"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΕΡΜΠΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΣΕΡΜΠΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Το μάθημα του Ντε Γκωλ

 

Γράφει ο Σωτήρης Σέρμπος

Αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Το 2014 ήμουν στις ΗΠΑ δουλεύοντας πάνω στις ευρωατλαντικές σχέσεις, στο τρίγωνο Ουάσιγκτον – Βερολίνο – Μόσχα.

Θυμάμαι τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα, με Γερμανίδα συνάδελφο. Οι Αμερικανοί είχαν από τριετίας ενημερώσει τους Ευρωπαίους για την αλλαγή στρατηγικής και τις ευθύνες που καλούνται να αναλάβουν στην κατανομή των βαρών. Ευρύτερα, μετά την κρίση στην Ουκρανία, αν η διπλωματία αποτύγχανε, θα ήταν η συλλογική άμυνα και η αναθεωρημένη πολιτική της Ε.Ε. για την ενεργειακή ασφάλεια που θα λειτουργούσαν ως αντίβαρο στην πιθανότητα εκδήλωσης μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας. Στόχος, να μην υπάρξουν εναλλακτικές για τη γερμανική πολιτική εκτός Ε.Ε. και να καταφέρει να ηγηθεί σε σύμπνοια με τη Γαλλία.

«Αυτή τη φορά κάτι θα κάνουμε», μου έλεγε.

«Κι αν δεν τα καταφέρουμε;».

Κοιτάζοντας τα παιδιά της στο πάρκο, μου απάντησε δηκτικά: «Φοβάμαι πως μελλοντικά, αντί να προσφέρουμε τράπεζα για συζητήσεις, θα προσφερθούμε εμείς οι ίδιοι, κατακερματισμένοι ως δείπνο. Εσύ δεν το βλέπεις;».

«Ανησυχώ, όταν αποκτήσω παιδιά, να μη μεγαλώσουν σε μια παιδική χαρά για Αμερικανούς και Κινέζους», της απάντησα. «Αν παραμείνουμε με ημιτελή την αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης σ’ έναν κόσμο που αλλάζει δραματικά, χωρίς δημοσιονομική ενοποίηση, τίποτα δεν θα προχωρήσει όσο χρειάζεται και το δομικό πρόβλημα θα θέσει σε αμφισβήτηση όλο το οικοδόμημα».

Λίγους μήνες αργότερα κατάλαβα πως οι Αμερικανοί εισέπραξαν «Nein» και οι Γάλλοι αρνούνταν σοβαρές μεταρρυθμίσεις στο γαλαντόμο μοντέλο τους που επιπλέον συντηρούνταν από τα χρήματα των Γερμανών, που μετά την κρίση χρέους έπαψαν να προσφέρονται.

Μετά την κοροϊδία που υπέστησαν οι ευρωπαϊκές ηγεσίες από τον Ρώσο πρόεδρο στο μεγάλο του τραπέζι λίγα 24ωρα πριν από την εισβολή, περιμέναμε να κάνουν βήματα που δεν έγιναν.

Δεν υπήρξε τέλος εποχής, και όχι μόνο στη Γερμανία. Ούτε καν Σχέδιο Β στο πολύ πιθανό σενάριο επιστροφής του προέδρου Τραμπ και της υλοποίησης όσων υποσχέθηκε. Γενικά η πολυφωνία δεν επιτρέπει Σχέδια Β στην Ε.Ε. Και όλα αυτά καθώς έφτανε η ώρα για το χαστούκι από τη νέα αμερικανική διοίκηση και την επισήμανση πως δεν υπάρχουν προτεκτοράτα με δικαιώματα.

Αναγνωρίζοντας την παιδευτική του αξία, εφόσον η Ευρώπη περάσει τα στάδια του πένθους χωρίς πισωγυρίσματα, θα πρέπει να υπάρχει ένα μέτρο σε όλα αυτά. Το στρατηγικό ρίσκο αφορά την απαξίωση του δημοκρατικού υποδείγματος που η Δύση έκανε δεκαετίες για να χτίσει. Δεν περιορίζεται στον ευρωατλαντικό χώρο, καθώς τα σύνορά του είναι παγκόσμια, φθάνοντας έως την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Η Αμερική δεν μπορεί να μη συντηρήσει κάποια ηγεμονικά καθήκοντα που κάθε άλλο παρά εξαντλούνται στην επίδειξη ισχύος. Ούτε να επιτρέψει να δοθεί μεγάλη ώθηση στις αυταρχικές δυνάμεις από τη διαπίστωση πως δεν έχει κόκκινες γραμμές. Η υποκρισία της Ευρώπης δεν νομιμοποιεί τίποτε από τις ενέργειες των Ρώσων, πόσο μάλλον το «σπάσιμο» της δυτικής συμμαχίας που είναι κατεξοχήν στόχος του Κρεμλίνου.

Συνοψίζοντας, χωρίς συναίσθημα δεν μπορείς να μοιραστείς στρατιώτες που θα εμπνευστούν από τις ηγεσίες τους.

Στο προτελευταίο βιβλίο του ο Κίσινγκερ σημειώνει πως η ηγεσία καθίσταται απολύτως ουσιώδης σε περιόδους μετάβασης, όταν οι αξίες και οι θεσμοί χάνουν τη σημασία τους και το περίγραμμα ενός άξιου μέλλοντος αποτελεί πεδίο σύγκρουσης και αντιπαράθεσης. Σχολιάζοντας τον Ντε Γκωλ, καταλήγει: «Η πιο ουσιαστική συνεισφορά του ήταν ότι παρέλαβε μια χώρα που είχε χάσει την πίστη στον εαυτό της και έθεσε ως στόχο του όχι την απόλυτη επικράτηση, αλλά ένα είδος αναζωογόνησης της χαμένης πίστης της».

Το ίδιο ισχύει για την Ε.Ε. και την επιβίωσή της.

Διψάει για έναν αναβαπτισμένο ευρωπαϊκό πατριωτισμό. Με τολμηρές ηγεσίες που θα συνομολογήσουν πράξεις πίστης.

Φέτος συμπληρώνονται ογδόντα χρόνια από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Εκεί όπου Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, άνευ πιστοποιητικών πολιτικών φρονημάτων, έχυσαν το αίμα τους στο κυνήγι εφιάλτη και ονείρου. Δημιουργώντας μια κοινότητα αξιών παγκόσμιας εμβέλειας.

Οι Ευρωπαίοι καλούνται σήμερα…

 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ: Η "άβολη αλήθεια" του Donald Tusk

Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης


Στο πλαίσιο προετοιμασίας των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (14-15 Δεκεμβρίου), ο Πολωνός Πρόεδρος του οργάνου Donald Tusk κατέθεσε ορισμένες σκέψεις και προτάσεις υπόψη των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ.


Αναφορικά με την υιοθέτηση μιας περισσότερο αποτελεσματικής ευρωπαϊκής πολιτικής μετανάστευσης και ασύλου, ο Tusk διατηρεί την άποψη πως "οι υποχρεωτικές ποσοστώσεις (στην κατανομή των προσφύγων στα κράτη-μέλη) έχουν αποδειχθεί ότι είναι εξαιρετικά διχαστικές και αναποτελεσματικές". 


Παρά την ηχηρή παρέμβαση και τη δριμύτατη κριτική που του άσκησε ο αρμόδιος Επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος, ο Tusk επέλεξε να θέσει το ζήτημα.  


Τα όσα γράφτηκαν και συζητήθηκαν το τελευταίο διήμερο αντανακλούν το πόσο ανέτοιμοι εξακολουθούμε να παραμένουμε ως Ευρωπαίοι προκειμένου να συζητήσουμε πολιτικά για τις "άβολες αλήθειες μας". 


Μα τι άλλο πρέπει να συμβεί στη Γηραιά Ήπειρο ώστε να κοιταχτεί επιτέλους στον καθρέφτη και να αναμετρηθεί πρόσωπο με πρόσωπο με τις "άβολες αλήθειες" της; Εκείνες που περιλαμβάνουν μικρές και μεγάλες αμαρτίες, εθνικούς ορθολογισμούς αλλά και συλλογικούς ανορθολoγισμούς. 


Η κρίση χρέους στην Ευρωζώνη είχε ως αποτέλεσμα την εσφαλμένη διαίρεση Βορρά-Νότου ανάμεσα σε πλεονασματικές και ελλειμματικές οικονομίες. Σα να μην έφτανε το πρώτο τραύμα, ακολούθησε και δεύτερο με αφορμή την προσφυγική κρίση και το ρήγμα μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης. Προσφέροντας ζωτικό πολιτικό χώρο στο αντίπαλο δέος του φιλελευθερισμού στη Δύση. Ενδυναμώνοντας την ανάδυση του τρίτου κύματος ενός ανερχόμενου αυταρχικού λαϊκισμού στην μεταπολεμική Ευρώπη.  Με πολιτική παρουσία είτε αυτόνομη (κυρίως δεξιός και ενίοτε αριστερός) είτε συνυπάρχοντας  εντός των παραδοσιακών κομμάτων. Με ορατό και έντονο και το πολιτισμικό πρόσημο. Προκειμένου να προστατευτούν οι ομοιογενείς εθνικές ταυτότητες και να μην απονομιμοποιηθεί η έννοια του έθνους-κράτους στην Ευρώπη. Χαράσσοντας, μεταξύ άλλων, μια βαθιά διαχωριστική γραμμή μεταξύ της εβραιο-χριστιανικής Δύσης και του Ισλάμ. 


Ας μην λησμονούμε πως ο Tusk ως πρώην Πρωθυπουργός της Πολωνίας, γνωρίζει καλύτερα από πολλούς άλλους πόσο ισχυρός και αλληλένδετος παραμένει ο συνδυασμένος αντίκτυπος εθνικισμού και καθολικισμού στη χώρα που ηγείται της ομάδας των γεωπολιτικά αναβαθμισμένων V4 (Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία).  


Την ίδια στιγμή, παραμένει βαθύτατα προβληματισμένος για τον  ακλόνητο ευρωσκεπτικισμό των χωρών της περιοχής. Εκεί όπου η αυταρχική κληρονομιά του παρελθόντος συναντά την αναιμική κοινωνία των πολιτών όπως αυτή αναπτύχθηκε στα δύσκολα χρόνια της μετάβασης μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού.  Επιπρόσθετα, η μεταβίβαση εθνικής κυριαρχίας στις Βρυξέλλες την περίοδο που χτιζόταν το κράτος (state-building) ενίσχυσε την καχυποψία έναντι της υπερεθνικής Ε.Ε. 


Δυστυχώς, η ομολογία αποτυχίας του Προέδρου Tusk στο ζήτημα των υποχρεωτικών ποσοστώσεων στην κατανομή των προσφύγων μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, αντανακλά μια δυσάρεστη ανάγνωση της πραγματικότητας. Εκείνη των δύσβατων ευρωπαϊκών διαδρομών όπου η πορεία ενίσχυσης του διακρατικού στοιχείου (άτυπος διακυβερνητισμός) από κοινού με τον παραγκωνισμό των ευρωπαϊκών θεσμών αλλά και της αντιμετώπισης των ευρωπαϊκών ζητημάτων από μυωπικές και άγονες εθνικές σκοπιές δεν παρουσιάζουν σημάδια αναχαίτισης. Συνεχίζοντας να διαβρώνουν το αξιακό κεκτημένο εξήντα ετών. 


Μιας πραγματικότητας που μας ανησυχεί διότι υπογραμμίζει την αναμφίβολα δύσκολη πλην όμως  τόσο αναγκαία στροφή πολιτικής εκ μέρους των πολιτικών ελίτ που παραμένουν δεσμευμένες στο κοινό ευρωπαϊκό όραμα. Οι οποίες όμως δεν παραβλέπουν να αναγνωρίσουν πως πλέον διαθέτουν περιορισμένα περιθώρια κινήσεων. Εξέλιξη που περιπλέκει ακόμα περισσότερο την ελιτίστικη φύση του ευρωπαϊκού σχεδίου ολοκλήρωσης, με έμφαση στην ικανότητα του να σχεδιάζει και να φέρνει εις πέρας θαρραλέες πανευρωπαϊκές λύσεις. Εκείνες τις λύσεις που θα επιτευχθούν στον μέγιστο και όχι στον ελάχιστο κοινό παρανομαστή. Εκείνες που εν τέλει θα σηματοδοτούν την ικανότητα της Ευρώπης να υπερβαίνει τις διαφορές της. 


Το γεγονός ότι ο ιός του λαϊκισμού έχει περάσει στο σύστημα καθιστά επιτακτική την ανάγκη να...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ και ΠΟΛΙΤΙΚΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΡΙΖΟΠΛΗΚΤΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Η βολική μας φαντασίωση

Επίκουρου Καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Η λαϊκιστική επιχειρηματολογία, αυτό που είναι αίτιο (χρεοκοπία) το αντιλαμβάνεται ως αποτέλεσμα και αυτό που θα έπρεπε να εκλάβει ως αποτέλεσμα (μνημόνιο) το εκλαμβάνει ως αίτιο οπότε ευθύνεται το μνημόνιο και όχι η κρίση. 


Η «τρόικα-φετίχ» από τη μία είναι ένα σύμπτωμα της πραγματικότητας που μου αναγγέλλει την αναπόφευκτη αλλαγή αλλά ταυτόχρονα μου υπενθυμίζει ότι παρόλα αυτά δεν πρόκειται να την αποδεχθώ! Σε διαφορετική περίπτωση, αν τελικά την αποδεχθώ θα το κάνω αρνούμενος την αποδοχή της γιατί τελικά αυτό χρειάζομαι για να ανταπεξέλθω ψυχολογικά της κατάστασης που βιώνω και να μην αναλάβω ευθύνη. Η απώθηση του συμπτώματος είναι ο λαϊκιστικός «ρεαλισμός».


Αντεστραμμένη πραγματικότητα, προκατασκευασμένες ιδέες με αφηρημένο ηθικό υπόβαθρο που παραχαράσσουν τον κόσμο σύμφωνα με τις προκαταλήψεις και τις αγκυλώσεις μας, με θεωρίες συνωμοσίας να υποκαθιστούν την επαγωγική σκέψη και με κόστος μεγαλύτερο από εκείνο της αποδοχής. Εν τέλει, ο δικός μας λαϊκισμός αποτέλεσε το ιδανικό θύμα για την κατά κράτος επικράτηση των πιστωτών και την επιβολή πολιτικών (και) με τιμωρητικά χαρακτηριστικά στο πλαίσιο ενός πνεύματος επικυριαρχίας που συχνά επιδεικνύεται. Εξέλιξη που ξεπερνάμε με περηφάνια, αρκεί που όσο ισχυρότεροι οι εχθροί, τόσο το καλύτερο για εμάς διότι απομακρυνόμαστε από το πραγματικό πρόβλημα. Τον εαυτό μας…


Σταδιακά πλέον, η επιλογή του ευρώ ως «φετίχ αρμονίας» αποδομείται και θα οδηγήσει είτε σε ωριμότερη αντιμετώπιση είτε σε έξοδο από την ευρωζώνη. Αν η Ελλάδα πρόκειται να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο της κρίσης αυτό θα γίνει με μια σταδιακή αλλαγή συστήματος προς την εξωστρέφεια και την επιχειρηματικότητα, με την αποδοχή της παγκοσμιοποίησης, τη μετάλλαξη της μικροαστικής ηθικοπλαστικής μετριότητας και του μυγιάγγιχτου εθνοκεντρισμού.


Την ίδια στιγμή, απαρέγκλιτη προϋπόθεση, αποτελεί η διαμόρφωση ενός εσωτερικού περιβάλλοντος που σφυρηλατεί και εν τέλει θωρακίζει σταθερότητα, συνοχή και συναίνεση. Όπου θα μετριαστούν και θα υποχωρήσουν τόσο η πόλωση όσο και κατ’ επέκταση ο εσωτερικός διχασμός που συστηματικά εξέθρεψε η κουλτούρα του εθνολαϊκισμού. Σε πολιτικό επίπεδο, θα απαιτηθεί μια εξουσία που αρχικά θα πάψει να πυροβολεί τη χώρα και ίσως τελικά αναλάβει την ευθύνη (επιτέλους!) να ηγηθεί. Ενδιάμεσα, αν είναι εφικτό, θα λειτουργήσει ο οικονομικός αυτοματισμός που επιβάλλει ο μηχανισμός της αγοράς, η παγκοσμιοποίηση και η εξελισσόμενη αρχιτεκτονική της ευρωζώνης.


Έχουμε τα υλικά για να αναδομήσουμε τα κεντρικά σημαίνοντα της Χώρας μας και να διαμορφώσουμε μια «θετική φαντασίωση» συμβατή με τις παραπάνω ανάγκες και τους στόχους; 


Αν όχι, θα εξακολουθήσουμε να βρισκόμαστε στο μετέωρο βήμα μεταξύ ρήξης και υποταγής αναφορικά με τους πιστωτές. Όμως αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο εγκλωβισμός της λαϊκιστικής φαντασίωσης. Όπου τελικά ασχέτως ρήξης ή υποταγής τώρα, το εκκρεμές στη συνέχεια θα κινηθεί και στην αντίθετη κατεύθυνση. Συνήθως η ρήξη είναι σύντομη και η υποταγή μονιμότερη. Ουσιαστικά, κανένα από τα δύο δεν αποτελεί επιλογή αφού απλά έτσι συμβαίνει σε κάποιον που δεν έχει επιτρέψει στον εαυτό του να δράσει μέσω της ανάληψης ενεργητικής ευθύνης. Ο λαϊκισμός δεν κάνει τίποτε άλλο από το να εκφράζει την εξάντληση της αντοχής «Δεν ξέρω και δεν θέλω πλέον να γνωρίζω τι συμβαίνει, αλλά αυτό που συμβαίνει πρέπει να σταματήσει τώρα».


Η λαϊκιστική προσέγγιση με τη φυγή από το πρόβλημα, την παροχή απλής εξήγησης για τα δεινά και την δημιουργία υπεύθυνου εχθρού θέτει έντονα τον ψυχολογικό αντίκτυπο μιας διαδικασίας «ωμής απόλαυσης» για τη διατήρηση της φαντασιακής μας ταυτότητας. Εξαντλεί τα όρια της απραξίας και ονειροπόλησης επειδή της αρέσει, αλλά και επειδή δεν τολμά να κάνει αλλιώς. Δεν θέλω να επωμιστώ τις συνέπειες αυτού που κατά βάθος γνωρίζω ή υποψιάζομαι αλλά εν τω μεταξύ η τρύπα μεγαλώνει. Και μετά; 


Όσο πιο επικίνδυνα γίνονται τα πράγματα, τόσο πιο ελκυστική γίνεται η άρνηση της πραγματικότητας.  


Ο λαϊκισμός δίνει τα ρέστα του με τους πολίτες να διαχωρίζονται σε αυτούς που «είναι μαζί μας» και εκείνους που «είναι εναντίον μας». Μια νέα πηγή «απόλαυσης» λαμβάνει σάρκα και οστά.


Εν κατακλείδι...
 

ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Είναι η γεωπολιτική, ανόητε!

Επίκουρου Καθηγητή Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

 
Δεν είναι ευχάριστα και διόλου εύπεπτα τα όσα εξαιρετικά σύντομα και περιεκτικά επιχειρεί να περιγράψει ο συντάκτης του άρθρου. Ψυχραιμία λοιπόν, διότι (δυστυχώς) υπάρχει και αυτός ο καταραμένος ρόλος για όσους από εμάς ασχολούμαστε με τη διεθνή πολιτική. Τις περισσότερες φορές το μεγαλύτερο λάθος αλλά και η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η προσπάθεια σύλληψης και προσδιορισμού του μέλλοντος με τη ματιά και την οπτική του παρόντος.


Με την «παλαιομοδίτικη» γεωπολιτική να επιστρέφει δυναμικά από το χρονοντούλαπο της ιστορίας, η δημοσιογραφική καταγραφή μεμονωμένων γεγονότων κάθε άλλο παρά αρκεί για να κατανοήσουμε τις δυναμικές που αναπτύσσονται ως απόρροια της σύγκρουσης των δυνάμεων της αλλαγής με τις δυνάμεις της συνέχειας. Άλλωστε, χωρίς να αντιληφθούμε τη «μεγάλη εικόνα» είναι ανέφικτο να αξιολογήσουμε ορθά τις περιφερειακές της διαθλάσεις. Προς αυτήν την κατεύθυνση, τόσο η μελέτη της γεωπολιτικής όσο και η ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής το λιγότερο απαιτούν μια ψύχραιμη και ρεαλιστική ανάγνωση της πραγματικότητας.


Με βάση το παραπάνω πλαίσιο ανάλυσης, τίποτα δεν παραμένει ίδιο από τη στιγμή που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Barack Obama, κατά τη διάρκεια της 2ης θητείας του στον Λευκό Οίκο, εγκαινίασε τη νέα γεωπολιτική στρατηγική των ΗΠΑ.  


Εν πολλοίς, πρόκειται για μια διαφοροποιημένη στρατηγική που πλέον προωθεί (επιστρέφοντας στην ψυχροπολεμική περίοδο 1945-89) την επίτευξη μιας ισορροπίας δυνάμεων ανά παγκόσμια περιφέρεια, έχοντας αποδεχθεί (μετά τον George W. Bush) πως η πολιτική της μιας υπερδύναμης ή αλλιώς της μονoκρατορίας με άμεσες στρατιωτικές και οικονομικές επεμβάσεις ανά την υφήλιο την ξεπερνάει.


Ειδικότερα, η υπερεπέκταση των ΗΠΑ σε πολλά μέτωπα, η αμερικανική κρίση χρέους και τέλος οι μεγάλες απώλειες που κατέγραψε η εσφαλμένη πολιτική στο Ιράκ αποτελούν ουσιώδεις παράγοντες που συνετέλεσαν στην προαναφερθείσα αλλαγή πλεύσης. Κι αν ο Καβάφης αναρωτηθεί «Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις», η απάντηση είναι πως η Αμερική επιθυμεί να εξακολουθεί να παρεμβαίνει και να ασκεί την επιρροή της, λειτουργώντας όμως ως εξωτερικός εξισορροπιστής και χωρίς να συμμετέχει άμεσα μέσω της ανάληψης στρατιωτικής δράσης σε περιοχές συγκρούσεων.


Ο χρονισμός υπαγορεύθηκε και από μία επιπλέον ανάγκη που επέβαλε η προοδευτική στροφή των ΗΠΑ προς την περιοχή Ασίας - Ειρηνικού με στόχο τη στρατηγική εξισορρόπηση της Κίνας. Πιο απλά, είναι έκδηλη η ανάγκη επίτευξης μίας πιο στενής και ευνοϊκότερης γεωπολιτικής συνεννόησης με την Κίνα, σε περιφερειακά ζητήματα ασφάλειας με παγκόσμιες επιπτώσεις. Μειώνοντας τη στρατιωτική της παρουσία στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, η αμερικανική κυβέρνηση, με το βλέμμα της στραμμένο προς την Κίνα, συνεχίζει να προλειαίνει το έδαφος για το άλμα της προς την Ασία, με στόχο να είναι οι ΗΠΑ εκείνες που θα αποτελέσουν τον κύριο μεσάζωντα - διαμεσολαβητή στις εξωτερικές σχέσεις του Πεκίνου. Μέσω αυτής της στρατηγικής, η Αμερική προσβλέπει στη διαφύλαξη του δικτύου των κύριων συμμάχων της στην περιοχή, στην προβολή της ικανότητας - ετοιμότητα της για ενδεχόμενη στρατιωτική δράση και πάνω απ’ όλα στην αποφυγή ανάπτυξης φυγόκεντρων τάσεων που θα ανατρέψουν την ασιατική ισορροπία δυνάμεων (οδηγώντας σε λιγότερο συνεργατικές πολιτικές ως συνέπεια των σφαιρών επιρροής που θα προλάβει να σφυρηλατήσει η Κίνα).


Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει για τον αναγνώστη είναι πως σχετίζονται όλα αυτά με την εκρηκτική κατάσταση στη Μέση Ανατολή. 


Για εμάς τους διεθνολόγους, η περιοχή δυστυχώς αποτελεί ένα ζωντανό και όχι πειραματικό γεωπολιτικό εργαστήριο, όπου οι μεγάλες δυνάμεις δοκιμάζουν και ελέγχουν η μία τις διαθέσεις της άλλης. Ως εκ τουτου, τα όσα διαδραματίζονται στη Συρία αλλά και στο Ιράκ αποτελούν έναν στραμμένο στο μέλλον γεωπολιτικό δείκτη προοπτικού σχεδιασμού για όσα πρόκειται να συμβούν ή και έχουν ξεκινήσει να συμβαίνουν και σε άλλες γεωγραφικές ζώνες του διεθνούς συστήματος (Ευρώπη μέσω Ουκρανίας, Ασία - Ειρηνικός μέσω Κίνας).


Όσο παράδοξο κι αν διαβάζεται, το τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή δεν είναι ανεξάρτητο από το τι συμβαίνει στην Ουκρανία και το ανάποδο . Με τη γεωπολιτική να διέπεται από μεσοπρόθεσμο ορίζοντα και με τους Αμερικανούς να προκρίνουν την ισορροπία δυνάμεων έναντι της μονοκρατορίας, η μετατόπιση διαθέσιμων πόρων στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατηγικής εξισορρόπησης στην Ασία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον αποτελεσματικο συντονισμό μιας σειράς συμμαχιών στο κάθε άλλο παρά ευθύγραμμο περιβάλλον ασφάλειας της Μέσης Ανατολής.


Πολύ συνοπτικά, μετά τα τραγικά αποτελέσματα της αμερικανικής επέμβασης στο Ιράκ το 2003, στο πλαίσιο της προσπάθειας επί προεδρίας Obama για την επίτευξη μιας επαναπροσδιοριζόμενης και ει δυνατόν λειτουργικής ισορροπίας δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή, η αλλαγή των «κανόνων του παιχνιδιού» εκ μέρους της Ουάσινγκτον, ώστε να διαχειριστεί τόσο τις διενέξεις και τους ανταγωνισμούς σε περιφερειακό επίπεδο, όσο και τις επενέργειες διάχυσης που προκαλεί ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, υπέδειξαν την αναγκαιότητα επανεκτίμησης του στρατηγικού περιβάλλοντος ασφάλειας της Μέσης Ανατολής.


Προς αυτήν την κατεύθυνση, για πρώτη φορά προσεγγίστηκαν δύο μη-αραβικές μουσουλμανικές χώρες, το σιιτικό Ιράν και η σουνιτική Τουρκία: