ΚΟΣΜΟΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Oι Κατσίκες ως... φθηνοί πυροσβέστες!!!

By RAPHAEL MINDER / THE NEW YORK TIMES

Η Πορτογαλία κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες να βρει λύσεις προκειμένου να αποτρέψει τις δασικές πυρκαγιές, που τα τελευταία χρόνια αποτεφρώνουν τεράστιες εκτάσεις.  

Δοκίμασε τα τελευταία τεχνολογικά μέσα, όπως τηλεχειριζόμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, δορυφόρους και πυροσβεστικά αεροσκάφη.  

Πραγματοποίησε μακροπρόθεσμες πολιτικές μεταβολές για τη βελτίωση της διαχείρισης των εδαφών, έτσι ώστε να προληφθούν οι πυρκαγιές.  

Και μετά, βέβαια, ήρθαν οι αίγες.

 

Εν μέρει, το πρόβλημα της Πορτογαλίας, όπως και πολλών άλλων κρατών του Νότου, είναι η ερήμωση των χωριών της ενδοχώρας από τους κατοίκους τους. Η απουσία βοσκών, γιδοβοσκών και κτηνοτρόφων επέτρεψε την υπερβολική αύξηση της χλωρίδας στις δασικές περιοχές και την ταχύτερη εξάπλωση των πυρκαγιών. 

Μία εύκολη και οικονομική λύση, σύμφωνα με τους Πορτογάλους αξιωματούχους, μπορεί να είναι το ταπεινό κατσίκι, που τρέφεται με τα χαμόκλαδα που πυροδοτούν τις δασικές πυρκαγιές. Αρκεί βέβαια να βρεθούν αρκετοί γιδοβοσκοί και να υποστηριχθεί ο τρόπος ζωής τους, που σήμερα χάνεται.  

Ο Λεονέλ Μαρτίνς Περέιρα, 49 ετών, είναι ο τελευταίος γιδοβοσκός στο χωριό του. Ταυτόχρονα συνιστά και την πρώτη γραμμή άμυνας κατά των δασικών πυρκαγιών. Ο μεσήλικας γιδοβοσκός συμμετέχει σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα της πορτογαλικής κυβέρνησης που στοχεύει να συνδράμει τους βοσκούς στη σκληρή και μοναχική δουλειά τους, η οποία ωστόσο μπορεί να βοηθήσει τη χώρα να προσαρμοστεί στις μελλοντικές πραγματικότητες της κλιματικής αλλαγής.

 

Το ορεινό χωριό του, το Βερμέλιο της νότιας Πορτογαλίας, είναι περικυκλωμένο από λωρίδες άγονης γης, σαν κάποιος να έχει περάσει από εκεί με ένα τεράστιο χορτοκοπτικό μηχάνημα.

 

Πρόκειται για το αποτέλεσμα 150 κατσικιών Αλγκάρβε, μιας ντόπιας φυλής, που διακρίνονται για τις σκούρες βούλες επάνω στο λευκό τους τρίχωμα. Τα συμπαθητικά ζώα καταβροχθίζουν τα χόρτα που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια πυρκαγιά. Οι κατσίκες αγαπούν όλα τα τοπικά φυτά, όπως τις φραουλιές, έναν θάμνο από τον οποίο οι κάτοικοι της περιοχής παράγουν ένα ισχυρό, φρουτώδες ποτό, το aguardente de medronhos. Τα φύλλα του θάμνου καλύπτονται από ένα κολλώδες προστατευτικό φύλλο που αρπάζει αμέσως φωτιά. Για τις κατσίκες, όμως, είναι νόστιμη τροφή, την οποία αξίζει να αναζητήσουν ακόμα και στα υψώματα.

Το πρόγραμμα με τις αίγες ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο από την πορτογαλική κυβέρνηση με κόστος μερικές χιλιάδες ευρώ. 

Σήμερα...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η τραγική κατάντια του συριζόπληκτου μπουρδέλυ προστατεύει την Πορτογαλία απ το να αναδείξει έναν δεύτερο Τσίπρα που θα την καταστρέψει!

Tου  Paul Ames / POLITICO

Οι τουρίστες που συρρέουν στη Λισαβόνα φέτος το καλοκαίρι ίσως να σκέφτονται ότι καταφτάνουν σε ένα φυτώριο αριστερής αναταραχής. Τεράστιες πολιτικές διαφημίσεις γεμίζουν την πρώτη διασταύρωση στο δρόμο προς την πόλη. Σε φανταχτερό κόκκινο και κίτρινο, η μία δείχνει ένα σφυροδρέπανο μιας τοπικής μαοϊκής ομάδας και απαιτεί να δοθεί ένα τέλος στο ευρώ και στην «προδοσία της κυβέρνησης».

Δίπλα, το Bloco de Esquerda, το Αριστερό Μπλοκ, μαίνεται ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις, διακηρύσσοντας ότι «δεν μπορεί να πουλάνε μια χώρα». 

 Λίγο πιο μακριά, αφίσες χαιρετούν το Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα ως «δύναμη του λαού».  

Οι καπιταλιστές που επισκέπτονται την χώρα δεν πρέπει να ανησυχούν υπερβολικά, ωστόσο. Παρά τα χρόνια της οικονομικής κατήφειας και τις έντονες καταγγελίες κατά της λιτότητας, η Πορτογαλία βαδίζει προς τις εκλογές του Οκτωβρίου με τη λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένη πολιτική στην ευρωζώνη.

Η κοινοβουλευτική ψηφοφορία της 4ης Οκτωβρίου φαίνεται να είναι μια ευθεία μάχη μεταξύ του κυβερνώντος κεντροδεξιού συνασπισμού του πρωθυπουργού Πέδρο Πάσος Κοέλιο και του κεντροαριστερού Σοσιαλιστικού Κόμματος με επικεφαλής τον πρώην δήμαρχο της Λισαβόνας Αντόνιο Κόστα. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν στους Σοσιαλιστές το προβάδισμα με πάνω από 35 τοις εκατό των ψήφων, αλλά η κυβέρνηση συνασπισμού είναι μόλις μια-δυο μονάδες πίσω. Δεν υπάρχει κανένα σημάδι για ένα κύμα από αριστερές εστίες φωτιάς σε στυλ ΣΥΡΙΖΑ ή Podemos.

Το παλαιάς σχολής Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα (PCP) έχει στις δημοσκοπήσεις γύρω στο 10 τοις εκατό, και ελάχιστα έχει αλλάξει το αποτέλεσμά του από τις τελευταίες εκλογές, το 2011. Το Μπλόκο της Αριστεράς που θέλει να γίνει ΣΥΡΙΖΑ αγωνίζεται να φτάσει το 5 τοις εκατό που πήρε πριν από τέσσερα χρόνια. Και τα ακροδεξιά κόμματα απλά δεν μπαίνουν στο πολιτικά ραντάρ της Πορτογαλίας.

«Υπάρχει μεγάλη αηδία με το σύστημα στο σύνολό του», δήλωσε ο καθηγητής Μανουέλ Βιλαβέρντε Καμπράλ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας και πολιτικός σχολιαστής. «Οι άνθρωποι αισθάνονται εξαπατημένοι από όλα τα κόμματα, αλλά δεν είναι διατεθειμένοι να παράσχουν την υποστήριξή τους στους νέους τους οποίους δεν εμπιστεύονται. Αντ 'αυτού, η αποχή θα είναι τεράστια».

Ακόμη και με την αποχή, το μεγαλύτερο ερώτημα είναι αν οι νικητές - για την κεντροαριστερά ή κεντροδεξιά - θα είναι σε θέση να συγκεντρώσουν την απόλυτη πλειοψηφία. 

Σε κάθε περίπτωση, η ανθεκτικότητα των κυρίαρχων πολιτικών κομμάτων της Πορτογαλίας φαίνεται αξιοσημείωτη, δεδομένης της οικονομικής κατάστασης της χώρας.

Σε αντίθεση με τους Ισπανούς, τους Έλληνες και τους Ιρλανδούς, οι Πορτογάλοι δεν απόλαυσαν καν μια τροφοδοτούμενη από το χρέος φιέστα πριν έρθουν οι κακές στιγμές. Η χώρα των 10 εκατομμυρίων είχε μόλις αρχίσει να βγαίνει από μια εξαετή ύφεση όταν «χτύπησε» η παγκόσμια οικονομική κρίση.

Στη συνέχεια, ο Σοσιαλιστής Πρωθυπουργός Ζοζέ Σόκρατες είχε αναγκαστεί να ζητήσει πακέτο διάσωσης 78 δις ευρώ και να καλέσει την τρόικα των διεθνών αξιωματούχων για να εποπτεύει την οικονομία. Το αποτέλεσμα ήταν ύφεση, ανεργία ρεκόρ, συρρίκνωση των συντάξεων, των μισθών και των υπηρεσιών. Η ύφεση ποτέ δεν έφτασε τις ελληνικές αναλογίες, αλλά η οικονομία συρρικνώθηκε κατά 7,5 τοις εκατό μεταξύ 2009 και 2013. Η Πορτογαλία αιμορραγούσε. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι 110.000 άνθρωποι μετανάστευσαν το 2013 και μόνο, οι περισσότεροι αναζητώντας εργασία στη Βόρεια Ευρώπη ή τις ακμάζουσες πρώην αποικίες της Αγκόλας και της Μοζαμβίκης.

Μια σειρά από σκάνδαλα διαφθοράς - που οδήγησαν τον Σόκρατες στη φυλακή με την κατηγορία της απάτης- η κατάρρευση της μεγαλύτερης ιδιωτικής τράπεζας και η σύλληψη κορυφαίων αξιωματούχων της υπηρεσίας μετανάστευσης απέτυχαν επίσης να ταρακουνήσουν το πολιτικό κατεστημένο. Η πολιτική, ως συνήθως, επιβίωσε επειδή τα πράγματα, έστω και αργά, πηγαίνουν καλύτερα. Η Πορτογαλία ήταν σε θέση να βγει από το πρόγραμμα διάσωσης πρόωρα. Οι σημαντικές ιδιωτικοποιήσεις, οι εταιρικές φορολογικές περικοπές και η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας έχουν οδηγήσει το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες να επαινούν τον Πάσος Κοέλιο ως πρότυπο για το είδος των μεταρρυθμίσεων που η Ελλάδα πρέπει επειγόντως να κάνει.

Η οικονομία βγήκε από την ύφεση το περασμένο έτος. Η ανεργία έχει σταθερά μειωθεί από το υψηλό του 17 τοις εκατό το 2013, αν και μια πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ δείχνει ότι μπορεί να χρειαστούν και 20 χρόνια για να φτάσει στα προ κρίσης επίπεδα. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η εθνική διάθεση γίνεται πιο ανάλαφρη. Ο τουρισμός ανθεί, εξαγωγικοί τομείς όπως το κρασί και τα υποδήματα απογειώνονται και οι εταιρείες start-up της Λισαβόνας ανθούν.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Οι επενδυτές πληρώνουν πλέον και την Πορτογαλία για το προνόμιο να την δανείσουν - Μόνο το μπουρδέλο του εξυπνότερου λαού του κόσμου κινδυνεύει να "πέσει ηρωικά" από οικονομική ασφυξία...

Οι επενδυτές πληρώνουν πλέον την Πορτογαλία για το προνόμιο να δανείσουν στη χώρα, μεταδίδει το Dow Jones Newswires, προσθέτοντας ότι κάτι που πριν από μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο είναι σήμερα πραγματικότητα.
Η απόδοση στα κυβερνητικά ομόλογα της Πορτογαλίας λήξης τον Οκτώβριο του 2016 διολίσθησε σε αρνητικό έδαφος, κατρακυλώντας στο ιστορικό χαμηλό του -0,002%.

Την ίδια στιγμή οι αποδόσεις στο διετές ελληνικό χρέος σημειώνουν άλμα στο υψηλότερο σημείο από την έκδοση των ομολόγων το περασμένο έτος, στον απόηχο δημοσιεύματος των Financial Times ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο απέρριψε πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης να καθυστερήσει τις αποπληρωμές των δανείων, μεταδίδει το Reuters.
Οι αποδόσεις καταγράφουν άλμα άνω των 400 μ.β. στο 28% το υψηλότερο από την πώληση τους τον Ιούλιο του 2014. Στο 10ετές οι αποδόσεις σημειώνουν άλμα άνω των 100 μ.β. ξεπερνώντας το 13%.
Από την πλευρά τους τα γερμανικά κυβερνητικά ομόλογα σημειώνουν νέα ιστορικά υψηλά, στον απόηχο των δεσμεύσεων του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Mario Draghi να εφαρμόσει με αποφασιστικότητα τα μέτρα νομισματικής πολιτικής που έχει δρομολογήσει η κεντρική τράπεζα.
Η απόδοση στο 30ετές υποχώρησε μέχρι το χαμηλό του 0,468%, ενώ η απόδοση στο 10ετές σημείωσε νέο χαμηλό μόλις στο 0,088%, σύμφωνα με το Dow Jones. Η καμπύλη των αποδόσεων για το γερμανικό χρέος παραμένει σε αρνητικό έδαφος μέχρι τον Ιανουάριο του 2024.
Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Mario Draghi στη  συνέντευξη Τύπου στη Φρανκφούρτη επανέλαβε ότι οι αγορές ομολόγων και άλλων τίτλων από την κεντρική τράπεζα "θα συνεχιστούν μέχρι τουλάχιστον τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2016 και σε κάθε περίπτωση έως ότου διαπιστώσουμε μια διαρκή προσαρμογή της πορείας του πληθωρισμού η οποία συνάδει με την επιδίωξή μας να διατηρούμε τους ρυθμούς πληθωρισμού κάτω αλλά πλησίον του 2% μεσοπρόθεσμα".
Γαλλία: Αρνητική απόδοση στη δημοπρασία 5ετούς
Το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών ακολούθησε άλλες χώρες της Ευρωζώνης και διέθεσε για πρώτη φορά 5ετές κυβερνητικό ομόλογο με αρνητική απόδοση, όπως μεταδίδει το Dow Jones.
Ο αυξανόμενος αριθμός των χωρών που προχωρούν στην πώληση κυβερνητικού χρέους με ολοένα και μεγαλύτερες διάρκειες και αρνητικές αποδόσεις αντανακλά το τοπίο στην ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων, σημειώνει το πρακτορείο.
Ειδικότερα:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Tην ώρα που ο εξυπνότερος λαός του κόσμου αναζητά γραφικούς "σκίστες" (βλέπε ΤσιπροΒαρουφοΣτρατουλοΛαφανοΔραγασάκηδες και ΑντωνοΚομανέτσηδες) μνημονίων, η Πορτογαλία ΑΠΑΓΚΥΣΤΡΩΝΕΤΑΙ από το δικό της μνημόνιο

Η Πορτογαλία και η Ιρλανδία ολοκλήρωσαν με επιτυχία τα προγράμματα διάσωσης (μνημόνια).  

Αμφότερες αρνήθηκαν την προληπτική γραμμή πίστωσης, η οποία προβλεπόταν, αφότου είχαν διεκπεραιώσει τις υποχρεώσεις τους. Η Πορτογαλία, επίσης, αρνήθηκε την τελευταία δόση του προγράμματος, η οποία ανερχόταν στα 2,6 δισ. ευρώ, και εξήλθε του μνημονίου νωρίτερα από ό,τι είχε προβλεφθεί. Βρίσκεται, μάλιστα, σε διαδικασία πρόωρης αποπληρωμής των οφειλών προς το ΔΝΤ, οι οποίες ανέρχονται σε 25,7 δισ. ευρώ. Η σχετική πρόταση συζητήθηκε στο Eurogroup αυτής της εβδομάδας. «Είμαστε σε θέση να αποπληρώσουμε σταδιακά τα οφειλόμενα στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, χάρις στο ότι η πρόσβασή μας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές αποκαταστάθηκε», είχε δηλώσει στα τέλη Ιανουαρίου η υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας, Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε. 

Επιπλέον, η Πορτογαλία πληροί τις προδιαγραφές να ενταχθεί στο εκσυγχρονισμένο σύστημα στατιστικής του ΔΝΤ, το SDDS Plus, το οποίο προσδίδει έτι περαιτέρω αξιοπιστία στα στατιστικά στοιχεία της χώρας.
 


Η υπαγωγή της Πορτογαλίας σε πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής είχε σοβαρό αντίκτυπο στην πολιτική σκηνή και την κοινωνία. Υπαγόρευσε περικοπές μισθών και συντάξεων, περιστολή του κοινωνικού κράτους και του δημοσίου τομέα, παράγοντες οι οποίοι συνέβαλαν στην εκτίναξη της ανεργίας στο 15%. 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πορτογαλικό «όχι» σε ειδική μεταχείριση της Ελλάδας

Του Κώστα Συμεωνίδη / Deutsche Welle

Η Πορτογαλία, η οποία βρισκόταν επί τρία χρόνια σε πρόγραμμα διάσωσης, προτίθεται να αποπληρώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα τα δάνεια που έλαβε. Ζητά όμως να ισχύσουν οι ίδιοι κανόνες για όλους, και για την Ελλάδα.
 


Τις τελευταίες δυο εβδομάδες ο πορτογάλος πρωθυπουργός Κοέλιο δεν έχασε ευκαιρία να παρουσιάζει τις θέσεις της κυβέρνησής του όσον αφορά το ελληνικό ζήτημα. Η Πορτογαλία, όπως έχει πει επανειλημμένως, δεν στηρίζει τις θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης, ειδικά όσον αφορά τη διάσκεψη για το χρέος. Η Λισαβόνα τηρεί συνειδητά σαφείς αποστάσεις από την Αθήνα, στέλνοντας παράλληλα και ένα μήνυμα όσον αφορά τις δικές της σχέσεις με τους δανειστές. Μέσα στα επόμενα δυόμιση χρόνια η συντηρητική κυβέρνηση του Κοέλιο προτίθεται να επιστρέψει στο ΔΝΤ 14 δις ευρώ, αποπληρώνοντας έτσι πρόωρα το ήμισυ του δανείου που έλαβε στο πλαίσιο του προγράμματος βοήθειας μεταξύ 2011 και 2014.
 
 
Σαφείς αποστάσεις από την Ελλάδα
 
Γεγονός είναι ότι η κατάσταση της πορτογαλικής οικονομίας βελτιώθηκε αισθητά τους τελευταίους μήνες. Για την τρέχουσα χρονιά η Κομισιόν αναμένει ρυθμούς ανάπτυξης της τάξης του 1,6 % ενώ η ανεργία υποχώρησε από το 16,3 % το 2013, στο 13,9 %. Παράλληλα, για τρίτη συνεχή χρονιά, η Πορτογαλία έχει πετύχει εμπορικό πλεόνασμα. Το ερώτημα είναι βέβαια εάν η χώρα καταφέρει να κρατήσει μεσοπρόθεσμα τους ίδιους ρυθμούς. Το ΔΝΤ έχει κρούσει ήδη τον κώδωνα του κινδύνου, σε περίπτωση που εξασθενήσει η μεταρρυθμιστική βούληση των Πορτογάλων. Σε αυτά τα συμφραζόμενα, ο οικονομολόγος Πέντρο Τεχέιρα αποδίδει την πορτογαλική αντίδραση στις ελληνικές εκλογές και στον παράγοντα «φόβο».
 

«Μετά την Ελλάδα η Πορτογαλία εξακολουθεί να θεωρείται το ασθενέστερο μέλος της ευρωζώνης, Η κυβέρνηση προσπαθεί να τηρήσει αποστάσεις από την Ελλάδα προκειμένου να αποφύγει ενδεχόμενες αναταράξεις. Αυτό θα πρέπει να εκληφθεί περισσότερο σαν πολιτικό μήνυμα. Εάν όμως διαφανεί ότι η ελληνική κυβέρνηση καταφέρνει να ενισχύσει τη θέση της έναντι των πιστωτών της, τότε θα επιχειρήσει να κάνει το ίδιο και η πορτογαλική κυβέρνηση».
 
Διαφωνούν οι οικονομολόγοι:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: H Πορτογαλία ξεχρεώνει προκαταβολικά 14 δισ. € στο ΔΝΤ - ΜΟΝΟ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΜΠΟΥΡΔΕΛΟ-ΜΠΑΤΧΤΣΗΣ παραμένει παγκόσμιο φαινόμενο πολιτικοκοινωνικής ξεφτίλας...

Η συγκεκριμένη ανακοίνωση ήρθε από την πορτογαλική κυβέρνηση με επιστολή που απηύθυνε την περασμένη εβδομάδα στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως διευκρίνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών.

Βέβαια, μία προκαταβολική αποπληρωμή απαιτεί τη συμφωνία του συνόλου των πιστωτών και αυτή η πρόταση θα συζητηθεί κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Eurogroup την επόμενη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Η Πορτογαλία έλαβε 25,7 δισεκατομμύρια ευρώ από το ΔΝΤ στο πλαίσιο ενός προγράμματος διάσωσης ύψους 78 δισεκατομμυρίων ευρώ που αποφασίσθηκε τον Μάιο 2011 από το Ταμείο και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Μάλιστα η Λισαβόνα παραιτήθηκε από την τελευταία δόση της βοήθειας ύψους 2,6 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Να σημειωθεί ότι στο τέλος του Ιανουαρίου, ο υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκ είχε δηλώσει ότι η χώρα του είναι σε θέση να αποπληρώσει τα δάνεια του ΔΝΤ «προκαταβολικά» χάρη στην «εξομάλυνση της πρόσβασής της στις αγορές».

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η Λισσαβώνα χωρίς "μπρατσάκια" και το εγχώριο τσίρκο που ειναι ικανό να πνιγεί σε μια κουταλιά νερό

Του ΗΛΙΑ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗ

Η Ευρώπη ξεφουρνίζει μία ακόμα «ευχάριστη έκπληξη». Ολα δείχνουν πως ο Πορτογάλος πρωθυπουργός θα έχει ανακοινώσει, μέχρι το Eurogroup, την έξοδο της χώρας του από το πρόγραμμα στήριξης και το μνημόνιο χρηματοδότησης. Σαν την Ιρλανδία, θα αποπειραθεί μια «καθαρή έξοδο», χωρίς δηλαδή μια επιπλέον δεσμευτική δανειακή σύμβαση ασφαλείας (για την περίπτωση που οι συνθήκες επιδεινωθούν και τα δανεικά από τις αγορές ξανα-ακριβύνουν). Τη νέα αυτοπεποίθηση της πορτογαλικής κυβέρνησης (η οποία το φθινόπωρο όδευε ολοταχώς για δεύτερο πακέτο στήριξης) την ενίσχυσαν οι πρόσφατες δημοπρασίες ομολόγων. Επεισαν την κυβέρνηση ότι έχει αποκαταστήσει τη χρηματοδότησή της από τις αγορές και μάλιστα με πολύ ελκυστικά επιτόκια.
 

Το οφείλει σε μεγάλο βαθμό στην ΕΚΤ, η οποία έχει ενορχηστρώσει την υποχώρηση του κόστους δανεισμού για όλη την περιφέρεια. Η βελτίωση δεν οφείλεται τόσο σε εσωτερικές θετικές εξελίξεις στις μεμονωμένες χώρες, αλλά στην επιδείνωση των προοπτικών στις αναδυόμενες οικονομίες, που κάνει την ευρωπεριφέρεια να μοιάζει συγκριτικά «σίγουρο στοίχημα». Οι ευρωπαϊκές νομισματικές αρχές έχουν φτιάξει μια φάμπρικα εισροής «φθηνών» κεφαλαίων στην Ευρωζώνη, που βοηθά όλους.  


Από μια άποψη, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα μοιάζει να έχει το χαμηλότερο ρίσκο των τελευταίων χρόνων: τα διεθνή κεφάλαια ψηφίζουν Ευρώπη.
 

Η καθαρή έξοδος όμως των χωρών από το Μνημόνιο επαναφέρει το ρίσκο σε αυτή την αρχιτεκτονική από την πίσω πόρτα. Ιρλανδία και Πορτογαλία, σαν παιδιά που μαθαίνουν κολύμπι, αποπειρώνται να αφήσουν την ασφάλεια της άκρης της πισίνας – και δεν θέλουν ούτε μπρατσάκια «για σιγουριά».  


Ομως είναι πρόσφατη στη μνήμη η αλλαγή των διαθέσεων του κεφαλαίου όταν αξιολογεί χώρες. Η εμπιστοσύνη των επενδυτών σε μια χώρα μπορεί να εξαφανιστεί όσο απότομα χάνει την αυτοπεποίθησή του ένα παιδί στο πρώτο του δειλό κολύμπι χωρίς σωσίβιο. Η απουσία «πιστωτικής γραμμής ασφάλειας» σημαίνει πως η Πορτογαλία δεν θα έχει την εγγύηση της ΕΚΤ, δεν θα προστατεύεται από το «πυροσβεστικό» της πρόγραμμα ΟΜΤ (που δεν έχει ξεκινήσει ακόμη). Η Φρανκφούρτη δεν θα σπεύσει να αγοράσει πορτογαλικά ομόλογα για να στηρίξει την τιμή τους, η Λισσαβώνα θα είναι μόνη υπεύθυνη απέναντι στις αγορές.
 

Η Ιρλανδία και η Πορτογαλία ισχυρίζονται πως δεν έχουν ανάγκη «έναν ενήλικο» να τους συγκρατήσει στη περίπτωση που πανικοβληθούν και αρχίσουν να καταπίνουν νερό. Η επιστροφή του κόστους δανεισμού σε προ κρίσης επίπεδα αποτελεί επιχείρημα για τις δύο κυβερνήσεις ότι οι οικονομίες τους μπορούν να επιστρέψουν στους παλιούς τρόπους χωρίς πιστωτική γραμμή ασφαλείας. Αυτό δεν προκαλεί αρνητικά αντανακλαστικά στις αγορές – δεν είχαν μεγάλες ενστάσεις για το πώς λειτουργούσαν εκεί τα πράγματα πριν. 


Εδώ εντοπίζεται μία διαφορά με την Ελλάδα: 

ΤΟΥΡΚΙΑ: Δεκανίκι της Άγκυρα για ένταξη στην Ε.Ε. η Πορτογαλία. - Η Λισαβόνα επαναβεβαιώνει την υποστήριξή της στην ένταξη των πασάδων στην ΕΕ

Η πορτογαλική κυβέρνηση τάσσεται υπέρ της επιτάχυνσης των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή 'Ενωση, δήλωσε  στη Λισαβόνα ο πορτογάλος πρωθυπουργός Πέδρο πάσος Κοέλιο κατά την πρώτη ημέρα της επίσημης επίσκεψης του τούρκου προέδρου Αμπντουλάχ Γκιουλ στην Πορτογαλία.
"Η Πορτογαλία υποστηρίζει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας", τόνισε ο Κοέλιο, σύμφωνα με τον οποίο οι συνομιλίες που άρχισαν με την ΕΕ το 2005 "διαρκούν από τότε πολύ καιρό".
"Είμαστε πεπεισμένοι ότι η επίσπευση των διαπραγματεύσεων αυτών θα είναι ένα καλό νέο για την Τουρκία όπως και για την Ευρώπη", τόνισε ο Κοέλιο στο πλευρό του Γκιούλ, ο οποίος θα παραμείνει στην Πορτογαλία ως την Τετάρτη.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: Κυλικεία σχολείων έμειναν ανοικτά και κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων για προσφορά δωρεάν πρωινού σε αναξιοπαθούντες μαθητές

«Το κυλικείο παρέμεινε ανοικτό στις χριστουγεννιάτικες διακοπές, διότι αρκετοί μαθητές κινδύνευαν να πεινάσουν κατά τη διάρκεια του 15ήμερου», αποκαλύπτει ο διευθυντής σχολικής μονάδας σε ένα από τα φτωχά προάστια της Λισαβόνας, όπου έχουν καταγραφεί 13.000 μαθητές που απειλούνται άμεσα από την έλλειψη τροφής.

Έχοντας έλθει αντιμέτωπος με περιστατικά «λιποθυμίας μαθητών τα πρωινά της Δευτέρας έπειτα από υποσιτισμό πολλών ημερών», ο διευθυντής του σχολείου – ο οποίος δεν θέλησε να δημοσιευτεί το όνομά του – έλαβε την πρωτοβουλία να προσφέρει από το κυλικείο πρωινό σε περίπου 40 μαθητές ηλικίας από 4 έως 18 ετών, από τους 800 που απαριθμεί η σχολική μονάδα στα βόρεια της πόλης. 

Σε σταθερό ρυθμό αυξάνονται τα περιστατικά υποσιτισμού παιδιών στη χώρα, η οποία βρίσκεται υπό τον ζυγό της δανειακής σύμβασης, με αποτέλεσμα η ίδια σχολική μονάδα να σχεδιάζει να ανοίξει τις πόρτες του κυλικείου και κατά τις διακοπές του Πάσχα, αυτή τη φορά για τον διπλάσιο αριθμό μαθητών.

Τα «χριστουγεννιάτικα» πρωινά στο κυλικείο, που χρηματοδοτήθηκαν χάρις στα έσοδά του κατά την κανονική λειτουργία του σχολείου και σε πωλήσεις διαφόρων ειδών σε σχολικές εκδηλώσεις, προορίζονταν για μαθητές «των οποίων οι γονείς έχουν μείνει άνεργοι ή άστεγοι», επεσήμανε μία από τις κοινωνικές λειτουργούς του σχολείου.

«Παρά την πείνα, περίπου είκοσι μαθητές, ως επί το πλείστον έφηβοι, επέλεξαν να μην έλθουν για πρωινό αυτά τα Χριστούγεννα ώστε να αποφύγουν τις ματιές των άλλων συμμαθητών τους, ή να παραδεχθούν με αυτόν τον τρόπο την αναξιοπάθεια των γονέων τους», επεσήμανε ο διευθυντής, εξηγώντας ότι αυτή η αντίδραση αποτελεί «φαινόμενο μίας επονείδιστης φτώχειας».

Ήδη από το περασμένο έτος, το σχολείο είχε ξεκινήσει να προσφέρει πρωινά σε κάποιους από τους μαθητές. Πλέον, «με την επιδείνωση της κρίσης, διαπιστώνουμε αύξηση στον αριθμό των παιδιών που έρχονται στα μαθήματα χωρίς επαρκή σίτιση», υπογραμμίζει θλιμμένος ο διευθυντής.

Στα τέλη Νοεμβρίου, 13.000 μαθητές διαπιστώθηκε ότι δεν τρέφονται κανονικά, οι 3.000 εκ των οποίων είχαν καταγραφεί μόνον τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο του νέου σχολικού προγράμματος για παροχή διατροφικής βοήθειας.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: Εθελοντές κρατούμενοι (!!!) σε ένα αθλιο σωφρονιστικό σύστημα λόγω εξαθλίωσης απο την λιτότητα στον "έξω" κόσμο !

Του Raphael Minder / THE NEW YORK TIMES 

Η λιτότητα στην Πορτογαλία έχει κάνει τη ζωή μέσα στις φυλακές ακόμη πιο αβάσταχτη. Οι περικοπές στις δημόσιες δαπάνες έχoυν προκαλέσει ασφυξία στα σωφρονιστικά καταστήματα, όπου στα κελιά συνωστίζονται πολλοί κρατούμενοι. Η έκπληξη του Χούλιο Ρεμπέλο, επικεφαλής ενός από τα συνδικάτα των δεσμοφυλάκων, ήταν επομένως μεγάλη, όταν είδε κάποιους κρατούμενους να μην θέλουν να αφήσουν πίσω τους τα σίδερα της φυλακής. «Πολλοί κρατούμενοι δεν κάνουν καν αίτηση αποφυλάκισης, αφού στη φυλακή έχουν τουλάχιστον εξασφαλίσει το φαγητό τους» δηλώνει ο Χούλιο Ρεμπέλο. «Είναι η πρώτη φορά που βλέπω κάτι τέτοιο. Φαίνεται ότι οι οικογένειές τους δεν έχουν τα μέσα για να τους συντηρήσουν» προσθέτει ο ίδιος.

Η επιδείνωση των συνθηκών μέσα στις φυλακές οφείλεται στο γεγονός ότι οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί έξω από αυτές. 

Οι περικοπές της κυβέρνησης πρόσθεσαν κι άλλα βάρη σε ένα σωφρονιστικό σύστημα που, σύμφωνα με κρατούμενους και δεσμοφύλακες, είχε ήδη ξεπεράσει τα όριά του. «Τα πράγματα είναι τόσο άσχημα - λέει ο Χούλιο Ρεμπέλο - που αυτές τις ημέρες αναγκαζόμαστε να φέρνουμε δικό μας χαρτί υγείας». 

Η Πορτογαλία μπαίνει στον πέμπτο χρόνο της οικονομικής κρίσης, αλλά στις φυλακές της οι συνέπειες είναι ακόμη πιο ορατές. Η κρίση εκτόξευσε στα ύψη τα ποσοστά του μικροεγκλήματος. Οι ληστείες στο δεύτερο τετράμηνο του 2012 αυξήθηκαν κατά 14%, ενώ έχουν αυξηθεί κατά 22% από το 2008. Πολλοί Πορτογάλοι έχουν πιεστεί τόσο πολύ από την κρίση, που δεν είναι σε θέση να πληρώσουν το πρόστιμο όταν συλλαμβάνονται να οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ προτιμώντας να περάσουν τρεις ή τέσσερις μήνες στη φυλακή.

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: Kόβει τέσσερις αργίες για τα επόμενα πέντε χρόνια!

Εφαρμόζοντας για ακόμη μία φορά περισσότερα μέτρα από αυτά που ορίζει η τρόικα, ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Πέδρο Πάσος Κοέλιο ανακοίνωσε την κατάργηση τεσσάρων αργιών από το 2013. Παρά την κατά γράμμα εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων, η οικονομική θέση της Πορτογαλίας επιδεινώνεται, με την ανεργία να προσεγγίζει το 15% και την ύφεση να αγγίζει το 3,3%.

Η Πορτογαλία τηρούσε ώς τώρα 14 αργίες ανά έτος, τόσες όσες και η Ισπανία, ενώ το σύνολο αργιών και ημερών νόμιμης αδείας ήταν 36, ίδιο με της Γαλλίας και της Βρετανίας, μία ημέρα μικρότερο από της Πολωνίας και της Ελλάδας (37) και δύο ημέρες μικρότερο από της Αυστρίας (38).

Με την τωρινή απόφαση, οι ημέρες αργίας μειώνονται σε 10 και το σύνολο αργιών και ημερών αδείας πέφτει στις 32, στα επίπεδα δηλαδή της Ρωσίας. Στις ΗΠΑ η νόμιμη άδεια και οι αργίες ανέρχονται σε 25 ημέρες ετησίως ενώ στην Κίνα σε 21.

Η πορτογαλική κυβέρνηση κατέστησε γνωστό ότι δεν όρισε η ίδια το ποιες αργίες θα καταργηθούν αλλά ανέθεσε το βάρος της επιλογής στο Βατικανό. Οι αρχικές σκέψεις για κατάργηση της αργίας του Δεκαπενταύγουστου εγκαταλείφθηκαν και αντ’ αυτής καταργήθηκε η αργία των Αγίων Πάντων (1η Νοεμβρίου) και η αργία του Σώματος του Ιησού (Corpus Christi, εξήντα ημέρες μετά το Πάσχα). Οι δύο αυτές αργίες είναι κινητές και εορτάζονταν πάντα Πέμπτη, κάτι που συχνά είχε ως συνέπεια τετραήμερη ξεκούραση, με τη βοήθεια νόμιμης ή μη απουσίας την Παρασκευή.

Οι δύο άλλες καταργηθείσες αργίες είναι η αργία για τον εορτασμό της ανεξαρτησίας της Πορτογαλίας από την Ισπανία (1η Δεκεμβρίου) και η Ημέρα της Δημοκρατίας (5η Οκτωβρίου). Το ανακοινωθέν της πορτογαλικής κυβέρνησης αναφέρει ότι η κατάργηση των αργιών, που αρχικά θα ισχύσει για μία πενταετία, αυξάνει την παραγωγικότητα και διευκολύνει την έξοδο της Πορτογαλίας από την κρίση.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Φτάνει η ώρα της Πορτογαλίας

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες και οι κομισάριοι των Βρυξελλών δεν φείδονται επαίνων για την κυβέρνηση της Πορτογαλίας. Ο δεξιός Πορτογάλος πρωθυπουργός Πέδρου Πάσους Κοέλιου είναι υπόδειγμα πολιτικής δουλοφροσύνης. Οχι μόνο εκτελεί ακαριαία κάθε απαίτηση της εκεί τρόικας, αλλά κάνει μόνος του κι άλλα περισσότερα - σε βαθμό που θεωρείται «υποδειγματικός μαθητής» του Βερολίνου στη νέα εποχή. Τόσο που όπως αναφέρει ακόμη και το γερμανικό περιοδικό «Σπίγκελ», το οποίο μάλιστα δημοσιεύει και σχετική φωτογραφία μισής σελίδας, οι Πορτογάλοι διαδηλωτές τον αναπαριστούν σε πλακάτ... γυμνό, πεσμένο στα τέσσερα, με λαιμαριά σκύλου στον λαιμό του και ένα μαστίγιο στο στόμα για να τον δείρει με αυτό η Γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ!

Μόνο που αυτή η «ειδυλλιακή» εικόνα της Πορτογαλίας στο κλαμπ των ηγετών της ευρωζώνης, καθόλου δεν προστατεύει τη χώρα από τους Ευρωπαίους κερδοσκόπους.

«Ανεξάρτητα από τις εκτιμήσεις των Ευρωπαίων πολιτικών ηγετών και στην περίπτωση της Λισαβόνας θα επακολουθήσει ανάμειξη του ιδιωτικού τομέα (σ.σ.: δηλαδή «κούρεμα» κατά το ελληνικό πρότυπο του PSI) ή θα επέλθει ακόμη και στάση πληρωμών» αναφέρει ξερά έκθεση της γερμανικής «Ντόιτσε Μπανκ».

«Πρέπει αμέσως και αξιόπιστα να καταρτιστούν σχέδια ανάγκης για την περίπτωση που η Πορτογαλία δεν μπορεί να επιστρέψει στην αγορά κεφαλαίων» τονίζει έκθεση της μεγάλης ελβετικής τράπεζας Κρεντί Σουίς.

Στο 71% υπολογίζουν πλέον την πιθανότητα χρεοκοπίας της χώρας οι κερδοσκόποι του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Παρά δε τα παραμύθια που λένε η πορτογαλική κυβέρνηση και οι τροϊκανοί στον πορτογαλικό λαό ότι δήθεν η χώρα θα επιστρέψει στις αγορές το δεύτερο εξάμηνο του 2013, εσωτερική εκτίμηση της Κομισιόν που αποκαλύπτει το «Σπίγκελ» εμφανίζει μια πολύ διαφορετική κατάσταση. «Μόλις το 2015 ή το 2016 θα είναι πιθανώς η χώρα αξιόπιστη στην αγορά κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι οι Ευρωπαίοι και το ΔΝΤ πρέπει να δώσουν άλλα 25 δισεκατομμύρια δολάρια στην πιο ευνοϊκή περίπτωση» υπογραμμίζει το γερμανικό περιοδικό.

Νέο πακέτο, δηλαδή νέα μέτρα λιτότητας, την ώρα που και τα μέτρα της εν εξελίξει «διάσωσης» της Πορτογαλίας ξεσηκώνουν όλο και περισσότερες αντιδράσεις. Πάνω από 200.000 άτομα συγκεντρώθηκαν προ δεκαημέρου στην Πράσα ντου Κουμέρσιου (πλατεία Εμπορίου) της Λισαβόνας.

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Οταν οι μαθητές πεινάνε

(Photo: Παιδιά ταξιδευουν σκαρφαλωμένα σε τραμ της Λισαβωνας)

Του ΜΙΧΑΛΗ ΜΗΤΣΟΥ

Ενα κινεζικό ρητό λέει πως σ' αυτόν που πεινάει δεν δίνεις ψάρι, αλλά τον μαθαίνεις να ψαρεύει. Στο ρητό αυτό στηρίζουν ορισμένοι «αιρετικοί» οικονομολόγοι την άποψη ότι η αναπτυξιακή βοήθεια προς τις χώρες του Τρίτου Κόσμου είναι χαμένη υπόθεση, και ότι αντί γι' αυτήν θα έπρεπε η Δύση να εκπαιδεύσει τον πληθυσμό και να προωθήσει έργα υποδομής. 

Ο Αντερίτο Κούνια, πάντως, είναι υποχρεωμένος και να δίνει στους μαθητές του ψάρι και να τους μαθαίνει να ψαρεύουν. Γιατί στο λύκειο Ζέμα-Μπάρος της Κασέμ, μιας πόλης 20.000 κατοίκων κοντά στη Σίντρα, τα παιδιά πεινάνε. Και οι προοπτικές είναι ζοφερές, τόσο γι' αυτά όσο και για τη χώρα τους: η Πορτογαλία θα είναι το 2012 μια από τις λίγες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (μαζί με την Ελλάδα φυσικά) που αναμένεται να παρουσιάσουν ύφεση.

Ο Κούνια, που διδάσκει φυσικές επιστήμες, ήταν ο πρώτος που διαπίστωσε ότι οι μαθητές του πεινούσαν. «Δεν μπορούσαν να συγκεντρωθούν, ορισμένοι εμφάνιζαν τάσεις λιποθυμίας, έπρεπε λοιπόν κάτι να κάνουμε», λέει στον απεσταλμένο της «Λιμπερασιόν». 

Ισπανοί, Πορτογάλοι: μετανάστες σήμερα σε πρώην αποικίες τους

Ιστορική αντιστροφή ρόλων για τους νέους που αναζητούν εργασία

Επί δεκαετίες, η Ισπανία και η Πορτογαλία ήταν προορισμοί μεταναστών από τις πρώην αποικίες τους. Σήμερα, σε μια ιστορική αντιστροφή ρόλων, οι αλλοτινές αυτοκρατορίες βλέπουν λεγεώνες απογοητευμένων νέων να φεύγουν για τις παλιές κτήσεις, αναζητώντας καλύτερη ζωή. 

Η κρίση χρέους της Ευρώπης και τα οικονομικά δεινά που διαβρώνουν τις θέσεις εργασίας αναδιαμορφώνουν τις μεταναστευτικές τάσεις, με μια γενιά εγχώριων ταλέντων να αναζητούν την επιβίωση σε ηπείρους που άλλοτε τις αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση.  

Οι Πορτογάλοι αναχωρούν για τις εκρηκτικά αναπτυσσόμενες Ανγκόλα και Μοζαμβίκη στην Αφρική, καθώς και για τον αναδυόμενο οικονομικό γίγαντα Βραζιλία, όπου υπάρχει έλλειψη μηχανικών που θα προετοιμάσουν τη χώρα για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014 και τους θερινούς Ολυμπιακούς του 2016 στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Οι Ισπανοί, πάλι, έλκονται από τις πρώην αποικίες τους στη Λατινική Αμερική.

Παρότι σύμφωνα με τους αναλυτές η πραγματική κλίμακα του νέου κύματος μετανάστευσης είναι δύσκολο να υπολογιστεί, καθώς οι επίσημες στατιστικές ακολουθούν και δεν συμβαδίζουν με τις τάσεις, ανέκδοτες ενδείξεις και αποσπασματικά στοιχεία μαρτυρούν τι συμβαίνει. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Μετανάστευσης της Πορτογαλίας, ο αριθμός των Πορτογάλων που δηλώνουν τα στοιχεία τους στα προξενεία της Βραζιλίας εκτινάχθηκε από 678.822 το 2009 σε 705.615 ένα χρόνο αργότερα. Στην Ανγκόλα, αντιστοίχως, από σχεδόν 57.000 το 2008 σε πάνω από 74.500 το 2009. Ο αριθμός των αδειών παραμονής που παραχώρησε η Μοζαμβίκη σε Πορτογάλους το 2010, στο μεταξύ, ήταν αυξημένος σχεδόν κατά 13% σε σχέση με το 2009, σχεδόν στις 12.000. Τα εκλογικά αρχεία της Ισπανίας δείχνουν ότι περί τα 30.000 άτομα μετανάστευσαν στην Αργεντινή μεταξύ Ιουνίου 2009 και Νοεμβρίου 2010 – αριθμός αυξημένος κατά 11%. Περί τις 6.400 πήγαν στη Χιλή –άλμα 24% για την ίδια περίοδο– και 6.800 στην Ουρουγουάη, αύξηση 16%.

Στην Ισπανία, όπου ένα στα πέντε άτομα είναι άνεργο, οι ευκαιρίες στη Λατινική Αμερική έχουν γίνει μαγνήτης για όλους εκείνους των οποίων οι ελπίδες για καριέρα διαψεύδονται από την καλπάζουσα ύφεση. Αποθαρρυμένος από τις ανύπαρκτες προοπτικές στην Πορτογαλία, που μόλις προ ημερών αναζήτησε οικονομική βοήθεια στα πρότυπα της Ελλάδας και της Ιρλανδίας, ο 35χρονος πολιτικός μηχανικός Ζόρζε Μπόρζες πέρασε τα σύνορα πριν από πέντε χρόνια και συμμετείχε στον οικοδομικό οργασμό της Ισπανίας. Οταν κατέρρευσε και η ισπανική οικονομία, έχασε τη δουλειά του. Σήμερα θέλει και πάλι να φύγει, όμως οι προβληματικές οικονομίες της Ευρώπης δεν είναι επιλογή. Και αναζητώντας μια θέση μέσω Internet εντοπίζει προσφορές στη Βραζιλία και την Ανγκόλα, μακρινές πορτογαλόφωνες χώρες.

Ιδίως η Βραζιλία είναι μαγνήτης. Ο λατινοαμερικανικός γίγαντας προσλαμβάνει ξένους πολιτικούς μηχανικούς και αρχιτέκτονες για να καλύψει τη ζήτηση για μεγάλα δημόσια έργα, συμπεριλαμβανομένης ενεργειακής υποδομής ύψους άνω των 200 δισ. δολαρίων – ποσό κοντά στο ετήσιο ΑΕΠ της Πορτογαλίας. Η βραζιλιάνικη οικονομία αναπτύχθηκε κατά 7,5% το 2010 –με τους ταχύτερους ρυθμούς από το 1986– και από φέτος αναμένεται άνω του 5% ετησίως έως το 2014.

Για τους Ισπανούς, των οποίων η χώρα αγωνίζεται να ξεπεράσει τη διετή ύφεση που πυροδότησε η κατάρρευση της φούσκας των ακινήτων, η Λατινική Αμερική έχει γίνει το σύγχρονο Ελντοράντο. Είθισται να είναι άνδρες ηλικίας 25–35 με εξειδίκευση, συνήθως μηχανικοί, αρχιτέκτονες ή ασχολούμενοι με την υψηλή τεχνολογία. Πολλοί είναι έτοιμοι να θυσιάσουν μερικά χρόνια μένοντας μακριά από την πατρίδα τους, για να μπορέσουν επιστρέφοντας να αγοράσουν ένα σπίτι και να ιδρύσουν δική τους εταιρεία.

Οι πιο ικανοί φεύγουν πρώτοι

Οι υπερχρεωμένες Ελλάδα και Ιρλανδία, αλλά και οι πιο εύρωστες Γαλλία και Ιταλία, παραδέχονται ότι και εκείνες χάνουν ταλέντα με τη φυγή των νέων τους: έξυπνων, δημιουργικών και δυναμικών αποφοίτων πανεπιστημίων που θα τροφοδοτούσαν με ζωτικής σημασίας «καύσιμα» τις εθνικές οικονομίες. Η φυγή αυτής της γενιάς αποτελεί «από τα σημαντικότερα υποπροϊόντα της ευρωπαϊκής κρίσης», επισημαίνει ο Δημήτριος Παπαδημητρίου, πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής της Ουάσιγκτον και επικεφαλής της ομάδας δράσης για τη μετανάστευση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.  

«Οι πρώτοι που φεύγουν σε μια κρίση είναι πάντα εκείνοι με τις περισσότερες ικανότητες», τονίζει. Και προσθέτει ότι ο ίδιος προειδοποίησε τους Ευρωπαίους ηγέτες πως η απώλεια «μυαλών» απαιτεί προσοχή ίση με εκείνη για τα δημοσιονομικά μέτρα που θα μειώσουν το εθνικό χρέος.

«Χάνουν τους ανθρώπους που είτε μπορούν να τους βγάλουν από την κρίση μακροπρόθεσμα είτε θα χρειαστούν για να ξεκινήσει και να τροφοδοτηθεί η ανάκαμψη», δηλώνει.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Portugal’s Unnecessary Bailout (Περιττή η διάσωση της Πορτογαλίας)

Του ROBERT M. FISHMAN / THE NEW YORK TIMES

Η έκκληση της Πορτογαλίας προς το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Ενωση για βοήθεια στα χρέη της, την περασμένη εβδομάδα, θα πρέπει να λειτουργήσει σαν προειδοποίηση για τις απανταχού δημοκρατίες. 

Η κρίση που ξεκίνησε πέρυσι από την Ελλάδα και την Ιρλανδία πήρε άσχημη τροπή. Ωστόσο, αυτό το τρίτο εθνικό αίτημα δεν αφορά στην πραγματικότητα το χρέος. Η Πορτογαλία είχε ισχυρές οικονομικές επιδόσεις τη δεκαετία του ’90 και διαχειριζόταν την ανάκαμψή της από την παγκόσμια ύφεση καλύτερα από πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης. Ομως, δέχθηκε άδικη και αυθαίρετη πίεση από διαπραγματευτές ομολόγων και αναλυτές οι οποίοι, από έλλειψη διορατικότητας ή ιδεολογία, κατόρθωσαν να ρίξουν μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση και πιθανόν να δέσουν τα χέρια της επόμενης.

Αν μείνουν ανεξέλεγκτες αυτές οι δυνάμεις της αγοράς απειλούν να καταστρέψουν τη δυνατότητα των δημοκρατικών κυβερνήσεων -ίσως ακόμα και των ΗΠΑ- να λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις για φόρους και δαπάνες.

Οι δυσκολίες της Πορτογαλίας σαφώς μοιάζουν με εκείνες της Ελλάδας και της Ιρλανδίας: και για τις τρεις χώρες, η υιοθέτηση του ευρώ πριν από 10 χρόνια σήμανε παραίτηση από τον έλεγχο της νομισματικής πολιτικής τους και η αιφνίδια αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου για τα ομόλογά τους ήταν ο λόγος για τον οποίο ζήτησαν οικονομική βοήθεια. Ωστόσο, στην Ελλάδα και την Ιρλανδία η ετυμηγορία των αγορών αντικατόπτριζε βαθιά και εύκολα προσδιορίσιμα οικονομικά προβλήματα. Η κρίση της Πορτογαλίας διαφέρει: δεν υπήρξε γνήσια υποβόσκουσα κρίση. Οι οικονομικοί θεσμοί και πολιτικές, που κάποιοι αναλυτές θεωρούν αμετάκλητα ελαττωματικά, είχαν σημαντικές επιτυχίες πριν η μικρή χώρα της Ιβηρικής δεχθεί αλλεπάλληλα κύματα επιθέσεων από διαπραγματευτές ομολόγων. Αυξάνοντας το κόστος δανεισμού σε μη βιώσιμα επίπεδα, οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης την ανάγκασαν να ζητήσει βοήθεια. Η βοήθεια έδωσε δυνατότητα στους «σωτήρες» να πιέσουν για επαχθείς πολιτικές λιτότητας εις βάρος αποδεκτών φοιτητικών δανείων, συντάξεων, βοηθημάτων και μισθών του Δημοσίου.

Για την κρίση δεν ευθύνεται η Πορτογαλία. Το χρέος της είναι χαμηλότερο από εκείνο χωρών όπως η Ιταλία. Το έλλειμμά της χαμηλότερο από αρκετών άλλων ευρωπαϊκών χωρών, και μειώνεται. Οσο για τις αναπτυξιακές προοπτικές της, το πρώτο τρίμηνο του 2010 -πριν οι αγορές ωθήσουν ανοδικά τα επιτόκια των πορτογαλικών ομολόγων- η χώρα είχε από τους καλύτερους δείκτες ανάκαμψης στην Ε. Ε. Σε πολλούς τομείς είχε εξίσου καλές ή καλύτερες επιδόσεις από τους γείτονες στη νότια ή και τη δυτική Ευρώπη.

Γιατί, λοιπόν, το χρέος της υποβαθμίστηκε και η οικονομία της εξωθήθηκε στο χείλος του γκρεμού; 

Δύο είναι οι πιθανές εξηγήσεις. 

Πρώτον, ο ιδεολογικός σκεπτικισμός για το πορτογαλικό μοντέλο ανάμικτης οικονομίας: δάνεια προς τις μικροεπιχειρήσεις με τη στήριξη του κράτους, μαζί με λίγες μεγάλες κρατικές εταιρείες και ένα εύρωστο κράτος πρόνοιας. 

Δεύτερον, η έλλειψη ιστορικής προοπτικής: το βιοτικό επίπεδο στη χώρα βελτιώθηκε δραστικά την 25ετία μετά τη δημοκρατική επανάσταση του 1974. Τη δεκαετία του ’90, η εργατική παραγωγικότητα αυξήθηκε ραγδαία, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αύξησαν τις επενδύσεις με τη βοήθεια της κυβέρνησης και κόμματα κάθε απόχρωσης στήριξαν την αύξηση των δημοσίων δαπανών. Στα τέλη του αιώνα, η χώρα είχε από τους χαμηλότερους δείκτες ανεργίας της Ευρώπης. Η οικονομία άρχισε ξανά να ανακάμπτει από την ύφεση το δεύτερο τρίμηνο του 2009, νωρίτερα από άλλες χώρες.

Η μοίρα της Πορτογαλίας ενέχει μια προειδοποίηση για άλλες χώρες. Η επανάσταση του 1974 εγκαινίασε κύμα εκδημοκρατισμού που σάρωσε τον πλανήτη. Ισως το 2011 να σημάνει την αρχή της επέλασης των ανεξέλεγκτων αγορών, με την Ισπανία, την Ιταλία ή και το Βέλγιο επόμενα πιθανά θύματα.

Δακρυα Πορτογάλων

(Photo: Φερναντο Πεσσοα)

Του ΜΙΧΑΛΗ ΜΗΤΣΟΥ

«Ω, θάλασσα αλµυρή, πόσο πολύ από τ' αλάτι σου

δάκρυα Πορτογάλων είναι!» 

(Φερνάντο Πεσσόα)

Ο πορτογάλος ηθοποιός Νούνο Νούνιες στεκόταν τις προάλλες έξω από το περίφηµο καφέ «Brazileira» της Λισαβώνας, κοιτούσε το µπρούντζινο άγαλµα του εθνικού ποιητή της χώρας του και έλεγε ότι η Πορτογαλία βρίσκεται σε «κατάσταση ολικής θλίψης». Ο ηθοποιός συνοδευόταν από τη «Χορωδία της Απελπισίας», που αποτελείται από επαγγελµατίες τραγουδιστές, και διαµαρτυρόταν για τη µείωση κατά 25% του προϋπολογισµού για τις τέχνες. «Μιλούν για λιτότητα, για αυτοέλεγχο και απευθύνουν έκκληση να δείξουµε πνεύµα αυτοθυσίας», τονίζεται στο «Μανιφέστο κατά της κατάστασης ολικής θλίψης» που έχουν συντάξει ο Νούνιες και άλλοι καλλιτέχνες.

«Για τα ταξίδια µας, πόσες µητέρες δεν έκλαψαν

πόσα παιδιά άδικα προσευχήθηκαν!

Πόσες αρραβωνιαστικιές έµειναν χωρίς άντρα

Για να γίνεις εσύ, θάλασσα, κτήµα δικό µας!».

Ο ανταποκριτής της Οµπζέρβερ εντυπωσιάστηκε από τη γενική απεργία που κηρύχθηκε την περασµένη εβδοµάδα στην Πορτογαλία. ∆εν είχε µαζικές πορείες, δεν είχε φοιτητές που τα σπάγανε ούτε αναρχικούς που έβαζαν φωτιές. Είχε όµως µια εκκωφαντική σιωπή. Στον κόλπο του Τάγου δεν κυκλοφορούσαν τα συνηθισµένα φέρι µπόουτ. Το Μετρό ήταν κλειστό. Και οι µισοί πάγκοι της αγοράς Ριµπέιρα, που είναι συνήθως γεµάτοι µε φρούτα και λαχανικά, ήταν σκεπασµένοι µε άσπρα πανιά. «Ποιο µέλλον; ∆εν έχουµε µέλλον», είπε ένας νεαρός σερβιτόρος σε ένα µπαρ κοντά στον σιδηροδροµικό σταθµό. «Πρέπει να διαλέξουµε αν θα τρώµε ή θα πληρώνουµε τα χρέη µας. ∆εν µπορούµε να κάνουµε και τα δύο».

«Στ’ αλήθεια, άξιζε τον κόπο; Ολα τον κόπο αξίζουν

αν η ψυχή µικρή δεν είναι.

Αυτός που θέλει µακρύτερα να φτάσει

κι από του Boiador τον κάβο

πρέπει να φτάσει πέρα απ’ τη λύπη».

Η απεργία έγινε σε ένδειξη διαµαρτυρίας για τα µέτρα λιτότητας που αποφάσισε η κυβέρνηση. Οµως ο διοικητής µιας από τις µεγαλύτερες τράπεζες της Πορτογαλίας, της Banco ΒΡΙ, τόνισε χθες ότι η τύχη της Πορτογαλίας βρίσκεται στα χέρια της Γερµανίας, όχι της κυβέρνησής της.  

«Ελπίζω το ∆ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο να µην επιστρέψει στην Πορτογαλία, αλλά δεν το θεωρώ και κανένα µεγάλο πρόβληµα», είπε ο Φερνάντο Ούλριχ. «Σε κάθε περίπτωση, οι τύποι του ∆ΝΤ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δεν έχουν ιδέα από την πορτογαλική πραγµατικότητα. Εχουν µόνο επιφανειακή γνώση για τον τρόπο που λειτουργεί η πορτογαλική οικονοµία».

«Ο Θεός έκρυψε στη θάλασσα τον κίνδυνο, την άβυσσο,

αλλά την έκανε, επίσης, καθρέφτη του ουρανού».

(Οι παραπάνω στίχοι είναι από το ποίηµα του Πεσσόα «Θάλασσα της Πορτογαλίας», που περιλαµβάνεται στο βιβλίο «Κ. Π. Καβάφης, Φερνάντο Πεσσόα. Τα εξαίσια όργανα του µυστικού θιάσου», εκδ. Μεταίχµιο, µετάφραση Γιάννη Σουλιώτη)