ΣΥΡΙΑ: Μια αθώα χαμένη γενιά

ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΟ 

Tης Jodi Rudoren  / The New York Times

Οι γονείς φοβούνταν ότι ο μεγαλύτερος από τα επτά παιδιά τους θα επιστρατευόταν στον συριακό στρατό. Για τη δεύτερη ανησυχούσαν μην πέσει θύμα βιασμού ή απαγωγής. Και ο τρίτος είχε ήδη αρχίσει να εμπλέκεται στους δρόμους και στο σχολείο με τους αντικυβερνητικούς. Ετσι τον Σεπτέμβριο του 2011, έξι μήνες μετά το ξέσπασμα της εξέγερσης εναντίον του Ασαντ, οι γονείς έστειλαν τα τρία παιδιά –που τότε ήταν 15, 13 και 11 ετών– στην Ιορδανία, με 425 δολάρια στην τσέπη και μία σκηνή ραμμένη από σακιά ρυζιού.  

Εκτοτε τα παιδιά ζουν μόνα τους. Ο μεγαλύτερος, που τώρα είναι 17, μαζεύει φρούτα και βγάζει 8,5 δολάρια την ημέρα – όταν βρει δουλειά. Το κορίτσι έχει μάθει να μαγειρεύει και το μικρότερο αγόρι παίζει μπάλα ή χαρτιά τα οποία έχει ζωγραφίσει μόνος του.

«Ημουνα παιδί, τώρα είμαι η κεφαλή της οικογένειας», αναφέρει ο 17χρονος. «Κάνω κουμάντο στα λεφτά. Ποτέ δεν το είχα φανταστεί».  

Χιλιάδες παιδιά έχουν φύγει τα τελευταία δύο χρόνια από τη Συρία χωρίς τις οικογένειές τους. Ακόμη και αυτά που φεύγουν οικογενειακώς είναι τραυματισμένα. Πρόσφατη μελέτη τουρκικού πανεπιστημίου διαπίστωσε ότι τρία στα τέσσερα προσφυγόπουλα από τη Συρία έχουν χάσει κάποιο αγαπημένο πρόσωπο.

Πριν από τον πόλεμο, πάνω από 90% των παιδιών στη Συρία πήγαιναν σχολείο. Ομως, τώρα μόνο ένα στα τρία προσφυγόπουλα, ηλικίας 6 έως 14 ετών, παρακολουθεί μαθήματα.

«Οταν τους μιλάς για το μέλλον», επισημαίνει η διευθύντρια του Save the Children, Κάρολιν Μάιλς, «δεν μπορούν να δουν μακρύτερα από την επόμενη ημέρα».

Τα δύο τρίτα των προσφύγων ζουν σε πόλεις και χωριά της Ιορδανίας, αλλά πουθενά δεν είναι εμφανέστερα τα προβλήματα απ’ ό,τι στο στρατόπεδο Ζαατάρι, όπου ζουν 120.000 πρόσφυγες. Στις ατελείωτες σειρές από σκηνές και τροχόσπιτα, η κάθε ημέρα είναι ένας ατελείωτος αγώνας για την αναζήτηση φαγητού και νερού, μια μάχη με τη σκόνη και το χώμα και μια αιώνια αναμονή σε μεγάλες ουρές. Στο Ζαατάρι, τα παιδιά έχουν μάθει να ξεφεύγουν από τα δακρυγόνα στις διαδηλώσεις που πραγματοποιούνται σχεδόν καθημερινά. Αγωνίζονται να γεμίσουν πρώτα τα μπιτόνια τους με νερό, πετούν πέτρες στους υπαλλήλους των οργανώσεων αρωγής. Εχουν σχηματιστεί συμμορίες, που κλέβουν πόρτες και παράθυρα από τροχόσπιτα και πηδούν φράχτες.

«Τα εννιάχρονα έρχονται στις κούνιες οπλισμένα», είπε η Τζέιν Μακ Φέιλ, συντονίστρια της UNICEF για τα στρατόπεδα στην Ιορδανία. «Το μυαλό αλλάζει. Η ικανότητα εκτίμησης του κινδύνου εκλείπει. Πρέπει να αποκαταστήσουμε τη συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών αυτών, αλλιώς αυτή η γενιά θα χαθεί».

Στην ζούγκλα του Ζαατάρι, οι μερίδες τροφίμων αγοράζονται και πουλιούνται έξω από τα κέντρα διανομής. Πολλά πρωινά ξεσπούν ταραχές στο κέντρο, όπου ο ΟΗΕ μοιράζει μισό εκατομμύριο πίτες, καθώς τα αγόρια σκαρφαλώνουν τα συρματοπλέγματα για να παρακάμψουν τις ουρές.

Ο 14χρονος Αχμάντ Οτζάν έφθασε στο στρατόπεδο με τη μητέρα του και πολλά αδέλφια από την πόλη Ντάρα. Κάθε πρωί, λίγο μετά τις 6, πουλάει ζεστό τσάι σε όσους περιμένουν στην ουρά. Τις καλές ημέρες βγάζει μέχρι και 10 δολάρια. «Νιώθω περήφανος γιατί βοηθάω την οικογένειά μου», λέει ο Αχμάντ, που έχει να πάει σχολείο δύο χρόνια.