ΚΥΠΡΟΣ: Κίνδυνος διαδικαστικής παγιδεύσεώς μας - Ενδεχόμενο διολισθήσεως σε σχήμα τετραμερούς

Του ΑΝΘΟΥ ΛΥΚΑΥΓΗ 

 

Είναι γεγονός ότι σε όλη την μακρά (και περιπετειώδη) μεταεισβολική διαδρομή του Κυπριακού, όλες οι κατά καιρούς διαδικασίες για την επίλυσή του είχαν ως κύριο άξονα τον διακοινοτικό διάλογο.

Με τον εκάστοτε πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας (ως του νομίμου και διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους) να εκπροσωπεί ταυτοχρόνως την Ε/Κυπριακή κοινότητα και τον λεγόμενο «πρόεδρο» του κατοχικού μορφώματος, την Τ/Κυπριακή. Είτε αυτοί μετείχαν απευθείας, είτε δι' αντιπροσώπου. Η Κυπριακή Δημοκρατία ουδέποτε συμμετείχε, διότι σε μια τέτοια περίπτωση θα έδιδε -το λιγότερο- την εντύπωση εξισώσεώς της με το ψευδοκράτος. Να σημειωθεί ότι: Κατά το Σύνταγμα του 1960 (ώς του ιδρυτικού Χάρτου της Κυπριακής Δημοκρατίας) Πρόεδρος και Αντιπρόεδρος (που τώρα δεν υπάρχει) εκλέγονται χωριστά με τις ψήφους των αντιστοίχων κοινοτήτων. Εχοντας δηλαδή και τη θεσμική εξουσία του δικοινοτικής υφής κράτους και την ποδηγεσία των δύο συνταγματικών εταίρων. Οπλισμένοι -αμφότεροι- με το ύπατο δικαίωμα της αρνησικυρίας (βέτο) έναντι αποφάσεων του ενός ή του άλλου. Αυτό για την ιστορία.

Η ατύπως, εν πολλοίς, προαγόμενη απόφαση να υπάρξουν συναντήσεις μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδος και της Τουρκίας με τους συνομιλητές (ο μεν Ευάγγελος Βενιζέλος, δηλαδή, με τον Τ/κύπριο και ο Αχμέτ Νταβούτογλου με τον Ε/Κύπριο) δεν δημιουργεί ευθέως κινδύνους αναγνωρίσεως και αποδοχής (ή και απλώς ανοχής) του κατοχικού μορφώματος. Πρέπει όμως να επισημανθεί το γεγονός ότι αυτό εισάγει μια ιδιαίτερη δυναμική στο πρόβλημα, που μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες προοπτικές. Γιατί ό,τι και να συμβεί:

Πρώτον: Αυτό δημιουργεί σ' επικοινωνιακό επίπεδο -σε ό,τι αφορά κυρίως στους τρίτους- κάποιες εντυπώσεις, που δύσκολα μπορεί ν' αναιρεθούν, ενώ αντιθέτως θα στηρίξουν ένα δυνάμει προηγούμενο, που θα σχετίζεται με τις ενόψει διαδικασίες αναζητήσεως ιστορικού συμβιβασμού. Και ως προς αυτό, η ίδια η μορφή της διαδικασίας επενεργεί ευθέως και στο περιεχόμενο της λύσεως. Κι αυτό είναι το ιδιαίτερο με το Κυπριακό. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, διά της εμπλοκής Ελλάδος και Τουρκίας, ως εγγυητριών και «μητέρων πατρίδων» όπως τις προσδιόριζε τόσο έντονα ο Κόφι Αναν. 

Δεύτερον: Προάγει σε μεγάλο βαθμό (και πάντοτε σ' επίπεδο εντυπώσεων) προϋποθέσεις για την αιτιολόγηση και τελικά ενεργοποίηση Τετραμερούς Διασκέψεως για το Κυπριακό. Πράγμα που συνιστούσε, διαχρονικά, μέρος έωλης τουρκικής στρατηγικής. Την οποία η Αγκυρα ήδη από πολλού επαναπεργάζεται και που κάποιοι άλλοι από κοντά ευνοούν. Κυρίως το Λονδίνο. Και με την Ουάσιγκτον, εάν όχι να συναινεί, τουλάχιστον να μη διαφωνεί.

Εάν γίνονται αυτές οι επισημάνσεις, είναι για να επισύρουν την προσοχή σε κάποιους ευανάγνωστους κινδύνους για την ελληνική πλευρά, ως το καταθλιπτικώς ανίσχυρο σκέλος της διαφοράς και κυρίως γιατί: Πάγια στοχοθεσία της Αγκυρας είναι η παντί τρόπω δημιουργία συνθηκών που να υποβοηθήσουν: Αφ' ενός την αναβάθμιση του κατοχικού μορφώματος, έστω και σ' επίπεδο διπλωματικής ανοχής από τρίτους. Και αφ' ετέρου στην εν συναρτήσει σταδιακή αποαναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με συνακόλουθη απομείωση του θεσμικού της κύρους. Προκειμένου να οδηγηθούμε σε συμβιβασμό με βάση τα τετελεσμένα, τα οποία εδράζονται στην de facto γεωπολιτική διαίρεση της Μεγαλονήσου. Η οποία και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο (σ' αυτό ή τον άλλο βαθμό) ν' αποβεί εκ των ραγμάτων de jure. Είτε με, είτε χωρίς λύση. 

Γιατί εδώ που οδηγούνται τα πράγματα, η μη λύση θα είναι αυτομάτως η λύση! Κι αυτό δεν είναι λογοπαίγνιο. Είναι η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων, εφόσον:  

1. Το πρόβλημα είναι χρόνιο και η λύση του δεν διαφαίνεται. 

2. Τα τετελεσμένα έχουν αφ' ενός γίνει μέρος της καθημερινότητος (με το άνοιγμα των λεγομένων «συνόρων») και αφ' ετέρου συνιστούν συστατικό εκείνων που το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σ' επανειλημμένες αποφάσεις του προβάλλει ως βάση λύσεως. Δικοινοτική (κι εντάξει) Διζωνική (όμως) Ομοσπονδία. Κάτι που προϋποθέτει γεωπολιτική κρεούργηση της Κύπρου, σε μια διαφοροποιημένη κάπως γραμμή σε σχέση με αυτήν που η επιδρομή του 1974 εχάραξε και η κατοχή συντηρεί κι επιβάλλει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρξουν νέες διαδικασίες. Πρέπει να δρομολογηθούν. Αλλά σημαίνει να θωρακισθούμε ως ελληνική πλευρά, έναντι ορατών ενδεχομένων ολισθήσεως, οπόταν και θα υποστούμε αυτά που θέλουμε ν' αποφύγουμε.