Όλα πάνε καλά. pic.twitter.com/sguboP6KRK
— Κοντολογίς (@kontologis) August 12, 2026
Γράφει ο Γιώργος Καλαφατάκης
Οικονομολόγος, πρώην ανώτερο στέλεχος φαρμακευτικών επιχειρήσεων
Το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν η μεγαλύτερη αναπτυξιακή ευκαιρία της Ελλάδας από την ένταξή της στην ΕΟΚ.
Ήταν η στιγμή που η χώρα μπορούσε να επενδύσει όχι μόνο σε υποδομές, αλλά σε ό,τι της λείπει περισσότερο: έρευνα, πανεπιστήμια, καινοτομία, ανθρώπινο κεφάλαιο.
Ήταν η στιγμή που θα μπορούσαμε να κάνουμε πράξη όσα προτείνουν εδώ και χρόνια οι σοβαροί οικονομολόγοι, ανάμεσά τους και η Επιτροπή Πισσαρίδη, να μετατρέψουμε την Ελλάδα από οικονομία χαμηλής παραγωγικότητας σε χώρα που παράγει γνώση, τεχνολογία και αξία.
Κι όμως, η ευκαιρία αυτή χάθηκε. Όχι επειδή δεν υπήρχαν πόροι. Όχι επειδή δεν υπήρχε σχέδιο. Αλλά επειδή υπήρχε διοικητική δειλία.
Η Ελλάδα επέλεξε τα έργα που "ξέρει να τρέχει" , όχι αυτά που χρειάζεται.
Δυστυχώς το ελληνικό κράτος έχει μια σταθερή συμπεριφορά, όταν έρχεται μια μεγάλη χρηματοδότηση, επιλέγει έργα που δεν το εκθέτουν. Κατασκευές. Ψηφιακές πλατφόρμες. Επιδοτήσεις. Ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Όλα αυτά είναι χρήσιμα. Αλλά δεν αλλάζουν τη χώρα. Δεν δημιουργούν νέο παραγωγικό μοντέλο. Δεν φέρνουν πίσω τους επιστήμονες που έφυγαν. Δεν χτίζουν το μέλλον.
Αντίθετα, τα έργα που όντως θα άλλαζαν την Ελλάδα, όπως έρευνα, πανεπιστήμια, R&D, καινοτομία, έμειναν στο περιθώριο. Και σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στο πρόγραμμα Trust Your Stars, ακυρώθηκαν με τρόπο που δεν τιμά ούτε τη διοίκηση ούτε τη χώρα.
Η υπόθεση του Trust Your Stars δεν είναι απλώς ένα "διοικητικό λάθος”. Είναι μελέτη περίπτωσης για το πώς χάνεται μια εθνική ευκαιρία.
Προκηρύχθηκε έργο 24 μηνών ενώ το RRF έληγε σε 26 μήνες.
Το ίδιο υπουργείο που το έτρεχε ζήτησε την αφαίρεσή του από το Ταμείο.
Η αξιολόγηση συνεχίστηκε σαν να μην συμβαίνει τίποτα.
Ανακοινώθηκαν αποτελέσματα την ίδια μέρα που το έργο είχε ήδη διαγραφεί. Εννέα μήνες σιωπής προς τους ερευνητές. Τυπική ανάκληση χωρίς ενημέρωση. Επίσημη παραδοχή μόνο μετά από κοινοβουλευτική ερώτηση.
Αυτό δεν είναι ανικανότητα. Αυτό είναι διοικητική εξαπάτηση. Και όταν η εξαπάτηση είναι συντονισμένη, δεν μιλάμε για "λάθος". Μιλάμε για δομική παθογένεια.
Χάθηκαν χρήματα;
Ναι. Αλλά χάθηκε όμως και κάτι πιο σοβαρό, η εμπιστοσύνη της ερευνητικής κοινότητας στο κράτος.
Πώς να εμπιστευτεί ένας νέος επιστήμονας μια χώρα που, προκηρύσσει έργα που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν, τα ακυρώνει σιωπηλά, ανακοινώνει αποτελέσματα που ξέρει ότι δεν ισχύουν, και αφήνει εκατοντάδες ανθρώπους στο σκοτάδι για μήνες.
Πώς να επιστρέψει ένας ερευνητής από το εξωτερικό όταν βλέπει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να τρέξει ούτε ένα πρόγραμμα έρευνας χωρίς να το καταστρέψει;
Η χώρα δεν χάνει μόνο πόρους.
Χάνει ταλέντα, προοπτική, αξιοπιστία.
Το ψηφιακό κράτος δεν αρκεί, αν η διοίκηση παραμένει ίδια
Η Ελλάδα υπερηφανεύεται για το ψηφιακό κράτος. Και πράγματι, έγιναν σημαντικά βήματα. Αλλά το ψηφιακό κράτος δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι εργαλείο. Αν η διοίκηση παραμένει, αδιαφανής, αργή, φοβική, χωρίς λογοδοσία, και χωρίς επαγγελματισμό, τότε το ψηφιακό κράτος απλώς κάνει πιο γρήγορα τα λάθη. Τα κρύβει πιο εύκολα. Τα νομιμοποιεί με ωραία interfaces. Η τεχνολογία δεν διορθώνει νοοτροπίες. Τις αποκαλύπτει.
Αν η Ελλάδα είχε ακολουθήσει τις προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη, σήμερα θα είχαμε, ισχυρά πανεπιστήμια, σταθερή χρηματοδότηση έρευνας, επαγγελματικές μονάδες διαχείρισης έργων, αξιοκρατικές διαδικασίες, σταθερό πλαίσιο για R&D, επιστροφή επιστημόνων από το εξωτερικό, και νέα παραγωγική βάση.
Θα είχαμε κάνει το άλμα που δεν κάναμε το 1981, το 2001, το 2010, το 2020. Θα είχαμε γίνει σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος.
Αντί για αυτό, επιλέξαμε την ασφάλεια των έργων που "ξέρουμε να τρέχουμε". Και χάσαμε την ευκαιρία να γίνουμε χώρα που παράγει γνώση.
Για να μην ξαναζήσουμε φαινόμενα όπως η υπόθεση του Trust Your Stars και για να μην χάνονται εθνικές ευκαιρίες θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτική ενημέρωση δικαιούχων για κάθε μεταβολή έργου.
Απαγόρευση προκηρύξεων με μη ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα.
Μόνιμες επαγγελματικές μονάδες διαχείρισης έργων στα υπουργεία.
Αξιοκρατική στελέχωση με ειδικούς σε RRF/ΕΣΠΑ/έρευνα.
Διαφάνεια σε πραγματικό χρόνο για κάθε έργο. Σταθερότητα κανόνων και κύκλων προκηρύξεων.
Και συμμετοχή της ερευνητικής κοινότητας στον σχεδιασμό.
Χωρίς αυτά, η Ελλάδα θα συνεχίσει να χάνει ευκαιρίες.
Η Ελλάδα δεν θα γίνει ευρωπαϊκή χώρα με διοικητική δειλία
Η Ελλάδα δεν θα γίνει ποτέ σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος αν δεν γίνει πρώτα σοβαρό κράτος.
Η μεγαλύτερη παθογένεια μας δεν είναι η ανικανότητα. Είναι η διοικητική δειλία.
Η δειλία να πάρει αποφάσεις που απαιτούν επαγγελματισμό.
Η δειλία να αναλάβει ευθύνη όταν κάνει λάθος.
Η δειλία να ενημερώσει τους πολίτες με ειλικρίνεια.
Η δειλία να επιλέξει έργα που το εκθέτουν σε αξιολόγηση, σε έλεγχο, σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η διοικητική δειλία είναι η νοοτροπία που λέει: "Ας κάνουμε ό,τι ξέρουμε, για να μην μπλέξουμε". Και έτσι η χώρα μένει πίσω. Όχι επειδή δεν έχει πόρους, αλλά επειδή δεν έχει το θάρρος να τους αξιοποιήσει σωστά.
Η διοικητική δειλία ξεπερνιέται μόνο με…
θεσμική αυτοπεποίθηση.
Με κράτος που δεν φοβάται να λογοδοτήσει.
Με υπουργεία που δεν φοβούνται να πουν την αλήθεια στους δικαιούχους.
Με διοίκηση που δεν φοβάται να αναλάβει έργα δύσκολα, σύνθετα, απαιτητικά, όπως η έρευνα, τα πανεπιστήμια, η καινοτομία, το R&D.
Ξεπερνιέται με επαγγελματισμό, όχι με επικοινωνία.
Με σταθερούς κανόνες, όχι με πρόχειρες ανακοινώσεις.
Με διοικητικές δομές που λειτουργούν, όχι με επιτροπές που αλλάζουν κάθε έξι μήνες.
Με πολιτική βούληση να συγκρουστεί με το "έτσι τα κάνουμε πάντα".
Αν η Ελλάδα θέλει να γίνει πραγματικά ευρωπαϊκή χώρα, πρέπει να νικήσει πρώτα αυτή τη δειλία. Πρέπει να αποκτήσει κράτος που δεν φοβάται να κάνει δύσκολα πράγματα. Κράτος που δεν κρύβεται. Κράτος που δεν εξαφανίζει έργα. Κράτος που δεν κοροϊδεύει τους ερευνητές και τους πολίτες γενικά. Κράτος που δεν φοβάται να γίνει καλύτερο.
Το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν μια ευκαιρία να αποδείξουμε ότι μπορούμε.
Δεν το κάναμε.
Και αυτό δεν είναι ατύχημα, είναι επιλογή.
Η επόμενη ευκαιρία δεν θα έρθει σύντομα. Όταν έρθει, πρέπει να έχουμε ξεπεράσει τη διοικητική δειλία. Γιατί χωρίς αυτή την υπέρβαση, καμία μεταρρύθμιση, κανένα ψηφιακό κράτος, κανένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα δεν θα αλλάξει την Ελλάδα.
Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς πόρους. Χρειάζεται θάρρος.
ΠΗΓΕΣ / ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
European Commission – Recovery and Resilience Facility: Country Reports & Implementation Data
OECD – Government at a Glance
OECD – Science, Technology and Innovation Outlook
European Court of Auditors – Special Reports on RRF Implementation
Arend Lijphart – Patterns of Democracy
Pippa Norris – Digital Government & Institutional Capacity
ΙΟΒΕ – Εκθέσεις για την ελληνική οικονομία και την παραγωγικότητα
ΕΛΙΑΜΕΠ – Αναλύσεις για την ελληνική δημόσια διοίκηση και την έρευνα
Επιτροπή Πισσαρίδη – Σχέδιο Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία
Harvard Kennedy School – Institutional Quality and Growth
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου