ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΠΑΝΑΝΙΑ: Πολιτικό και ΟΧΙ Οικονομικό το πρόβλημα του μπουρδέλου - Μια συνέντευξη του ΧΡΗΣΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΡΑ που αξίζει να δείτε

Οι δύο ευρωπαϊκές ήπειροι

Γράφει ο Francis Fukuyama 

Πολιτικός επιστήμων, οικονομολόγος και συγγραφέας.

Το αποτέλεσμα των εκλογών στην Ελλάδα υπήρξε αναμενόμενο και καταστροφικό. Τα δύο μεγάλα κόμματα εκτοπίσθηκαν από εξτρεμιστικούς σχηματισμούς στα Αριστερά και στα Δεξιά τους, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ, που μαζί εξασφάλισαν το 25% των ψήφων, αλλά και τους Ανεξάρτητους Ελληνες και τη Χρυσή Αυγή, που συγκέντρωσαν σχεδόν 18%.

Κεντρικό θέμα της προεκλογικής περιόδου υπήρξε η τήρηση -ή μη- των όρων του συμφώνου με την Ε.Ε. και το ΔΝΤ και της λιτότητας που το σύμφωνο επιβάλλει. Κανένα από τα κόμματα δεν τόλμησε, όμως, να καταγγείλει το σημαντικότερο πρόβλημα της ελληνικής πολιτικής σκηνής: τις ενδημικές πελατειακές σχέσεις. 

Πολλοί έχουν μιλήσει για «δύο ευρωπαϊκές ηπείρους», διαχωρίζοντας τον Βορρά από τον Νότο. Η αντιδιαστολή αφορά επίσης τον προτεσταντικό, σκληρά εργαζόμενο και πειθαρχημένο Βορρά, αντιμέτωπο με τον οκνηρό, σπάταλο καθολικό και ορθόδοξο Νότο. Το πραγματικό ρήγμα είναι, όμως, πολιτισμικό και αφορά την προσηλωμένη στις πελατειακές σχέσεις Ευρώπη, απέναντι σε αυτή που έχει απεμπολήσει την πρακτική αυτή.

Οι πελατειακές σχέσεις εδραιώνονται σε κράτη, όπου τα κόμματα νέμονται τον δημόσιο πλούτο, διορίζοντας στο Δημόσιο τους πιστούς τους οπαδούς. Οι πελατειακές σχέσεις δεν πρέπει, όμως, να ταυτίζονται με τη διαφθορά, καθώς εγγυώνται αξιοζήλευτο βαθμό προσέγγισης του πολιτικού με τους ψηφοφόρους του, οι οποίοι κατακτούν έτσι το δικαίωμα να ελέγχουν τον εκλεγμένο τους αντιπρόσωπο. Η στυγνή διαφθορά διαφέρει, καθώς οι παράνομες προμήθειες που εξασφαλίζουν οι διεφθαρμένοι πολιτικοί καταλήγουν σε ελβετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, ωφελώντας μόνο τον πολιτικό και την οικογένειά του.

Οι πελατειακές σχέσεις αποτελούν την καλύτερη μέθοδο εκλογικής κινητοποίησης φτωχών ψηφοφόρων, που συχνά αδιαφορούν για τις προγραμματικές θέσεις των υποψηφίων, ζητώντας μόνο μια θέση εργασίας ή κρατική βοήθεια.

Γερμανία, Σκανδιναβία, Βρετανία και Ολλανδία, ουδέποτε ανέδειξαν πελατειακά κόμματα, ενώ αυτά κατείχαν συχνά την εξουσία σε Ελλάδα, ΗΠΑ, Ιταλία, Ισπανία και Αυστρία.

Χώρες, όπως η Πρωσία, η Γαλλία, η Σουηδία και η Ιαπωνία, ανέπτυξαν αξιόπιστες, αξιοκρατικές γραφειοκρατικές δομές, για να υπηρετήσουν τις γεωπολιτικές τους φιλοδοξίες. Τα πολιτικά κόμματα είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν ευκολίες σε συγκεκριμένες ομάδες πίεσης, αλλά όχι θέσεις εργασίες στον δημόσιο τομέα. Αυτός είναι ο λόγος, που οι χώρες αυτές συνεχίζουν να διαθέτουν υψηλό επίπεδο κρατικών υπηρεσιών, ικανών να διαχειρισθούν αποτελεσματικά τα δημοσιονομικά ελλείμματα.

Αντίθετα, σε Ελλάδα, ΗΠΑ και Ιταλία, η δημοκρατία προηγήθηκε της εδραίωσης του σύγχρονου κράτους.