ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Tο διακύβευμα και οι προκλήσεις των Γερμανικών εκλογών

Toυ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Ανοιξαν οι κάλπες στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κι όλα δείχνουν ότι η ‘Αγκελα Μέρκελ θα εκλεγεί για τέταρτη θητεία Καγκελάριος.

Κι αν η πρώτη θέση έχει ξεκαθαρίσει υπέρ των Χριστιανοδημοκρατών, το κύριο ερώτημα είναι ποια θα είναι η κατανομή των εδρών στην Bundestag, η οποία θα προσδιορίσει το εάν θα έχουμε

α) συνέχεια του μαυρο-κόκκινου συνασπισμού (Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες, ονομάζεται και Μεγάλος Συνασπισμός) που κυβερνά σήμερα τη χώρα  ή

β) θα έχουμε σχηματισμό κυβέρνησης μαυρο-κίτρινου συνασπισμού (Χριστιανοδημοκράτες και Φιλελεύθεροι) ή ακόμα

γ) σχηματισμό κυβέρνησης από το συνασπισμό με την ονομασία «Τζαμάικα» τον οποίο αποτελούν οι Χριστιανοδημοκράτες, Φιλελεύθεροι και Πράσινοι. Η ονομασία βγήκε από τα χρώματα των τριών κομμάτων που προσομοιάζουν τη σημαία της Τζαμάικα (δηλαδή μαύρο, κίτρινο και πράσινο) και είχε κυβερνήσει τη Γερμανία μετά τις εκλογές του 2005 (με υπουργό Εξωτερικών τον Πράσινο Γιόσκα Φίσερ).

Το θετικό είναι ότι στην περίπτωση της Γερμανίας έχουμε απειροελάχιστη πιθανότητα  επικράτησης ευρωσκεπτικιστικού κόμματος, όπως είχαμε στις πρόσφατες εκλογές της Ολλανδίας και Γαλλίας. Παρόλα αυτά, η σύνθεση της κυβέρνησης θα επηρεάσει την ευρωπαϊκή πολιτική της κυβέρνησης και θα έλεγα θα καθορίσει την πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι αυτό γιατί η Ευρώπη ξεκινά συζητήσεις για τα επόμενα βήματα της, τα οποία περιλαμβάνουν και στοιχεία πολιτικής ενοποίησης.

Με βάση το παραπάνω, αποτελεί ζήτημα υψίστης σημασίας για την Ευρώπη το εάν η Γερμανία θα αναλάβει τον ηγετικό ρόλο της, ως η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι η σύνθεση του κυβερνητικού συνασπισμού της επόμενης γερμανικής κυβέρνησης θα παίξει ουσιαστικό ρόλο στην κατεύθυνση αυτή, δηλαδή ότι τα κόμματα που θα τον απαρτίζουν θα πρέπει όχι μόνο να πιστεύουν στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και στην Ευρωπαϊκή Γερμανία (κι όχι τη Γερμανική Ευρώπη) αλλά να εργαστούν για την υλοποίηση της.

Εδώ θα πρέπει να κρατήσουμε μια σημείωση. Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να ζυγίσουμε καλά τις επιπτώσεις του σχηματισμού κυβέρνησης του Μεγάλου Συνασπισμού (Χριστιανοδημοκράτες Σοσιαλδημοκράτες) γιατί αυτό ενδεχομένως να αφήσει το ευρωσκεπικιστικό κόμμα AfD ως αξιωματική αντιπολίτευση (με βάση τις δημοσκοπήσεις υπάρχει η πιθανότητα ότι θα βγει τρίτο). Τα πράγματα αλλάζουν εάν το AfD βγει τέταρτο ή πέμπτο κόμμα.

Ένα ακόμα θετικό στοιχείο που αβαντάρει το ευρωπαϊκό εγχείρημα και χαρακτηρίζει την πολιτική συγκυρία είναι ότι μεγάλες χώρες της ευρωζώνης όπως Γαλλία και Ισπανία, έχουν καταθέσει εποικοδομητικές δέσμες προτάσεων. Επίσης οι εκλογικές διαδικασίες του 2017 κατέγραψαν ήττες των ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων  σε Ολλανδία και Γαλλία. Αυτό σημαίνει ότι οι συνθήκες είναι πιο θετικές για τη συνέχιση/εμβάθυνση του ευρωπαϊκού πρότζεκτ. Κι αυτό οφείλεται στο ότι οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είδαν στο αρνητικό βρετανικό δημοψήφισμα για το Brexit ή στην εκλογή Trump ότι η ευρωπαϊκή σταθερότητα και ασφάλεια δεν είναι δεδομένη, και ότι μόνο εάν ενώσουν δυνάμεις θα μπορέσουν να διαχειριστούν σημαντικές προκλήσεις όπως την ουκρανική και κυρίως την προσφυγική κρίση. 

Επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση της διαχείρισης της κρίσης χρέους και κυρίως της δημιουργίας θεσμών διαχείρισης χρηματοοικονομικών κρίσεων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, η οικονομία της Ευρωζώνης να βρίσκεται στο καλύτερο σημείο και η ανεργία έχει μειωθεί στο χαμηλότερο σημείο από την εποχή που δημιουργήθηκε το κοινό νόμισμα, χωρίς ο πληθωρισμός να προκαλεί προβλήματα ακόμα.

Αλλά αν και υπάρχει αισθητή βελτίωση στο ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό, τα ζητήματα δεν έχουν διευθετηθεί. Να αναφέρω ότι το Ιταλικό ζήτημα βρίσκεται σε εκκρεμότητα (75% των ιταλικών πολιτικών δυνάμεων επιθυμεί χρήση παράλληλου νομίσματος) και στη Γερμανία υπάρχουν πολιτικές δυνάμεις όπως το ευρωσκεπτικιστικό AfD ή το Φιλελεύθερο FDP που κινούνται σε ακραίες θέσεις όπως προτείνουν την έξοδο της Ελλάδος από την Ευρωζώνη εάν τεθεί θέμα ρύθμισης του χρέους.

Επίσης η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης χρειάζεται σημαντικές αλλαγές γιατί το χάσμα μεταξύ των οικονομιών του Βορρά και του Νότου παραμένει και οι διοικητικές και οι οικονομικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να αποκεντρωθούν και σε χώρες που δεν συμμετείχαν στην αρχική ομάδα της συγκρότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Άνθρακα και Χάλυβα.

Άρα το τακτικό διακύβευμα είναι να σχηματιστεί γερμανική κυβέρνηση που θα ξεφύγει από τη γερμανική ατζέντα και θα έχει τη διάθεση να γεφυρώσει τις αντιθέσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι στη Γερμανία πρέπει όχι μόνο να σχηματιστεί κυβέρνηση φιλοευρωπαϊκή με όρους 20ου αιώνα αλλά και με συναίσθηση του ηγετικού ρόλου που πρέπει να διαδραματίσει η Γερμανία στις ευρωπαϊκές εξελίξεις πολιτικής ενοποίησης κατά τον 21ο αιώνα.

Ταυτόχρονα, η νέα γερμανική κυβέρνηση πρέπει να διατηρήσει τον ηγετικό ρόλο της οικονομίας στις νέες συνθήκες που δημιουργούνται από την 4η βιομηχανική επανάσταση.  Κι αυτό γιατί μπορεί η Γερμανία να είναι η 1η χώρα στον πλανήτη σε εξαγωγές, μπορεί η ανεργία της να είναι στο χαμηλότερο επίπεδο από τότε που επανενώθηκε 27 χρόνια πριν, μπορεί η γερμανική οικονομία να είναι η ατμομηχανή της Ευρώπης, μπορεί να είναι 2η σε παραγωγικότητα ανάμεσα στις χώρες του G7 ή να είναι πολύ πιο μπροστά από όλες τις χώρες του G7 στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (27,4%)….  αλλά το οικονομικό μοντέλο της είναι ακόμα πιο κοντά στον 20ο αιώνα και λιγότερο στον 21ο αιώνα.

Να αναφέρω χαρακτηριστικά ότι:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΗΠΑ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Το διακύβευμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ για την Ελλάδα

Toυ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Έχουμε τις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές, με τα τελευταία στοιχεία των δημοσκοπήσεων καθώς και τα πρώτα αποτελέσματα των πρόωρων ψηφοφοριών να δείχνουν καθαρή επικράτηση της Κλίντον, αλλά με μικρό προβάδισμα.

Αυτό που χρειάζεται να κρατήσουμε είναι ότι ακόμα και στην περίπτωση της επικράτησης Κλίντον, θα πρέπει να δούμε και τα αποτελέσματα σε Κογκρέσο και Γερουσία, εάν θα υπάρχει κάποια μορφή ακυβερνησίας.

Στην περίπτωση Τραμπ, ο διχασμός στην αμερικανική κοινωνία όχι μόνο θα ενταθεί αλλά θα προκαλέσει ένα πολιτικό τσουνάμι σε όλο τον πλανήτη με γεωπολιτικές επιπτώσεις. Κι αυτό είναι κρίσιμο για όλες τις εκλογές που θα διεξαχθούν στην Ευρώπη το 2017 (ενδεχομένως και στην Ελλάδα), αλλά και για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος που βρίσκονται στα όρια της Δύσης.

Αλλά είναι σίγουρο ότι και στην περίπτωση επικράτησης της Κλίντον, η αμερικάνικη κοινωνία θα εισέλθει περαιτέρω σε μία περίοδο έντονης εσωτερικής πολιτικής κρίσης, πράγμα που θα επηρεάσει και την εξωτερική πολιτική της.

Το παραπάνω σε συνδυασμό με τα γεωπολιτικά ζητήματα της Άπω Ανατολής αυξάνουν την πιθανότητα να έχουμε περαιτέρω επικέντρωση του αμερικάνικου ενδιαφέροντος στην Ασία και μείωση του ενδιαφέροντος στα ευρωπαϊκά θέματα, τα οποία θα κληθεί να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυτό σημαίνει ότι...

ΤΟΥΡΚΙΑ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: 10 ψύχραιμες σκέψεις και 2 συμπεράσματα για τις εξελίξεις

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Αν και πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι το πραξικόπημα απέτυχε στους αρχικούς στόχους του, κατά τη γνώμη μου το θέμα δεν έχει τελειώσει. 

Η Τουρκία εδώ και καιρό, έχει γυρίσει σελίδα κι έχει εισέλθει σε μια περίοδο έντονης αστάθειας στο εσωτερικό της. Επίσης, η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι είναι αυξημένη η πιθανότητα το πραξικόπημα να εξελιχθεί σε εμφύλια σύρραξη. Κι αυτό εγκυμονεί γεωπολιτικούς κινδύνους και για την Ελλάδα και κατ’ επέκταση για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε γενικές γραμμές, στην ελληνική κοινή γνώμη κυριαρχεί μία λάθος εικόνα σε σχέση με την πολιτική κατάσταση στη γείτονα χώρα. Σε αυτό ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό, η εικόνα που διδάσκεται στην ελληνική παιδεία. Και η εικόνα δεν βελτιώνεται προς το ρεαλιστικότερο με ένα-δυο ταξίδια στην Κωνσταντινούπολη για τουρισμό. Κι αυτό γιατί στις εγχώριες αναγνώσεις των εξελίξεων επικρατούν ιδεοληψίες του παρελθόντος, που σχετίζονται με την επανάσταση του ‘21 ή την Μικρασιατική Καταστροφή.

Θα προσπαθήσω να παραθέσω μερικές σκέψεις για τις εξελίξεις:

1. Είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας και της Ευρώπης να μην αποσταθεροποιηθεί πλήρως, η Τουρκία. Κι αυτό γιατί ο πληθυσμός της γείτονος είναι πολλαπλάσιος του ελληνικού και μία ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση θα δημιουργήσει τρομακτικό κύμα προσφύγων προς τη Δύση. Επίσης, η Τουρκία ακόμα αποτελεί το κοσμικό ανάχωμα προς τα ισλαμικά κράτη της Μέσης Ανατολής και παρέχει πρόσβαση στις ενεργειακές πηγές της Μέσης. Άρα δεν πρέπει να επιχαίρουμε ότι καίγεται το σπίτι του γείτονα.

2. Στην Τουρκία ήδη διεξάγεται ένας εμφύλιος πόλεμος. Αναφέρομαι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που ο τουρκικός στρατός διεξάγει στις περιοχές της Νοτιοανατολικής Τουρκίας, όπου καταστρέφει κουρδικές πόλεις και χωριά. Ένας πόλεμος που έχει μεταφερθεί και στο κοινοβούλιο όπου γίνεται προσπάθεια από τον Ερντογάν να εκδιωχθούν οι κούρδοι βουλευτές.

3. Ο εκλογικός χάρτης τα τελευταία χρόνια δείχνει την Τουρκία ως το άθροισμα τριών χωρών με ισχυρές πολιτισμικές διαφορές. Πιο συγκεκριμένα έχουμε 

α) τα δυτικά παράλια με κέντρο τη Σμύρνη και την Ανατολική Θράκη όπου το κεμαλικό κόμμα κυριαρχεί,  

β) τις περιοχές του Κουρδιστάν όπου το κουρδικό κόμμα HDP κυριαρχεί και 

γ) την υπόλοιπη χώρα όπου το φιλοισλαμικό κόμμα του Ερντογάν AKP κυριαρχεί.

4. Αυτό που ξεκίνησε χθες είναι μία επέκταση του εμφυλίου, αυτός μεταξύ της ισλαμικής κυβέρνησης και τμήματος των ενόπλων δυνάμεων που δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει το κοσμικό κράτος. Γιατί στη γείτονα χώρα, επί δεκαετίες διεξάγεται μία μάχη πολιτισμών μεταξύ του ισλαμισμού και του κοσμικού κράτους που έχει το βλέμμα προς το δυτικό πολιτισμό. Αυτή τη μάχη την κέρδισε το κοσμικό κράτος με τον Κεμάλ Ατατούρκ στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Με την επικράτηση του Ερντογάν, διεξάγεται μία συστηματική προσπάθεια ισλαμοποίηση της τουρκικής κοινωνίας.

5. Ο στρατός στη γείτονα χώρα, ιστορικά έχει παίξει ιστορικά το ρόλο του θεματοφύλακα της κυριαρχίας του κοσμικού κράτους. Επίσης, εκτός του ότι κατέχει τα όπλα και διατηρεί και εξαιρετικά σημαντική οικονομική δύναμη. Ο τουρκικός στρατός έχει σημαντικές προσβάσεις στην τουρκική κοινωνία. Επίσης το κεμαλικό κόμμα CHP, το οποίο είναι το κεντρο-αριστερό κόμμα της Τουρκίας, είναι μέλος της σοσιαλιστικής διεθνούς και διατηρεί ιστορικούς δεσμούς με τις ένοπλες δυνάμεις. Αν και το CHP αποκήρυξε το πραξικόπημα, το γεγονός ότι υπάρχουν ισχυροί δεσμοί μεταξύ κοινωνίας και στρατού, σημαίνει ότι ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού χθες ζητωκραύγασε όταν είδε τα τανκς στους δρόμους. Μπορεί να μην βγήκε στους δρόμους ακόμα αλλά σίγουρα ζητωκραύγασε.

6. Είναι υπερβολή να λέγεται ότι βγήκε ο κόσμος της Τουρκίας στους δρόμους. Η κοινωνία στην γείτονα χώρα είναι τρομοκρατημένη και έχει κλειστεί στα σπίτια της. Στους δρόμους βγήκαν οι σκληροπυρηνικοί ισλαμιστές, μέλη του κόμματος του Ερντογάν ΑΚΡ που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των τζαμιών, τα οποία μέσα στη νύκτα καλούσαν τον κόσμο να ξεσηκωθεί. Επίσης, ένα τμήμα των πολιτών που δεν συμμετέχει στις διαδηλώσεις κατά των τανκς, βρίσκεται απέναντι και στο στρατιωτικό πραξικόπημα γιατί επιθυμεί τη διατήρηση της κοσμικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας με δημοκρατικούς όρους.

7. Μπορεί τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα να βοήθησαν τον Ερντογάν να κερδίσει έδαφος, αλλά να μην γελιόμαστε. Εάν επικρατήσει θα τα κλείσει. Μπορεί ο Ερντογάν να έχει απήχηση που στις πρόσφατες εκλογές καταγράφηκε κοντά στο 50% αλλά δεν είναι δημοκράτης. Και το ισλαμικό καθεστώς που προσπαθεί να εγκαθιδρύσει βρίσκεται στην αντίπαλη όχθη στις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο δυτικός πολιτισμός. Επίσης, η αλλοπρόσαλλη πολιτική της επανασύστασης της οθωμανικής αυτοκρατορίας (yeni osmanlari) έχει φέρει την Τουρκία να έχει προβλήματα με τους παραδοσιακούς συμμάχους της (ΕΕ και ΝΑΤΟ) και να έχει ως μοναδικό σύμμαχο τη Σαουδική Αραβία. Είναι χαρακτηριστικό, ότι τα τζαμιά παίζουν ενεργό ρόλο στη διένεξη στη γείτονα χώρα και στην κινητοποίηση των φιλοισλαμιστών πολιτών.

8. Αλλά ούτε η επέμβαση των τανκς επανορθώνει τη δημοκρατία. Αν και ο στρατός ισχυρίζεται ότι προστατεύει το κεμαλικό κοσμικό καθεστώς, η Ευρώπη βρίσκεται στην αντίπαλη όχθη με τα στρατιωτικά καθεστώτα. Επίσης, ιστορικά οι κεμαλιστές βασίζουν τη δύναμη τους στην επικράτηση τους στην Μικρασιατική Καταστροφή και έχουν μία έφεση στο να δημιουργούν προβλήματα σε Ελλάδα και Κύπρο. Άρα οποιοσδήποτε κι αν επικρατήσει στη διένεξη, ενδέχεται να εξάγει την κρίση προς Ελλάδα και Κύπρο σε μία προσπάθεια συσπείρωσης της κοινωνίας.

9. Μέχρι στιγμής ο Ερντογάν δείχνει να επικρατεί στην Κωνσταντινούπολη ενώ φαίνεται ότι υπάρχει ισχυρή αντίσταση των πραξικοπηματιών στην Άγκυρα. Δεν ξέρουμε τι γίνεται στο σύνολο της επικράτειας. Εάν επικρατήσει, είναι ερωτηματικό το πώς θα διαχειριστεί τη νίκη του. Εάν κινηθεί απολυταρχικά τότε η εσωτερική κατάσταση θα επιδεινωθεί. Εάν κινηθεί συμφιλιωτικά, θα εμφανιστεί μαλακός ή ανακόλουθος στους οπαδούς του, γιατί τότε θα η στάση του θα είναι αντίθετη στην παράδοση «του ισχυρού κέντρου» που ιστορικά εξολόθρευε τους αντιπάλους του. Επίσης, ο Ερντογάν θα πρέπει να επιλέξει εάν θα συνεχίσει να συμβαδίζει με τα εξτρεμιστικά καθεστώτα του Κόλπου ή θα λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή, και στο δυτικό πλαίσιο.

10. Άρα η ελληνική πλευρά θα πρέπει να είναι προσεκτική στη ρητορική της, να κρατήσει ουδέτερη/διπλωματική στάση στην εσωτερική διένεξη της γείτονος, να είναι πάντα μέρος της λύσης και πάντα στο πλαίσιο της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής και του ΝΑΤΟ. Το θέμα εμπεριέχει σημαντικούς κινδύνους γιατί ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο το ποιος ηγείται του πραξικοπήματος. Ένας εμφύλιος στη γείτονα θα προκαλέσει τεράστιες προσφυγικές ροές, αυτή τη φορά από τούρκους που θα θελήσουν να προστατευτούν. Επίσης, η ελληνική πλευρά έχει ισχυρά οικονομικά συμφέρονται με τη γείτονα χώρα και θα πρέπει να διατηρήσει οικονομικές και πολιτιστικές γέφυρες. Δεν είναι υπερβολή να αναφέρω ότι ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού των παραλίων βλέπει την Ελλάδα ως καταφύγιο ή ως πρότυπο.

Από τις εξελίξεις βγαίνουν δυο γενικά συμπεράσματα: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΑΓΓΛΙΚΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ - Ε.Ε.: Κρίσιμο και για την Ελλάδα το αποτέλεσμα της 23ης Ιουνίου

Γράφει ο Βασίλης Καραγιάννης 

Σύμβουλος επιχειρήσεων, μέλος της Επιτροπής Απασχόλησης του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου.

Βρισκόμαστε λίγες ωρες πριν από το κρίσιμο δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση και οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών εμφανίζουν σχετικό προβάδισμα της πλευράς της εξόδου.

Τα πρόσφατα γκάλοπ δείχνουν σχετική αποσυσπείρωση των δυνάμεων του REMAIN (παραμονή) και σχετικό προβάδισμα του LEAVE (έξοδος). 

Από την πλευρά του LEAVE, σημαντικό ρόλο θα παίξει η εκλογική συμπεριφορά των Βρετανών πολιτών που προέρχονται από τις χώρες της Κοινοπολιτείας.  

Ενα τμήμα των ψηφοφόρων αυτών θα ψηφίσει LEAVE επειδή θεωρεί ότι οι μετανάστες από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης τους κλέβουν δουλειές. 

 Επίσης, ένα ένα άλλο τμήμα θα ψηφίσει LEAVE επειδή είναι ακραίοι ισλαμιστές, άρα διάκεινται εχθρικά έναντι της Ευρώπης.  

Μια μερίδα πολιτών δηλώνει φιλοευρωπαϊκή και θα ψηφίσει REMAIN. Κομβικό ρόλο θα παίξει η επιρροή του νεοεκλεγέντος δημάρχου του Λονδίνου Sadiq Khan, ο οποίος είναι υπέρμαχος του REMAIN και πακιστανικής καταγωγής.

Τέλος, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσουν 

α) η συμμετοχή στο δημοψήφισμα των νέων ψηφοφόρων που είναι κυρίως φιλοευρωπαίοι, 

β) η στάση των συντηρητικών ψηφοφόρων που παραδοσιακά δεν απαντούν σε δημοσκοπήσεις, που δεν διάκεινται φιλικά προς την Ευρώπη αλλά που ταυτόχρονα δεν επιθυμούν επαναστατικές αλλαγές που θα θέσουν σε κίνδυνο τον υφιστάμενο τρόπο ζωής ή το εισόδημα.

Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει στο νησί, θα πρέπει να δούμε το ζήτημα από διαφορετική οπτική γωνία. Μπορεί το βρετανικό δημοψήφισμα να αφορά την παραμονή ή την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση, αλλά η πραγματική μάχη γίνεται σε ένα άλλο επίπεδο.

Πιο συγκεκριμένα, έχουμε τη σύγκρουση δύο κόσμων, δύο πολιτισμών:

Η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη λόγω της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας αύξησε το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Εκεί όμως που δημιούργησε χάσμα είναι στον τρόπο ζωής, στα επαγγέλματα, στη σύνθεση του πληθυσμού. Αρα, ο διαχωρισμός στο δημοψήφισμα μπορεί να δείχνει ως θέμα εθνικής κυριαρχίας αλλά έχει βαθιά κοινωνικά, οικονομικά, πολιτισμικά και κατ’ επέκταση πολιτικά χαρακτηριστικά.

Στο δημοψήφισμα κονταροχτυπιούνται οι κοσμοπολίτες (γηγενείς ή όχι) με τους παραδοσιακούς Βρετανούς, οι απόφοιτοι πανεπιστημίου με τους μη απόφοιτους, τα νέα επαγγέλματα με τα παραδοσιακά, η διεθνοποιημένη οικονομία του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού κέντρου του Λονδίνου με τις παραδοσιακές βιομηχανίες που φθίνουν, ο καφές λάτε με το τσάι, το γκουρμέ φαγητό με το fish&chip.  

Για την Ελλάδα, τα πράγματα είναι εξαιρετικά κρίσιμα: 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πώς επηρεάζει το νέο τούνελ του Gotthard, τα λιμάνια του ελληνόφωνου κωλοχανείου ?

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ...

Toυ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Είναι σίγουρο ότι με το άκουσμα της διάνοιξης του τούνελ μήκους 57.1 χλμ. στο Gotthard, η σκέψη της πλειοψηφίας της ελληνικής κοινής γνώμης πήγε στο ότι αυτό θα διευκολύνει του εκδρομείς των χιονοδρομικών κέντρων της Ελβετίας.

Αλλά αυτή η αντίληψη αποτελεί ένα μικρό τμήμα της εικόνας και σίγουρα δεν θα είχαμε εργασίες 24 χρόνων (7 χρόνια προετοιμασίας και 17 χρόνια κατασκευής), την κατασκευή 151 χλμ. διαφόρων τούνελ και δαπάνη 8.5 δισ. ευρώ για να ταξιδεύουν γρήγορα οι ευρωπαίοι για σκι. 

Και τι χρειάζεται ένα low base τούνελ για το σκι;

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, κάθε κατασκευαστικό έργο, του οποίου η εμβέλεια της ξεπερνά τα σύνορα μιας χώρας, εντάσσεται εκ των πραγμάτων στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Κι αυτό γιατί αλλάζει τους συσχετισμούς δυνάμεων στο γεωγραφικό χάρτη.  

Στο πλαίσιο αυτό, όπως η πρόσφατη διαπλάτυνση της διώρυγας του Σουέζ αύξησε το γεωπολιτικό ρόλο του Πειραιά, του εγγυτέρου λιμένα της ηπειρωτικής Ευρώπης γιατί μετά τη διάνοιξη είναι δυνατό να μεταφέρονται μεγαλύτερα φορτία και να αποφεύγεται ο θαλάσσιος δρόμος της Νότιας Αφρικής, έτσι και η διάνοιξη του τούνελ του Gotthard στην Ελβετία αυξάνει το γεωπολιτικό ρόλο των λιμένων Ρότερνταμ και Γένοβας (ανταγωνιστικό του Πειραιά στη Μεσόγειο).

Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι μειώνεται η απόσταση του άξονα βορρά νότου κατά μία ώρα και ταυτόχρονα γίνεται ασφαλέστερη. Και κυρίως επιταχύνεται η μεταφορά εμπορευμάτων στον άξονα Ρότερνταμ Ελβετίας Γένοβας.

Επηρεάζει η διάνοιξη του τούνελ του Gotthard τη σημασία του λιμένα του Πειραιά; 

Φυσικά και την επηρεάζει γιατί αυξάνει την ανταγωνιστικότητα του λιμένα του Ρότερνταμ. 

Αλλά κι εδώ δεν φταίνε οι ξένοι αλλά εμείς.

Κι αυτό γιατί

1. την ίδια ώρα η Ειδομένη κρατήθηκε κλειστή για περίπου 60 ημέρες

2. το θέμα της ολοκλήρωσης της ιδιωτικοποίησης του λιμένα του Πειραιά δέχεται επιθέσεις από υπουργούς, συνδικαλιστές και τοπικούς άρχοντες κι ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί, 

3. το θέμα του διαμετακομιστικού κέντρου στο Θριάσιο δεν έχει μπει σε τροχιά υλοποίησης.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Αρπαγή χρημάτων ή μια σημαντική διαρθρωτική αλλαγή η επιδρομή των γραφικών στα "διαθέσιμα";

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Η ιστορία λέει ότι όταν είχε πρωτοέρθει ο Καποδίστριας στην Ελλάδα, στην προσπάθειά του να δώσει τροφή στους Έλληνες που τότε λιμοκτονούσαν, εισήγαγε για πρώτη φορά την πατάτα.

Όμως, επειδή ο ερχομός του δεν ήταν ευπρόσδεκτος από τους τότε κοτζαμπάσηδες, προέβλεψε ότι οι χωρικοί θα έβλεπαν το θέμα με καχυποψία και θα αντιδρούσαν στην εισαγωγή. Γι’ αυτό το λόγο, επέλεξε να μην την προωθήσει απευθείας στους χωρικούς κι αντ’ αυτού έβαλε φρουρούς να φυλάνε τα φορτία της πατάτας.

Τα νέα διαδόθηκαν γρήγορα αλλά οι χωρικοί θεώρησαν ότι, για να υπάρχει φρουρά, το φορτίο θα ήταν πολύτιμο. Κι έτσι οργάνωσαν επιδρομές και καταλήστεψαν το φορτίο. Με αυτό τον τρόπο, οι τότε Έλληνες αποδέχθηκαν την εισαγωγή της πατάτας ως τροφή και καλλιέργεια. Και μέσω του κόλπου της δήθεν φύλαξης, ο Καποδίστριας πέτυχε να εισαγάγει την πατάτα για καλλιέργεια.

Ερχόμενοι στη σύγχρονη Ελλάδα της «διαπραγμάτευσης» και της «αξιοπρέπειας», η κυβέρνηση πρέπει να κλείσει άμεσα όλες τις εκκρεμότητες με τους πιστωτές, να κινηθεί δυναμικά στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, να κάνει όλες τις ενέργειες για να απομακρυνθεί η πολιτική αβεβαιότητα και να επανέλθει η οικονομία σε ανάπτυξη. Κι αυτό γιατί η εσωτερική υποτίμηση συνεχίζεται με αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία και την απασχόληση.

Παρόλα αυτά, η ιστορία με την αναγκαστική χρήση των διαθεσίμων των ΟΤΑ έχει δύο πλευρές.

Η μία πλευρά λέει ότι η κυβέρνηση «έβαλε χέρι» στα διαθέσιμα των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) και άλλων ΝΠΔΔ για την πληρωμή μισθών και συντάξεων και μάλιστα με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου. Με αυτό τον τρόπο στέρεψε την αγορά από ρευστότητα εντείνοντας ταυτόχρονα και την αβεβαιότητα. Για το θέμα έχουν υπάρξει ήδη προσφυγές στο ΣτΕ λόγω του σχετικού άρθρου του Συντάγματος που αναφέρεται στην οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ.

Η άλλη πλευρά λέει ότι δεν μπορεί π.χ. η περιφέρεια Αττικής να διατυμπανίζει ότι διατηρεί διαθέσιμα 300 εκατ. στα ταμεία της (τα περισσότερα από κρατικούς πόρους) και το ελληνικό κράτος να αγωνίζεται να πληρώσει μισθούς και συντάξεις (και των εργαζομένων της περιφέρειας). Και, σε κανονικές συνθήκες, δεν μπορεί το κράτος να χρηματοδοτεί τους ΟΤΑ, αυτοί να τα τοκίζουν στις τράπεζες της αρεσκείας τους μέχρι να τα χρησιμοποιήσουν και την ίδια στιγμή το κράτος να δανείζεται είτε από τις αγορές είτε μέσω του μνημονίου από τους πιστωτές. Το ίδιο ισχύει σε όλα σχεδόν τα ΝΠΔΔ, όπου υπάρχουν διαθέσιμα από κρατική επιχορήγηση.

Το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος αποπληρώνει τις υποχρεώσεις του προς εσωτερικό και εξωτερικό χωρίς νέα χρηματοδότηση από τον Αύγουστο του 2014, δείχνει 

α) ότι ναι μεν η ελληνική κυβέρνηση έχει ξύσει τον πάτο του βαρελιού αλλά επίσης 

β) δείχνει το ελληνικό κράτος έχει ανεπαρκές σύστημα διαχείρισης διαθεσίμων κι ότι κάπου υπάρχουν ακόμα χρήματα.

Αυτό όμως σημαίνει ότι ιστορικά δανειζόμασταν περισσότερα χρήματα από όσο χρειαζόμασταν, ενώ τα ΝΠΔΔ «τόκιζαν» τα διαθέσιμα τους σε τραπεζικές καταθέσεις, ομόλογα ή ακόμα και μετοχές.

Σε γενικές γραμμές, είναι άλλο θέμα η λήψη αποφάσεων για τα διαθέσιμα (είναι ευθύνη των εκλεγμένων αρχών των Δήμων σύμφωνα με τους υφιστάμενους κανόνες) και άλλο θέμα το που θα βρίσκονται τα διαθέσιμα της κρατικής επιχορήγησης. Δηλαδή, οι ΟΤΑ, τα νοσοκομεία και τα ασφαλιστικά ταμεία θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα διαθέσιμα σύμφωνα με το σχεδιασμό τους αλλά ειδικά τα χρήματα της κρατικής επιχορήγησης θα πρέπει να διατηρούνται σε κεντρικό σημείο (σε κεντρικό λογαριασμό του Υπουργείου Οικονομικών).

Τα πλεονεκτήματα αυτής της προσέγγισης είναι σημαντικά: 

α) οφέλη οικονομίας κλίμακος 

β) επαγγελματικό management, κάτι που είναι αμφισβητούμενο στους περισσότερους Δήμους και 

γ) σημαντικό εργαλείο για τις αποφάσεις που αφορούν το δανεισμό του δημοσίου. 

Τα μειονεκτήματα είναι ότι 

  

α) όλο το ρίσκο μεταφέρεται σε ένα σημείο και 

β) εάν το κράτος χρεοκοπήσει τότε χρεοκοπούν όλα τα ΝΠΔΔ (αλλά αυτό θα συμβεί έτσι και αλλιώς και με το υφιστάμενο σύστημα)

Για παράδειγμα, ένας Δήμος καταθέτει τα διαθέσιμά του σε μία τράπεζα λαμβάνοντας επιτόκιο 1-2%. Την ίδια στιγμή αυτά τα διαθέσιμα το κράτος τα δανείζεται σε διψήφια επιτόκια για δύο χρόνια μέχρι το 28% αυτές τις ημέρες (το παράδειγμα αφορά την υποθετική περίπτωση που το κράτος βγαίνει στις αγορές αυτές τις ημέρες και το γεγονός ότι το προφίλ των καταθέσεων ταμιευτηρίου είναι σε σημαντικό βαθμό μακροχρόνιο).

Κάνοντας ένα βήμα παραπάνω, εάν η συγκεκριμένη πρακτική δεν είναι λειτουργική για τους ΟΤΑ, τότε θα πρέπει να απαιτήσουν τη συνολική απεμπλοκή τους από το κράτος σε σχέση με τα οικονομικά τους και να ζητήσουν την ανάληψη εκ μέρους τους ενός σταθερού εσόδου (π.χ. του φόρου ακίνητης περιουσίας, το οποίο θα αντικαταστήσει την κρατική επιχορήγηση και τους άλλους υφιστάμενους δημοτικούς φόρους). Κι αυτή θα είναι μία εξαιρετικά σοβαρή διαρθρωτική αλλαγή για τους ΟΤΑ και τα δημόσια οικονομικά.

Για τα ασφαλιστικά ταμεία το θέμα είναι πιο σύνθετο γιατί: 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η κατάρριψη 12 αντιμνημονιακών μύθων

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Διάγουμε την 9η εβδομάδα διακυβέρνησης της αντιμνημονιακής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑνεξΕλ, και η Βουλή έχει ψηφίσει μόνο ένα νομοσχέδιο, η ρευστότητα στην οικονομία έχει στερέψει, ένα νέο κύμα λουκέτων επιχειρήσεων έχει ξεκινήσει, τα κόκκινα δάνεια έχουν αυξηθεί κατά 1,2 δις (κατά το 1ο τρίμηνο 2015) και η ελληνική οικονομία δείχνει να εισέρχεται σε μία νέα φάση συρρίκνωσης προκαλώντας νέα αύξηση της ανεργίας.


Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι ενώ το ελληνικό 10ετές επιτόκιο δανεισμού έχει εκτοξευθεί σε διψήφια επίπεδα, το κόστος δανεισμού των άλλων χωρών της ευρωζώνης, συνεχίζει την καθοδική πορεία σε νέα ιστορικά χαμηλά (σε μερικές χώρες και σε αρνητικά επιτόκια).


Το σημαντικότερο όμως στοιχείο της μέχρι τώρα διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑνεξΕλ είναι ότι έχει κατορθώσει να καταρρίψει μία σειρά από μύθους, οι οποίοι αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια στους κόλπους του αντιμνημονιακού κινήματος, πάνω στους οποίους βασίστηκε για να ανέβει στην εξουσία. Πιο συγκεκριμένα:


1. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2014 ήταν πλασματικό.
Αυτό εκ των πραγμάτων έχει καταρριφθεί γιατί η ελληνική κυβέρνηση λειτουργεί κι εξυπηρετεί τις διεθνείς και εσωτερικές υποχρεώσεις χωρίς χρηματοδότηση από την τρόικα, από τον Αύγουστο του 2014. Αυτό συμβαίνει χωρίς να έχουν αυξηθεί οι επενδύσεις των ελληνικών τραπεζών σε έντοκα γραμμάτια ελληνικού δημοσίου, και με την Ελλάδα όντας αποκλεισμένη από τις αγορές.


2. Η Ελλάδα έχει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης εκτός ευρωζώνης.
Αυτός ο μύθος έχει ήδη καταρριφθεί γιατί χώρες όπως η Ρωσία, ή το Ιράν έχουν αρνηθεί να δανείσουν. Η Κίνα συμμετείχε στις πρόσφατες εκδόσεις εντόκων γραμματίων, αλλά κάλυψε ελάχιστο τμήμα των χρηματοδοτικών αναγκών. Εκτός των άλλων, η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών, εγείρονται και γεωπολιτικά θέματα κι αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για τα εθνικά θέματα.


3. Μπορούμε να εκβιάσουμε την ευρωζώνη.
Κατά τις μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις, έχει καταγραφεί ότι η ελληνική πλευρά ουσιαστικά «απαιτούσε από τις άλλες χώρες της ευρωζώνης, δανεικά χωρίς όρους, εκβιάζοντας ότι σε διαφορετική περίπτωση θα δημιουργούσε πρόβλημα αστάθειας στην ευρωζώνη». Θα αναφέρω χαρακτηριστικά άστοχες και άκαιρες εκφράσεις του τύπου «κρατάμε τα πυρηνικά στα χέρια» ή «θα το κάνουμε Κούγκι». Η στρατηγική αποδείχτηκε μπούμερανγκ και σφυρηλάτησε την ενότητα των υπολοίπων χωρών της ευρωζώνης απέναντι στα ελληνικά αιτήματα.


4. Τα πρωτογενή πλεονάσματα είναι διατηρήσιμα χωρίς τη συνέχιση των διαρθρωτικών αλλαγών.
Αυτό έχει καταρριφθεί από την επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης λόγω της αύξησης του κόστους του ασφαλιστικού συστήματος και της μείωσης των εσόδων ως αποτέλεσμα της φοροδιαφυγής, της γενικής εμπέδωσης ενός κλίματος «Δεν Πληρώνω» και της ανακοπής του προγράμματος των ιδιωτικοποιήσεων.


5. Η Ελλάδα έχει αποκλειστικά πρόβλημα χρέους.
Αυτό το επιχείρημα έχει καταρριφθεί γιατί το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους είναι αισθητά χαμηλότερο από αυτό που είχαμε την προηγούμενη δεκαετία, ενώ ο μέσος όρος αποπληρωμής του χρέους έχει επιμηκυνθεί στα 17 χρόνια όταν ο αντίστοιχος στη Γερμανία βρίσκεται περί τα 6-7 χρόνια. Η επιδείνωση του τομέα των εσόδων δείχνει ότι υπάρχει διαρθρωτικό πρόβλημα φοροδιαφυγής, απο-επένδυση και έλλειψη ανταγωνιστικού παραγωγικού μοντέλου.


6. Η αλλαγή κυβέρνησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λόγος για την αλλαγή των όρων χρηματοδότησης.
Αυτό εκ των πραγμάτων έχει καταρριφθεί. Και δεν έχει καταρριφθεί λόγω της συγκεκριμένης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑνεξΕλ αλλά λόγω των ευαίσθητων ισορροπιών που επικρατούν στην ευρωζώνη, στην οποία συνυπάρχουν κυβερνήσεις από 19 χώρες και κάθε χρόνο διεξάγονται εκλογικές αναμετρήσεις σε κάθε χώρα. Εάν υπήρχε ζήτημα επαναδιαπραγμάτευσης των συμφωνηθέντων από μηδενική βάση, κάθε φορά που θα άλλαζε μία ευρωπαϊκή κυβέρνηση, θα είχαμε γενικό αδιέξοδο στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.


7. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται τα 7,2 δις της τελευταίας δόσης.
Είναι ένα επιχείρημα το οποίο χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από το οικονομικό επιτελείο της τωρινής κυβέρνησης και το οποίο εκ των πραγμάτων έχει καταρριφθεί. Το επιχείρημα των κομμάτων της κυβέρνησης αγνοούσε συστηματικά ότι υπάρχουν διεθνείς χρηματοδοτικές υποχρεώσεις ύψους 22,5 δις ευρώ, κατά το 2015.


8. Μπορούμε να επιλύσουμε το πρόβλημα χρέους, με χρηματοδότηση από τις Γερμανικές επανορθώσεις.
Η συγκεκριμένη στρατηγική είναι άκαιρη, και κόβει τις γέφυρες με το σύνολο του γερμανικού πολιτικού συστήματος σε μία κρίσιμη φάση διαπραγματεύσεων. Επίσης, αφορά μία διμερή υπόθεση που δεν ενδιαφέρει τις υπόλοιπες 17 χώρες της ευρωζώνης. Τέλος, το θέμα πρέπει να αντιμετωπιστεί με διπλωματία γιατί εάν εξελιχθεί σε νομική διαμάχη, τότε τα οικονομικά αποτελέσματα που θα προκύψουν, δεν θα μπορέσουν να καλύψουν τις βραχυχρόνιες οικονομικές ανάγκες της ελληνικής πλευράς.


9. Μπορούμε να λέμε άλλα πράγματα στο εσωτερικό κι άλλα στο εξωτερικό.
Ο κανόνας δείχνει ότι η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ακραίες, αντιευρωπαικές εκφράσεις όταν απευθύνεται στην ελληνική κοινή γνώμη. Αντιθέτως, χρησιμοποιεί πιο ήπια, φιλοευρωπαϊκή ρητορική όταν απευθύνεται στη διεθνή κοινή γνώμη. Αυτό αποτελεί μία αδιέξοδη τακτική, γιατί στην εποχή της πληροφορίας, της διαφάνειας και της τεχνολογίας, όλα καταγράφονται, μεταφράζονται και διαδίδονται ταχύτατα μέσω των ΜΜΕ. Επίσης, η συνέχιση της διγλωσσίας μειώνει την αξιοπιστία της ελληνικής πλευράς κι επηρεάζει αρνητικά την οικονομία


10. Η πολιτική είναι αποκλειστικά θέμα διαχείρισης συμβολών. 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Mε το ένα πόδι εκτός ευρωζώνης!

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Καθημερινά βγαίνουν νέα σοβαρά θέματα, τα οποία επηρεάζουν αρνητικά την ελληνική οικονομία και τα οποία δεν σχετίζονται άμεσα είτε με την επικύρωση από τη Βουλή της συμφωνίας της 20ής Φεβρουαρίου είτε με το χρηματοδοτικό ζήτημα. 

Αναφέρομαι σε κινήσεις, αποφάσεις ή δηλώσεις που εμφανίζουν μία χαλαρή προσέγγιση σε νομικά θέματα και είτε επιβαρύνουν το γενικότερο επενδυτικό κλίμα είτε βρίσκονται σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Όμως, και στις δύο περιπτώσεις, προκαλούνται ρωγμές στην αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας. Θα αναφέρω χαρακτηριστικά:

1. Τη συνεχή και άσκοπη χρήση του όρου της «δημιουργικής ασάφειας», η οποία 

α) αποδυναμώνει την ελληνική διαπραγματευτική θέση, γιατί σε μία συμφωνία η δημιουργική ασάφεια επιδιώκεται από τον ισχυρότερο εκ των συμβαλλομένων, που στην περίπτωσή μας σίγουρα δεν είναι η ελληνική πλευρά, και 

β) στέλνει λάθος μήνυμα και προς στη διεθνή οικονομική κοινότητα σε σχέση με πολιτικό ρίσκο της χώρας.

2. Τις αποφάσεις 

α) της κυβέρνησης για την αναστολή λειτουργίας της επένδυσης της «Ελληνικός Χρυσός» και 

β) του ΣτΕ, για την ακύρωση της επένδυσης στον Αστέρα Βουλιαγμένης.

3. Τη δήλωση του υπουργού Επικρατείας, ο οποίος ζητεί την αλλαγή των διοικήσεων των ελληνικών τραπεζών, αγνοώντας το νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία των τεσσάρων ελληνικών συστημικών τραπεζών.

4. Τις δηλώσεις της Προέδρου της Βουλής, η οποία θέτει θέμα ακυρότητας νόμων της προηγούμενης Βουλής, χωρίς να έχει τη συμφωνία της Βουλής

5. Τις ανούσιες διαρροές από το πρωθυπουργικό γραφείο περί πίεσης προς το διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, αγνοώντας το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο που προσδιορίζει την ανεξαρτησία της Τράπεζας της Ελλάδος. 

Όλα τα παραπάνω θέματα όχι μόνο φέρνουν στην επιφάνεια τα διαρθρωτικά ζητήματα που αφορούν το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, αλλά ταυτόχρονα επισημαίνουν μία γενική χαλαρότητα της ελληνικής κυβέρνησης προς τις διεθνείς συμφωνίες. Κι αυτό έχει ως άμεσο αποτέλεσμα την αποστολή λάθος μηνύματος προς τη διεθνή οικονομική κοινότητα ότι η ελληνική περίπτωση αποτελεί «no man’s land» για επενδύσεις.

Και μπορεί όλα τα παραπάνω να αποτελούν πταίσματα συγκριτικά με τα βασικά ερωτήματα της επικύρωσης της συμφωνίας της 20/2 από την ελληνική Βουλή και της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων που συμπεριλαμβάνονται στη λίστα Βαρουφάκη. Αλλά, σε κάθε περίπτωση, εντείνουν το γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας επηρεάζοντας αρνητικά τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Και επιβαρύνουν την ήδη επιβαρυμένη θέση της ελληνικής πλευράς στη διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους εταίρους. 

Αυτό καταγράφηκε και στις δηλώσεις του κεντρικού Ευρωπαίου τραπεζίτη, ο οποίος απέκλεισε την Ελλάδα από τέσσερα πράγματα:

1. Δεν θα συμμετέχουμε στο πρόγραμμα παροχής ρευστότητας (Quantitative Easing), το οποίο ξεκινά στις 9 Μαρτίου. Κι αυτό το μέτρο θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο του 2015

2. Οι ελληνικές τράπεζες δεν θα επανέλθουν στη ρευστότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και θα παραμείνουν στον ακριβότερο ελληνικό ELA (Emergency Liquidity Assistance), μέχρι την ολοκλήρωση της αξιολόγησης από την τρόικα.

3. Δεν θα αυξηθεί το πλαφόν για επένδυση της ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών σε έντοκα γραμμάτια ελληνικού δημοσίου γιατί α) έχει αυξηθεί υπέρμετρα ο δανεισμός του ελληνικού συστήματος από το ευρωπαϊκό και β) αυτό αποτελεί έμμεση χρηματοδότηση κράτους, το οποίο βρίσκεται σε αντίθεση με τις συνθήκες.

4. Το ποσό που θα μπορούν να δανείζονται οι ελληνικές τράπεζες θα αυξηθεί μόνο κατά 500 εκατ. και το νέο ύψος ανέρχεται στα 68,8 δισ. ευρώ.

Μετά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, έχουμε τρία ενδεχόμενα για το σοβαρό ζήτημα της χρηματοδότησης του ελληνικού δημοσίου:

ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Ιδού γιατί η χρηματοδότηση του κυβερνητικού προγράμματος ΠΡΟΥΠΟΘΕΤΕΙ ΣΥΜΦΩΝΙΑ με τους πιστωτές και ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ από αυτους

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

Η χρηματοδότηση του προγράμματος ΣΥΡΙΖΑ προϋποθέτει συμφωνία με πιστωτές.

 
Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι μόνο οι ελληνικές τράπεζες που δεν μπορούν να λειτουργήσουν ούτε ένα δευτερόλεπτο χωρίς τη ρευστότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

 
Είναι και το ίδιο το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο ανακοινώθηκε στη Διεθνή Εκθεση της Θεσσαλονίκης, που δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς τη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση ή χωρίς να εμπεδωθούν οι γενικότερες αρμονικές σχέσεις με την ευρωπαϊκή πλευρά.

 
Καταρχήν, ο όρος «αρμονικές σχέσεις» δεν σημαίνει ότι η ελληνική πλευρά δεν πρέπει να διαπραγματευτεί την ελάφρυνση του χρέους, τουναντίον. Σε κάθε περίπτωση, σημαίνει ότι οι διεθνείς συμβάσεις με τους πιστωτές μπορούν να αλλάξουν μόνο με νέες συμβάσεις, κι όχι με μονομερείς ενέργειες.

Τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Τσίπρα, στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, κοστολογήθηκαν από το ίδιο το οικονομικό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ με το ποσό των 12 δισ. ευρώ. 

Για τη συζήτηση, ας δεχθούμε ότι όντως το κόστος χρηματοδότησης ανέρχεται στα 12 δισ. μόνο.

 
Επίσης, το οικονομικό επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίζεται ότι το πρόγραμμα δεν δημιουργεί δημοσιονομικό κενό, γιατί έχουν εξασφαλιστεί οι πηγές χρηματοδότησης. Αλλά όλες οι υποτιθέμενες πηγές χρηματοδότησης που αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ περνούν από την έγκριση των ευρωπαϊκών αρχών ή την οικονομική δραστηριότητα στο πλαίσιο της ευρωζώνης.
 

Πιο συγκεκριμένα, οι οικονομολόγοι του ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίζονται ότι θα βρουν τα χρήματα από τις παρακάτω πηγές:

 
• 3 δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.

 

Θα πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι: 

α) το ποσό αυτό αποτελεί τμήμα του συνολικού ποσού που παραμένει στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας - ΤΧΣ (11,4 δισ. ευρώ), 

β) το κεφάλαια αφορούν την κεφαλαιακή ενίσχυση των ελληνικών τραπεζών και 

γ) αν και αυτά τα κεφάλαια προσμετρώνται στο δημόσιο χρέος, δεν βρίσκονται υπό την ιδιοκτησία της ελληνικής κυβέρνησης αλλά του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF).

 
 
Κι αυτό, γιατί τα συγκεκριμένα κεφάλαια αντλήθηκαν με δανεισμό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης, κι όχι με απευθείας δανεισμό της ελληνικής κυβέρνησης (αυτό, άλλωστε, δεν ήταν εφικτό).

 
 
Αρα, για να χρησιμοποιηθούν στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ τα κεφάλαια που παραμένουν στο ΤΧΣ, θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία με τους πιστωτές και η έγκριση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

 
• 3 δισ. από το ΕΣΠΑ. 

Τα κεφάλαια του ΕΣΠΑ χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένα προγράμματα (αλλά δεν είναι για μισθούς ή συντάξεις). Κι ας πούμε ότι θα βρεθούν μέτρα στο πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ, που να αντιστοιχούν στο σκεπτικό των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ. Για την εκταμίευση αυτών των κονδυλίων, απαιτείται κατάθεση συγκεκριμένων σχεδίων από την ελληνική πλευρά προς τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και, φυσικά, η έγκρισή τους.
 

Γίνεται, όμως, αντιληπτό, ότι εάν την 1η Μαρτίου η ελληνική πλευρά βρεθεί χωρίς να έχει προηγουμένως εξασφαλίσει συμφωνία, εκτός μνημονίου/προγράμματος, τότε το σύνολο των κονδυλίων που αφορούν το ΕΣΠΑ θα «παγώσει».

 
 
Αρα, για να χρησιμοποιηθούν τα κεφάλαια του ΕΣΠΑ για το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία με τους πιστωτές μέχρι την 28η Φεβρουαρίου, είτε για την ολοκλήρωση του μνημονίου είτε για νέα παράταση.

 

• 3 δισ. από τη φοροδιαφυγή ή τη φορολογία. 

Καταρχήν, το ποσό των 3 δισ. από φόρους αντιστοιχεί στο ποσό του ΕΝΦΙΑ. Επίσης, τα νέα έσοδα από τη φορολογία έρχονται σε αντίθεση με το πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο αναφέρεται σε σημαντικές μειώσεις της φορολογίας, θεσμοθέτηση του αφορολογήτου στις 12.000 ευρώ ή την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ.

Το πιο σημαντικό, όμως, στοιχείο που καθιστά ανέφικτο τον στόχο της εξεύρεσης των επιπλέον 3 δισ. ευρώ από κρατικά έσοδα είναι ότι με τη διατάραξη των σχέσεων με τους πιστωτές, το σύνολο της ελληνικής οικονομίας θα επηρεαστεί αρνητικά. Κι αυτό θα έχει ως άμεσο αποτέλεσμα τη δραστική μείωση των κρατικών εσόδων (π.χ. ΦΠΑ) λόγω της επιστροφής της οικονομίας σε ύφεση.

 
• 3 δισ. από τις ρυθμίσεις οφειλών και την άρση της καταστολής στην πραγματική οικονομία.

 

Η άρση της καταστολής παραπέμπει στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, την κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων κ.λπ. Τώρα, το πώς η πολιτική τού «Ναι σε όλα τα συντεχνιακά αιτήματα» και στις «αυξήσεις συντάξεων», θα μεταμορφωθεί σε κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων και στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων, είναι ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να απαντηθεί.

 
 
Ειδικά στο σημείο της κατάργησης των φόρων υπέρ τρίτων (που πρέπει να προχωρήσει), θα επηρεαστεί αρνητικά το ασφαλιστικό σύστημα, μιας και θα μειωθούν οι πόροι του. Αλλά, ας πούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα προχωρήσει στα παραπάνω.

 
Με τις ρυθμίσεις οφειλών, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν νέα έσοδα. Αλλά κι αυτά τα έσοδα επηρεάζονται από τη γενικότερη κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, η απόδοση της οποίας εξαρτάται άμεσα από το γενικότερο επενδυτικό/οικονομικό κλίμα και τις διεθνείς σχέσεις μας με την Ευρωζώνη.

 
 
Επίσης, η αθέτηση των διεθνών υποχρεώσεων του ελληνικού κράτους, εμμέσως, στέλνει το λάθος μήνυμα προς τους Ελληνες φορολογούμενους, για να αθετήσουν και τις δικές τους υποχρεώσεις προς το ελληνικό κράτος. Με αυτό τον τρόπο, τα κεφάλαια που έχουν υπολογιστεί ότι θα έρθουν από τις ρυθμίσεις, ενδεχομένως να αποδειχθούν κενό γράμμα.

 
Κατά τη γνώμη μου: 

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: 10 αλήθειες για τις ελληνικές τράπεζες που απαντούν στους λαϊκισμούς που κυκλοφορούν

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ - ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ

Του ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

1. Ο κύριος μέτοχος των ελληνικών τραπεζών είναι το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) κι όχι το ελληνικό δημόσιο. Μπορεί το ποσό που άντλησε το ΤΧΣ για λογαριασμό του ελληνικού δημοσίου, με σκοπό την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, να προσμετρείται στο συνολικό ποσό του ελληνικού χρέους. Αλλά ο μέτοχος είναι το ΤΧΣ, κι όχι το ελληνικό δημόσιο γιατί η ανακεφαλαιοποιηση των τραπεζών έγινε με ομόλογα του ΤΧΣ κι όχι του ελληνικού δημοσίου. Άρα, οι αποφάσεις για την επιλογή των διοικήσεων των ελληνικών τραπεζών, δεν λαμβάνονται πλέον αποκλειστικά από τις ελληνικές κυβερνήσεις, αλλά κυρίως από το ΤΧΣ.


2. Οι τραπεζικές καταθέσεις δεν ανήκουν στις διοικήσεις των τραπεζών, αλλά στους καταθέτες (νομικά ή φυσικά πρόσωπα). Άρα κάθε σχεδιαζόμενη ενέργεια που αφορά τις καταθέσεις, αφορά ενέργεια απευθείας προς τους καταθέτες (ιδιώτες ή επιχειρήσεις), με ότι αυτό σημαίνει για τις νομικές επιπτώσεις που σχετίζονται με το θέμα.


3. Οι τράπεζες είναι αυτές που μετατρέπουν τις καταθέσεις σε δάνεια. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 90, οι τραπεζικές καταθέσεις ήταν περισσότερες από τα δάνεια. Τα τελευταία χρόνια, η κατάσταση έχει αντιστραφεί και σήμερα το συνολικό ποσό των δανείων είναι υψηλότερο των καταθέσεων. Άρα δεν υπάρχει διαθέσιμα κεφάλαια που να προέρχονται από τις τραπεζικές καταθέσεις για να χρησιμοποιηθούν κατά το δοκούν.


4. Με βάση το ότι τα δάνεια είναι περισσότερα από τις καταθέσεις, για να λειτουργήσει το τραπεζικό σύστημα, πρέπει να δανείζεται καθημερινά από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα περίπου 50 δις (με σημερινά στοιχεία). Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ του συνόλου των δανείων (212 δις ευρώ) και των καταθέσεων (162 δις ευρώ). Οι ελληνικές τράπεζες, είναι αναγκασμένες να δανείζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική τράπεζα γιατί λόγω της χαμηλής αξιολόγησης τους. Με βάση αυτό, οι ελληνικές τράπεζες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ούτε δευτερόλεπτο χωρίς να έχουν πρόσβαση σε δανεισμό, από τους μηχανισμούς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.


5. Το υφιστάμενο καθεστώς εγγυήσεων καλύπτει μόνο τις καταθέσεις μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ. Άρα, είναι επικίνδυνο να εξαγγέλλεται από πολιτικούς γενικά και αόριστα, η εγγύηση όλων των τραπεζικών καταθέσεων. Επίσης αφορά μόνο τα ποσά που είναι καταθετημένα σε ελληνικές τράπεζες και η εγγύηση αφορά τις καταθέσεις ανά τράπεζα και καταθέτη. Για να είναι εφικτή η καταβολή αποζημιώσεων στις περιπτώσεις μίας ενδεχόμενης τραπεζικής χρεοκοπίας, οι τράπεζες καταθέτουν ασφάλιστρα στο Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων & Επενδύσεων (ΤΕΚΕ). Το ΤΕΚΕ αποτελεί Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, και είναι υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών.


6. Όπως είναι λογικό, τα κεφάλαια που υπάρχουν διαθέσιμα στο ΤΕΚΕ, για την καταβολή των αποζημιώσεων στους καταθέτες σε περίπτωση τραπεζικής χρεοκοπίας, δεν είναι απεριόριστα. Προσφάτως, το Υπουργείο Οικονομικών ψήφισε τροπολογία για την αύξηση των διαθεσίμων του ΤΕΚΕ. Στην περίπτωση που τα κεφάλαια του ΤΕΚΕ δεν επαρκούν για τις αποζημιώσεις των καταθετών μέχρι τις 100.000 ευρώ, τα επιπλέον κεφάλαια θα πρέπει να αναζητηθούν και σε κρατικό δανεισμό μέσω των ευρωπαίων πιστωτών.


7. Ο επιπλέον δανεισμός του Δημοσίου μέσω Εντόκων Γραμματίων (ΕΓΕΔ), από ελληνικές τράπεζες, δεν έχει νόημα για την ελληνική οικονομία. Στην παρούσα φάση, το ποσό των ΕΓΕΔ που έχει δανειστεί το ελληνικό δημόσιο έχει ήδη φτάσει τα 15 δις ευρώ. Επίσης, οι ξένοι επενδυτές απέχουν από τα ελληνικά ομόλογα, άρα θα στις νέες εκδόσεις τα ΕΓΕΔ θα τα αγοράσουν μόνο οι ελληνικές τράπεζες. Σε αυτή την περίπτωση θα έχουμε αύξηση του ενεργητικού των τραπεζών (όπου εντάσσονται και τα δάνεια). Άρα οι τράπεζες θα πρέπει να δανείζονται περισσότερα κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για να καλύψουν τη διαφορά με τις καταθέσεις. Τέλος, η ρευστότητα που πηγαίνει σε αγορά ΕΓΕΔ, αφαιρείται από την δανειοδότηση των επιχειρήσεων.


8. Με βάση το ισχύον συνταγματικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο, δεν μπορεί να υπάρξει ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ μετατροπή των καταθέσεων σε ΕΓΕΔ, τελεία και παύλα. Μπορεί σε ένα σοβιετικού τύπου, κλειστής οικονομίας σύνταγμα, αλλά με το υφιστάμενο αυτό δεν είναι εφικτό. Επίσης, οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται πλέον κάτω από τον έλεγχο της ενιαίας ευρωπαϊκής τραπεζικής αρχής. Άρα ο έλεγχος της λειτουργίας τους, δεν αφήνει το περιθώριο ούτε για μαγειρέματα των τραπεζικών ισοζυγίων, ούτε για την εφαρμογή ατυχών προτάσεων του τύπου «λαϊκές επιτροπές εγκρίσεως δανείων».


9. Η Τράπεζα της Ελλάδος αποτελεί ανεξάρτητη αρχή, και ο Διοικητής της αναφέρεται απευθείας στον Διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Άρα, ο Διοικητής της δεν είναι δημόσιος υπάλληλος που θα πρέπει να εκτελεί οδηγίες της κάθε ελληνικής κυβέρνησης.


10. Τέλος, το οποίο είναι και το σπουδαιότερο: