στη γνωστική ασυμφωνία που ταιριάζει στη γενική ανάλυση της πολιτικής συμπεριφοράς είναι αυτό της «ελεύθερης επιλογής». Πειράματα σε αυτόν τον τομέα δείχνουν, για παράδειγμα, ότι όταν οι άνθρωποι επιλέγουν ελεύθερα ένα προϊόν, τείνουν εκ των υστέρων να ενισχύουν τη γνωστική αξία της επιλογής τους (να την αξιολογούν ακόμα πιο θετικά) και να υποβιβάζουν την αξία των άλλων επιλογών.

Οταν μάλιστα υποπέσουν στην αντίληψή τους ασύμφωνα στοιχεία που δείχνουν ότι η επιλογή τους ήταν λανθασμένη, μπορεί να αμφισβητήσουν την εγκυρότητα της πηγής ή να υποβιβάσουν ακόμη περισσότερο τις υπόλοιπες επιλογές. Πρόκειται για μια στρεβλή, αλλά βολική, ανάγνωση της πραγματικότητας. Ενδεικτική εδώ είναι η επιστημονική εργασία του Τζακ Μπρεμ.

Δεν είναι δύσκολη η προβολή του υποδείγματος της «ελεύθερης επιλογής» στην παρούσα πολιτική κατάσταση. 

Κατά την περίοδο της διακυβέρνησης Τσίπρα, ο πόλεμος κατά αφηρημένων αόρατων συμφερόντων (π.χ. των «καναλιών της διαπλοκής») και κατά των υπόλοιπων πολιτικών δυνάμεων (με αιχμή τη νοοτροπία «Οι άλλοι καλύτεροι ήταν;» ή, ακόμη χειρότερα, τη θέση «Ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν»), δηλαδή ενάντια στην εγκυρότητα των πηγών ασύμβατων πληροφοριών και στην αξία των εναλλακτικών επιλογών, φαίνεται ότι επεκτάθηκε. 

Από τη μία, έχει προφανώς συνεισφέρει η ίδια η κυβέρνηση και εμβληματικά στελέχη της, όπως οι Παππάς, Πολάκης και Καμμένος.  

Από την άλλη, ο πόλεμος αυτός έχει θεμελιωθεί στη γνωστική ασυμφωνία των αριστερών πολιτών, που προκλήθηκε από την ανισορροπία μεταξύ των προσδοκιών της ψήφου τους και των πολιτικών που εφάρμοσε τελικά η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Αυτή η ασυμφωνία ενισχύθηκε εντός του 2015 επειδή οι πολίτες κλήθηκαν τρεις φορές (αν συνυπολογίσουμε το δημοψήφισμα), σε διάρκεια εννέα μηνών, να ψηφίσουν αυτοβούλως την ίδια παράταξη. Η επανάληψη της ίδιας ελεύθερης επιλογής επέτεινε, δηλαδή, το μέγεθος της γνωστικής ασυμφωνίας και οδήγησε σε εντονότερες στρεβλώσεις ακύρωσης των αντίρροπων πληροφοριών και υποτίμησης των εναλλακτικών λύσεων.

Ταυτόχρονα, οι αριστεροί πολίτες –όπως και όλοι όσοι έχουν μεγαλύτερη ροπή στην πολιτική ιδεολογία– είναι ούτως ή άλλως ευάλωτοι σε στρεβλώσεις όταν παρουσιάζονται αρνητικές πληροφορίες για τις πολιτικές επιλογές τους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδεολογία αποτελεί για τους ίδιους γνωστικό στοιχείο μεγάλης σημασίας, που είναι ανθεκτικό στην αλλαγή. Δεν μπορούν απλά να την απεμπολήσουν αν διαφανεί ότι οι πολιτικοί της εκπρόσωποι αδυνατούν να κυβερνήσουν αποτελεσματικά. Σε αντίθεση με κεντρώους, κεντροαριστερούς και κεντροδεξιούς πολίτες, που συχνά δεν έχουν έντονους ενδοιασμούς να μετακινηθούν σε άλλα κόμματα και, άρα, να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους για να μειώσουν την ασυμφωνία τους, οι αριστεροί πολίτες (αλλά και οι ιδεολογικά δεξιοί) είναι πιο δεκτικοί σε προκατειλημμένες αναγνώσεις της πραγματικότητας, μέχρι και σε θεωρίες συνωμοσίας, ώστε να προστατέψουν την ταυτότητα και τις πολιτικές επιλογές τους. Επιπρόσθετα, η εισροή αντίρροπων, ασύμφωνων πληροφοριών είναι πιθανόν να καταλήξει στην περαιτέρω ενίσχυση της ταύτισής τους με την αριστερά αντί της αποδυνάμωσης της ταύτισης που ίσως θα ανέμενε κανείς.

Είναι χαρακτηριστικό το πείραμα των Σέρμαν και Γκόρκιν από το 1980, στο οποίο...

ΔΙΕΘΝΗ ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΑ ΣΟΥΡΓΕΛΑ - ΣΥΡΙΖΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Η χλεύη της γραβάτας

Του ΑΛΕΞΗ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Η επιμήκυνση του ελληνικού χρέους είναι ευπρόσδεκτη εξέλιξη για τη χώρα μας. Δεν είναι όμως τόσο αποτέλεσμα των προσπαθειών του σημερινού Πρωθυπουργού, όσο η μερική υλοποίηση μιας απόφασης που είχε παρθεί από το Eurogroup τον Δεκέμβρη του 2012. Θα μπορούσε να είχε υλοποιηθεί από τις αρχές του 2015, αλλά τότε δεν το ήθελε ο κ. Τσίπρας. Τότε επιζητούσε μόνο μια γενναία διαγραφή του χρέους.

Αν ο κ. Τσίπρας από την αρχή της διακυβέρνησής του είχε συμφωνήσει αντιθέτως σε ένα γενναίο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, πολύ ηπιότερο από αυτό που κλήθηκε να εφαρμόσει αργότερα, θα είχε πετύχει την επιμήκυνση του χρέους και θα είχαμε αποφύγει την τεράστια ζημιά της διαπραγμάτευσης Τσίπρα-Βαρουφάκη. Αντί αυτού καταλήξαμε σε ύφεση, capital controls και σε μια δέσμη εξωφρενικά αυστηρότερων μέτρων για τη χώρα μας. Είναι εξοργιστικό ότι σήμερα επετεύχθη κάτι που, αν είχε γίνει το 2015, σήμερα θα είμαστε μία άλλη χώρα.

Ακόμη και έτσι, η στροφή Τσίπρα είναι ευπρόσδεκτη. Με την προσθήκη της γραβάτας στην ένδυσή του είδαμε μάλιστα και την οριστική μεταμόρφωση και προσαρμογή του στο καλούπι ενός σύγχρονου Ευρωπαίου ηγέτη, αρκετά αξιοπρεπή, ώστε η κ. Μέρκελ να μπορεί να τον παρουσιάσει στους ομολόγους της.  

Θυμήθηκα τη Ζωή Λάσκαρη στο έργο «Οι θαλασσιές οι χάντρες» να παραπονιέται στον Φαίδωνα Γεωργίτση ότι δεν μπορεί να τον παρουσιάσει στους φίλους της εξαιτίας του τρόπου που φέρεται, του τρόπου που φοράει τη γραβάτα του και του μουστακιού του. Ο Γεωργίτσης τελικά ξύρισε το μουστάκι του για να γίνει αρεστός στον περίγυρο της Λάσκαρη. Εισέπραξε όμως τη χλεύη και το γέλιο της γιατί έχασε την αυθεντικότητά του.

Ισως είναι δύσκολο να καταλάβουμε ποια πλευρά του Αλέξη Τσίπρα είναι αυθεντική, αλλά λίγο μας ενδιαφέρει. Με ή χωρίς γραβάτα, η αξία του ως Πρωθυπουργού μετριέται...

ΣΥΡΙΖΟΞΕΦΤΙΛΑΡΑΔΙΚΟ: Η επιδίωξη του Σχεδίου Χ

Του ΑΛΕΞΗ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Ο Γιάνης Βαρουφάκης καλεί θεούς και δαίμονες να τον κυνηγήσουν και να τον παραπέμψουν σε εξεταστική επιτροπή, ειδικό δικαστήριο ή στρατοδικείο σχετικά με το σχέδιο των παράλληλων πληρωμών ή αυτό που ονομάζει «Σχέδιο Χ». 

Ενδεχομένως έχει δίκιο για την ανάγκη ύπαρξης ενός τέτοιου σχεδίου. Μια στοιχειώδης ανάλυση ενός τέτοιου πλάνου έπρεπε να υπάρχει, αλλά δεν έπρεπε ποτέ η χώρα μας να επιδιώξει να φτάσει κοντά στην υλοποίησή του. Δεν είναι η ύπαρξη, αλλά η επιδίωξη του Σχεδίου Χ που προβληματίζει τους πολίτες της χώρας μας.

 

Από τη σκοπιά της θεωρίας των διαπραγματεύσεων, η κατάρτιση ενός εναλλακτικού σχεδίου για την περίπτωση της κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων είναι απολύτως θεμιτή, ιδίως γιατί μας δείχνει αν είμαστε δυνατοί ή αδύναμοι στη διαπραγμάτευση. Ένα πολύ καλό εναλλακτικό σχέδιο υποδηλώνει ότι μπορούμε ασκήσουμε ισχύ στους εταίρους μας, ενώ ένα πολύ κακό εναλλακτικό σχέδιο υποδηλώνει ότι πρέπει να κάνουμε τα αδύνατα δυνατά για τη συμφωνία. Αφού η ανάλυση αυτή είχε γίνει, όπως ισχυρίζεται ο ίδιος ο Γιάνης Βαρουφάκης, πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του ως υπουργού, ο ίδιος όφειλε να γνωρίζει ότι είχε πολύ χαμηλή διαπραγματευτική ισχύ.

 

Οι διαπραγματεύσεις, όμως, φαίνεται ότι δεν είναι το δυνατό του σημείο του Γιάνη Βαρουφάκη (μπορείτε να δείτε και το βιβλίο μου «Πώς να (μη) διαπραγματεύεσαι. Τι μας διδάσκει η διαπραγμάτευση Τσίπρα-Βαρουφάκη»). Η φράση του στη Βουλή «Αν δεν διανοείσαι τη ρήξη, δεν διαπραγματεύεσαι» σε συνδυασμό με τις πολυάριθμες εμφανίσεις του στην τηλεόραση, όπου ισχυριζόταν ότι οι Ευρωπαίοι θα υποχωρούσαν όταν πραγματικά καταλάβαιναν ότι επιδιώκουμε τη ρήξη, δείχνει περίτρανα ότι η διαπραγματευτική στρατηγική του περνούσε από το να πείσει τους Ευρωπαίους ότι ήταν πρόθυμος να χτυπήσει το χέρι του στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης και να πει «Αρκετά! Εγώ φεύγω».
 

Πίστευε ότι τη στιγμή που θα γινόταν πιστευτό ότι αποκλείεται να υποχωρούσαμε, οι Ευρωπαίοι αμέσως θα υποχωρούσαν και θα ακολουθούσαν το μεγαλόπνοο σχέδιό του για την Ελλάδα. Ήξερε όμως ότι δεν αρκούσε απλώς η απειλή της επιμονής στις θέσεις μας. Έπρεπε συστηματικά να λέει όχι στις προτάσεις των Ευρωπαίων, να αρνείται να διαπραγματευτεί επί της ουσίας και να προσπαθεί να αναπλαισιώσει τη διαπραγμάτευση. Βήμα-βήμα έχτιζε την απειλή του με την επιστροφή στην ύφεση, την άνοδο της ανεργίας, την προκήρυξη του δημοψηφίσματος, την εξαΰλωση της αξίας των τραπεζών, την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, την καταρράκωση της αξιοπιστίας της χώρας μας. 

Όσο δεν υποχωρούσαν οι Ευρωπαίοι, η στρατηγική του ίσως επέτασσε ακόμη και την εφαρμογή του Σχεδίου Χ, του παράλληλου συστήματος πληρωμών, τουλάχιστον στα πρώτα βήματά του, ώστε να πειστούν οριστικά οι Ευρωπαίοι ότι η Ελλάδα δεν θα έκανε πίσω. Αν ακόμη και τότε αρνούνταν να υποχωρήσουν, τι να κάνουμε. Θα πηγαίναμε στη δραχμή. Ο Γιάνης Βαρουφάκης φαίνεται κατά καιρούς να βλέπει και μια θετική πλευρά σε μια τέτοια κατάληξη γιατί θα γραφόταν στην Ιστορία μια ένδοξη σελίδα αντίστασης του ίδιου και του ελληνικού λαού.

 

Σήμερα κακίζει τον Αλέξη Τσίπρα που υποχώρησε μετά το δημοψήφισμα και δεν ενεργοποίησε το Σχέδιο Χ. Το Σχέδιο Χ, όμως, δεν θα έπρεπε να κατασκευαστεί ποτέ ως μια ρεαλιστική προοπτική για τη χώρα. Το Σχέδιο Χ έπρεπε να υπάρξει, κυρίως, για να μας δείξει πόσο αδύναμοι είμαστε στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης και πόσο νωρίς έπρεπε να είχαμε εργαστεί για τη συμφωνία, δηλαδή από την πρώτη στιγμή της ανάληψης της πρωθυπουργίας από τον Αλέξη Τσίπρα. Η ύπαρξη του σχεδίου αυτή καθεαυτή, λοιπόν, δεν είναι μεμπτή. Μεμπτή, κατακριτέα και ενδεχομένως διερευνητέα από τα δικαστήρια είναι η διαπραγματευτική στρατηγική που οδήγησε τη χώρα μας κοντά στην εφαρμογή του Σχεδίου Χ μέσω της αλλοπρόσαλλης απόρριψης όλων των θέσεων των εταίρων μας και της συστηματικής προσπάθειας να δείξουμε ότι δεν θα υποχωρούσαμε όσο και να καταστρεφόταν η οικονομία μας.

 

Με άλλα λόγια, το Σχέδιο Χ...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Αντιεξουσιαστική δίψα για εξουσία

Tου Αλέξη Αρβανίτη

Η ριζοσπαστική Αριστερά έχει ακραίες απόψεις, παντού ανά τον κόσμο. 


Είναι κατά της κοινοβουλευτικής και υπέρ μιας πιο άμεσης μορφής Δημοκρατίας, κατά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, κατά της ατομικής ιδιοκτησίας, κατά των εθνών-κρατών, κατά της πάσης μορφής εξουσίας.  


Ο κύριος φορέας των απόψεων αυτών στη χώρα μας, ο ΣΥΡΙΖΑ, είχε φροντίσει να αποκρύψει επιδέξια αυτές τις θέσεις. Ταυτόχρονα, υπέμεινε μία σταδιακή μετάλλαξη τα τελευταία χρόνια.  


Παρά την ιδεολογική απέχθειά του προς την εξουσία, έκανε ό,τι μπορούσε για να την κατακτήσει.


Ο πρόεδρος Αλέξης Τσίπρας δεν δίστασε να εκβιάσει με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας για να φέρει νωρίτερα τις βουλευτικές εκλογές. Ούτε δίστασε να τάξει τον ουρανό με τα άστρα στους πολίτες της χώρας προκειμένου να γίνει πρωθυπουργός. Τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ εν τω μεταξύ προσπαθούσαν απεγνωσμένα να βγάλουν νόημα και να εκλογικεύσουν την αλλοπρόσαλλη εμμονή του με την εξουσία. Όλο και κάποια δικαιολογία έβρισκαν, κάποια υπέρτερη σκοπιμότητα που αγίαζε τα μέσα. Δεν ήταν εύκολο όμως οι φύσει αντιεξουσιαστές να δικαιολογήσουν τον ρόλο τους στη διακυβέρνηση του τόπου.


«Ας πάρουμε την εξουσία», έλεγαν, «τουλάχιστον για να πετύχουμε την πρώτη φορά αριστερά». Δυστυχώς διαψεύστηκαν, αφού κατάντησαν τελικά να συγκυβερνούν και να καπελώνονται από το ακροδεξιό εθνικοπατριωτικό κόμμα του Πάνου Καμμένου.


«Ας πάρουμε την εξουσία», σκέφτηκαν, «τουλάχιστον για να εκλέξουμε ένα αριστερό Πρόεδρο της Δημοκρατίας». Απογοήτευση κι εκεί, αφού τους έλαχε ο Προκόπης Παυλόπουλος, κάθε άλλο παρά γνήσιος εκπρόσωπος της Αριστεράς. Οι ελπίδες όμως δεν σταματούν εδώ.


«Ας πάρουμε την εξουσία, τουλάχιστον για να καταργήσουμε τις παρελάσεις». Ούτε αυτό προέκυψε. Αντιθέτως, με τον Καμμένο συγκυβερνήτη, μάλλον η χώρα θυμήθηκε ένδοξες δικτατορικές εορταστικές πρακτικές.


«Ας πάρουμε την εξουσία, τουλάχιστον για να καταπολεμήσουμε τον ρατσισμό». Προς πλήρη απογοήτευση των αληθινά προοδευτικών ανθρώπων, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ καλλιέργησε συστηματικά τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών, ειδικά ενάντια στον γερμανικό λαό. Το χειρότερο είναι ότι δημιούργησε την αναμφισβήτητα ακροδεξιά ρητορική της «εθνικής αξιοπρέπειας» και των περήφανων «ΟΧΙ».


«Ας πάρουμε την εξουσία, τουλάχιστον για να δώσουμε υπηκοότητα σε όποιον γεννάται στη χώρα μας». Μπα, με το νόμο του ΣΥΡΙΖΑ και στην καλύτερη των περιπτώσεων, η υπηκοότητα μπορεί να δοθεί σε έναν μετανάστη δεύτερης γενιάς αφού εγγραφεί στο δημοτικό σχολείο και αφού οι γονείς έχουν μείνει νόμιμα για χρόνια στη χώρα μας. Ας αντιδιαστείλει κάποιος αυτόν τον «αριστερό» νόμο με τον αντίστοιχο νόμο των «καπιταλιστικών» ΗΠΑ, όπου το παιδί ακόμη και παράνομων μεταναστών λαμβάνει αυτόματα αμερικανική υπηκοότητα αν γεννηθεί στη χώρα.


«Ας πάρουμε την εξουσία, για να επιτρέψουμε την υιοθέτηση παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια». Ποτέ δεν θα τολμούσε ο ΣΥΡΙΖΑ να το πράξει, ακόμη κι αν είναι ήδη νόμιμο σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Φινλανδία, η Αργεντινή. Άλλωστε, για μήνες κορόιδευε τον λαό και απέφυγε την αυτονόητη ψήφιση και εφαρμογή της επέκτασης του συμφώνου συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια.


«Ας πάρουμε την εξουσία, για να κάνουμε διαχωρισμό Εκκλησίας-κράτους». Ούτε αυτό ήταν εφικτό, ξέρετε πόσες ψήφους στοιχίζουν τέτοιες μεταρρυθμίσεις; Μία ανοιχτή σύγκρουση με την Εκκλησία θα σήμαινε το τέλος της κυβέρνησης.


«Ας πάρουμε την εξουσία, για να αλλάξουμε την Ευρώπη». Εντάξει, γίνεται συχνά υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων του ριζοσπαστικού αριστερού καταγγελτικού λόγου, ειδικά όταν φιλοδοξεί να υπερβεί τα ελληνικά σύνορα. Ακόμη περισσότερο όταν βασικός φορέας του είναι ο lifestyle υπουργός Yanis. Ούτε αυτό μπορούσε να γίνει λοιπόν.


«Ας πάρουμε την εξουσία, για να καταργήσουμε τα Μνημόνια». Κι εκεί την πάτησαν τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ. Τζίφος. Όταν μάλιστα κατέστη σαφές ότι το τρίτο Μνημόνιο δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί, ο μισός ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε την ηρωική έξοδο από τον κομματικό σχηματισμό, αδυνατώντας πλέον να υπηρετήσει, έστω και στοιχειωδώς, στοιχεία της ιδεολογίας του.


Τα εναπομείναντα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ δεν τρέφουν ιδεολογικές αυταπάτες:

KOINΩΝΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Το τέλος του τσαμπουκά λαού

EΞΑΙΡΕΤΙΚΟ

Toυ ΑΛΕΞΗ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν ήταν ο εισηγητής της στείρας αντιμνημονιακής ρητορικής που ολοφάνερα πια οδηγεί σε αδιέξοδο. Προηγήθηκε ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος άνοιξε το δρόμο διάπλατα για να επωφεληθούν οι πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται τόσο στα ακροδεξιά όσο και στα ακροαριστερά του πολιτικού μας φάσματος.  

Οι αιτίες του αδιεξόδου δεν εδράζονται βέβαια στην αντιμνημονιακή ρητορική ενός ή δύο ατόμων αλλά σε βαθύτερους κοινωνιοψυχολογικούς μηχανισμούς που μπορούν να εκμεταλλευτούν οι ηγέτες μίας χώρας για να κερδίσουν την εξουσία, συχνά για να οδηγήσουν προς τη λάθος κατεύθυνση.

Κλασικό παράδειγμα είναι η πορεία του γερμανικού λαού προς την καταστροφή υπό την καθοδήγηση του Χίτλερ. Η κοινωνιοψυχολογική θεωρία ματαίωσης-επιθετικότητας εξηγεί με απλά βήματα τον τρόπο. 

Πρώτον, υπήρξε η ματαίωση των στόχων του λαού που είχε θέσει ως στόχο την οικονομική και πολιτική ηγεμονία της Ευρώπης, αλλά αναγκάστηκε, μετά από την ήττα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, να υποστεί συνθήκες βαριάς απογοήτευσης και φτώχειας. 

Δεύτερον, η ματαίωση των στόχων δημιούργησε αισθήματα επιθετικότητας στο γερμανικό λαό. 

Τρίτον, ο ηγέτης της Γερμανίας υπέδειξε αποδιοπομπαίους τράγους, τους Εβραίους, για τη διοχέτευση της επιθετικότητας του γερμανικού λαού. 

Τέταρτον, ξεκίνησε ο διωγμός των Εβραίων και κλιμακώθηκε η σύγκρουση μέχρι την καταστροφή των Εβραίων, του ίδιου του γερμανικού λαού, αλλά και όλης της υπόλοιπης Ευρώπης.

Η ίδια θεωρία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξηγήσει τι συμβαίνει στην Ελλάδα των μνημονίων. 

Πρώτον, υπήρξε η ματαίωση των στόχων του λαού που είχε θέσει ως στόχο την οικονομική ευημερία, ειδικά μετά την είσοδο στο ευρώ, αλλά αναγκάστηκε, μετά την υπέρογκη αύξηση του χρέους της χώρας, να υποστεί συνθήκες βαριάς απογοήτευσης και φτώχειας. 

Δεύτερον, η ματαίωση των στόχων δημιούργησε αισθήματα επιθετικότητας στον ελληνικό λαό. 

Τρίτον, οι Έλληνες ηγέτες υπέδειξαν εύκολους στόχους για την διοχέτευση της επιθετικότητας. Ο Σαμαράς υπέδειξε το ΠΑΣΟΚ. Ο Μιχαλολιάκος τους μετανάστες. Ο Τσίπρας τους Ευρωπαίους. Τέταρτον, ξεκίνησε ο διωγμός των αποδιοπομπαίων τράγων.

«Το Γιώργο Παπανδρέου τον διώξαμε, τώρα θα διώξουμε και το ΠΑΣΟΚ» είπε ο Αντώνης Σαμαράς εν μέσω ζητωκραυγών σε ομιλία του. 

«Εάν πάρουμε ένα καλό αποτέλεσμα θα είναι μια καλή αρχή για να καθαρίσουμε την Ελλάδα από πάσης φύσεως σκουπίδια» έλεγε ο Νίκος Μιχαλολιάκος πριν τις εκλογές για τους μετανάστες και κέρδισε υψηλά ποσοστά στις εκλογές. 

Ο Αλέξης Τσίπρας έκανε σημαία του το «Γκόου μπακ κυρία Μέρκελ, γκόου μπακ κύριε Σόιμπλε» και κατέκτησε την πρωθυπουργία.

Όλοι τους έκαναν καριέρα καβάλα στον τσαμπουκά του ελληνικού λαού και στην επιθετικότητα που δημιούργησε η ματαίωση των στόχων του. Για να μπορούν όμως να πετύχουν τα μέγιστα έπρεπε να υποδαυλίζουν διαρκώς την επιθετικότητα αυτή. Εστίασαν μάλιστα ακριβώς στην πηγή της: 

Το μέγεθος της ματαίωσης.  

Εξηγούσαν επανειλημμένα στον ελληνικό λαό ότι κάποιοι άλλοι φταίνε και ο περιούσιος ελληνικός λαός δεν κερδίζει αυτά που πραγματικά δικαιούται.

Ο ελληνικός λαός δεν έχει συνειδητοποιήσει ακόμη ότι δεν δικαιούταν αυτά που κέρδιζε, ότι οι προσδοκίες που έχει με βάση το παρελθόν δεν είναι βάσιμες και ότι το πραγματικό του βιοτικό επίπεδο πρέπει να είναι χαμηλότερο. Εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα θυμωμένος και επιθετικός.  

Ταυτόχρονα, οι ηγέτες αποδεικνύονται κατώτεροι των περιστάσεων γιατί ενισχύουν το αίσθημα της ματαίωσης με το να κρατούν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών και να υποδεικνύουν αποδιοπομπαίους τράγους. Κατά αυτό τον τρόπο δεν αντιμετωπίζουν τα ουσιώδη προβλήματα της χώρας στη ρίζα τους παρά μόνο τους αποδιοπομπαίους τράγους. Η εξουσία, βλέπετε, είναι πολύ γλυκιά ακόμη κι αν την κατακτάς με ψέματα, ακόμη κι αν εμμένεις σε αυτά.

Όσους αποδιοπομπαίους τράγους και να σκοτώσουν οι ηγέτες μας, τα προβλήματα θα παραμείνουν.  

Θέλουμε δε θέλουμε, οι Έλληνες θα μάθουμε: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ο πρωθυπουργός ελπίζει!!!

Του ΑΛΕΞΗ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Το προεκλογικό σύνθημα «Η ελπίδα έρχεται» μου φάνηκε ως υπόσχεση του σημερινού πρωθυπουργού να κάνει την ελπίδα των Ελλήνων πραγματικότητα. 

Ποτέ δεν κατάλαβα ότι εννοούσε ότι θα κάνει την ίδια την ελπίδα κυβερνητική πολιτική. 

Στη συνέντευξή του το βράδυ της Δευτέρας, χρησιμοποίησε τις λέξεις «πιστεύω» και «ελπίζω» τόσες φορές που απόρησα αν η ελπίδα είναι επίσημη πολιτική θέση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δυστυχώς έχει κάνει το ευχολόγιο πολιτική πρόταση. Ελπίζει και εύχεται να πατάξει τη φοροδιαφυγή, να καταπολεμήσει το λαθρεμπόριο καυσίμων και να φέρει την ανάπτυξη. Κυρίως ελπίδα εκφράζει όμως, παρά συγκεκριμένες, ρεαλιστικές πολιτικές προτάσεις. Η ελπίδα είναι η πρότασή του.

Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα ευκρινές στο πεδίο της διαπραγμάτευσης. Ο πρωθυπουργός εύχεται ότι οι Ευρωπαίοι θα ακολουθήσουν τις προτάσεις του, αλλά δεν κάνει τις απαιτούμενες κινήσεις για να εξασφαλίσει τη συμφωνία τους. Ενώ ο ίδιος τραβάει το σκοινί και φέρνει τη χώρα λίγο πριν το χείλος του γκρεμού, προσμένει ότι οι Ευρωπαίοι δεν θα τον αφήσουν να πηδήξει στο κενό.

Αν τελικά συμβεί το απευκταίο: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Μπαράκ Ομπάμα, μην παίζεις σκάκι με την KGB!

Του ΦΟΙΒΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗ

Μια φορά κι έναν καιρό... στις 21 Αυγούστου 2013, οι επιθεωρητές του ΟΗΕ βρίσκονταν ήδη στη Δαμασκό. Ηταν η μέρα που διάλεξε ο Ασαντ για να σκοτώσει με χημικά 1.400 αμάχους στο προάστιο Γκούτα, ανατολικά της πόλης, που βρίσκεται στον έλεγχο των αντικαθεστωτικών.

Δεν είχε καμία επιχειρησιακή αξία η πράξη του. Το έκανε για να δείξει ότι δεν υπολογίζει τις «κόκκινες γραμμές» του προέδρου Ομπάμα και δεν φοβάται τις απειλές της δημοκρατικής διεθνούς κοινότητας.

Το στόρι του ιμπέριουμ. Απλό και εύληπτο... Το ότι δεν αντέχει σε κανέναν έλεγχο πολιτικής λογικής, δεν είχε καμιά σημασία. Το ότι η υπεράνω υποψίας Κάρλα ντελ Πόντε του ΟΗΕ έχει αποκαλύψει από τον Απρίλιο ότι υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις χρήσης χημικών από τους αντικαθεστωτικούς, επίσης δεν είχε καμιά σημασία. Οτι η αμερικανική κυβέρνηση δεν παρουσίασε κανένα από τα «αδιάσειστα» στοιχεία της που «αποδεικνύουν» ότι ο Ασαντ έριξε τα χημικά, ούτε αυτό είχε κάποια σημασία.

Κάπως έτσι μπήκαμε στο λυσσαλέο πόλεμο του προσχήματος, και φτάσαμε, 17 Σεπτεμβρίου, στην έκθεση των επιθεωρητών του ΟΗΕ για τους μαζικούς θανάτους στην Γκούτα.

Δεν χρειαζόταν να τη διαβάσουμε. Την είχαν διαβάσει άλλοι για μας, πιο αρμόδιοι, οι φάροι της αμερικανικής «εξαιρετικότητας», όπως το Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων με μεγάλο δωρητή τον Τζορτζ Σόρος, και ασφαλώς οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» του Πολ Κρούγκμαν και της φιλελεύθερης διανόησης. Αυτοί έχουν χρεωθεί να μας εξηγήσουν τι «πραγματικά» λέει η έκθεση του ΟΗΕ, να μας διαφωτίσουν. Ας τους «ακούσουμε» λοιπόν. Είναι όντως αξιοπρόσεκτη η διατύπωση της εφημερίδας:  

«Λεπτομέρειες θαμμένες μέσα στην έκθεση του ΟΗΕ για την επίθεση με χημικά όπλα στη Συρία παραπέμπουν κατ' ευθείαν σε επίλεκτα στρατιωτικά σώματα πιστά στον πρόεδρο Ασαντ», διαβάζουμε στην πρώτη παράγραφο.

Ποιες είναι αυτές οι λεπτομέρειες; 

Οι εικαζόμενες τροχιές δύο βλημάτων με χημική γόμωση «συνδέουν» τα σημεία της έκρηξης στην Γκούτα με τις οχυρές θέσεις της Προεδρικής Φρουράς του Ασαντ και της Τέταρτης Μεραρχίας του συριακού στρατού, σημειώνει η εφημερίδα. Ποιος υπολόγισε αυτές τις τροχιές; Ποιος βρήκε τις αριθμητικές τιμές τους; Οι άνθρωποι του ΟΗΕ;  

Οχι, βέβαια. Αυτές χαράχτηκαν «σύμφωνα με ανεξάρτητους και χωριστούς υπολογισμούς από το Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και τους "Τάιμς της Νέας Υόρκης"», συμπληρώνει το δημοσίευμα.

«Συνδέοντας τα σημεία που μας δίνουν αυτοί οι αριθμοί, μπορούμε μόνοι μας να διαπιστώσουμε από πού είναι πιθανό να εκτοξεύθηκαν οι ρουκέτες και ποιος ευθύνεται», γράφει από την πλευρά του ο «ειδικός αναλυτής» του Παρατηρητηρίου Τζος Λάιονς. «Δεν είναι αδιαμφισβήτητο, αλλά εξαιρετικά ενδεικτικό», προσθέτει.

Αυτές είναι οι «πανίσχυρες αποδείξεις» που ενοχοποιούν τον Ασαντ. 

Με την άδεια των κυρίων Ομπάμα και Σόρος, ας πάρουμε τώρα το θάρρος να κοιτάξουμε οι ίδιοι μερικές «θαμμένες λεπτομέρειες» της Εκθεσης. Στο Παράρτημα 5 διαβάζουμε:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πόσο κοστίζει στον έλληνα πολίτη κάθε ρουσφετολογική πρόσληψη κηφήνων στο Δημόσιο;

Του ΤΑΣΟΥ Ι. ΑΡΒΑΝΙΤΗ

(...) Οι υπολογισμοί μας θα πρέπει κατ’ αρχάς να λάβουν υπόψη τους το αποδεκτό από έγκυρες πηγές της ασφαλιστικής κυρίως αγοράς ή διεθνών οργανισμών μέσο προσδόκιμο ζωής (ανδρών και γυναικών). Αυτό είναι σήμερα, σύμφωνα με το έγκυρο περιοδικό Lancet, για την Ελλάδα περίπου το 79ο έτος της ηλικίας (http://tiny.cc/rlt1zw).  Το 2013 η δαπάνη μισθοδοσίας των επισήμως απασχολουμένων στο Δημόσιο (στοιχεία γενικής κυβέρνησης) ανέρχεται σε 24 δισ. ευρώ (το 2009 ανήλθε σε 31 δισ. ευρώ). Ο αριθμός τους σήμερα ανέρχεται περίπου σε 900.000, υπολογίζοντας και τους εργαζομένους στα υπό κρατικό έλεγχο νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, που συμμετέχουν στο δημόσιο έλλειμμα. Συνεπώς, ο μέσος ακαθάριστος μισθός ενός απασχολούμενου στο Δημόσιο το 2013 κυμαίνεται περίπου σε 27.000 ευρώ (ενώ το 2009 άγγιζε τις 32.000 ευρώ). Ο υπολογισμός εξυπακούεται ότι αναφέρεται σε ακαθάριστους μισθούς (χωρίς να συνυπολογίζονται οι υπερωρίες). Σ’ αυτό το ποσό θα πρέπει να προσθέσουμε τις ασφαλιστικές εισφορές που πληρώνει το Δημόσιο και οι φορείς του για τους υπαλλήλους του, ποσό που αγγίζει κατά μέσο όρο περίπου τις 3.000 ευρώ ανά υπάλληλο. Κανονικά, για να είναι ακριβέστερος προς τα πάνω ο υπολογισμός του αληθινού κόστους κάθε υπαλλήλου για τον προϋπολογισμό θα έπρεπε στα παραπάνω ποσά να προστεθούν και τα λειτουργικά κόστη που επιμερίζονται σε κάθε δημόσιο υπάλληλο (fully loaded cost). 
Οι υπάλληλοι του κράτους και του ευρύτερου δημόσιου τομέα την τελευταία τριακονταετία εργάστηκαν πριν συνταξιοδοτηθούν κατά μέσο όρο λιγότερο από 25 χρόνια έκαστος. Στα χρόνια αυτά μάλιστα συνυπολογίσθηκε πλασματικώς, με την άμεση συνέργεια του πολιτικού συστήματος, και ο απολεσθείς χρόνος των απεργιών του Δημοσίου που έχει υπολογισθεί ότι για τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες ξεπερνά τις 1.500 ημέρες ή περίπου 6 εργάσιμα χρόνια (αφαιρουμένων των μη εργασίμων ημερών).  

Εάν λοιπόν κάποιος προσλήφθηκε στο Δημόσιο σε ηλικία 24 ετών και συνταξιοδοτήθηκε στα 49 του έτη, θα λαμβάνει σύνταξη για τριάντα τουλάχιστον χρόνια. Λόγω αδυναμίας εξεύρεσης των στοιχείων δεν έχουμε λάβει υπόψη ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει νεότερος σύζυγος που και μετά τον θάνατο του δικαιούχου λαμβάνει για πολλά ακόμη έτη μειωμένη σύνταξη ή τις ειδικές περιπτώσεις «νησίδων υπερτροφικής προστασίας» του συνταξιοδοτικού συστήματος –κατά τη χαρακτηριστική διατύπωση της έκθεσης Σπράου–, όπου κάποιοι κατιόντες του ασφαλισμένου λαμβάνουν με νόμο πλήρη σύνταξη χωρίς να χρειαστεί να εργαστούν ποτέ στη ζωή τους (ενήλικες άγαμες θυγατέρες στρατιωτικών, δικαστικών υπαλλήλων κ.ο.κ.). 
Η συνταξιοδοτική δαπάνη του προϋπολογισμού για 440 χιλ. περίπου συνταξιούχους δημοσίους υπαλλήλους ήταν 6,58 δισ. ευρώ το 2012, δηλαδή περίπου 15.000 ευρώ ανά συνταξιούχο. Σε σημερινές τιμές λοιπόν ένας δημόσιος υπάλληλος κόστισε στο κράτος κατ’ ελάχιστον τα ακόλουθα ποσά: 
(α) Κατά τον εργάσιμο βίο του (25x30.000=) 750.000 ευρώ, 

(β) κατά τη συνταξιοδότησή του έλαβε εφάπαξ που κατά μέσο όρο κυμαινόταν στις 75.000 ευρώ και 

(γ) κατά το διάστημα του συντάξιμου βίου του εισέπραξε κατ’ ελάχιστον (30x15.000=) 450.000 ευρώ. 

Συνολικά δηλαδή έλαβε τουλάχιστον 1.275.000 ευρώ. 
Θυμίζουμε ότι το 1956 το σύνολο των απασχολουμένων στον δημόσιο τομέα δεν ξεπερνούσε τις 150.000, αριθμός που κατά τον Βαρβαρέσο θα κατέληγε εις βάρος της οικονομίας¹. Το πολιτικό σύστημα δεν άκουσε τις ορθότατες υποδείξεις Βαρβαρέσου με αποτέλεσμα το 1974 ο αριθμός των απασχολουμένων στο Δημόσιο να ανέρχεται σε 270.000, για να αγγίξει το 1981 τις 390.000. Οι αθρόες προσλήψεις της οκταετίας 1981-1989 σχεδόν διπλασίασαν τον αριθμό των απασχολουμένων στον δημόσιο τομέα, οι οποίοι στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ανέρχονταν σε 800.000 περίπου². Έτσι το ποσοστό του Δημοσίου στο ΑΕΠ από 38,4% το 1975 έφθασε να αγγίζει το 70% το 1988, γεγονός που με άλλα λόγια σήμαινε ότι υπήρξε μια τεράστια σε μέγεθος μεταφορά πόρων από τον ιδιωτικό στον δημόσιο τομέα η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εκμηδένιση της οικονομικής ανάπτυξης και την υπονόμευση της παραγωγικότητας της χώρας. Η πενταετία Καραμανλή πρόσθεσε επιπλέον 120.000 δημοσίους υπαλλήλους, για να φθάσει η χώρα το 2011 να αριθμεί πλέον του ενός εκατομμυρίου απασχολούμενων στον δημόσιο τομέα. 
Επιστρέφοντας στους υπολογισμούς μας: το κράτος το 1981 λειτουργούσε με λιγότερους από 400.000 υπαλλήλους και το 2011 με περισσότερους από 1.000.000. Ο δημόσιος τομέας το 1981 δεν είχε υπολογιστές, μηχανοργάνωση, βάσεις δεδομένων, ηλεκτρονικά δίκτυα και διαδίκτυο. Ο δημόσιος τομέας το 2011 τα είχε όλα αυτά με το παραπάνω και επιπλέον 600.000 υπαλλήλους.  

Από αυτούς δεν χρειαζόμαστε τουλάχιστον 400.000. Μας τους επέβαλε το πελατειακό και κομματικό κράτος για να διαιωνίσει την εξουσία του. Αυτοί, σύμφωνα με τους παραπάνω απολύτως μετριοπαθείς υπολογισμούς, θα στοιχίσουν (1.275.000 x 400.000=) 510 δισ. ευρώ τουλάχιστον ή μιάμιση φορά το δημόσιο χρέος της χώρας, ποσό που προστίθεται στα υπέρογκα επίσης ποσά που για τους ίδιους λόγους επιβάρυναν τις προηγούμενες δεκαετίες την οικονομία μας και προήλθαν από την καταλήστευση του μόχθου των φορολογουμένων και από δανεισμό.  
Τον Νοέμβριο του 2010 ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο απολύσεων στο Δημόσιο. Τότε το ποσοστό ανεργίας ήταν ακόμη στο 14% περίπου και ο αριθμός των ανέργων δεν ξεπερνούσε τους 700 χιλιάδες. Σήμερα το ποσοστό ανεργίας έχει εκτιναχθεί στο 27,6% και ο αριθμός των ανέργων ξεπερνά τα 1,3 εκατομμύρια. Εάν από το 2010 είχαν απολυθεί 200.000 δημόσιοι υπάλληλοι θα είχαν εξοικονομηθεί περισσότερα από 20 δισ. ευρώ, το κράτος θα είχε δώσει τα 8 δισ. ευρώ που χρωστά στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, δεν θα είχαν κλείσει 100.000 επιχειρήσεις και τουλάχιστον 600.000 σημερινοί άνεργοι θα είχαν ακόμη τη δουλειά τους. Σκεφτείτε ότι το μέσο κόστος του απασχολουμένου στο Δημόσιο ανέρχεται σε 180% του μέσου κόστους του εργαζόμενου στον ιδιωτικό τομέα. Ο μέσος συντελεστής φορολογίας εισοδήματος των υπαλλήλων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι περίπου 20%. Μετά την επιστροφή στο κράτος του φόρου του δικού του υπαλλήλου το καθαρό κόστος αυτού ανέρχεται σε 152% του κόστους του εργαζομένου στον ιδιωτικό τομέα (180% -20% x 180%). Συνεπώς για να πληρωθεί ένας δημόσιος υπάλληλος πληρώνουν φόρο 7,5 ιδιωτικοί υπάλληλοι (152% : 20%) άρα για τους 900.000 χιλιάδες χρειαζόμαστε 6.750.000 ιδιωτικούς υπαλλήλους που βεβαίως δεν υπάρχουν. 

Αυτός είναι ο λόγος που καταρρέει η ελληνική οικονομία υπό το δυσβάσταχτο βάρος του Δημοσίου, κλείνουν μαζικά οι επιχειρήσεις, αυξάνονται οι φόροι σ’ ένα φαύλο κύκλο που τροφοδοτεί ακόμη μεγαλύτερη ύφεση και οδηγούνται μαζικά στην ανεργία οι ιδιωτικοί υπάλληλοι. Αυτό είναι το βαρύτατο τίμημα της αντίστασης που προβάλλει στις απολύσεις στον δημόσιο τομέα το πολιτικό πελατειακό σύστημα. Σε 3 με 4 χρόνια θα έχει χαθεί ένα ολόκληρο ΑΕΠ για τη χώρα εξαιτίας της υψηλής ανεργίας χωρίς κανείς να υπολογίσει τις απρόβλεπτες κοινωνικές εντάσεις που θα δημιουργηθούν.