Κανείς δεν μπορεί να μου αλλάξει άποψη ότι βασική αιτία της γενικότερης παρακμής που βιώνουμε είναι τα φτωχοποιημένα ελληνικά μας των τελευταίων δεκαετιών.
— Ελεύθερος Πολιορκημένος 🇬🇷 (@AleaJactaEst101) September 10, 2026
Κ αν δεν αντιστραφεί αυτή η πορεία, μας περιμένει το νεκροταφείο της ιστορίας. pic.twitter.com/A92ghxeRzw
Δεν είναι μόνο «η ανησυχητική εικόνα για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα» και «οι χαμηλές επιδόσεις των 15άχρονων μαθητών, κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ» που καταγράφηκαν στην τελευταία έκθεση PISA 2025.
Χρόνια τώρα επαναλαμβάνεται σχεδόν το ίδιο μοτίβο, εξαντλούνται η αυστηρότητα και η αγωνία μας στον σχολιασμό του –σοβαρού– προβλήματος, το οποίο αναμένεται και αντιμετωπίζεται σαν φυσικό φαινόμενο. Η έρευνα PISA είναι κάτι σαν τον Ελ Νίνιο της εκπαίδευσης.
Αν διαβάσει κανείς τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου Παιδείας, η χώρα μας δεν αποκλίνει από τον διεθνή μέσο όρο· αν διαβάσει τα ρεπορτάζ, αντιλαμβάνεται ότι η εικόνα είναι μάλλον απογοητευτική:
Ένας στους δύο Eλληνες μαθητές τελειώνει το γυμνάσιο χωρίς να μπορεί να κάνει απλές μαθηματικές πράξεις.
Τέσσερις στους δέκα δεν κατανοούν απλά κείμενα.
Το υπουργείο «προτείνει» να παρηγορηθούμε από το γεγονός ότι δεν αποτελούμε εξαίρεση. Η πτώση των επιδόσεων είναι διεθνής και σχετίζεται, εν μέρει, και με την πανδημία. Οι 765.000 μαθητές/τριες, που εκπροσωπούν 33 εκατ. μαθητικό πληθυσμό από 91 χώρες, το επιβεβαιώνουν. Ακόμη, όμως, και αν αραιώσουμε το δικό μας πρόβλημα μέσα στη διεθνή συνθήκη, αυτό δεν εξαφανίζεται. Παραμένει και επιμένει, με τάσεις ίσως και επιδείνωσης, μιας και είναι πολυπλόκαμο και δεν απομονώνεται από τις κοινωνικές παραμέτρους.
Η έκθεση επιβεβαιώνει σε παγκόσμιο επίπεδο ότι τα χρήματα δεν εγγυώνται από μόνα τους την επιτυχία (όπως π.χ. το Λουξεμβούργο, που ξοδεύει τα περισσότερα χρήματα ανά μαθητή στον κόσμο χωρίς ανάλογα αποτελέσματα).
Από την άλλη, πώς να προσπεράσει κάποιος την πολύ κομβική για την εκπαιδευτική διαδικασία επισήμανση ότι «οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν γενικά αρνητικότερες στάσεις απέναντι στη μάθηση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, κυρίως ως προς την περιέργεια, την επιμονή, την αυτορρύθμιση και τη γνωστική προσαρμοστικότητα»;
Πώς ενισχύονται η περιέργεια και η επιμονή;
Συνδέεται, σε ένα βαθμό, αυτό με τη διεθνή παρατήρηση (σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ) ότι μόλις ένας στους δύο μαθητές δηλώνει ότι ο πατέρας του ή η μητέρα του ενδιαφέρεται γι’ αυτά που μαθαίνει στο σχολείο;
Το γονικό βλέμμα επηρεάζει ή όχι τη ζωή των παιδιών στο σχολείο;
Προφανώς και την επηρεάζει.
Το οικογενειακό περιβάλλον καθορίζει την ευημερία των μαθητών. Αρκεί η «εμπλοκή» να μην παρερμηνευτεί ως η άλλη όψη της «παρέμβασης» (απειλές προς εκπαιδευτικούς κ.ο.κ.) που, όχι σπάνια, αναφέρονται στην καθημερινότητα της ελληνικής πραγματικότητας. Από το δράμα στην απουσία.
Είμαστε «καταδικασμένοι» να ζούμε στα άκρα;
Η «αποστασιοποίηση» των γονέων, μια ευγενής έκφραση για την αδιαφορία, αφήνει τα παιδιά μετέωρα. Το κίνητρο για μάθηση είναι μια αξία που συνδέεται με την κοινωνική και συναισθηματική ασφάλεια του ανηλίκου. Εάν οι γονείς του δεν «νοιάζονται», η δημιουργική πλευρά διαλύεται στην καταναγκαστική υποχρέωση. Μαζί με τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και τη μειωμένη σχολική δέσμευση, το ψυχικό «κοκτέιλ» γίνεται εκρηκτικό. Αθόρυβα εκρηκτικό, συνήθως. Υποδόρια δουλεύουν μέσα στο εφηβικό «εργαστήρι».
Η εκπαίδευση δεν είναι αποκλειστική ευθύνη των δασκάλων. Το παιδί χρειάζεται κάποιον να το «ακούσει». Να επισημάνει το σωστό ή το λάθος, να επιβραβεύσει ή να αποδοκιμάσει. Να θέσει το όριο. Και αυτό δεν γίνεται με την απουσία.
Η PISA είναι ένας οδοδείκτης. Οχι μόνο των καταγεγραμμένων επιδόσεων, αλλά και των «αόρατων» τάσεων.
Γιατί πίσω από κάθε θετικό ή αρνητικό πρόσημο, υπάρχει…
ο αστάθμητος παράγοντας που δεν είναι, μόνον τουλάχιστον, ψηφιακός βοηθός.
Είναι γεννήτορας.
Δεν αρκεί ο τίτλος. Χρειάζεται και η σχέση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου