
Ο Κλάας Κνοτ, που διεκδικεί την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, υπενθύμισε στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης ότι η ΕΚΤ μπορεί να παρέμβει όταν οι αγορές ομολόγων βρίσκονται σε αναταραχή, αλλά την ευθύνη για τα δημόσια οικονομικά την έχουν οι ίδιες.
Με τα δημοσιονομικά της Γαλλίας να ξανανοίγουν τη συζήτηση για μια κρίση χρέους, αξίζει να δούμε τι συμβαίνει πολύ πριν χρειαστεί να παρέμβει η ΕΚΤ.
Πώς φτάνει μια κυβέρνηση να έχει δαπάνες που δυσκολεύεται εξίσου να πληρώσει και να καταργήσει;
«Από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του». Η μαρξιστική αρχή περιγράφει αρκετά καλά τη ζωή μιας οικογένειας. Όταν ένα παιδί αρρωσταίνει, οι γονείς του κάνουν ό,τι μπορούν για να το φροντίσουν. Αν τα χρήματα δεν φτάνουν, κόβουν από κάπου αλλού. Η προθυμία τους να κάνουν τη θυσία πηγάζει από τον δεσμό τους με το παιδί. Και ο λογαριασμός έρχεται στο ίδιο σπίτι όπου αποφάσισαν να κάνουν τη δαπάνη.
Ο κομμουνισμός προσπάθησε να επιβάλει αυτή την αρχή σε ολόκληρη την κοινωνία. Περίμενε από εκατομμύρια αγνώστους να φέρονται μεταξύ τους σαν συγγενείς και, όποτε το απαιτούσε το σχέδιο, να βάζουν τις ανάγκες αγνώστων πάνω από εκείνες της οικογένειάς τους. Περίμενε επίσης να δουλεύουν με την ίδια προθυμία όσο τους αφαιρούσε τον έλεγχο του καρπού της δουλειάς τους. Αυτή η σύγκρουση με την ανθρώπινη φύση ήταν ένας από τους βασικούς λόγους της αποτυχίας του.
Η σοσιαλδημοκρατία, που με διάφορες μορφές έχει επικρατήσει ως οικονομικό σύστημα στην Ευρώπη, επιδιώκει να καλύψει όλο και περισσότερες ανάγκες μέσω της αναδιανομής, στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς.
Η υπόσχεση είναι ελκυστική για έναν πολύ ανθρώπινο λόγο. Όλοι θέλουμε κάτι δωρεάν, ιδίως όταν πιστεύουμε ότι θα το πληρώσει κάποιος άλλος.
Έτσι, ο πολιτικός που εγκρίνει μια παροχή μπορεί να πει στους δικαιούχους ακριβώς πόσα θα πάρουν. Στους φορολογουμένους σπανίως λέει πόσο θα πληρώσει ο καθένας. Κι αν καλύψει τη διαφορά με δανεικά, μπορεί να στείλει μέρος του λογαριασμού σε ανθρώπους που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί.
Όσο πολλαπλασιάζονται οι υποσχέσεις, τόσο αυξάνεται η πίεση στην οικονομία που καλείται να τις χρηματοδοτήσει. Μια κυβέρνηση μπορεί να ανεβάσει τους φόρους για να πληρώσει την επόμενη παροχή. Αν όμως οι φόροι και οι ρυθμίσεις κάνουν ασύμφορη μια επένδυση ή μια πρόσληψη, χάνει και μέρος των μελλοντικών εσόδων στα οποία στηρίζεται για να πληρώσει τις προηγούμενες. Ο δανεισμός τής επιτρέπει να αναβάλει την απόφαση για το τι αντέχει να πληρώνει. Στο μεταξύ, η απόφαση αυτή γίνεται πολιτικά ακριβότερη.
Μόλις στεριώσει μια παροχή, οι δικαιούχοι την υπολογίζουν στο εισόδημά τους και μπορούν να τιμωρήσουν στην κάλπη όποιον τους την κόψει. Οι οργανωμένες ομάδες συμφερόντων θα κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να τη διατηρήσουν. Και η υπηρεσία που στήθηκε για να ελέγχει τις αιτήσεις, να εγκρίνει τις πληρωμές και να διαχειρίζεται τις ενστάσεις έχει κάθε λόγο να υπερασπιστεί το αντικείμενό της.
Πόσοι φορολογούμενοι θα κινητοποιηθούν με την ίδια επιμονή για τα λίγα ευρώ που αναλογούν στον καθένα από την κατάργησή της;
Γι’ αυτό, όσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναλαμβάνουν νέες μόνιμες υποχρεώσεις και τις χρηματοδοτούν με νέο δανεισμό, μια νέα κρίση χρέους είναι θέμα χρόνου.
Όταν αυτή η κρίση έρθει…
η ΕΚΤ μπορεί να αγοράσει ομόλογα και να κερδίσει χρόνο.
Τη δύσκολη απόφαση για το ποια παροχή θα κοπεί θα πρέπει να την πάρει μια κυβέρνηση που δεν θα ενδιαφέρεται για την επανεκλογή της.
Αυτή ήταν η ευκολία της αρχικής υπόσχεσης. Το πολιτικό όφελος το εισπράττει εκείνος που την έδωσε. Το πολιτικό κόστος το πληρώνει εκείνος που θα την πάρει πίσω.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου