"Κόμμα = Ομάς ανθρώπων, ειδότων ν' αναγιγνώσκωσι και ν' αρθογραφώσιν εχόντων χείρας και πόδας υγιείς, αλλά μισούντων πάσαν εργασίαν, οίτινες ενούμενοι υπο ένα οιονδήποτε αρχηγόν, ζητούσι ν' αναβιβάσωσιν αυτόν δια παντός μέσου εις την έδραν πρωθυπουργού, ίνα παρέχη αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς να σκάπτωσι"
Εμμανουήλ Ροΐδης , Έλληνας πεζογράφος και κριτικός (1836-1904)


ΝουΔο-γαλαζαίικο "ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ" ΚΟΥΛΟ-ΧΑΝΕΙΟ: Τι ακριβώς παίζεται με τη "μεταρρύθμιση" στις πολεοδομίες

Σκίτσο του Ηλία Μακρή (12/12/24) | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 

Του Γεωργίου Ι. Μάτσου

Ποια ελληνική δημόσια υπηρεσία λειτουργεί χειρότερα από οποιαδήποτε άλλη;

Το κτηματολόγιο.

Ότι το κτηματολόγιο θα κατέληγε έτσι, είχε προβλεφθεί από τη δεκαετία του 1990. Ανεξάρτητες φωνές που παρακολουθούσαν τον θεσμικό σχεδιασμό, προέβλεπαν με ακρίβεια τη σημερινή κατάρρευση.

Ο σχεδιασμός της δεκαετίας του 1990 ουδέποτε αποσκοπούσε σε δημιουργία πραγματικού κτηματολογίου. Αυτοσκοπός ήταν ένας μοναδικός διεθνώς γραφειοκρατικός εφιάλτης, προκειμένου να δικαιολογηθεί επικοινωνιακά και πολιτικά ένα εντελώς άχρηστο έργο.

Η Ελλάδα είχε πριν το "κτηματολόγιο" ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό σύστημα καταχώρισης εμπραγμάτων δικαιοπραξιών: Τα υποθηκοφυλακεία. Ο νόμος 2145/1993 είχε θεσπίσει να μηχανογραφηθούν με απλό και ανέξοδο για τον πολίτη τρόπο.

(Έργο "ανέξοδο για τον πολίτη" σημαίνει βέβαια ανυπαρξία διαφθοράς: Ανυπαρξία δαπάνης σημαίνει ανυπαρξία αθέμιτων, νομότυπων ή μη, ωφελημάτων.)

Η μηχανογράφηση των υποθηκοφυλακείων εγκαταλείφθηκε στη δεύτερη φάση της το 1999 επειδή "θα γινόταν το κτηματολόγιο". Αν είχε ολοκληρωθεί η τρίτη φάση της (ψηφιοποίηση των συμβολαίων), θα ήταν πλήρης για την εποχή της. Και δωρεάν. Η online έρευνα και καταχώριση δικαιοπραξιών στην, μεταγενέστερη του 1999, εποχή του internet, θα καθίστατο αργότερα υπερβολικά ευχερής.

(Παρεμπιπτόντως, ό,τι θα γινόταν δωρεάν μετά το 1999 ως τρίτη φάση μηχανοργάνωσης, προκηρύχθηκε το 2021 με αρχικό κόστος 242.453.765 ευρώ. Δημοσιεύματα του 2023 ανέβαζαν το κόστος στα 309,8 εκατομμύρια. Μέχρι σήμερα, ίσως αυξήθηκε κι άλλο. Για να μαθαίνετε οι αρχάριοι, πώς κινείται το χρήμα.)

Από τα "υποθηκοφυλακεία" έλειπαν για να γίνουν "κτηματολόγιο" μόνον οι χάρτες. Αντί όμως το ελληνικό κράτος να επικεντρωθεί στο τεχνικό αυτό έργο (όπου δεν προϋπήρχαν χάρτες από εντάξεις σε σχέδια πόλης, αναδασμούς κλπ.), επικεντρώθηκε στη γένεση αχρείαστης και πανάκριβης γραφειοκρατίας για την αχρείαστη επανακαταχώριση της ήδη καταχωρισμένης ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας.

 

Η επανακαταχώριση ήδη καταχωρισμένων δικαιωμάτων αποδεικνύεται ακόμη εντονότερα άχρηστη, εκ του ότι δεν καταχωρίστηκε η μη καταχωρισμένη ακίνητη περιουσία: Αυτή του Δημοσίου. Για το Δημόσιο θεσπίστηκε πως ό,τι δεν (επανα) καταχωρίσουν οι ιδιώτες, θα ανήκει σε αυτό, δια του υπέρμετρα προβληματικού αμάχητου τεκμηρίου κυριότητας του Δημοσίου στα "αγνώστου ιδιοκτήτη" ακίνητα.

Συνεπώς, η πανάκριβη και αχρείαστη γραφειοκρατία του κτηματολογίου, καταλήγει να υφαρπάζει το κράτος περιουσίες των πολιτών, επειδή το ίδιο είναι υπερβολικά τεμπέλικο για να καταχωρίσει τη δική του περιουσία.

Δεν ήταν εύκολο να πειστεί όλη η κοινωνία ότι η επανακαταχώριση ήδη καταχωρισμένων εννόμων σχέσεων με ταλαιπωρία εξοργιστικού βαθμού, τεράστια δαπάνη δημόσια και ιδιωτική, και απειλή απώλειας περιουσίας ήταν τάχα καλή και χρήσιμη.

Έπρεπε να εφευρεθούν και επικοινωνιακές πομφόλυγες του τύπου "μεταβίβαση ακινήτων με το πάτημα ενός πλήκτρου".

Εκτός από την πλειονότητα της κοινωνίας, τις πομφόλυγες αυτές πίστευε διαχρονικά και το πολιτικό σύστημα. Ματαίως αγχωνόταν ο εκάστοτε υπουργός να υλοποιήσει κάτι αδύνατον να υλοποιηθεί στο ορατό μέλλον. Συνήθως αποχωρούσε από τη θέση του, προτού κατανοήσει τι συμβαίνει.

Τα παραπάνω εξηγήσαμε αναλυτικώς σε περυσινό μας άρθρο. Όμοιες σε μεγάλο βαθμό επισημάνσεις υιοθέτησε λίγο αργότερα το Ελεγκτικό Συνέδριο, σε έρευνα-κόλαφο, που απόλαυσε αφύσικα χαμηλή δημοσιότητα.

Μάλιστα, το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν ασχολήθηκε καν με την υφαρπαγή "αγνώστου ιδιοκτήτη" περιουσιών από επιτήδειους.

Γενικά, το κτηματολόγιο από όπου και να το πιάσει κανείς, ‘μπάζει’.

Ενώ λοιπόν το κτηματολόγιο διεκδικεί επαξίως τον τίτλο της πιο αποτυχημένης δημόσιας υπηρεσίας, πρόκειται, λέει, να ενταχθούν σε αυτό και οι πολεοδομίες, όπως πομπωδώς μας ενημέρωσε πρόσφατα ο φιλοκυβερνητικός τύπος.

Φυσιολογικά ανακύπτει το ερώτημα, "γιατί" να ενταχθεί μια υπηρεσία που κουτσά-στραβά λειτουργεί, σε άλλη υπηρεσία που ακόμη ψάχνει να βρει τον βηματισμό της.

 

Μήπως με την ένταξη στο κτηματολόγιο τάχα θα λυθούν τα προβλήματα διαφθοράς που αποκαλύφθηκαν τελευταία στις πολεοδομίες;

Μα στο κτηματολόγιο η ίδια η γένεσή του συνιστά νομότυπη διαφθορά, όπως αναλύθηκε παραπάνω.

Πέραν δε του ουδέποτε σοβαρά διερευνηθέντος ζητήματος με τις υφαρπαγές περιουσιών, τον Αύγουστο 2025 δημοσιεύτηκαν σοβαρές καταγγελίες για "στενό συγγενικό πρόσωπο κορυφαίου μέχρι πρότινος στελέχους του κτηματολογίου", για την έκβαση των οποίων δεν μάθαμε ποτέ τίποτε.

Συνεπώς, το κτηματολόγιο δεν είναι κατάσταση άσπιλη και άμωμη, που τάχα θα καθαρίσει διαμιάς τη διαφθορά από τις πολεοδομίες, εάν αυτές υπαχθούν εκεί.

Στην πραγματικότητα, το μόνο επιχείρημα υπέρ του κτηματολογίου ως δημόσιας υπηρεσίας είναι ο τεχνολογικός λαϊκισμός στον οποίο προσφεύγει υπερβολικά συχνά η παρούσα κυβέρνηση, προκειμένου να δικαιολογήσει κινήσεις που δεν δικαιολογούνται διαφορετικά.

Π.χ.: Η αδυναμία διεκπεραίωσης στοιχειωδών λειτουργιών του Κτηματολογίου αντισταθμίζεται από βαρύγδουπες ανακοινώσεις (του 2024) περί χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στη λήψη διοικητικών αποφάσεων. Για τα αποτελέσματα όμως της χρήσης ΤΝ, δεν υπάρχει δύο χρόνια αργότερα κανένα δημοσίως διαθέσιμο στοιχείο.

Τι μένει στον πολίτη που δεν γνωρίζει για την κατ’ ουσία κατάρρευση του κτηματολογίου;

Ότι εκεί "εφαρμόζεται η ΤΝ". Το αν πέτυχε η ΤΝ ή όχι, δεν απασχολεί. Μένει ως επικοινωνιακό μήνυμα αποκλειστικά ο τεχνολογικός λαϊκισμός.

Το επικοινωνιακό αυτό αποτέλεσμα, συνεπώς, αξιοποιείται από την κυβέρνηση, για να γεννήσει περαιτέρω επικοινωνιακό αυτοματισμό, όταν κατατάσσει την υπαγωγή των πολεοδομιών στο κτηματολόγιο ως κάτι δήθεν "καλό".

Πέραν όμως του επιδιωκόμενου επικοινωνιακού αποτελέσματος, η υπαγωγή των πολεοδομιών στο κτηματολόγιο θα προκαλέσει συγκέντρωση της διαφθοράς.

Όπως διαπιστώσαμε από το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ:

α) Η κεντρική συγκέντρωση μιας υπηρεσίας δεν σημαίνει καταπολέμηση της διαφθοράς. Αντιθέτως.

 

β) Αν δεν υπήρχε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ο "Μάκης" και οι λοιποί στο Μαξίμου ακόμη θα "κρατούσαν", κατά την ορολογία που χρησιμοποίησε σχετικώς ο "Φραπές" στις συνακροασθείσες τηλεφωνικές του συνομιλίες.

Η κυβέρνηση θα μπορεί συνεπώς να διαχειρίζεται κεντρικά τη διαφθορά στις πολεοδομίες δια της υπαγωγής τους στο κτηματολόγιο, αντί να την καταπολεμά.

Αυτά όλα συνδυάζονται και με την επιδιωκόμενη αναθεώρηση του άρθρου 101 παρ. 3 του Συντάγματος, που καταργεί το τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ των αποκεντρωμένων διοικήσεων και γεννά συγκέντρωση και "επιτελικό κράτος" παντού.

(Η "ανάπτυξη της περιφέρειας", στο ίδιο κεφάλαιο της πρότασης συνταγματικής αναθεώρησης, αποτελεί μάλλον ‘ξεκάρφωμα’.)

Ατυχώς για την κυβέρνηση, οι υφιστάμενες αποκαλύψεις για τη δράση της όταν εντοπίζεται αναντίρρητη διαφθορά, δείχνουν ότι …

 

πίσω από την περίτεχνα φροντισμένη επικοινωνιακή εικόνα, οι εξαγγελλόμενες "μεταρρυθμίσεις" ενδέχεται να μην υπηρετούν εντέλει όσα επιδιώκει να πιστεύουμε.

Δεν υπάρχουν σχόλια: