ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΤΟΥΡΚΙΑ: Ο κύβος ερρίφθη προς εκλογή... Σουλτάνου

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΠΟΠΟΥΛΟΥ

Ο κύβος ερρίφθη στην Τουρκία μετά τη δήλωση του ηγέτη του Εθνικιστικού Κόμματος Ντεβλέτ Μπαχτσελί ότι δεν θα στηρίξει τη Συνταγματική Μεταρρύθμιση για θέσπιση προεδρικού καθεστώτος.

Έχοντας πλήρη επίγνωση ότι με την τοποθέτησή του κλείνει κάθε πιθανότητα ενισχυμένης πλειοψηφίας στη Βουλή που θα παρέπεμπε σε δημοψήφισμα την καθεστωτική αλλαγή και έτσι καθίστανται αναπόφευκτες νέες εκλογές, ο Μπαχτσελί δήλωσε ότι η προκήρυξή τους θα ισοδυναμεί με προδοσία.

Ο Ερντογάν έχει πλέον τη δυνατότητα όχι μόνον να αποκλείσει από την επόμενη εκλογή το Φιλοκουρδικό HDP συμπιέζοντάς το κάτω από το πλαφόν του 10%, αλλά να επιφυλάξει την ίδια τύχη και στο ΜΗΡ και έτσι να είναι παντοδύναμος σε μια δικομματική Βουλή. 

Θα πρόκειται για την τρίτη αναμέτρηση μέσα σε ενάμιση χρόνο:

Η πρώτη, τον Απρίλιο του 2015, στέρησε την κοινοβουλευτική αυτοδυναμία από το ΑΚΡ και οδήγησε τους Ερντογάν- Νταβούτογλου σε ανατροπή στο Κουρδικό, να σταματήσουν δηλαδή τις διαπραγματεύσεις με τον Οτσαλάν και να κηρύξουν τον πόλεμο στο ΡΚΚ, με στόχο την εξόντωση του ΗDP.

Η δεύτερη, το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς, έδωσε την αυτοδυναμία στο ΑΚΡ, αλλά όχι τις ενισχυμένες πλειοψηφίες που απαιτούνται για τη Συνταγματική Μεταρρύθμιση.

Η τρίτη εκλογική αναμέτρηση θα γίνει από ό,τι φαίνεται το φθινόπωρο με τα σημερινά δεδομένα να εγγυώνται έναν ακόμη εκλογικό θρίαμβο για τον Ερντογάν:

Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού στη Νοτιοανατολική Τουρκία συν η σκληρή καταστολή στην υπόλοιπη χώρα θα κρατήσουν το HDP ή οποιοδήποτε διάδοχο σχήμα εκτός Βουλής.

Η συμμαχία του Ερντογάν με τους στρατηγούς και ο σκληρός πόλεμος κατά των Κούρδων έχουν καταστήσει δυσδιάκριτες τις διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στο κυβερνών κόμμα ΑΚΡ και το ΜΗΡ, με το μεγαλύτερο μέρος της εκλογικής βάσης των Εθνικιστών να είναι έτοιμο να ψηφίσει το κόμμα του Ερντογάν.

Ετσι, δίπλα στις χωρίς προηγούμενο υπερεξουσίες που θα κατοχυρώσει με τη Συνταγματική Μεταρρύθμιση ο Ερντογάν, θα υπάρχει μια παντοδύναμη κυριαρχία του ΑΚΡ στη Νέα Βουλή, με το νέο καθεστώς στην Αγκυρα να παραπέμπει περισσότερο στα καθεστώτα της πρώην Σοβιετικής Κεντρικής Ασίας, μια οπισθοδρόμηση ακόμη και σε σχέση την περιορισμένη δημοκρατία που θεσμοθέτησε η δικτατορία του στρατηγού Εβρέν μετά το 1982-1983.

Πρόκειται για ένα άκαμπτο σκηνικό πλήρους παντοδυναμίας του Ερντογάν χωρίς ορατή ημερομηνία λήξης, χωρίς την αξιοπιστία μιας ομαλής εναλλαγής μέσω εκλογών.

Πλέον, εντός και εκτός Τουρκίας το μήνυμα είναι ότι δεν υπάρχει ομαλή διέξοδος από το προσωποπαγές καθεστώς που θα οικοδομήσει ο Ερντογάν, με την Αγκυρα να καθίσταται ακόμη πιο απρόβλεπτος παίκτης στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθώς απόλυτη προτεραιότητα είναι και θα εξακολουθήσει να είναι η διασφάλιση μιας διευρυμένης λαϊκής βάσης για τον Πρόεδρο-Σουλτάνο.

Ας πάμε πίσω στη δεκαετία του ’50 για να θυμηθούμε την απόλυτη κυριαρχία του Μεντερές και του Δημοκρατικού Κόμματος που απέσπασαν τρεις συνεχείς εκλογικές νίκες με τα ποσοστά τους να αυξάνονται συνεχώς, μια δυναμική που δεν τους έσωσε από το στρατιωτικό πραξικόπημα της Άνοιξης του 1960.

Σουλτάνος και απόλυτος κυρίαρχος στην επόμενη Βουλή ο Ερντογάν είτε θα επιχειρήσει να ελέγξει τον στρατό, όπως άφησε να εννοηθεί πριν από δύο μήνες σε ομιλία του στις Ακαδημίες Πολέμου στην Κωνσταντινούπολη, είτε θα πρέπει να αποτυπώσει θεσμικά de jure ή de facto μια κατανομή ρόλων και αρμοδιοτήτων με τους στρατηγούς.

Με δυο λόγια... 

η απόλυτη παντοδυναμία του Ερντογάν σε μερικούς μήνες αλλάζει εκ των πραγμάτων τις ισορροπίες που διαμόρφωσε με τη στρατιωτική ηγεσία από το καλοκαίρι του 2013 αμέσως μετά το κύμα διαδηλώσεων στα όρια της εξέγερσης που ξεκίνησε από τις διαμαρτυρίες στο Πάρκο Γεζί, με κοινό εχθρό τον εγκατεστημένο από το 1999 στην Πενσυλβάνια των ΗΠΑ Ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν και τα πολυπλόκαμα δίκτυά του.