Toυ ΧΑΡΗ ΠΑΥΛΙΔΗ
Υπάρχουν πολιτικοί που οι δηλώσεις τους περνούν από την επικαιρότητα και χάνονται. Και υπάρχουν δηλώσεις που, έρχονται να θυμίσουν το παρελθόν του.
Η πρόσφατη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα στο in.gr ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Σ’ αυτήν τη συνέντευξη –σε κάθε περίπτωση, δημοσιογραφικά επιτυχημένη– ο πρώην πρωθυπουργός εξηγεί ότι πριν από δέκα χρόνια δεν διέθετε την εμπειρία που έχει σήμερα. Ότι ήξερε τι ήθελε να πετύχει, αλλά όχι ακριβώς πώς να το πετύχει. Σήμερα, ύστερα από μια περίοδο αυτοκριτικής και μελέτης, υποστηρίζει ότι γνωρίζει πλέον «και το τι και το πώς». Ακούγεται λογικό. Ένας άνθρωπος πράγματι μπορεί να μαθαίνει από την εμπειρία του.
Μόνο που εδώ υπάρχει ένα μικρό, αλλά καθόλου ασήμαντο πρόβλημα.
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν ήταν απλώς ένας νέος πολιτικός που προσπαθούσε να μάθει. Ήταν πρωθυπουργός της χώρας. Και ως πρωθυπουργός δεν μας έλεγε ότι «δεν ξέρω ακόμη». Δεν μας προειδοποιούσε ότι πειραματίζεται. Δεν ζητούσε πίστωση χρόνου επειδή προσπαθεί να καταλάβει πώς λειτουργεί η διακυβέρνηση.
Το αντίθετο. Έπεισε από την κυρία των βορείων προαστίων που… «μάτωνε» λόγω ΕΝΦΙΑ μέχρι τους λαϊκούς «δικαστές» της πλατείας, και τους καθ’ έξιν «προοδευτικούς» ότι έχει τον τρόπο να μάθει τις αγορές να χορεύουν πεντοζάλη. Μιλούσε με απόλυτη βεβαιότητα. Μας έλεγε ότι η χώρα βγαίνει από τα μνημόνια, ακόμα και με το τρίτο και μεγαλύτερο που ήταν δικό του, αλλά και για το περίφημο «μαξιλάρι» που άφησε. Παρουσίαζε τη δική του διακυβέρνηση ως εκείνη που ολοκλήρωσε τον δύσκολο κύκλο της κρίσης και παρέδωσε τη χώρα σε καλύτερη κατάσταση.
Και σήμερα μάθαμε, χάρις στο in.gr, ότι τότε γνώριζε το «τι», αλλά όχι το «πώς».
Ε, λοιπόν, τότε τι ακριβώς μας έλεγε;
Το «βγήκαμε από τα μνημόνια».
Ας ξεκινήσουμε από ένα σημείο που έχει ιδιαίτερη σημασία. Το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας της Ελλάδας ολοκληρώθηκε πράγματι τον Αύγουστο του 2018. Αυτό είναι γεγονός.
Όμως η εικόνα που καλλιεργήθηκε πολιτικά, ότι η Ελλάδα εκείνη την ημέρα πέρασε από τη μνημονιακή εποχή στην απόλυτη οικονομική ελευθερία, ήταν ένα ακόμα ψέμα. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος ακολούθησε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας, το οποίο συνεχίστηκε μέχρι τον Αύγουστο του 2022. Δεν είναι λεπτομέρεια, που διέλαθε την προσοχή της συναδέλφου. Είναι η διαφορά ανάμεσα σ’ ένα πολιτικό σύνθημα και στην πλήρη περιγραφή της πραγματικότητας.
Το «βγήκαμε από τα μνημόνια» ήταν ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό πολιτικό μήνυμα. Αλλά η οικονομική ιστορία της χώρας δεν τελείωσε εκεί.
Το ίδιο ισχύει και για το περιβόητο «μαξιλάρι». Ναι, το ταμειακό απόθεμα υπήρχε. Και ήταν σημαντικό. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξή του. Το πρόβλημα είναι η πολιτική του αξιοποίηση ως συμβόλου επιτυχίας. Ξέχασε ο κύριος Τσίπρας πώς «γέμισε» το περίφημο «μαξιλάρι». Με την αφαίμαξη της μεσαίας τάξης, με τη λεηλασία των συντάξεων, αλλά και με μια σειρά φόρων που σκότωσαν στην κυριολεξία την επιχειρηματικότητα.
Αλλά, αν δεχθούμε ότι αυτό το «μαξιλάρι» ήταν η παρακαταθήκη του, γιατί παρουσίασε το ποσό που συγκεντρώθηκε ως ένα είδος προσωπικού πολιτικού επιτεύγματος, περίπου σαν να βρέθηκαν ξαφνικά μερικές δεκάδες δισεκατομμύρια σε κάποιο συρτάρι του Δημοσίου;
Η οικονομική πραγματικότητα είναι πάντοτε πιο σύνθετη από ένα φθηνό αφήγημα. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα με την επανεμφάνιση του «νέου» Τσίπρα. Ο σημερινός Τσίπρας μάς λέει ότι ο «παλιός» Τσίπρας δεν είχε την εμπειρία που διαθέτει σήμερα.
Αυτό είναι θεμιτό να το υποστηρίζει, όταν μάλιστα έχει τη βοήθεια των μέσων ενημέρωσης που είχε φροντίσει ως πρωθυπουργός να φιμώσει και στη συνέχεια να κλείσει με αποτέλεσμα πολλοί από αυτούς που σήμερα των αποθεώνουν να χάσουν τις δουλειές τους. Αλλά και σ’ αυτήν την περίπτωση να συμφωνήσουμε μαζί του για την οικονομία του χρόνου. Εμείς θα τον ρωτούσαμε: Ποια ακριβώς ήταν τα λάθη του παλιού Τσίπρα;
Όχι γενικά. Συγκεκριμένα. Ποια επιλογή του 2015 θεωρεί σήμερα λανθασμένη;
Τι θα έκανε διαφορετικά στη διαπραγμάτευση;
Ποια οικονομική επιλογή της κυβέρνησής του θεωρεί σήμερα ότι δεν ήταν σωστή;
Τι θα απέφευγε;
Ποια από όσα τότε παρουσίαζε ως μεγάλες επιτυχίες θα παρουσίαζε σήμερα διαφορετικά;
Και κυρίως: Πόσο από το τότε αφήγημα θεωρεί σήμερα ότι ήταν πραγματικότητα και πόσο πολιτική επικοινωνία;
Γιατί η πραγματική αυτοκριτική δεν είναι να πεις απλώς «έμαθα». Είναι να πεις τι έμαθες.
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει κάθε δικαίωμα να επιστρέψει στην πολιτική.
Έχει επίσης κάθε δικαίωμα να υποστηρίζει ότι ωρίμασε, ότι απέκτησε εμπειρία και ότι σήμερα θα κυβερνούσε διαφορετικά.
Αλλά και εμείς που το μάθαμε και πάθαμε έχουμε το δικαίωμα να ζητήσουμε εξηγήσεις.
Γιατί αυτό που δεν έχουν καταλάβει ο κύριος Τσίπρας και η νέα παρέα του είναι ότι η διακυβέρνηση μιας χώρας δεν είναι σεμινάριο αυτοβελτίωσης. Δεν είναι «έκανα λάθη, έμαθα και προχωράω». Διότι τα λάθη ενός πρωθυπουργού έχουν πραγματικό κόστος. Επηρεάζουν εισοδήματα, επιχειρήσεις, επενδύσεις, θέσεις εργασίας, δημόσια οικονομικά και, τελικά, τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Γι’ αυτό και η επιστροφή του κυρίου Τσίπρα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην υπόσχεση ότι τώρα ξέρει καλύτερα. Χρειάζεται να εξηγήσει γιατί τότε μας έλεγε ότι ήξερε.
Γιατί αν σήμερα ξέρει καλύτερα, τότε είναι απολύτως λογικό να ρωτήσουμε: Τι δεν ήξερε τότε; Και αν πράγματι δεν ήξερε, γιατί μιλούσε με τέτοια βεβαιότητα;
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα για την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα.
Όχι το παρελθόν του καθαυτό. Αλλά ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει πλέον να το εξηγήσει. Κι αυτό πιστεύουμε ότι αφορά και τα μέσα ενημέρωσης που μεθοδικά πασχίζουν να τον παρουσιάσουν ως το «νέο» και «άφθαρτο» πολιτικό προϊόν που έρχεται να μας απαλλάξει από τα δεινά που έχει επιφέρει η διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Επιμένουμε: ο πολιτικός που επιστρέφει δεν μπορεί να ζητάει από τους πολίτες να ξεχάσουν ότι υπήρξε πρωθυπουργός. Οφείλει εξηγήσεις. Να αναγνωρίσει τα λάθη του. Να πει τι θα έκανε διαφορετικά.
Και, κυρίως...
