ΜΕΛΛΟΝ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Τα «σίγουρα» του 2024

 

Του ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Την παραμονή του 1924 μία αμερικανική επιθεώρηση συγκέντρωσε προβλέψεις γνωστών προσωπικοτήτων για τη ζωή εκατό χρόνια μετά, το 2024. 

Είναι ένα ωραίο παιχνίδι αυτό και παίζεται πάντα εκ του ασφαλούς. Κανένας δεν πρόκειται να σε ελέγξει, τουλάχιστον κατά πρόσωπο, για την ακρίβεια των προβλέψεων σου.  

Οπως φαντάζεστε, οι περισσότεροι έπεσαν έξω. Μίλησαν για πόλεις με υπερυψωμένους αυτοκινητόδρομους και τρένα που θα διέρχονται μέσα από ουρανοξύστες, υπόγεια τούνελ για την κίνηση φορτηγών και κινούμενα πεζοδρόμια. Εντάξει, είδαν κάτι από τη σημερινή Κίνα, απλώς δεν το περιέγραψαν με ακρίβεια. 

Μέσα έπεσε εκείνος που είπε ότι το 2024 δεν θα βλέπουμε άλογα στους δρόμους. Κάποιος φοβόταν για τα όπλα μαζικής καταστροφής, άλλος θεωρούσε βέβαιη την επαφή με εξωγήινους και ένας σημείωσε ότι τα αεροπλάνα θα κάνουν καθημερινές μετακινήσεις εντός πόλεων. 

Σεβασμός πρέπει στην πρόβλεψη για εργασία από το σπίτι, χάρη στην τεχνολογία που θα επιτρέπει σε όλους να επικοινωνούν μεταξύ τους. Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται η κοινωνική άνοδος των γυναικών αν και διατυπώνονται εύλογες απορίες για την εξέλιξη της μόδας, ειδικά στα μαγιό.

Σήμερα κανένας δεν είναι τόσο αφελής ώστε να διατυπώσει προβλέψεις με προορισμό εκατό χρόνια μπροστά στο μέλλον. Μπορείς να κάνεις υποθέσεις, να φανταστείς κάποια πράγματα, αλλά η πραγματικότητα θα σε εκθέσει. Θα δείχνεις αφελής, σχεδόν χαζούλης. Αλλωστε το ίδιο συμβαίνει και με όσους παίζουν τυφλόμυγα προσπαθώντας να αγγίξουν το άμεσο μέλλον. Δείτε τι συνέβη το 2023 και μετά διαβάστε τις σχετικές προβλέψεις, στο φευγιό του 2022. Εχουν πλάκα.  

Ομως ο πειρασμός είναι μεγάλος. Ελάτε να υποκύψουμε παρέα. 

Το 2024 θα ψηφίσει ο μισός πλανήτης. Περισσότεροι από 4,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Δυστυχώς σε πολλές χώρες αυτό θα είναι εντελώς προσχηματικό. Η μητέρα των μαχών θα γίνει στις ΗΠΑ. Θα φτάσει ο Τραμπ ως την κάλπη; Και τι θα συμβεί αν κερδίσει; Θα μετατραπεί η ηγέτιδα του «ελεύθερου κόσμου» σε ένα υβρίδιο απολυταρχισμού; Και τις συνέπειες θα έχει στις ζωές μας; Οποια απάντηση και αν δώσετε εδώ, όποια πρόβλεψη και αν υιοθετήσετε, έχετε καλές πιθανότητες ευστοχίας.  

Θα τελειώσει ο πόλεμος στη Γάζα;  

Ολες, μα όλες, οι αναλύσεις προβλέπουν κατάπαυση του πυρός και παραμονή την ισραηλινών δυνάμεων στη Γάζα. Για πόσο; «Για αόριστο χρονικό διάστημα», όπως είπε ο Νετανιάχου. Συνεπώς ναι, είναι σχετικά ασφαλές να βάλουμε τα λεφτά μας στην κατάπαυση πυρός, αλλά όχι και στο τέλος της κρίσης. 

Ο καλός παίκτης του ιστορικού στοιχήματος θα δυσκολευτεί να ποντάρει στην Ουκρανία. Η Ρωσία αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες, δείχνει ότι σκοπεύει να συνεχίσει. Από την άλλη η Δύση αρχίζει και πιέζει τον Ζελένσκι, ο οποίος καλείται να αποφασίσει αν θα κάνει εκλογές υπό στρατιωτικό νόμο. Δύσκολο παιχνίδι με πολλές διακλαδώσεις των πιθανοτήτων. Θα πάει η Ουκρανία σε συμφωνία με την απώλεια σχεδόν του 30% των εδαφών της; Θα μείνει ο Ζελένσκι; Θα έρθει ή θα επιβληθεί κάποιος πρόθυμος για τη συμφωνία; Παίξτε κατά συνείδηση. 

Τι θα βγάλουν οι κάλπες στην Ευρώπη; Θα δείξουν, πράγματι, προς τα δεξιά;

  Μάλλον ναι καθώς το Μεταναστευτικό πιέζει με αυξανόμενη ένταση τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.  

Η Σουηδία θα μπει στο ΝΑΤΟ. Σίγουρο.  

Υπάρχει και ένα ερώτημα για το τι θα κάνει η Κίνα με την Ταϊβάν. Αν παίρνετε στα σοβαρά τις προφητείες, ο Νοστράδαμος, κατά τους μελετητές του, έχει προβλέψει σύγκρουση της Κίνας με το ΝΑΤΟ για την Ταϊβάν, εντός του 2024… 

Επίσης αναμένεται να πολλαπλασιαστούν οι κρίσεις στην Αφρική, η οποία δεν παίρνει χρόνο στα ειδησεογραφικά προγράμματα της Δύσης.  

Κατά τα λοιπά, θα σημειωθεί θεαματική πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη, αμερικανικές εταιρείες θα βρεθούν πιο κοντά στο λανσάρισμα ιπτάμενων αυτοκινήτων, οι φαρμακευτικές εταιρείες θα παρουσιάσουν εξατομικευμένα φάρμακα νέας γενιάς. 

Ολα αυτά βρίσκονται στη σφαίρα της βεβαιότητας. 

Θέλετε να ρίξουμε και μια ματιά στα δικά μας; 

 Η ΝΔ θα διατηρήσει την πολιτική και εκλογική ηγεμονία της και στις ευρωεκλογές αφού, όπως φαίνεται, μήτε σκάνδαλα, όπως οι υποκλοπές, μήτε καταστροφές κλονίζουν τη θέση της.  

Ο Στέφανος Κασσελάκης θα αισθάνεται επισφαλής στην τοποθεσία Κουμουνδούρου και ειδικά μετά τις ευρωεκλογές δεν αποκλείεται να σηκωθεί κύμα εναντίον του. Δεν είναι λίγοι αυτοί που στοιχηματίζουν ότι το καλοκαίρι ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θα επιστρέψει στο Μαϊάμι και μάλιστα έχοντας χάσει τα δανεικά. 

Η ακρίβεια, η βία και η εγκληματικότητα θα συνεχίσουν να απασχολούν, ως κύρια προβλήματα, την ελληνική κοινωνία. 

Ο γάμος των ομοφύλων θα ψηφιστεί από θερινό τμήμα της Βουλής ώστε να μετριαστεί η ένταση των αντιδράσεων.  

Το καλό κλίμα στα ελληνοτουρκικά θα οδηγήσει τις δύο πλευρές σε συζητήσεις πάνω στα ουσιαστικά προβλήματα, προκαλώντας, ενδεχομένως, εντάσεις στο εσωτερικό των δύο χωρών. 

Ολα τα παραπάνω έχουν καλές πιθανότητες επιβεβαίωσης. 

Ομως αυτό που είναι ακόμα πιο σίγουρο, είναι ότι...

 

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ και ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Roller coaster

 

Toυ ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Δοκιμάστε ένα χαριτωμένο πείραμα.  

Επιστρέψτε έναν χρόνο πίσω, λίγο πριν σβήσει το 2022. Και διαβάστε για τις προβλέψεις και τις προκλήσεις του 2023.  

Θα χαμογελάσετε.  

Μετά αναζητήστε τις αστρολογικές προβλέψεις για το ζώδιό σας. 

Θα βάλετε τα γέλια. Εγώ αισθάνθηκα ότι αντιπροσωπεύω την ντροπή του Σκορπιού. Πού είναι το μπουκέτο με τους νέους έρωτες; Η καινούργια δουλειά και η ανάδειξη της καλλιτεχνικής μου φλέβας; Τίποτα. Aνέτρεξα στις προβλέψεις γνωστού, πολύ γνωστού, αστρολόγου. Προέβλεπε πόλεμο με την Τουρκία και χρεοκοπία. Οι προβλέψεις σε εκθέτουν. Εύκολα μετατρέπονται σε ξεκαρδιστικό ανέκδοτο.

Πέρυσι τέτοιες μέρες γράφαμε για τις εκλογές με απλή αναλογική και το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας σε «προοδευτικό άξονα».  

Για τον Πούτιν που θα στείλει τον ρωσικό χειμώνα πάνω στην Ευρώπη, κόβοντας τη τροφοδοσία με αέριο.

 Και το θερμό επεισόδιο στα ελληνοτουρκικά που θα οδηγούσε σε ανάφλεξη στο Αιγαίο. Προς Θεού, δεν λέω να μη δίνετε σημασία στις προβλέψεις. Απλώς καλό είναι να τις κρατάτε στην άκρη, σαν σπόρο γέλιου που θα φυτρώσει μετά από έναν χρόνο.

Το 2023 εγγράφεται διεθνώς ως μία δύσκολη, ζοφερή χρονιά. Με δύο πολέμους σε εξέλιξη, μεγάλες φυσικές καταστροφές και κάτι περίεργες, καρτουνίστικες, αλλά σχεδόν τρομακτικές, προσωπικότητες να απλώνουν τα χέρια τους πάνω στις τύχες του κόσμου. 

Το 2024 ο πλανήτης έχει 50 εκλογικές αναμετρήσεις! Σύμφωνοι. Ομως ήταν και μία χρονιά με θαυμαστές εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθρωπότητα ανακάλυψε για δεύτερη φορά τον τροχό και τον προσαρμόζει στο όχημα που θα τη μεταφέρει στο μέλλον. Η επιστήμη κατέγραψε εντυπωσιακές επιδόσεις στην καταπολέμηση ασθενειών, με τη δημιουργία εξατομικευμένων σκευασμάτων – στο εγγύς μέλλον θα υπάρχουν φάρμακα που θα παρασκευάζονται μόνο για σένα. Αλλά και η εξερεύνηση του Σύμπαντος απέκτησε μεγαλύτερο εύρος και βάθος. Επίσης τα προτάγματα για πολιτική ορθότητα, συμπερίληψη, δικαιώματα, διατυπώθηκαν με μεγαλύτερη ένταση. Μπορεί η ματιά να είναι κοντή και να στριμώχνουμε τον χρόνο μέσα στα δικά μας μέτρα, όμως αν δούμε την εικόνα από ψηλά θα συμφωνήσουμε ότι, έστω με πισωγυρίσματα, ο κόσμος πάντα γίνεται καλύτερος.

Θυμάστε και τα δικά μας.  

Το εθνικό έγκλημα στα Τέμπη, οι πλημμύρες και οι πυρκαγιές. 

Εκλογές, Μητσοτάκης, Κασσελάκης. 

Ακρίβεια και επενδυτική βαθμίδα. 

Τριήμερα πένθη. 

Και τόση βία, ώστε να ματώνουν τα δελτία ειδήσεων, να βγαίνουν οι παρουσιαστές με την ποδιά του χασάπη. 

Λες και βλέπεις ριάλιτι που γυρίζεται με κάμερες ασφαλείας. Το 2023 καταγράψαμε νέο υψηλό στην κατανάλωση βίας. Και μάθαμε πλέον όλοι ότι ο άγνωστος που βρίσκεται στο απέναντι πεζοδρόμιο μπορεί, με μια κουβέντα, να μεταμορφωθεί σε τέρας. Θυμηθείτε πόσα βίαια περιστατικά ανέβηκαν στην κορυφή της δημοσιότητας επειδή ξεκίνησαν από μια κουβέντα μεταξύ αγνώστων. Αυτή η συνθήκη μας κάνει πιο εσωστρεφείς, πιο Ευρωπαίους αν θέλετε. Καμιά φορά, τα βράδια, παρατηρώ ανθρώπους που κατεβάζουν τα σκουπίδια και κατευθύνονται προς τον κάδο με βήμα γρήγορο και κεφάλι σκυφτό. Εμείς είμαστε αυτοί, ως κοινωνία. Κάποτε θα συνέβαινε.

Αυτό θα συνεχιστεί. Η ζωή θα γίνεται πιο ακριβή, το νοίκι και το σουπερμάρκετ θα δαγκώνουν στον λαιμό, οι κάμερες θα είναι περισσότερες από τα πουλιά, η βία θα φυτεύεται στα σχολικά προαύλια και όλο και πιο πολλοί θα περπατούν με σηκωμένο τον γιακά. Είναι η κανονικότητα μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής χώρας, όσο και αν δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε.  

Τα φονικά θα αντιμετωπίζονται σαν τροχαία και στα social θα ανεβάζουμε φωτογραφίες αδικοχαμένων σκύλων. Και κάποια στιγμή, μπορεί να είναι το 2024, μπορεί το 2025 ή πιο πέρα, θα βρεθούμε και εδώ αντιμέτωποι με έναν οπλισμένο τύπο που θα εμφανιστεί ως Μεγάλος Θεριστής σε δημόσιο χώρο.

Οι ευχές είναι προσευχές χωρίς Θεό. Είναι ρεσώ που καίνε για λίγο, μέχρι να τα σβήσει η πραγματικότητα. Ομως...

 

Προβλέψεις και ευχή

Του ΑΡΙΣΤΟΥ ΔΟΞΙΑΔΗ

 Νέα χρονιά ήρθε. ∆ιαλέγω µερικές ειδήσεις που αφορούν το μέλλον των ανθρώπων και του πλανήτη, και που δημοσιεύτηκαν τον Δεκέμβριο.

1. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προβλέπει ότι από το 2025 οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα συμβάλλουν στην παραγωγή ηλεκτρισμού περισσότερο από όσο ο άνθρακας. Η πρόβλεψη για νέες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών μέχρι το 2027 είναι κατά 30% υψηλότερη από ό,τι ήταν πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ενα αποτέλεσμα της επίθεσης του Πούτιν είναι ότι ο υπόλοιπος κόσμος σπεύδει να περιορίσει την εξάρτηση από πετρέλαιο και αέριο, δηλαδή από φυσικούς πόρους που ελέγχουν αυταρχικές δυνάμεις. Η αντίδραση αυτή έχει το παράλληλο όφελος ότι θα μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

2. Οι εταιρείες Moderna και Merck ανακοινώνουν τα αποτελέσματα της πρώτης κλινικής δοκιμής (φάση 2β) για εμβόλιο κατά του μελανώματος. Μειώθηκε κατά 44% η πιθανότητα θανάτου ή επιδείνωσης του καρκίνου στο δείγμα των ασθενών τους.

Μετά την COVID-19, το μελάνωμα είναι η δεύτερη θανατηφόρος ασθένεια που μπορεί να περιοριστεί με τη νέα τεχνολογία εμβολίων mRNA. Ακολουθούν κι άλλοι τύποι καρκίνου. Αυτά εντάσσονται σε ένα μεγάλο κύμα ανακαλύψεων και εφευρέσεων στη βιολογία του 21ου αιώνα, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την εύκολη τροποποίηση του γονιδιώματος (CRISPR-Cas9, βραβείο Νομπέλ 2020) και την περιγραφή του τρισδιάστατου σχήματος των πρωτεϊνών (αλγόριθμος AlphaFold της εταιρείας DeepMind, 2020). Είναι τεχνολογίες που επιτρέπουν την πρόληψη ή τη φθηνή φαρμακευτική θεραπεία για ασθένειες που μέχρι τώρα ήσαν ανίατες ή εξαιρετικά επίπονες και ακριβές στην αντιμετώπισή τους.

3. Κρατικό εργαστήριο στις ΗΠΑ (το LLNL) ανακοινώνει ότι πέτυχε πειραματικά ένα κρίσιμο βήμα για την παραγωγή ενέργειας από πυρηνική σύντηξη. Πρόκειται για καθαρή μορφή ενέργειας χωρίς τους κινδύνους της ραδιενέργειας των γνωστών πυρηνικών εργοστασίων, αλλά που έως τώρα δεν μπορεί να παραχθεί με οικονομικό τρόπο.

    Το νέο κύμα καινοτομιών αφορά την παραγωγή υλικών πραγμάτων που βελτιώνουν την υγεία, τη διατροφική αλυσίδα, την παροχή ενέργειας και μειώνουν παράλληλα τη ζημιά στο περιβάλλον.

Υπάρχουν ακόμα μεγάλα τεχνικά προβλήματα, αλλά υπάρχουν και δεκάδες νεοφυείς επιχειρήσεις που εργάζονται για να φέρουν στην αγορά αντιδραστήρες σύντηξης, με χρηματοδότηση δισεκατομμυρίων. Η εμπειρία δείχνει πως όταν γίνουν τα κρίσιμα βήματα στο δημόσιο εργαστήριο, οι μηχανικοί των επιχειρήσεων γρήγορα καλύπτουν τα υπόλοιπα κενά. Είναι πολύ πιθανό ότι σε 20 χρόνια θα έχουμε σχεδόν απεριόριστη φθηνή και καθαρή ενέργεια, χωρίς γεωγραφικούς και χρονικούς περιορισμούς παραγωγής.

4. Ο Branco Milanovic δημοσιεύει νεότερα στοιχεία για την παγκόσμια κατανομή εισοδήματος. Σε αντίθεση με όσα είχε καταγράψει για το τέλος του 20ού αιώνα στο διάσημο βιβλίο του «Καπιταλισμός Χωρίς Αντίπαλο», μετά τη χρηματοοικονομική κρίση του 2008 τα εισοδήματα του πλουσιότερου 1% μειώθηκαν ή αυξήθηκαν λιγότερο από αυτά της παγκόσμιας μεσαίας τάξης, ενώ περισσότερο αυξήθηκαν τα εισοδήματα των πιο φτωχών. «Η τρέχουσα ανακατανομή είναι μάλλον η μεγαλύτερη μετά τη βιομηχανική επανάσταση», γράφει.

Αισιόδοξες ειδήσεις, αναμφίβολα. 

Προκύπτουν από ένα κοινό υπόβαθρο: τη σταδιακή επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής σε όλο τον κόσμο, παράλληλα με την αδιάκοπη πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας που στις μέρες μας φέρνει την «4η βιομηχανική επανάσταση». Το προηγούμενο κύμα καινοτομίας, σε υπολογιστές, Διαδίκτυο και κινητά τηλέφωνα, αφορούσε αρχικά εργασίες γραφείου και κατανάλωση των μεσοστρωμάτων της Δύσης, τώρα όμως είναι κτήμα όλων και επιτρέπει επικοινωνία και συναλλαγές και στα πιο φτωχά μέρη της Αφρικής. Το νέο κύμα αφορά περισσότερο την παραγωγή υλικών πραγμάτων που βελτιώνουν άμεσα την υγεία, τη διατροφική αλυσίδα, την παροχή ενέργειας, και μειώνει παράλληλα τη ζημιά στο περιβάλλον.

Στο venture capital, που είναι η δουλειά μου, είναι σαφής η στροφή των επενδύσεων διεθνώς προς αυτούς τους στόχους. Η ελπίδα μου, όπως όλων των συναδέλφων στην Ελλάδα, είναι ότι ...

 

ΚΟΣΜΟΣ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: 8.000.000.000

 

Του ΚΩΣΤΑ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗ

Στις 16 Αυγούστου του 3766 ένας άνθρωπος θα κυκλοφορεί στους άδειους δρόμους του Τόκιο. Θα έχει στη διάθεσή του μπόλικο σούσι και, επιτέλους, άπλετο χώρο για πάρκινγκ. Ομως δεν θα του έχει μείνει κανένας για να μοιραστεί τη μοναξιά του. Θα είναι ο τελευταίος Ιάπωνας.  

Το δημογραφικό πρόβλημα της Ιαπωνίας είναι τόσο μεγάλο, ώστε υπολόγισαν μαθηματικά τη μέρα που το έθνος τους θα εξαφανιστεί. 

Εντάξει, μέχρι το 3766 υπάρχει δρόμος. Ενδεχομένως το ανθρώπινο είδος να έχει εκλείψει πολύ νωρίτερα. Ομως αν τα πράγματα παραμείνουν ως έχουν, το τέλος της επόμενης χιλιετίας θα βρει τον πλανήτη χωρίς Ιάπωνες.  

Εμείς, βέβαια, θα έχουμε εκλείψει νωρίτερα. Η δημογραφική μας συμπεριφορά δείχνει ότι δεν βγάζουμε τη χιλιετία. Και αυτό δεν αφορά μόνο εμάς, αλλά πολλούς λαούς του σημερινού κόσμου. Αυτό δεν θα είναι κάτι πρωτόγνωρο ιστορικά, ούτε καν δραματικό. Σκεφτείτε μόνοι πόσοι λαοί έχουν εξαφανιστεί στη μικρή πορεία της ανθρωπότητας μέσα στον χρόνο.

Ο παγκόσμιος πληθυσμός ξεπέρασε τα 8 δισεκατομμύρια. Είμαστε πλέον πάρα πολλοί, αλλά η αύξηση αφορά κυρίως συγκεκριμένες περιοχές του πλανήτη. Η Νιγηρία, ας πούμε, είναι η χώρα με τα πιο υγιή δημογραφικά που σφύζουν από νιότη. Στις Φιλιππίνες σημειώνεται τόσο μεγάλη αύξηση του νέου πληθυσμού, ώστε αναζητούν επειγόντως λύσεις για τις κτιριακές υποδομές των σχολείων τους. Για αυτό και έχουν την πολυτέλεια να εξάγουν εργαζόμενους ανά τον κόσμο – ήδη συζητείται η έλευση 50.000 Φιλιππινέζων στην Ελλάδα για να απασχοληθούν στη γεωργία και στον τουρισμό. Μία προβολή στο τέλος του αιώνα μας δείχνει ότι θα υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες με καταγωγή από τις Φιλιππίνες. Μπορεί οι περισσότεροι από αυτούς να μη σουβλίζουν αρνιά και να μη μαγειρεύουν μουσακά, όμως θα είναι κιβωτός της γλώσσας μας. 

Στο τέλος της χιλιετίας οι περισσότεροι άνθρωποι στον πλανήτη θα είναι...

 

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ και ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ ΟΡΘΑ ΛΟΒΟΤΟΜΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Η χριστιανική πλειοψηφία στις ΗΠΑ θα μπορούσε να συρρικνωθεί σε μειονότητα έως το 2070

 

Νέα μελέτη από το Pew Research Center διαπιστώνει ότι σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων που έχουν μεγαλώσει με τη χριστιανική πίστη φεύγουν αυτήν τη στιγμή πριν γίνουν 30 ετών.

 

By Joseph Pisani/The Wall Street Journal


Ο Χριστιανισμός θα μπορούσε να γίνει μειονοτική θρησκεία στις ΗΠΑ έως το 2070, εάν οι Αμερικανοί συνεχίσουν να εγκαταλείπουν την πίστη με τον σημερινό ρυθμό, σύμφωνα με νέες προβλέψεις του Ερευνητικού Κέντρου Pew.

Οι προβλέψεις, που δημοσιεύθηκαν σε μια έκθεση χρησιμοποίησαν έρευνες και άλλα δεδομένα για να καταλάβουν πώς θα ήταν η θρησκεία στην Αμερική τα επόμενα 50 χρόνια.

Το Pew δημιούργησε τέσσερα διαφορετικά σενάρια για τις προβλέψεις του, συμπεριλαμβανομένου του εάν οι Αμερικανοί συνέχιζαν να εγκαταλείπουν τον Χριστιανισμό με τους σημερινούς ρυθμούς ή εάν αυτή η τάση σταματούσε. Διαπίστωσε ότι ο αριθμός εκείνων που δεν έχουν θρησκευτική πίστη θα αυξανόταν και στα τέσσερα σενάρια.

Ο Pew εκτιμά ότι σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων που έχουν μεγαλώσει με τη χριστιανική πίστη εγκαταλείπουν τη θρησκεία πριν κλείσουν τα 30 τους χρόνια και ένα επιπλέον 7% το κάνει μετά από αυτή την ηλικία. 

 Εάν αυτά τα ποσοστά συνεχιστούν, η ομάδα προβλέπει ότι το 46% των Αμερικανών θα αναγνωρίζονταν ως Χριστιανοί έως το 2070 και όσοι δεν έχουν θρησκευτική πεποίθηση θα ανέρχονται σε περίπου 41%. Αυτό θα σήμαινε ότι ο Χριστιανισμός δεν θα είναι πλέον η θρησκεία της πλειοψηφίας στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Pew.

Πριν από δύο χρόνια, το Pew υπολόγισε ότι περίπου το 64% των Αμερικανών ήταν Χριστιανοί. Το 30% δεν είχε καμία θρησκευτική πίστη και το 6% ήταν Εβραίοι, Μουσουλμάνοι, Ινδουιστές ή μέλη άλλης θρησκείας.

Ο θρησκευτικός δεσμός στη χώρα συνέχισε να μειώνεται κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, σύμφωνα με έρευνα του Pew που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο, ακόμη και όταν μια μερίδα Αμερικανών δήλωσε ότι η πίστη τους είχε ενισχυθεί.

Εάν οι τελευταίες προβλέψεις του Pew γίνουν πραγματικότητα, οι ΗΠΑ θα ευθυγραμμιστούν περισσότερο με άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου ο Χριστιανισμός έχει ήδη χάσει την πλειοψηφία του. 

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, το ποσοστό όσων δεν έχουν θρησκευτικές πεποιθήσεις ξεπέρασε το ποσοστό εκείνων που δήλωσαν ότι ήταν Χριστιανοί το 2009, σύμφωνα με τη British Social Attitudes Survey.

Για να καταλήξει στις προβλέψεις της, το Pew είπε ότι χρησιμοποίησε τις έρευνες της και εξέτασε δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των ποσοστών γεννήσεων και του τρόπου με τον οποίο μεταδίδεται η θρησκεία από τους γονείς.

Ο Pew είπε ότι εάν επιταχυνόταν ο αριθμός των ανθρώπων που δεν έχουν θρησκευτική πίστη, ο Χριστιανισμός θα έχανε την πλειοψηφία του νωρίτερα, έως το 2045 ή το 2050, ανάλογα με το αν αυξάνονται ή όχι τα ποσοστά άλλων που προσχωρούν στη θρησκεία.

Πολλοί νέοι θεωρούν τους εαυτούς τους πνευματικούς, αλλά δεν ταυτίζονται με μια οργανωμένη θρησκεία, σύμφωνα με μια μελέτη του 2021 από το μη κερδοσκοπικό Ινστιτούτο Ερευνών Springtide.

Η έρευνα διαπίστωσε ότι οι μισοί από τους νέους ηλικίας 13 έως 25 ετών δεν πιστεύουν ότι τα θρησκευτικά ιδρύματα ενδιαφέρονται τόσο πολύ για θέματα που τους ενδιαφέρουν. Αυτά περιλαμβάνουν θέματα που σχετίζονται με τη φυλετική δικαιοσύνη, την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα μετανάστευσης, την εισοδηματική ανισότητα και τον έλεγχο των όπλων.

Εάν οι Αμερικανοί σταματούσαν να εγκαταλείπουν τον Χριστιανισμό, κάτι που το Pew είπε ότι δεν ήταν ρεαλιστικό, το μερίδιο των Χριστιανών στις ΗΠΑ θα εξακολουθούσε να πέφτει κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες τις επόμενες πέντε δεκαετίες στο 54% το 2070. Το Pew είπε ότι αυτό οφείλεται στο ότι οι Χριστιανοί τείνουν να είναι πιο ηλικιωμένοι και οι χριστιανικοί θάνατοι θα ξεπερνούσαν τις χριστιανικές γεννήσεις.

Σημείωσε επίσης την πιθανότητα ότι γεγονότα εκτός του μοντέλου της μελέτης θα μπορούσαν...

 

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Το ελληνικό καλοκαίρι του 2048

Toυ ΠΑΥΛΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Η πρώτη προειδοποίηση για την κλιματική αλλαγή καταγράφηκε το 1965 σε έκθεση που απέστειλαν επιστήμονες στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον, όπου επισήμαναν ότι εντός των επόμενων δεκαετιών αναμένονται «μετρήσιμες και ενδεχομένως οριστικές μεταβολές στο κλίμα». Πέρασαν πάνω από είκοσι χρόνια εφησυχασμού μέχρι που φθάσαμε στο «θερμό 1988». «Οι πρώτοι πέντε μήνες του 1988 είναι οι θερμότεροι των τελευταίων 130 ετών», κατέθεσε ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Διαστημικών Μελετών Γκόνταρντ της NASA Τζέιμς Χάνσεν σε επιτροπή του Κογκρέσου στις 23 Ιουνίου 1988. Τριάντα χρόνια μετά, οι προειδοποιήσεις του Χάνσεν επιβεβαιώθηκαν. Οι μισοί πάγοι της Αρκτικής έχουν εξαφανιστεί, ο ρυθμός που υποχωρούν οι πάγοι της Ανταρκτικής έχει τριπλασιαστεί και κάθε νέο έτος σπάει το ρεκόρ θερμοκρασίας του προηγούμενου.

Η ανεπαρκής αντίδραση στην κλιματική αλλαγή οφείλεται στο γεγονός ότι οι πρωτεργάτες του οικονομικού μοντέλου που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα αρνούνται να το εγκαταλείψουν. Στην Αμερική η επιβολή φόρων και ρυθμίσεων υπέρ της καθαρής ενέργειας πολεμήθηκε από τους υποστηρικτές της μηδενικής κρατικής παρέμβασης, για να φθάσουμε στην προεδρία Τραμπ, που αρνείται ότι υπάρχει ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή (επιμένει ότι οι επιπτώσεις στο κλίμα οφείλονται κυρίως σε φυσιολογικές μεταβολές της περιστροφής της Γης).

Τι θα γίνει τα επόμενα τριάντα χρόνια; 

Αν λιώσουν όλοι οι πάγοι της Ανταρκτικής, θα ανεβεί η στάθμη των θαλασσών κατά 60 μέτρα, ενώ, αν λιώσει μόνον το ευαίσθητο δυτικό κομμάτι, η άνοδος θα είναι 6 μέτρα.

Σε σχετικό ντοκιμαντέρ που επιμελήθηκε  η Αμερικανίδα δημοσιογράφος του περιοδικού New Yorker Ελίζαμπεθ Κόλμπερτ, ο 77χρονος σήμερα Χάνσεν προέβλεψε, μεταξύ άλλων, περισσότερες ξηρασίες στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή, που θα επιτείνουν τις πολεμικές συγκρούσεις. Ηδη το νερό αποτελεί κρίσιμη αιτία της σύγκρουσης της Συρίας με την Τουρκία

Οσο για την Ελλάδα, ο ακαδημαϊκός κ. Χρήστος Ζερεφός έχει προειδοποιήσει με ομιλία του στην Ακαδημία Αθηνών ότι...

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ιατροδικαστές, σεισμολόγοι, διεθνολόγοι

 

Όλοι ξέρουν πότε και πώς πάτησες την μπανανόφλουδα, αλλά ουδείς γνωρίζει τι πρέπει να κάνεις για να την αποφύγεις

    Από τον Παναγιώτη Λιάκο

Αν έχεις πληροφόρηση «από τα μέσα» και επιθυμείς να τη διατηρήσεις, πρέπει να κρατάς το στόμα σου κλειστό. Αρα, δεν θα λες και δεν θα υπαινίσσεσαι τι πρόκειται να συμβεί.  

Αν δεν έχεις εσωτερική πληροφόρηση, λες πολλά για να δείξεις ότι γνωρίζεις, αλλά τα «σουτ» σου δεν βλέπουν δίχτυα, βγαίνουν σχεδόν όλα άουτ ή χτυπούν τις μπεκάτσες που πετούν πάνω από το γήπεδο.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τη συμφωνία AUKUS. Τόσες χιλιάδες ώρες αναλύσεων, εμβριθών και ρηχών, ακραίων και… μεσαίων έχουμε παρακολουθήσει στην τηλεόραση και έχουμε διαβάσει αναρίθμητες σελίδες για τις διεθνείς εξελίξεις, και δεν βρέθηκε ένας «ειδικός» για να πει ότι οι Αγγλοσάξονες θα συμμαχήσουν εναντίον της Κίνας και οι Ευρωπαίοι θα απομείνουν να συζητούν στην Κομισιόν πόση κύρτωση πρέπει να έχουν τα αγγούρια που εξάγονται από τα Καλύβια Αττικής για να πωληθούν στις λαϊκές των Βρυξελλών.

Όταν γινόταν το Brexit (η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση), οι φιλογερμανοί αναλυτές μάς έλεγαν -μέσες άκρες- ότι οι Εγγλέζοι θα πεινάσουν και θα τους πετάνε μακαρόνια οι Γερμανοί από τα ελικόπτερα, και οι μη φιλογερμανοί ότι η χώρα θα πάει καλύτερα εκτός Ε.Ε. και θα είναι πιο άνετη και ελεύθερη για να κινηθεί στον κόσμο. Ουδείς μας ενημέρωσε ότι υπήρχε πιθανότητα σχηματισμού στρατιωτικού και πολιτικού άξονα ΗΠΑ – Ηνωμένου Βασιλείου – Αυστραλίας με βασικό στόχο την Κίνα.

Η «ειδημοσύνη» περί τα διεθνή θυμίζει την ιατροδικαστική και τη σεισμολογία. Σου αναλύουν με το «νι» και με το «σίγμα» πού και πώς την πάτησες, αλλά δεν σε πιάνουν από πριν να σε ενημερώσουν τι να αποφύγεις για να μην την πατήσεις. 

Άσε που η ιατροδικαστική (και γενικότερα η ιατρική), καθώς και η σεισμολογία δεν έχουν «αντίδοτο» στο κακό που πραγματεύονται. Αντίδοτο θανάτου δεν προσφέρει η ιατρική, και η σεισμολογία ουδέν μπορεί να προτείνει για να… καταστείλει τους σεισμούς.

Αντιθέτως, η διεθνολογία και η γεωπολιτική...

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ: Δυσοίωνα σενάρια για τα επόμενα 20 χρόνια

 Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

Το 1997, επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, οι 18 αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες (συμπεριλαμβανομένων των CIA και NSA) αποφάσισαν να συνεργαστούν για να συντάξουν ένα ντοκουμέντο πολύ διαφορετικό από τα μυστικά έγγραφα που περιμένει κανείς συνήθως από κατασκόπους και πράκτορες: μια έκθεση που απευθύνεται μεν στην πολιτική ηγεσία, αλλά είναι προσβάσιμη από κάθε ενδιαφερόμενο και έχει ως αντικείμενο εκτιμήσεις και εναλλακτικά σενάρια για τις τάσεις που είναι πιθανό να κυριαρχήσουν στον κόσμο τα επόμενα 20 χρόνια.

Eκτοτε, η έκθεση Global Trends (Παγκόσμιες Τάσεις) εκδίδεται τακτικά ανά τέσσερα χρόνια, στην αρχή της εκάστοτε αμερικανικής προεδρίας. 

Κάποιες από τις προβλέψεις των εκθέσεων δικαιώθηκαν αναδρομικά. Για παράδειγμα, η έκθεση του 2008 ανέφερε ως πολύ ισχυρή την πιθανότητα να ξεσπάσει μια πανδημία στην Ανατολική Ασία και να επεκταθεί σύντομα σε όλο τον κόσμο.

«Η μόνη λειτουργία των οικονομικών προβλέψεων είναι ότι κάνουν την αστρολογία να φαντάζει αξιοσέβαστη», είχε πει κάποτε ο σπουδαίος οικονομολόγος Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ.  

Ο σαρκασμός του ισχύει εξίσου για τη σφαίρα των διεθνών σχέσεων, κάτι που δεν αγνοούν οι συντάκτες του Global Trends. Οι εκτιμήσεις τους είναι πάντα ενδεχόμενες, ποτέ κατηγορηματικές, και βασίζονται σε ήδη διαπιστωμένες τάσεις του παγκόσμιου γίγνεσθαι.

Αλλωστε και η περί πανδημίας πρόβλεψη του 2008 δεν βγήκε ούτε από κρυστάλλινη σφαίρα ούτε από πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης: απλούστατα, είχε προηγηθεί, τη διετία 2002-2004, η επιδημία του SARS που ξέσπασε στην Απω Ανατολή και προκάλεσε ανησυχία σε όλο τον κόσμο.

Με άλλα λόγια, είναι πάντα ασφαλέστερο να προβλέπεις το παρόν. Το σκληρό παρόν, η πανδημία της COVID-19, επηρέασε καθοριστικά τη φετινή έκθεση Global Trends 2040, που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα. Κατά γενική ομολογία, είναι η πιο γκρίζα, η πιο απαισιόδοξη ανάμεσα στις επτά εκθέσεις που έχουν μέχρι σήμερα εκπονηθεί.

Οι συντάκτες της βλέπουν την πανδημία όχι μόνο ως την «πιο σημαντική διεθνή αναστάτωση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο», αλλά και ως το προείκασμα ενός πιο αβέβαιου και επίφοβου κόσμου στις επόμενες δεκαετίες.

  Για πρώτη φορά, η έκθεση των μυστικών υπηρεσιών μιλά ανοιχτά για έναν «μετα-αμερικανικό κόσμο», αναγνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν πλέον να κυριαρχούν σε όλο τον πλανήτη ή να έχουν το προβάδισμα σε όλα τα κρίσιμα πεδία ισχύος.

Ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας αναγορεύεται στον κύριο άξονα των διεθνών συγκρούσεων και σε κοινό παρονομαστή των πέντε, πολύ διαφορετικών, εναλλακτικών σεναρίων για το μέλλον που σκιαγραφούν οι Αμερικανοί αναλυτές. 

Μια άλλη, κεντρική εκτίμηση της έκθεσης είναι ότι οι εθνικές κυβερνήσεις, δημοκρατικές ή μη, θα βρεθούν αντιμέτωπες με επικίνδυνα κύματα κοινωνικής αμφισβήτησης, εξεγέρσεων ή και ανατροπών, καθώς θα δοκιμαστούν από δημογραφικές πιέσεις, οικονομικές κρίσεις, περιβαλλοντικές προκλήσεις και κοινωνικές απαιτήσεις στις οποίες αδυνατούν να ανταποκριθούν.

Τέσσερις μεγάλες μετακινούμενες τεκτονικές πλάκες είναι οι παράγοντες που σε μεγάλο βαθμό καθορίζουν, στην αλληλοδιαπλοκή τους, τη δυναμική του παγκόσμιου γίγνεσθαι, κατά τους Αμερικανούς αναλυτές: δημογραφικό – οικονομία – κλιματικό – τεχνολογία.  

Σε ό,τι αφορά το δημογραφικό, αν και προβλέπεται ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα αυξηθεί περαιτέρω κατά 1,4 δισ. ανθρώπους, για να φτάσει τα 9,2 δισεκατομμύρια το 2040, η βασική τάση είναι η επιβράδυνση της αύξησης σε παγκόσμια κλίμακα και ιδιαίτερα η γήρανση του πληθυσμού στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία. Παράλληλα, θα συνεχιστεί με αμείωτο ρυθμό η αστικοποίηση, με τους κατοίκους των αστικών κέντρων να φτάνουν τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού, από 56% που είναι σήμερα.  

Οι δημογραφικές αλλαγές αναμένεται να ενισχύσουν τα μεταναστευτικά ρεύματα και να θέσουν υπό ισχυρή πίεση πολλές κυβερνήσεις ανεπτυγμένων χωρών, οι οποίες «θα δυσκολευτούν να ενισχύσουν ή έστω να διατηρήσουν σημαντικά κοινωνικά κεκτημένα δεκαετιών στην εκπαίδευση, την υγεία ή τη μείωση της φτώχειας». Την προειδοποίηση αυτή έρχονται να ενισχύσουν οι δυσοίωνες προβλέψεις για τα παγκόσμια οικονομικά στον μετά COVID κόσμο. Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εκτίναξη των κρατικών, αλλά και των ιδιωτικών χρεών, που απειλούν να εκτροχιάσουν την παγκόσμια οικονομία και μειώνουν τα περιθώρια δημοσιονομικής πολιτικής από τις εθνικές κυβερνήσεις.  

Σε αυτό το καίριο πρόβλημα, έρχονται να προστεθούν τρεις ακόμη αποσταθεροποιητικοί παράγοντες: η ολοένα και ισχυρότερη τάση διάρρηξης της παγκοσμιοποίησης και ενίσχυσης του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο, η αποδυνάμωση των εθνικών κυβερνήσεων απέναντι στις κολοσσιαίες επιχειρήσεις-πλατφόρμες που ελέγχουν την ψηφιακή οικονομία και η επέκταση της ελαστικής απασχόλησης εις βάρος της καλά αμειβόμενης, σταθερής εργασίας λόγω της γενικευμένης αυτοματοποίησης.
 

Η τρίτη μεγάλη τεκτονική πλάκα είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία για πρώτη φορά καταλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο σε παρόμοια έκθεση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών. Παρά τις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων για μείωση των ρύπων, η όποια πρόοδος δεν θα αποτρέψει την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη και την πύκνωση των ακραίων καιρικών φαινομένων, με καταστροφικές συνέπειες, ιδίως στην αναπτυσσόμενο κόσμο – όχι επαρκής πρόσβαση σε πόσιμο νερό, τρόφιμα, ενέργεια, φαινόμενα που θα ενισχύσουν την πολιτική αστάθεια και τα μεταναστευτικά κύματα. Σε αυτό το φόντο, σε ορισμένες χώρες προβλέπεται να ακουστούν πιο δυνατά οι σειρήνες της Γεωμηχανικής, δηλαδή εκείνων που συνηγορούν υπέρ μεγάλης κλίμακας μηχανικών παρεμβάσεων στην επιφάνεια και στην ατμόσφαιρα της Γης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής χωρίς να θιγούν τα οικονομικά και καταναλωτικά πρότυπα που την προκάλεσαν, μια νοοτροπία που θα μπορούσε να έχει ολέθριες επιπτώσεις στο οικοσύστημα.

Σε ό,τι αφορά την τέταρτη τεκτονική πλάκα, την τεχνολογία, η έμφαση δίνεται στις αναμενόμενες, θεαματικές προόδους στην τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική, τη νανοτεχνολογία, τα έξυπνα υλικά και τη βιοτεχνολογία. Ενδεικτικά, μέχρι το 2025 οι συσκευές που θα συνδέονται με το Ιντερνετ των Πραγμάτων (IoT) αναμένεται να φτάσουν τα 64 εκατομμύρια και το 2040 να είναι της τάξεως των τρισεκατομμυρίων. Αλλά και εδώ οι τόνοι είναι λιγότερο διθυραμβικοί και περισσότερο ανησυχητικοί: Οι νέες τεχνολογίες θα παροξύνουν, κατά τους αναλυτές, τον στρατηγικό ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας, θα απειλήσουν προσωπικά δεδομένα και δημοκρατικές ελευθερίες, ίσως μάλιστα θέσουν και υπαρξιακά ζητήματα ενώπιον της ανθρωπότητας, με τις αναδυόμενες μορφές σύμφυσης ανθρώπου-μηχανής. 

 Στο σύνολό τους και στην αλληλεπίδρασή τους, οι αλλαγές στις τέσσερις αυτές σφαίρες οδηγούν σε έναν «Περισσότερο συγκρουσιακό κόσμο» (όπως λέει και ο υπότιτλος στο φετινό Global Trends), έναν κόσμο άκρως αβέβαιο, ανήσυχο και κατακερματισμένο, όπου συρρικνώνεται ραγδαία η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους υπάρχοντες θεσμούς, κυβερνήσεις και ηγεσίες. 

Αποτέλεσμα: 

 

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Ο Κάλχας και ο ιός

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΜΠΟΥΚΑΛΑ

 Από την άνοιξη του 2020 αποθηκεύω στον υπολογιστή, στον φάκελο «Κάλχας», προβλέψεις γιατρών κάθε ειδικότητας, Ελλήνων και ξένων, για την πορεία της πανδημίας: τόσα κρούσματα, τόσα θύματα, τόσες μεταλλάξεις, στην Ελλάδα, στην Ευρώπη, στον πλανήτη· τότε θα βγούμε από την καραντίνα, τότε θα ξαναμπούμε· τότε το πρώτο φάρμακο, τότε το εμβόλιο, τότε η ανοσία αγέλης, με τη λέξη «αγέλη» να ηχεί προσβλητική.

Μήνα τον μήνα αντιστοιχίζω τις προβλέψεις σε ό,τι έχει ήδη συμβεί. Εννιά στις δέκα φορές η πονηρία του ιού εκθέτει την επιστημονική μαντική. Πολλοί οι εμπλεκόμενοι αστάθμητοι παράγοντες, απαγορεύουν τις αυστηρώς ποσοτικοποιημένες προαναγγελίες, όσο δουλεμένα κι αν είναι τα προγνωστικά μοντέλα και οι αλγόριθμοι. Η επιμονή σε λεπτομερείς προϋπολογισμούς απειλεί να εκθέσει τους προφήτες σε ειρωνεία ανάλογη εκείνης που επιφύλαξε ο Ευριπίδης στους μάντεις.

Ο επιστημονικός διχασμός, πάντως, φάνηκε από νωρίς, αποτυπώθηκε δε και στην υποδοχή των προβλέψεων από τα ΜΜΕ, που πολιτεύτηκαν κατά τη σημαία τους. Ο κλάδος του καθενός, η ειδίκευσή του, αν όχι και η ειδίκευση μες στην ειδίκευση, έτσι όπως έχει κατατεμαχιστεί η γνώση (όχι πάντα για καλό), λειτουργεί καθοριστικά· σε προσανατολίζει προς συγκεκριμένες μεθόδους και ιδέες.

Αρκετοί πόνταραν σε φωτεινά χρώματα, ίσως για να παρηγορήσουν και να εγκαρδιώσουν.  

Στην άλλη όχθη όσοι πόνταραν στο μαύρο, πιθανόν για ν’ ακουστούν πειστικότερες οι προειδοποιήσεις τους και να μεταφραστούν έγκαιρα σε υπεύθυνη στάση από πολιτικούς και πολίτες. 

Δυστυχώς οι περισσότεροι έπαθαν ό,τι και η Κασσάνδρα, σαν να βαραίνει και τη δική τους μοίρα η κατάρα του Απόλλωνα.  

Δεν θέλαμε να τους ακούσουμε και δεν τους ακούγαμε.  

Οι πολιτικοί, επειδή έστρεφαν το ένα τους αυτί (ενίοτε και τα δύο) προς άλλες πηγές μηνυμάτων, τουριστικούς πράκτορες, αεροπορικές εταιρείες, εργοστασιάρχες, κομματικούς με «υποχρεώσεις» στην επαρχία τους ή στην εκλογική τους περιφέρεια.  

Οι πολίτες, επειδή δεν θέλαμε, δεν αντέχαμε να φανταστούμε ότι ο εφιάλτης δεν έχει ανεκτή διάρκεια, ένα τρίμηνο το πολύ, ώσπου να κάψει ο ήλιος.

Κλείνουμε χρόνο, πληθαίνουν τα σημάδια ότι το υγειονομικό τούνελ θα αποδειχθεί ό,τι και το οικονομικό, ατελεύτητο, και όμως, ακόμη δεν θέλουμε να το πιστέψουμε. 

Αλλά...

 

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Το εγκώμιο της αβεβαιότητας

 

Ο 64χρονος Κάρλο Ροβέλι είναι αναγνωρισμένη αυθεντία στον τομέα του, την κβαντική μηχανική και χαρακτηρίζεται από τους «Sunday Times» ως «ο ροκ σταρ της φυσικής του 21ου αιώνα»


Του ΠΕΤΡΟΥ ΤΑΤΣΟΠΟΥΛΟΥ

Εάν όμως δεν είμαστε βέβαιοι για τίποτα, πώς θα μπορούσαμε να στηριχθούμε σε όσα μας λέει η επιστήμη; 

Η επιστήμη δεν είναι αξιόπιστη επειδή προσφέρει βεβαιότητα. Είναι αξιόπιστη γιατί μας προσφέρει τις καλύτερες απαντήσεις που διαθέτουμε προς το παρόν. 

Επιστήμη είναι ό,τι παραπάνω γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για τα προβλήματα με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι. Είναι ακριβώς η ανοιχτόμυαλη νοοτροπία της, το γεγονός ότι διαρκώς αμφισβητεί την τρέχουσα γνώση, που εγγυάται ότι οι απαντήσεις που προσφέρει είναι οι καλύτερες διαθέσιμες: εάν ανακαλύψουμε καλύτερες απαντήσεις, τότε αυτές οι νέες απαντήσεις γίνονται επιστήμη.

Κατά την εκπνοή του 2019 μού ζήτησαν  να γράψω ένα κείμενο με τις προβλέψεις μου για το επερχόμενο 2020. Δεν μου ζητούσαν κάτι πρωτότυπο. Είθισται τέτοιες μέρες, χρονιάρες, να ζητούν σε όλη την υφήλιο κείμενα με προβλέψεις, είτε από αναλυτές ποικίλης κατάρτισης, επάρκειας και σοβαρότητας, είτε από αστρολόγους σταθερά ακαταμάχητους και γελοίους. Οι τελευταίοι (τόσο οι επαγγελματίες που βγάζουν το ψωμάκι τους, όσο και οι θρησκευτικοί ταγοί που εζήλωσαν τη δόξα των επαγγελματιών) μπορούν άνετα να μηνυθούν από τους αναλυτές για αθέμιτο ανταγωνισμό: όχι μονάχα κανένας δεν τους ζητάει να μελετήσουν και να αξιολογήσουν φιλότιμα τα δεδομένα προτού αμολήσουν τις μπαρούφες τους, αλλά -από μιαν ακατανόητη μαζοχιστική ανοχή όσων τους διαβάζουν – δεν εγκαλούνται ποτέ να λογοδοτήσουν για την παταγώδη αστοχία των προβλέψεών τους. Εάν μάλιστα αρματωθούν με έναν αχταρμά θρασύτητας, κουτοπονηριάς και αμετροέπειας, είναι σε θέση να εφαρμόσουν τη σοφή τακτική «τι κάνει νιάου – νιάου στα κεραμίδια;» και να προβλέψουν το αυστηρώς… προβλεπόμενο: έναν μεγάλο σεισμό, λόγου χάριν, σε έναν ιδιαίτερα σεισμογενή χώρο, όπως ο ευρύτερα ελλαδικός, δίχως φυσικά να προσδιορίζουν ούτε το ακριβές επίκεντρο, ούτε την ακριβή ημερομηνία. Μιλάμε για γάτους με πέταλα.

Στο δικό μου περσινό κείμενο, υπό τον στυφό τίτλο «2020: φόβοι και προσδοκίες» («ΤΑ ΝΕΑ», 4/1/20), προσπάθησα να σταθμίσω τους κινδύνους για την πατρίδα μας από τη μόνιμη απειλή Ερντογάν και να σημειώσω ότι, εάν αυτή η απειλή συνδυαστεί με την πιθανή επανεκλογή του Τραμπ και τον λαϊκιστικό αυταρχισμό του Πούτιν, τα πράγματα για εμάς μπορεί να είναι πιο σκούρα από όσο συνήθως. Δεν το μνημονεύω για να ανατρέξετε σε αυτό το κείμενο, αλλά για να μη διστάσετε να το ξεφορτωθείτε, έτσι και το ξετρυπώσετε κάπου παραπεταμένο. Ομοια με χιλιάδες άλλα κείμενα αναλυτών, λιγότερο, εξίσου ή περισσότερο αξιοπρεπή, ήταν ένα κείμενο όπου έλειπε μονάχα μια παράμετρος, εκείνη που θα έκανε όλη τη διαφορά: η πανδημία.

Δεν είναι αλήθεια ότι η πανδημία δεν είχε προβλεφθεί από τους επιστήμονες. Οπως όλες οι μεγάλες πανδημίες που ενσκήπτουν με προσδιορισμένη περιοδικότητα – μια φορά στα εκατό χρόνια -, οι πιο πολλοί επιδημιολόγοι ανέμεναν να σκάσει μύτη το 2018 (στα εκατοντάχρονα της Μεγάλης Γρίπης). Αφ’ ης στιγμής μας έστησε σ’ εκείνο το ραντεβού, οι στατιστικές πιθανότητες θα έπρεπε να μας έχουν προϊδεάσει ότι κάθε χρονιά που περνάει προσεγγίζουμε στο επόμενο ραντεβού, δεν απομακρυνόμαστε από αυτό -αλλά και πότε η στατιστική καθυπόταξε την εθελοτυφλία μας, ώστε να την καθυποτάξει τώρα; Εκατό χρόνια παραείναι πολλά, προκειμένου να μεταδοθεί η εμπειρία – ο τρόμος της εμπειρίας – από τη μια γενιά στην επόμενη. Η σκυτάλη δεν περνάει από χέρι σε χέρι· πέφτει στο κενό.

Το γεγονός ότι κανένας επιστήμονας στον κόσμο δεν προσδιόρισε εκ των προτέρων το 2020 ως «έτος πανδημίας» – τουλάχιστον κανένας δεν βγήκε να το βροντοφωνάξει δημόσια – είχε δύο παράπλευρες συνέπειες: 

Αφενός αναζωπύρωσε τις συνωμοσιολογικές θεωρίες, αφετέρου κλόνισε την πίστη μας στην επιστήμη.  

Μήπως λοιπόν το πρόβλημα δεν έπρεπε να εντοπιστεί στην «επιστήμη», αλλά στην «πίστη»; Μήπως κάτι δεν καταλάβαμε καλά ευθύς εξ αρχής; 

Πότε η επιστήμη μάς ζήτησε να «πιστέψουμε» σε αυτήν; 

 «Ισως είναι δύσκολο να ζει κανείς με την αβεβαιότητα», γράφει ο ιταλός θεωρητικός φυσικός Κάρλο Ροβέλι. «Υπάρχουν εκείνοι που προτιμούν την οποιαδήποτε βεβαιότητα, ακόμα και αν είναι αβάσιμη, παρά την αβεβαιότητα που έπεται από την αναγνώριση των ορίων μας. Υπάρχουν κάποιοι που προτιμούν να πιστεύουν μια ιστορία, απλά και μόνο επειδή την πίστευαν οι πρόγονοί τους, παρά να ασπαστούν με θάρρος την αβεβαιότητα. Η άγνοια μπορεί πράγματι να γίνει τρομακτική. Από φόβο, αφηγούμαστε στον εαυτό μας καθησυχαστικές ιστορίες: εκεί ψηλά πάνω από τα αστέρια, υπάρχει ένας μαγικός κήπος, με έναν ευγενή πατέρα που θα μας καλωσορίσει με ανοιχτές αγκάλες. Δεν έχει σημασία αν αυτό αληθεύει, έχει σημασία ότι μας καθησυχάζει».

Ο 64χρονος Κάρλο Ροβέλι χαρακτηρίζεται από τους «Sunday Times» ως «ο ροκ σταρ της φυσικής του 21ου αιώνα». Διεθνώς αναγνωρισμένη αυθεντία στον τομέα του, το προκεχωρημένο φυλάκιο της κβαντικής μηχανικής, προτιμάει με μετριοφροσύνη να αυτοπροσδιορίζεται ως κάποιος που «βλέπει μακρύτερα», όχι επειδή είναι «γίγαντας», αλλά επειδή είχε την ανέλπιστη τύχη – τόσο αυτός, όσο και η γενιά του – να καθίσει σε «ώμους γιγάντων». Σε μια σειρά από εκλαϊκευμένα συναρπαστικά βιβλία – με την Πραγματικότητα δεν είναι αυτό που φαίνεται (Πατάκης, 2019) πιο πρόσφατη – ο Ροβέλι πιάνει τον μίτο από την ελληνική αρχαιότητα, τους απίστευτα χαρισματικούς για την εποχή τους Αναξίμανδρο και Δημόκριτο, και μας οδηγεί σε όλο και πιο δύσβατα μονοπάτια (έχει και η εκλαΐκευση τα διδακτικά όριά της, ιδίως για όποιον δεν ήρθε ποτέ πριν σε επαφή με το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο), εκεί όπου ο χώρος και ο χρόνος παύουν να παραπέμπουν σε  όσα θεωρούμε οικεία από την καθημερινή μας εμπειρία.

Στη σαγηνευτική ξενάγηση του Κάρλο Ροβέλι, η αβεβαιότητα δεν είναι τροχοπέδη, αλλά κίνητρο· η πίστη, το λίπασμα για την απιστία. «Οι αιώνες στους οποίους οι άνθρωποι είχαν οδηγό την πίστη τους και μόνο, ήταν οι αιώνες στους οποίους μάθαμε ελάχιστα νέα πράγματα. Εάν ο Αϊνστάιν, ο Νεύτωνας και ο Κοπέρνικος εμπιστεύονταν τη γνώση των πατέρων τους, δεν θα αμφισβητούσαν ποτέ τίποτα και δεν θα κατάφερναν ποτέ να αυξήσουν και να προαγάγουν τις γνώσεις μας. Εάν κανείς δεν αμφέβαλλε, θα λατρεύαμε ακόμα φαραώ και θα πιστεύαμε ότι η Γη στηρίζεται στην πλάτη μιας γιγαντιαίας χελώνας». 

Η επιστήμη δεν «προσποιείται ότι γνωρίζει τα πάντα» – αλλά...

 

ΜΕΛΛΟΝ - ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΥΠΑΡΚΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ: Περί των «ειδικών»…

 

Toυ Strange Attractor

Εδώ και σχεδόν ένα χρόνο, με την επέλαση της πανδημίας του κορονοϊού, ο μέσος πολίτης, ανήμπορος να κρίνει από μόνος του τα σύνθετα ιατρικά ζητήματα που έχουν προκύψει και που άλλαξαν τις ζωές μας, παρακολουθεί με θρησκευτική ευλάβεια τους ειδικούς.

Οι διάφοροι αυτοί ειδικοί, λοιμωξιολόγοι, επιδημιολόγοι και λοιποί επιστήμονες της υγείας, παρελαύνουν καθημερινά από τις οθόνες μας παρουσιάζοντας στο ανίδεο κοινό την μεστή τους γνώση, συμβουλεύοντας παράλληλα τους κυβερνώντες πως θα πρέπει να δράσουν.

Τελευταία μάλιστα, με την ελπίδα του εμβολίου, οι εμφανίσεις τους πολλαπλασιάστηκαν.

Με αποτέλεσμα πολλοί εξ αυτών να έχουν γίνει σελέμπριτις, να έχουν αποκτήσει σκληροπυρηνικούς οπαδούς και ένας ή δυο εξ αυτών να έχουν χαρακτηριστεί ακόμη και ως … σύμβολα του σεξ!

Όλα αυτά είναι λογικά, αφού ποιους άλλους θα ακούσουμε σε περιόδους κρίσης αν όχι τους ειδικούς;

Μήπως τη Ραχήλ; Τον Θαλασσινό; Τη Μποφίλιου; Τον φίλο μου τον Μήτσο;

Όχι.Με την υψηλή καθοδήγηση της κυβέρνησης και τη συνδρομή (με το αζημίωτο) των ΜΜΕ, ακούμε και υπακούμε στους ειδικούς.

Αυτοί ξέρουν… έτσι δεν είναι;

Έλα όμως που πολλές φορές στο παρελθόν, όχι αναγκαστικά σε περιόδους κρίσης, οι εκάστοτε ειδικοί έχουν πέσει έξω. Και μάλιστα παταγωδώς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ειδικότερος των ειδικών Αϊνστάιν, ο οποίος επί πολλά χρόνια επέμενε ότι ποτέ δεν θα μπορέσει ο άνθρωπος να χαλιναγωγήσει την πυρηνική ενέργεια. Και είχε και σοβαρά επιστημονικά επιχειρήματα.

Σήμερα, πάνω από το 15% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται μέσω της πυρηνικής.

Ένας άλλος ειδικός, ο Βρετανός οικονομολόγος John Maynard Keynes, είχε γράψει πως το αργότερο το 2030, το επίπεδο ανάπτυξης και ο πλούτος που θα παραχθεί, θα επέτρεπε στον μέσο άνθρωπο να εργάζεται το πολύ 15 ώρες την εβδομάδα… Τέτοια ακούει ο Κουτσούμπας και χαίρεται, με τον Τζίμερο να βγάζει φλύκταινες.

Ένας άλλος διάσημος οικονομολόγος, ο καθηγητής του Yale Irving Fisher, που θεωρούταν ο «μάγος της Γουόλ Στριτ», το 1929, λίγες μόνο μέρες πριν από την ολοκληρωτική κατάρρευση των χρηματιστηρίων και το μεγάλο Κραχ που ακολούθησε, είχε προβλέψει πως «οι τιμές των μετοχών θα παραμείνουν ψηλές, ο κόσμος που επενδύει θα πλουτίσει και πως το χρηματιστήριο είναι πιο ασφαλές από ποτέ».

Θέλετε κι άλλες προβλέψεις ειδικών;

Το 1903 ο πρόεδρος της Michigan Savings Bank συμβούλευσε τον δικηγόρο του Χένρι Φορντ να γλιτώσει τις οικονομίες του και να μείνει μακριά από ουτοπίες, αφού «το άλογο θα παραμείνει κυρίαρχο ενώ τα αυτοκίνητα είναι απλά μια περαστική μόδα».

Και μιας και μιλάμε για αυτοκίνητα, η εφημερίδα The New York Times είχε δημοσιεύσει ένα επιστημονικό άρθρο το 1904, σύμφωνα με το οποίο ένας σούπερ διάσημος ιατρός της εποχής επέμενε πως «ο εγκέφαλος του ανθρώπου δεν μπορεί να ταξιδεύει πάνω από 14 χιλιόμετρα την ώρα, άρα το αυτοκίνητο είναι καταδικασμένο».

Κάτι ανάλογο έλεγαν οι ειδικοί της εποχής και για τα τρένα. Π.χ. ο επιφανής Dr. D. Larder, που το 1800 είχε αποφανθεί πως «η ταχύτητα των 30 χλμ/ω που αναπτύσσει ο σιδηρόδρομος θα προκαλέσει ασφυξία στους επιβάτες…».

Ακόμη και για τα άρματα μάχης έπεσαν έξω οι ειδικοί, με τον υπασπιστή του στρατάρχη Haig, να τον προειδοποιεί το 1916 ότι «μόνο ηλίθιοι ή προδότες πιστεύουν πως αυτά τα σιδερένια κουτιά μπορούν να αντικαταστήσουν το ιππικό…».

Θέλετε κάτι και για τα αεροπλάνα;

«Η πτήση από συσκευές βαρύτερες του αέρα είναι κάτι το πρακτικώς αδύνατο και άνευ σημασίας».

Ποιος το είπε, και μάλιστα 10 μήνες πριν από την ιστορική πρώτη πτήση των αδελφών Ράιτ;

Ο διάσημος ειδικός μαθηματικός και αστρονόμος Dr Simon Newcomb.

Το 1876, ο πρόεδρος της Western Union, William Orton, χαρακτήρισε το τηλέφωνο ως ένα «παιχνιδάκι», όταν ο Alexander Graham Bell προσφέρθηκε να του πουλήσει την ευρεσιτεχνία του για μόλις $100.000.

Όπως έγραψε ο Orton, «η όλη ιδέα είναι ηλίθια, αφού υπάρχει ο τηλέγραφος και λειτουργεί μια χαρά».

Κάτι αντίστοιχο είπε και ο Steve Ballmer, CEO της Microsoft, το 2007 για το iPhone, το οποίο «αποκλείεται να πετύχει εμπορικά».

Πάμε και στον κινηματογράφο. 

Με τον Τσάρλι Τσάπλιν να επιμένει πως είναι απλά μια μόδα, μια κονσέρβα και πως θα αποτύχει αφού οι θεατές θέλουν να βλέπουν ζωντανούς ανθρώπους στη σκηνή.

Μερικά χρόνια αργότερα, με τον βουβό κινηματογράφο να έχει καθιερωθεί, ο συνιδρυτής της Warner Brothers H.M. Warner, δήλωνε με ζέση: «Ποιος βλάκας θα θέλει να ακούει τους ηθοποιούς να μιλάνε»;

Κάτι ανάλογο και με την τηλεόραση.

Με τον διευθυντή της 20th Century Fox, Daryll Zanuck να ισχυρίζεται πως «δεν θα πιάσει, αφού ο κόσμος θα βαρεθεί να κοιτάει κάθε βράδυ ένα ξύλινο κουτί».

Και ερχόμαστε στα κομπιούτερ, με τον Ken Olson, CEO της παντοδύναμης τότε Digital Equipment Corporation, να προειδοποιεί πως «δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός ή πρακτικός λόγος για να έχουμε υπολογιστές στα σπίτια μας…».

Το 1966 οι ειδικοί της εποχής, σύμφωνα με το περιοδικό ΤΙΜΕ, προβλέποντας την αγορά του 2000, είχαν καταλήξει στο ότι τα εξ αποστάσεως ψώνια, αν και εφικτά, δεν θα πιάσουν διότι οι γυναίκες κυρίως θέλουν να ψωνίζουν σε μαγαζιά, να βγαίνουν από το σπίτι και να ψαχουλεύουν τα ρούχα που θέλουν να αγοράσουν.

Ευτυχώς που δεν τους άκουσε ο Άδωνις (ο εφευρέτης του Κλικ Αγούεϊ), αλλά ούτε και οJeff Bezos, που με την ΑΜΑΖΟΝ κατάφερε να συσσωρεύσει περιουσία ύψους άνω των $150 δισ.

«Οι Μπιτλς» δεν έχουν καμία τύχη, κανένα μέλλον».

Έτσι αποφάνθηκε ο ειδικός ανεύρεσης νέων ταλέντων της εταιρίας δίσκων Decca το 1962.

Και όπως είπε στον ατζέντη τους, τον Brian Epstein, «δεν μας αρέσει ο ήχος τους… εξάλλου τα τετραμελή συγκροτήματα με κιθάρες έχουν τελειώσει»!

Τέλος, ας δούμε και τι λέγανε οι ειδικοί για τον Τιτανικό, τον οποίο χαρακτήριζαν αβύθιστο.

Πριν από το πρώτο και μοιραίο ταξίδι του, ο καπετάνιος του πλοίου Edward J. Smith δήλωνε στους δημοσιογράφους «δεν μπορώ καν να φανταστώ κάποια αιτία που να μπορέσει να βυθίσει το πλοίο μου».

Με τον αντιπρόεδρο της White Star Line, Phillip Franklin να συμπληρώνει με στόμφο πως «το συγκεκριμένο πλοίο είναι κυριολεκτικά αβύθιστο».

Θα μου πείτε, καλά όλα αυτά, έχουν την πλάκα τους, αλλά άλλο η ιατρική.

Εκεί δεν χωράνε εικασίες και οι ειδικοί είναι όντως ειδικοί.

Να όμως που και στην ιατρική κάποιοι ειδικοί αποδείχτηκαν ανίδεοι:

 

ΜΕΛΛΟΝ - ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Προβλέποντας το μέλλον

Του ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ

Θα ήταν κατάρα να μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον, ωστόσο πολλοί μπήκαν στον πειρασμό. Και δεν μιλώ για την απόκτηση υπερφυσικής ικανότητας αλλά για μαθηματικά, για επιστήμη.

Να σας συστήσω λοιπόν τον Αμερικανό χρηματιστή Ρότζερ Μπάμπσον. Αλίμονο, δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας από το 1967 (είχε γεννηθεί το 1875), όμως το αστέρι του έλαμψε στον καιρό του.

Ο Ρότζερ Μπάμπσον, απόφοιτος του περιώνυμου ΜΙΤ της Μασαχουσέτης, είχε πτυχίο μηχανικού, πλην όμως, πριν από περίπου εκατό χρόνια, ίδρυσε χρηματιστηριακή εταιρεία για να εφαρμόσει όλα όσα είχε μάθει από την επιστήμη της στατιστικής. Οπως γράφει η φυσικός και συγγραφέας Μάρσα Μπαρτούσακ στο ωραίο βιβλίο της «Μαύρες τρύπες, η μεγάλη περιπέτεια μιας επιστημονικής ιδέας» (μτφρ.: Νέστορας Χούνος-Παναγιώτης Δρεπανιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), επικαλούμενη μια αφήγηση περί τον εκκεντρικό αυτό χρηματιστή από τον ιστορικό της επιστήμης Ντέιβιντ Κάιζερ, ο Μπάμπσον είχε μια «μαθηματική προσέγγιση στη Γουόλ Στριτ».

Ο Μπάμπσον ήταν μαγεμένος από τους τρεις νόμους του Νεύτωνα για την κίνηση και αναζητούσε τρόπους να τους εφαρμόσει απευθείας «στις μελέτες του για τις επιχειρηματικές τάσεις». Η μεγάλη του μανία ήταν ο τρίτος νόμος: για κάθε δράση υπάρχει μια ίση και αντίθεση αντίδραση. Αυτό, για τον Μπάμπσον, σήμαινε ότι «οι μετοχές που βρίσκονταν στα ύψη εκείνη την εποχή σίγουρα θα κατρακυλούσαν χαμηλά στο μέλλον». Αυτά καταμεσής της δεκαετίας του 1920. Ολοι ξέρουμε σήμερα τι συνέβη το 1929.

«Λίγο πριν από το δραματικό κραχ του 1929, ο Μπάμπσον ενημέρωσε τους πελάτες του ότι προέβλεπε άμεση κατάρρευση και τοποθέτησε τα χρήματά του σε χαμηλά “λιμάνια”, γεγονός που του επέτρεψε να περάσει όλη τη Μεγάλη Υφεση ως ένας από τους πιο πλούσιους Αμερικανούς πολίτες» (Κάιζερ).
 

Τίποτα δεν διαρκεί για πάντα. Συχνά τίποτα δεν διαρκεί πολύ, ειδικά οι λεγόμενες «καλές εποχές». Και, συνήθως, τελειώνουν άσχημα. 

Θα έπρεπε να το έχουμε προβλέψει και εμείς, έστω και αν δεν έχουμε τα χαρίσματα ενός Μπάμπσον: μετά την περίοδο της αφθονίας, την οικονομική κρίση. Μετά  μια μακρά περίοδο χωρίς σοβαρή κρίση στην υγεία, την πανδημία. Δράση-αντίδραση. 

Και όμως, κατελήφθημεν όλοι εξαπίνης.

Οσο για τον Μπάμσον, είχε και αυτός τις εμμονές του. Το 1948, χρηματοδότησε πλήρως το Ιδρυμα Βαρυτικών Ερευνών (άλλη νευτώνεια επιρροή αυτή): πίστευε ακράδαντα ότι ο άνθρωπος μπορούσε να νικήσει τη βαρύτητα.  

Εδώ ατύχησε βέβαια. Η εμμονή του προερχόταν από ένα παιδικό τραύμα: η μεγαλύτερη αδελφή του είχε πνιγεί όταν ήταν μικρή. Ο Μπάμπσον κατηγορούσε τη βαρύτητα ότι την είχε τραβήξει στον βυθό.

Δεν πειράζει που ατύχησε. Χρειαζόμαστε οραματιστές όπως τον Ρότζερ Μπάμπσον, με παιδικά τραύματα που γίνονται έργο. Αυτή...

 

ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Προφητείες, τέλος πάντων...

Του ΠΑΣΧΟΥ ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗ

Σε κάθε μεγάλη κρίση κάτι τελειώνει. Ουδείς μπορεί να πει με ασφάλεια τι, αλλά από τότε που ο Φράνσις Φουκουγιάμα έγινε διάσημος με το «Τέλος της Ιστορίας», όλοι ψάχνουν να προβλέψουν κάποιο «τέλος»· όποιο και να είναι αυτό.

Για το «τέλος του νεοφιλελευθερισμού» το ακούσαμε ξανά και ξανά. Το ακούμε πάλι: «Ο κορωνοϊός, μαζί με χιλιάδες ανθρώπους, σκότωσε και το νεοφιλελευθερισμό», έγραψε σε άρθρο του ο κ. Αλέξης Τσίπρας (Εθνος, 22.3.2020).

 Ο Σλοβένος μαρξιστής Σλαβόι Ζίζεκ (που κατά έναν περίεργο τρόπο μεταφράζεται αμέσως στα ελληνικά κάθε παραδοξότητα που εκστομίζει) βλέπει ότι «η επιδημία του κορωνοϊού μπορεί να δώσει νέα ώθηση στην ιδέα του κομμουνισμού». Σιγά το νέο. Στην Ελλάδα, αυτοκίνητο τρακάρει και κάποιοι βλέπουν τα σημάδια έλευσης του Μεσσία.  

Ο γενικός γραμματέας του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος (Partito Comunista) Μάρκο Ρίτσο δηλώνει: «Ο κορωνοϊός σκότωσε την Ε.Ε. και τον καπιταλισμό. Μόνη λύση ο σοσιαλισμός».

Υπάρχουν όμως και οι πιο σοβαροί, όπως ο Γάλλος φιλόσοφος Πασκάλ Μπρικνέρ, ο οποίος δεν βλέπει το «τέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης» αλλά «το τέλος του γερμανικού δεσποτισμού στην Ευρώπη του Μάαστριχτ. Καθώς η Γερμανία βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση κι επιπλέον σημειώνεται εκεί μια αναβίωση του ναζισμού, η Φράου Μέρκελ δεν εισακούγεται πλέον ως μαντείο»...

Ο δικός μας Γιώργος Πρεβελάκης βλέπει «αναστροφή του παγκόσμιου εκκρεμούς». Οπως γράφει, «απέναντι στον ανορθολογικό πανικό τού έξωθεν εισαγομένου θανάτου, υψώνεται το σύνδρομο της απομόνωσης, των κλειστών συνόρων. Οι Ευρωπαίοι αποδέχονται αδιαμαρτύρητα, αν όχι και ασμένως, την επαναλειτουργία των εθνικών συνόρων. Επειτα από σαράντα χρόνια ανοίγματος, ελευθερίας και ελευθεριότητας, οι κοινωνίες δείχνουν σαφή σημεία κόπωσης. Το εκκρεμές κινείται προς το κλείσιμο, τον συντηρητισμό, την αναζήτηση της προστασίας, ακόμη και του αυταρχισμού» (Τα Νέα, 21.3.2020).

Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρουμε.  

Πριν από περίπου είκοσι χρόνια ο κόσμος είχε πάλι συγκλονιστεί και τα ίδια συμπεράσματα είχαν βγει. Τότε διαβάζαμε ότι «“οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν το Τσερνόμπιλ της παγκοσμιοποίησης”, γράφει ο Γερμανός καθηγητής Ούλριχ Μπεκ στους “Φαϊνάνσιαλ Τάιμς”. Οπως εκείνη η πυρηνική καταστροφή κλόνισε την εμπιστοσύνη μας στην πυρηνική ενέργεια, έτσι και η 11η Σεπτεμβρίου κλόνισε την πίστη μας στον νεοφιλελευθερισμό. Ξαφνικά, όλες οι αρχές, όλα τα αξιώματα αυτού του συστήματος έχασαν τη δύναμή τους. Οχι, η οικονομία δεν μπορεί να κυριαρχήσει επί της πολιτικής» (Μιχάλης Μητσός, Τα Νέα, 7.11.2001).

Κατά έναν περίεργο τρόπο...

2017 - ΚΟΙΝΩΝΙΑ: Το τέλος του Δυτικού πολιτισμού;

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Βρίσκονται σε εξέλιξη κοινωνικά φαινόμενα που, για πρώτη ίσως φορά τόσο έντονα, απειλούν αυτό που αποκλήθηκε «Δυτικός πολιτισμός».

Το πρώτο είναι το θέμα που απασχόλησε το “National Geographic” στο πρώτο τεύχος του 2017: η αλλαγή των πεποιθήσεων για το φύλο.

«Δημοσιεύσαμε ένα θέμα σχετικά με το ανθρώπινο φύλο, τη στιγμή που οι πεποιθήσεις για το φύλο αλλάζουν ραγδαία» έγραψε η Susan Goldberg, υπεύθυνη έκδοσης του National Geographic, εξηγώντας γιατί έβαλε ένα διαφυλικό κορίτσι στο εξώφυλλο του περιοδικού για το πρώτο τεύχος του 2017.
 

«Οχυρωμένη πίσω από το αγαπητικό-εξισωτικό πρόσχημα, η κοινωνική χειραγώγηση παρουσιάζεται ήδη ως θετικό βήμα και στην Ελλάδα. Αναμενόμενο. Το παιχνίδι θα παιχτεί πάλι πάνω στην πρόκληση αντιδράσεων επί του φαινομενικού και όχι του πραγματικού γεγονότος, πάνω στην σύγκρουση “αναγκαίας προόδου και αντιδρώσας συντήρησης”. Ο δυτικός πολιτισμός βαδίζει στο τελείωμά του και κινήσεις σαν κι αυτήν πρέπει να ερμηνευτούν ως έσχατες προσπάθειες παραπλάνησης του ανθρώπου και κύκνειο άσμα της υλιστικής του κυριαρχίας», σχολιάζει η ιστοσελίδα «Το καραβάκι της ιστορίας» στην παρουσίαση του κειμένου του «National Geographic”.

Το δεύτερο θέμα είναι το μεταναστευτικό. Αντιμετωπίζεται, και είναι για όσους πιστεύουν πως η Δύση και ο πολιτισμός της αποτελούν, συγκριτικά, την καλύτερη εμπειρία ζωής, ως απειλή. Ο κίνδυνος δεν προέρχεται μόνο από τα μεταναστευτικά ρεύματα αλλά και από το εσωτερικό των δυτικών χωρών και της κυρίαρχης άποψης που διαμορφώνεται.

Οι μετανάστες μπορεί να είναι καλοδεχούμενοι, από μια ανθρωπιστική προσέγγιση, αλλά γιατί θα πρέπει, σώνει και καλά, να επιβάλλουν και τα δικά τους πολιτιστικά πρότυπα συμπεριφοράς;  

Και γιατί είναι ρατσισμός η εμμονή του δυτικού ανθρώπου να θέλει να ζήσει με το δικό του πολιτισμό, αυτόν που έμαθε στον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε; Και, όμως, αν το ζητήσει θα χαρακτηριστεί ρατσιστής.

Η υπενθύμιση των παλαιότερων μετακινήσεων λαών, όπως των Ούννων στις αρχές της 1ης χιλιετίας συνηγορεί υπέρ των παραπάνω συλλογισμών. Οι μετακινήσεις που προκάλεσαν απείλησαν και, τελικά, διέλυσαν, τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ήταν λίγο αυτό;

Το τρίτο είναι...

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ και ΕΛΛΗΝΟΦΩΝΟ ΚΩΛΟΧΑΝΕΙΟ: "Στο Mαντείο των Δελφών" πριν από 18 χρονάκια - Δείτε τί ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ έκανε το 1999 ο "Μάντης Κάλχας" ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΒΒΑΘΑΣ για το μπουρδέλο στο οποίο ζείτε και προετοιμαστείτε γι αυτά που πρόκειται ακόμα να ζήσει ο "εξυπνότερος" λαός του κόσμου

Α ρε Καπετάνιε ΠΟΣΟ ΜΠΡΟΣΤΑ ΗΣΟΥΝ ΚΑΙ ΕΙΣΑΙ (εστω και "αόρατος" )...


Του ΓΙΓΑΝΤΑ Κώστα Δ. Καββαθά
("Στο Mαντείο των Δελφών" - Καθημερινη 10/1/1999)

Ύστερα από την επίσκεψη στο Iνστιτούτο Pόσλιν και με βάση τα όσα διάβασα στα μελλοντολογικά ένθετα των εφημερίδων της πρώτης Kυριακής του χρόνου, σκέφθηκα πως, δεν θα ήταν άσχημο να κάνω μία βόλτα μέχρι το -δικό μας- Mαντείο των Δελφών. 

Σκοπός του ταξιδιού να μάθω πως θα εξελιχθούν τα πράγματα στη Tζουτζία μέχρι το 2030. Kάτι περισσότερο, σκέφθηκα, θα ξέρει η Πυθία από τον καθηγητή Φλάκ. Όπως αποδείχθηκε είχα δίκιο. O ιέρεια έδωσε μία, εκπληκτικής καθαρότητας, εικόνα για τα όσα πρόκειται να συμβούν στη χώρα της αντεστραμμένης πραγματικότητας τα οποία και σας μεταφέρω.

Παιδεία: Oι «κινητοποιήσεις» μαθητών για να μη «περάσει» η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα συνεχισθούν μέχρι το 2002 και αυτό γιατί, όπως εύστοχα σημείωσε ο καθηγητής Γιώργος Kουμάντος στη «Kαθημερινή» της περασμένης Kυριακής, ...«...αντί να προσπαθούν και να κάνουν μαθήματα, οι «εξεγερμένοι» μαθητές περνούν το καιρό τους με ένα διασκεδαστικό παιχνίδι δυναμικής δράσης, διανεμημένο με κάποιο φωτοστέφανο (ελαφρώς αυνανιζόμενου) ηρωισμού..». Στο τέλος της περιόδου, η χώρα θα μπορέσει να αρχίσει την εξαγωγή ενός νέου τύπου αλφαμπλόκ (του βιονικού) τερματίζοντας έτσι τη κυριαρχία της πολυεθνικής YTONG στη χώρο. Xρησιμοποιώντας τούβλα Tζουτζίας, οι εταίροι μας στην Eυρωπαϊκή Ένωση θα μπορούν 

α. να συναρμολογούν αυτοκίνητα 

β. να καθαρίζουν δρόμους και τουαλέτες και, 

γ. να χτίζουν «έξυπνα» κτίρια (τα οποία θα λένε «good morning master» όταν το πρωΐ φθάνει ο Άγγλος/ Γάλλος/Πορτογάλος ιδιοκτήτης τους). 

Aντίθετα, οι «κινητοποιήσεις» των εκπαιδευτικών θα συνεχιστούν μέχρι να κλείσει και το τελευταίο Λύκειο και  αντικατασταθεί από φροντιστήριο. H ιέρεια πρόβλεψε ότι, το 2010 η χώρα θα έχει επιτύχει το ακατόρθωτο: από τη μία να «αγωνίζεται» για  δημόσια, δωρεάν παιδεία και από την άλλη να έχει καθιερώσει την ιδιωτική για λόγους τόσο διάφανους ώστε δεν έκρινε καν σκόπιμο να εξηγήσει.

Oικονομία: Mέχρι το 2002 ο ρυθμός ανάπτυξης θα «τρέχει» με 4,5%. Aιτία οι τεράστιες «επενδύσεις» που πραγματοποιούνται στους τομείς της βιοτεχνολογίας, των ηλεκτρονικών, της αεροδιαστημικής, αλλά και σε άλλες βιομηχανίες αιχμής όπως τα Πακέτα Nτελόρ και Σαντέρ, αλλά και τα διαρθρωτικά ταμεία της περιόδου 2000-2006 που θα χαρίσουν στη Tζουτζία περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δραχμές. Aκόμα μεγαλύτερες επενδύσεις θα πραγματοποιηθούν στις βιομηχανίες ΠPO-ΠO, ΛOTTO, ΞYΣTO, και ΠPΩTO. Mετά το 2002, την πλήρη είσοδο της χώρας στην ONE και το χλαπάκιασμα/ξέσκισμα των κοινοτικών πόρων, περαιτέρω ανάπτυξη θα παρουσιάσουν το χρηματιστήριο, οι εισαγωγές  «επώνυμων» ρούχων και «γιωταχί», τα καζίνο, τα ορθάδικα, τα σκυλάδικα, τα μπάρ σε «αναβαθμισμένες» περιοχές καθώς και οι βιομηχανίες Φρέσκου Aέρα. Iδιαίτερα το πρώτο (το χρηματιστήριο) δείχνει πως, μία χώρα που τα μόνα πράγματα που παράγει είναι νόμοι, ψηφίσματα διαμαρτυρίας, μέτωπα λογικής, γιαούρτι τσανάκας, φιστίκια Aιγίνης και μητέρες που κλαίνε στο Nαύσταθμο επειδή οι κανακάρηδες τους πάνε θαλάσσια εκδρομή στο Kόλπο, καταφέρνει να είναι «αναδυόμενη αγορά» (για τους διεθνείς και ντόπιους αεριτζήδες). Γύρω στο 2010, πρόβλεψε η Πυθία, η τζουτζιακή οικονομία θα εκτοξευθεί καθώς εκατοντάδες χιλιάδες Oλλανδοί, Άγγλοι, Γάλλοι, Γερμανοί, αλλά και Bούλγαροι, Aλβανοί και Σαουδάραβες, ακόμα και σιτσιλιάνοι θα αγοράσουν όσα νησιά, οικόπεδα, σπίτια, καταστήματα, σουβλατζίδικα, φαστφουντάδικα, αλλά και επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα έχουν μείνει σε ελληνικά χέρια με αποτέλεσμα, για πρώτη φορά μετά τον 5ο π.X. αιώνα, η Tζουτζιακή Δημοκρατία να περάσει μία περίοδο όμοια με εκείνη του «χρυσού αιώνα» του Περικλέους (που στη πραγματικότητα ήταν μόνο 27 χρόνια). 

Eξωτερική Πολιτική: Eδώ οι προβλέψεις είναι ξεκάθαρες: