Ο Χαβιέρ Μιλέι ανέβηκε αυτή την εβδομάδα στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και μίλησε με το γνώριμο, έντονο ύφος του για την πορεία της Αργεντινής, τον ρόλο των διεθνών οργανισμών και τις προκλήσεις που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Πέρα όμως από το ύφος και τις επιμέρους πολιτικές αναφορές, υπήρχε μια ιδέα που αξίζει πολύ μεγαλύτερη προσοχή στην Ευρώπη: η παρακμή δεν είναι πεπρωμένο. Είναι αποτέλεσμα αποφάσεων, και αν μια πορεία επιλέχθηκε, μπορεί επίσης να αλλάξει.
Η φράση ακούγεται σχεδόν κοινότοπη, αλλά δεν είναι.
Για χρόνια συνηθίσαμε να μιλάμε για χαμηλή ανάπτυξη, ελλείμματα, πληθωρισμό, γραφειοκρατία και θεσμική αδράνεια σαν να πρόκειται περίπου για φυσικά φαινόμενα. Τα καταγγέλλουμε, τα διαχειριζόμαστε και στο τέλος συμβιβαζόμαστε μαζί τους.
Η Αργεντινή αποτελεί ένα ενδιαφέρον τεστ αυτής της νοοτροπίας. Όταν ο Μιλέι ανέλαβε στα τέλη του 2023, ο πληθωρισμός ξεπερνούσε το 200%, η οικονομία συρρικνωνόταν και η φτώχεια είχε ξεπεράσει το 50%. Σήμερα ο πληθωρισμός κινείται κοντά στο 30%, η χώρα έχει καταγράψει δύο συνεχόμενα χρόνια πρωτογενών πλεονασμάτων και η φτώχεια έχει υποχωρήσει σημαντικά. Το ΔΝΤ καταγράφει επίσης μεταρρυθμίσεις στο εμπόριο και στην αγορά εργασίας, αλλά προειδοποιεί ότι η σταθεροποίηση παραμένει εύθραυστη και η προσπάθεια κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί.
Αυτό έχει σημασία ανεξάρτητα από το τι πιστεύει κανείς για τον ίδιο τον Μιλέι.
Για δεκαετίες η πολιτική συζήτηση στην Αργεντινή αφορούσε κυρίως τη διαχείριση της παρακμής. Πώς θα μοιραστεί ό,τι απέμεινε, όχι πώς θα δημιουργηθεί ξανά περισσότερος πλούτος. Και εδώ βρίσκεται ίσως το περισσότερο ευρωπαϊκό σημείο ολόκληρης της ομιλίας του. Και εμείς συζητάμε αδιάκοπα για τη διανομή. Ποιος θα πάρει την επιδότηση, ποια ομάδα θα προστατευθεί, ποιο εισόδημα θα ενισχυθεί, ποιο νέο πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί με έναν ακόμη κανόνα. Πολύ λιγότερο συζητάμε για το πώς θα αυξηθούν η παραγωγικότητα, οι επενδύσεις και τελικά ο πλούτος που έχουμε να μοιράσουμε.
Το ίδιο ερώτημα εμφανίζεται σήμερα στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο Μιλέι την παρομοίασε με το εργοστάσιο καρφιτσών του Άνταμ Σμιθ, δηλαδή με μια νέα μηχανή τεράστιας αύξησης της παραγωγικότητας. Η κυβέρνησή του δηλώνει ότι θέλει να αποφύγει την προληπτική ρύθμιση και να δημιουργήσει ευνοϊκό περιβάλλον για επενδύσεις και πειραματισμό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιλέξει διαφορετική προσέγγιση. Ο AI Act δημιουργεί ένα ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο με υποχρεώσεις που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον κίνδυνο κάθε εφαρμογής, ενώ η ίδια η Επιτροπή έχει ήδη προχωρήσει σε απλοποιήσεις ώστε να περιορίσει τα βάρη για επιχειρήσεις και να διευκολύνει την καινοτομία.
Οι κίνδυνοι της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι υπαρκτοί και κανείς σοβαρός δεν υποστηρίζει ότι δεν χρειάζονται κανόνες. Το πραγματικό ερώτημα είναι πότε η προστασία από μια συγκεκριμένη βλάβη μετατρέπεται σε προληπτικό περιορισμό μιας καινοτομίας επειδή φοβόμαστε τι ίσως προκαλέσει.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η ουσία του ευρύτερου επιχειρήματος του Μιλέι. Οι θεσμοί και τα κίνητρα έχουν συνέπειες. Η στασιμότητα δεν πέφτει από τον ουρανό, αλλά ούτε και η ανάπτυξη. Οι κοινωνίες επιλέγουν κανόνες που άλλοτε διευκολύνουν την παραγωγή, την επένδυση και την καινοτομία και άλλοτε τις καθιστούν δυσκολότερες.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα της μεγάλης αλλαγής πορείας που επιχειρεί η Αργεντινή.
Γνωρίζουμε όμως …
κάτι πολύ πιο χρήσιμο για εμάς.
Ο πληθωρισμός, τα ελλείμματα, η υπερρύθμιση και η οικονομική στασιμότητα δεν είναι νόμοι της φύσης.
Είναι προϊόντα θεσμών και πολιτικών επιλογών.
Και οι επιλογές αλλάζουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου