ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: Αλλάζουν όλα στο μοντέλο ελληνικής κατανάλωσης

Του Δημήτρη Μαλλά

Οι αριθμοί που αναφέρονται στην πτώση της κατανάλωσης στην Ελλάδα είναι πραγματικά εντυπωσιακοί. Στα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη φθάνει στο -40% σε βάθος τριετίας, στην εστίαση επίσης στο -40% την τελευταία διετία, ενώ στα ποτά και στα καπνά κάνουν λόγο για -30%. Σε καθοδική πορεία και το αυτοκίνητο: Στο -42% φέτος σε σχέση με πέρσι, που επίσης ήταν πτωτική χρονιά. 

Ο λόγος αυτής της εντυπωσιακής πτώσης που παρατηρείται την τελευταία διετία, δεν είναι άλλος από την ύφεση.

Είναι προφανές ότι τα εισοδήματα έχουν μειωθεί και έχουν αρχίσει οι περικοπές δαπανών. Παράλληλα, όμως, υπάρχει και το θέμα της αρνητικής ψυχολογίας. Αν και πολλοί καταναλωτές έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν μία νέα τηλεόραση ή αυτοκίνητο, προτιμούν, όμως, να μην το κάνουν ανησυχώντας για το τι μέλλει γενέσθαι.

Ένα σημείο, όμως, που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η αλλαγή νοοτροπίας που παρατηρείται στους Έλληνες καταναλωτές. Προσέχουν πολύ περισσότερο τις αγορές τους, κοιτάνε με προσοχή το συνολικό κόστος χρήσης ενός προϊόντος (π.χ. στο αυτοκίνητο η στροφή προς τα μικρού κυβισμού οχήματα σχετίζεται τόσο με την κατανάλωση βενζίνης όσο και με τα τέλη κυκλοφορίας) και γενικότερα δίνουν έμφαση στην αποκαλούμενη καλή σχέση τιμής - απόδοσης.

Οι αγορές πλέον γίνονται με γνώμονα τις πραγματικές ανάγκες των καταναλωτών. Σταδιακά, όλο και περισσότεροι Έλληνες καταναλωτές αρχίζουν να λειτουργούν όπως οι Ευρωπαίοι: Προσέχουν το κόστος αγοράς και το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών. Να πληρώσεις για έναν καπουτσίνο 4,5 ευρώ, αλλά τουλάχιστον ο καφές να είναι καλός και η εξυπηρέτηση υψηλού επιπέδου.

Οι εταιρείες πώλησης καταναλωτικών προϊόντων, πολλές από τις οποίες βρέθηκαν απροετοίμαστες στο φαινόμενο της ραγδαίας μείωσης των δαπανών των ελληνικών νοικοκυριών, προσπαθούν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Οι εκπτώσεις στις αλυσίδες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών διαρκούν σχεδόν όλο το, χρόνο, οι προσφορές 1+1 δώρο πολλαπλασιάζονται, ενώ σταδιακά ακόμη και τα μπαρ και τα εστιατόρια -σε πολλές περιοχές της Ελλάδας- προσπαθούν τόσο να μειώσουν τις τιμές τους όσο και να βελτιώσουν το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Αυτό, όμως, που πρέπει να κατανοήσουν οι επιχειρήσεις που απευθύνονται στους καταναλωτές είναι πως η αλλαγή νοοτροπίας των Ελλήνων, έχει έρθει για να μείνει. Ακόμη και αν η οικονομία δείξει σημάδια ανάκαμψης και η θετική ψυχολογία επανέλθει, οι καταναλωτές δεν πρόκειται να αγοράζουν ρούχα που δεν χρειάζονται ή να πηγαίνουν σε -άνευ λόγου- ακριβά εστιατόρια. Αυτό ενδεχομένως να είναι και ένα από τα θετικά της οικονομικής κρίσης.

Το ερώτημα είναι αν οι επιχειρήσεις θα καταφέρουν να προσαρμοστούν. Ο λόγος είναι πως για να το πετύχουν, θα πρέπει να οργανωθούν καλύτερα και να αλλάξουν τη νοοτροπία βάσει της οποίας λειτουργούσαν μέχρι τώρα. Για τις πολυεθνικές ενδεχομένως να είναι πιο εύκολο, γιατί έχουν τις μητρικές εταιρείες με ανάλογη εμπειρία από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή τη Δυτική Ευρώπη. Το δύσκολο είναι για τις εγχώριες εταιρείες που καλούνται να μάθουν -σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα- τι σημαίνει σωστή διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας, αξιοποίηση όλων των πόρων, σωστό μάρκετινγκ αλλά και ποιότητα στην παροχή υπηρεσιών.