Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα πιο
συχνά πάθαιναν εμφράγματα οι πλούσιοι επειδή η διατροφή τους ήταν πιο
πλούσια σε λιπαρά και επειδή ήταν περισσότερο παχύσαρκοι και είχαν
καθιστική ζωή σε σχέση με τους φτωχούς.
Από τις τελευταίες δεκαετίες του
20ού αιώνα αρχίσαμε να βλέπουμε το εξής παράδοξο: να αυξάνεται η
συχνότητα των εμφραγμάτων στους φτωχούς και να μειώνεται στις
πλουσιότερες τάξεις· επίσης πιο συχνή είναι σήμερα η παχυσαρκία μεταξύ
των ασθενέστερων οικονομικά ανθρώπων.
Ενας σπουδαίος Βρετανός επιστήμονας, ο Richard Wilkinson, που
έχει αφιερώσει όλη του τη ζωή στο να μελετάει τη σχέση που έχει η υγεία
των λαών με τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα, έγραψε πρόσφατα ένα
βιβλίο στο οποίο αποτυπώνει με αδιάψευστα στοιχεία την πραγματικότητα
των ημερών μας: όλοι οι δείκτες υγείας, σωματικής και ψυχικής, δεν
σχετίζονται τόσο με το μέγεθος του εισοδήματος των πολιτών όσο με την
οικονομική ανισότητα, δηλ. τη διαφορά εισοδήματος μεταξύ του
πλουσιότερου και του φτωχότερου πολίτη μιας χώρας. Μάλιστα ο τίτλος του
βιβλίου του Wilkinson είναι χαρακτηριστικός: Γιατί η μεγαλύτερη ισότητα
κάνει τις κοινωνίες πιο ισχυρές - Το Αλφάδι (ο πρωτότυπος τίτλος είναι
Why greater equality makes societies stronger: The spirit level).
Ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι κοινωνίες που αγωνίζονται να
κρατήσουν ένα Δημόσιο Σύστημα Υγείας το οποίο απευθύνεται σε όλους τους
πολίτες χωρίς διακρίσεις (συχνά μέσα από μεγάλη αλλά δίκαιη φορολόγηση,
όπως π.χ. στις σκανδιναβικές χώρες) είναι υγιέστερες και επίσης οι
πολίτες τους αναπτύσσουν σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης, οι οποίες είναι
προστατευτικές για τη συνολική υγεία ενός λαού. Αντίθετα σε κοινωνίες
μεγάλης οικονομικής ανισότητας, όπως π.χ. η κοινωνία των ΗΠΑ, η συνολική
θνησιμότητα και νοσηρότητα είναι πολύ υψηλότερη σε σχέση με τις
σκανδιναβικές χώρες ή την Ιαπωνία.
Μοιάζει παράδοξο αλλά η υγεία του
μέσου πολίτη στις ΗΠΑ (παρά την οικονομική ισχύ και την προχωρημένη
τεχνολογία) είναι πολύ χειρότερη σε σχέση με άλλες χώρες στις οποίες
υπάρχει μικρότερη οικονομική ανισότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις
ΗΠΑ υπάρχουν οικονομικά αδύναμοι πολίτες, οι οποίοι δανείζονται από
τράπεζες προκειμένου να αποπληρώσουν το ασθενοφόρο ή τους διασώστες που
τους μετέφεραν στο νοσοκομείο έπειτα από καρδιακό επεισόδιο. Στις ΗΠΑ,
αν δεν έχεις ιδιωτική ασφάλιση, είσαι χαμένος από χέρι, μπορεί εύκολα να
πεθάνεις στο δρόμο χωρίς καμία βοήθεια.
Στη χώρα μας η μεγάλη οικονομική και κοινωνική κρίση έχει
επιτείνει εξαιρετικά τις ανισότητες και με βάση επιστημονικά δεδομένα τα
οποία παρουσίασε πρόσφατα ο καθ. Οικονομικών και Πολιτικής Υγείας στο
Πανεπ. Αθηνών Γιάννης Υφαντόπουλος, την επόμενη δεκαετία το μέσο
προσδόκιμο επιβίωσης του Ελληνα πολίτη θα μειωθεί κατά 3-4 χρόνια.
Επιπλέον -για έναν ιστορικά αισιόδοξο και χαμογελαστό λαό όπως ο
ελληνικός- είναι απίστευτη η σημερινή αύξηση εμφάνισης κατάθλιψης η
οποία οδηγεί αρκετούς πλέον πολίτες στο να σαλτάρουν από μπαλκόνια ή να
αυτοπυρπολούνται.
Στο ζήτημα της κατάθλιψης φταίει βέβαια και το υλιστικό μοντέλο
ζωής στο οποίο ώθησε τον Ελληνα η φαυλότητα της μεταπολίτευσης εκ του
πονηρού. Το μοντέλο αυτό συνοψίζεται στο εξής ψευτο-δίλημμα: Αν δεν έχω
αρκετά υλικά αγαθά, είμαι ανάξιος ως άνθρωπος και πολίτης.
Τα τρέχοντα δεδομένα της υγείας δείχνουν ότι αφ' ενός η μεγάλη
όξυνση των ανισοτήτων μάς καθιστά κοινωνία αμερικανικού τύπου, αφ'
ετέρου η πρόχειρη και με λαϊκίστικα κριτήρια δημιουργία του οργανισμού
ενιαίας ασφάλισης (ΕΟΠΥΥ) έχει μάλλον σοβιετοποιήσει την αντίληψη της
δημόσιας υγείας, δηλ. η απόλυτη αντίφαση.
Και φτωχοί και ασθενείς θα
είμαστε πλέον και η διαδρομή αυτή θα είναι μάλλον μακρά και σκοτεινή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου